Làm đồ dùng dạy học, tổ chức trò chơi ở một số chủ đề trong chương trình mĩ thuật đan mạch

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THƯỜNG XUÂN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LÀM ĐỒ DÙNG DẠY HỌC, TỔ CHỨC TRÒ CHƠI Ở MỘT SỐ CHỦ ĐỀ TRONG CHƯƠNG TRÌNH MĨ THUẬT ĐAN MẠCH N

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THƯỜNG XUÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

LÀM ĐỒ DÙNG DẠY HỌC,

TỔ CHỨC TRÒ CHƠI Ở MỘT SỐ CHỦ ĐỀ TRONG CHƯƠNG TRÌNH MĨ THUẬT ĐAN MẠCH

Người thực hiện: Hắc Ngọc Côi Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường TH Ngọc Phụng 1 SKKN thuộc môn: Mĩ thuật

THANH HÓA, NĂM 2020

MỤC LỤC

2.2 Thực trang của giáo viên và học sinh khi dạy - học môn mĩ thuật 3

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:

Hiện nay, đất nước ta đang trong thời kì Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá, hội nhập với tất cả các nước trong khu vực và trên thế giới Chính vì vậy Vấn đề giáo dục toàn diện luôn được quan tâm hàng đầu để giúp con người phát triển một cách toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mĩ

Tiểu học là bậc học nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách con người, là nền tảng vững chắc cho giáo dục phổ thông và cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân Đây là bậc học cung cấp những kiến thức cơ bản ban đầu về Toán, văn học Việt Nam và thế giới, những kiến thức về tự nhiên - xã hội

- con người; về văn hoá và khoa học lịch sử, trang bị các phương pháp, kĩ năng

về hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn; bồi dưỡng và phát huy những thói quen, tư tưởng, tình cảm, những đức tính tốt đẹp của con người Việt Nam

xã hội chủ nghĩa

Môn Mĩ thuật giữ một vai trò vô cùng quan trọng, nó giúp cho học sinh phát triển về năng khiếu, biết cảm nhận cái đẹp và vận dụng cái đẹp vào cuộc sống, học tập và sinh hoạt hàng ngày, là hành trang để các em bước vào cuộc sống và định hướng nghề nghiệp Giáo dục Mĩ thuật là tổ chức các hoạt động chuyền cảm hứng, khuyến khích học sinh phát triển khả năng sáng tạo và hình thành năng lực thẩm mĩ Giáo dục mĩ thuật hiện nay là giáo dục thông qua các hoạt động nghệ thuật, Dạy học bằng trò chơi, bằng mô hình, bằng trực quan, bằng các hoạt động trải nghiệm vui nhộn, hấp dẫn Qua đó hình thành năng lực thẩm mĩ của người học

Học mĩ thuật là "Học mà chơi, chơi mà học" Không gò ép học sinh phải theo khuôn mẫu Hoạt động giáo dục mĩ thuật phải được diễn ra nhẹ nhàng hấp dẫn và được liện kết từ hoạt động này đến hoạt động khác chính vì vậy mà những hoạt động mở đầu cho các chủ đề cần phải thực sự hấp dẫn và lôi cuốn học sinh vào bài một các hứng thú để thực hiện các hoạt động tiếp theo Khi dạy học Mĩ thuật theo PPĐM, Bất kì một chủ đề nào đều có phần mở đầu là ' Khởi động" Khi dạy học để thực hiện được 1 phần khởi động hấp dẫn là điều vô cùng quan trong và không hề đơn giản Đây là vấn đề đã từ lâu tôi trăn trở, làm sao để thiết kế được một phần khởi động của các chủ đề thật hay, ngắn gọn hấp dẫn Để việc học Mĩ thuật đúng nghĩa là "Học mà chơi."Qua nhiều năm thực tế dạy môn

mĩ thuật tôi nhận thấy học sinh nhàm chán khi giáo viên thực hiện lặp đi lặp lại các hoạt động trong một bài học giống như sách học sinh, sách giáo viên Từ đó dẫn đến hiệu quả sau mỗi tiết học không cao, học sinh không hứng thú học

Xuất phát từ lý do trên tôi đã nghiên cứu và áp dụng có hiệu quả đề tài:

“Làm đồ dùng dạy học - Tổ chức trò chơi ở một số chủ đề trong chương trình

mĩ thuật Đan Mạch”.

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Là một giáo viên dạy mĩ thuật lâu năm, bản thân tôi nhận thấy Việc áp dụng phương pháp Đan Mạch vào giảng dạy ở trường tiểu học là cần thiết vì nếu

áp dụng được phương pháp này cũng có rất nhều thuận lợi đặc biệt đối với học

sinh các vùng có điều kiện kinh tế tốt Bên cạnh những thuận mà phương pháp dạy học Đan Mạch đem lại thì bản thân tôi thấy cũng có rất nhiều bất cập và những khó khăn Phương pháp này còn khá mới mẻ với học sinh miền núi nhất

là học sinh vùng khó khăn như trường Tiểu học Ngọc Phụng 1 Qua một thời gian giảng dạy phưng pháp mới tôi đã nắm bắt được suy nghĩ và ý thích của các

em Khi tiếp cận với cách học mới các em khá lo lắng, mất tự tin các em sợ không hoàn thành được sản phẩm Chính vì vậy mà tôi có suy nghĩ phải tìm ra giải pháp làm đồ dùng dạy học và sử dụng các đồ dùng đó để tổ chức trò chơi, giúp các em học để khám phá, học để trải nghiệm từ đó các em yêu thích môn học, tự tin để tiếp cận với phương pháp học mới, thoải mái thể hiện sản phẩm của cá nhân của nhóm một cách sáng tạo nhất, đạt kết quả cao nhất

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của tôi trong khi thực hiện sáng kiến này là: học sinh từ khối 1 đến khối 5 trường Tiểu học Ngọc Phụng 1

Các chủ đề để tôi áp dụng là:

* Lớp 1: Chủ đề 7: Những con vật ngộ nghĩnh, Chủ đề 6: Ông mặt trời vui tính, Chủ đề 7: Những con vật ngộ nghĩnh Chủ đề 10: Đàn gà của em

* Lớp 2: Chủ đề 2: Những con vật sống dưới nước Chủ đề 4: Hộp màu của em Chủ đề 7: Con vật thân thuộc, Chủ đề 8: Mâm quả ngày tết

* Lớp 3: Chủ đề 3: Con vật quen thuộc Chủ đề 8: Trái cây bốn mùa

* Lớp 4: Chủ đề 2: Chúng em với thế giới động vật Chủ đề 8: Sáng tạo với những nếp gấp giấy Chủ đề 9: Sáng tạo họa tiết và trang trí đồ vật

Những việc mà bản thân tôi cần làm là: Làm đồ dùng - Thiết kế trò chơi

để thực hiện trong các chủ đề trên

Nghiên cứu, thiết kế một số trò chơi trong hoạt động khởi động, hoạt động tìm hiểu, hướng dẫn cách thực hiện và ở cuối mỗi tiết hoặc đầu mỗi tiết kế tiếp

từ đó giúp các em yêu thích và có hứng thú học tập

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này tôi đã sử dụng phương pháp: + Phương pháp thử nghiệm

+ Phương pháp khảo sát

+ Phương pháp trực quan gợi mở

+ Phương pháp tự làm đồ dùng thiệt bị dạy học

+ Tổng kết kinh nghiệm

1.5 Những điểm mới của sáng kiến:

Nội dung của sáng kiến này có những điểm mới sau: Tôi đã nghiên cứu, thiết kế trò chơi và thực hiện ở hoạt động khởi động, hướng dẫn tìm hiểu, hướng dẫn cách thực hiện… trong các chủ đề của chương trình mĩ thuật mới (Mĩ thuật Đan Mạch) vào để viết sáng kiến và vận dụng vào việc hướng dẫn học sinh " Học mà chơi, chơi mà học" theo phương pháp Đan Mạch

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận:

Mĩ thuật là môn học nghệ thuật, sản phẩm của các em tạo ra là do cách nhìn, cách nghĩ, cách cảm nhận của các em Vì vậy mà cùng một đề tài mà sản phẩm của các em không có sự trùng lặp về bố cục và màu sắc (Để dạy mĩ thuật

có hiệu quả, giáo viên cần chú ý những vấn đề sau)

Tạo không khí học tập vui vẻ, thoải mái, nhẹ nhàng, hấp dẫn lôi cuốn học sinh Phát huy tính tích cực, sáng tạo, độc lập suy nghĩ, gợi ý động viên để học sinh tự tin vào khả năng học tập của mình, giúp các em bộc lộ được hết khả năng của bản thân, tạo ra được sản phẩm của cá nhân

Mĩ thuật là môn học mang tính thực hành sáng tạo, giáo viên cần vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học, lựa chọn các hình thức tổ chức dạy học phù hợp, liên tục làm mới đồ dùng dạy học để phục vụ việc giảng dạy, tổ chức các trò chơi để Mĩ thuật là môn học hấp dẫn lôi cuốn học sinh Muốn làm được điều đó thì việc đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, bổ sung đồ dùng dạy học, tổ chức các trò chơi là vô cùng quan trọng và cần thiết Đồ dùng dạy học không thể thiếu trong bất kỳ chủ đề nào của môn Mĩ thuật, nó lôi cuốn học sinh, giúp học sinh có sự sáng tạo trong hoạt động tạo ra sản phẩm ở tất cả các chủ đề

Đặc thù môn Mĩ thuật là: Khám phá và tìm hiểu thông qua nghệ thuật thị giác, học sinh được nghe, được nhìn, tăng khả năng ghi nhớ và thể hiện sản phẩm ở hoạt động thực hành Thông thường thì giáo viên thường tổ chức trò chơi ở cuối mỗi chủ đề, nhưng đối với bản thân tôi qua quá trình nghiên cứu và thực tế giảng dạy tôi lại muốn tạo cho các em một sự hấp dẫn trước khi vào bài học

2.2 Thực trạng của giáo viên và học sinh khi dạy - học môn mĩ thuật:

Từ năm 2014 - 2015 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo triển khai phương pháp dạy học mĩ thuật Đan Mạch, Vận dụng quy trình dạy học mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch trên tất cả các trường Tiểu học trên toàn quốc Dạy học theo phương pháp Đan Mạch là dạy học lấy học sinh làm trung tâm Tuy vậy, thực tế việc triển khai phương pháp dạy học mới trên cơ sở Chương trình giáo dục mĩ thuật mới còn rất nhiều bất cập Điều kiện dạy học của giáo viên (Cơ sở vật chất vô cùng thiếu thốn) Điều kiện học tập của học sinh

Bên cạch đó trang thiết bị dạy học lại thiếu thốn rất nhiều Đồ dùng dạy học phục vụ cho việc dạy học theo phương pháp Đan Mạch chưa có, Giáo viên phải tự làm đồ dùng dạy học cho tất cả các chủ đề của tất cả các khối lớp ( Từ khối 1 đến khối 5)

* Về phía giáo viên:

Dạy học trước hết phải hiểu được tâm lí của học sinh, khả năng nhận thức của trẻ ở mối khối lớp, mỗi lứa tuổi Giáo viên cần dựa vào tâm lí và nhận thức của học sinh để xây dựng kế hoạch dạy học

Giáo viên cần nắm được nội dung cơ bản, các hình thức tổ chức hoạt động học tập mĩ thuật theo phương pháp mới, hình thức tổ chức dạy học phù hợp

với nội dung chương trình và thực tế của địa phương Đôi kh giáo viên chưa biết lập kế hoạch, phân chia thời gian để tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục mĩ thuật

Nhiều giáo viên nghiên cứu chưa sâu về phương pháp dạy học mới, chưa tìm hiểu kĩ nội dung kiến thức trong một chủ đề, nội dung ở mỗi tiết trước khi lên lớp mà chỉ xem qua trong sách giáo viên để soạn giáo án một cách máy móc Thông thường các giáo viên chỉ chuẩn bị đồ dùng dạy học thật chu đáo, công phu ở các tiết thao giảng hoặc có người dự giờ Còn các tiết học hàng ngày trên lớp lại chưa có sự đầu tư chuẩn bị Mặt khác có giáo viên lại rất nhiệt tình với học sinh, chuẩn bị đồ dùng chu đáo cho từng tiết dạy nhưng chưa biết phối hợp nhịp nhàng các phương pháp, cách tổ chức cho học sinh hoạt động trong từng mảng kiến thức của mỗi chủ đề, dẫn đến tiết học rời rạc, không thu hút được

sự chú ý của học sinh, làm cho các em làm cho các em cảm thấy chán học môn mĩ thuật

* Về phía học sinh:

Tôi nhận thấy chương trình mĩ thuật Đan Mạch có nhiều ưu điểm, thời gian dành cho học sinh hoàn thành 1 chủ đề là phù hợp Các em có đủ thời gian

để thực hiện hoàn thành 1 sản phẩm của cá nhân hoặc nhóm Bên cạnh việc thuận lợi về mặt thời gian còn có rất nhiều khó khăn

Phần lớn học sinh là con gia đình nông nghiệp, kinh tế khó khăn, bên cạnh đó các bậc phụ huynh chưa thấy được vai trò của môn mĩ thuật trong cuộc sống và tương lai của các em Với quan niệm “Môn Mĩ thuật không giúp gì cho các em sau này” nên gia đình không quan tâm đến việc mua sắm sách vở, đồ dùng học tập cho các em, một số ít có vở và đồ dùng thì lại thường xuyên quên không đem đến lớp Bên cạnh đó một số chủ đề còn khó và mới với học sinh vùng núi Học sinh hoàn thành bài với số lượng ít Hầu như các em không thể hoàn thành bài ngay tại lớp, nếu có hoàn thành thì cũng rất sơ sài Sản phẩm chưa đúng với yêu cầu của chủ đề Phần lớn các em không có đầy đủ đồ dùng nên không thích học chỉ thích chơi

2.3 Các giải pháp thực hiện:

2.3.1 Giải pháp 1: Làm đồ dùng dạy học:

* Nguyên tắc khi làm đồ dùng:

Đồ dùng phải phù hợp với từng chủ đề cụ thể Đơn giản, gọn gàng, sử dụng được nhiều chủ đề Có thể thiết kế được các trò chơi bằng các đồ dùng đã làm vì vậy

đồ dùng cần phải bền, đẹp và hấp dẫn học sinh

Đồ dùng dạy phải bám vào mục tiêu của chủ đề

Đồ dùng dạy học do giáo viên tự làm phải mang tính giáo dục, tính thẩm

mĩ, đặc biệt giá thành vừa phải

* Mục đích khi làm đồ dùng:

Gây hứng thú học tập cho các học sinh, tạo cảm giác mới lạ, hấp dẫn, giúp học sinh tư duy sáng tạo, độc lập suy nghĩ khi thể hiện sản phẩm và tạo ra cái đẹp dựa trên những gì các em được nhìn thấy Thiết kế và tổ chức trò chơi bằng

đồ dùng dạy học Giúp học sinh học môn Mĩ thuật đạt kết quả cao hơn

Đồ dùng thứ nhất: Những con vật ngộ nghĩnh:

Giáo viên chuẩn bị:

- Mếch, xốp, bìa cứng, màu ước, keo, kéo, nam châm

Cách thực hiện:

- Dùng mếch hoặc giấy bìa cứng, xốp vẽ hình và tạo dáng các con vật theo

ý của mình (số lượng tùi ý) H1

(H1)

- Dùng màu vẽ và trang trí các con vật đã vẽ theo ý thích H2

(H2)

- Cắt rời các con vật ra và dùng nam châm gắn phía sau các con vật H3.

(H3)

- Đồ dùng này sử dụng trong các chủ đề: Các con vật quen thuộc (Lớp 3) Chúng em với thế giới động vật (lớp 4) Khu vườn kì diệu, Con vật quen thuộc, Môi trường quanh em, Những con vật sống dưới nước, (lớp 2) Thiên nhiên tươi đẹp, Con vật ngộ nghĩnh, Những con cá đáng yêu (lớp 1)

Đồ dùng thứ hai: hoa quả bốn mùa:

Giáo viên chuẩn bị:

- Giấy màu, mếch, bìa cứng, xốp nàu, hộp nhựa dùng để phơi và đựng sản phẩm, màu, kéo, keo

Cách thực hiện:

- Dùng bút chì vẽ các loại quả theo ý thích vào giấy bìa cứng H1

- Vẽ màu và trang trí các loại quả đã vẽ theo ý thích H2

(H1) (H2)

- Cắt rời từng quả sau đó gắn nam châm phía sau của các quả H3

- Tạo dáng và sắp xếpthành chủ đề: Mâm quả ngày tết

- Đồ dùng này có thể sử dụng ở tất cả các chủ đề về quả, dùng để giới thiệu bài, khởi động, chơi trò chơi, hướng dẫn thực hiện

(H3)

Đồ dùng thứ 3: Sáng tạo với những nếp gấp giấy

Giáo viên chuẩn bị:

- Giấy màu các loại (nhiều màu, màu càng rực rỡ càng tốt)

- Keo, kéo, nam châm nhỏ, giấy bìa cứng màu trắng

Cách thực hiện:

- Dùng các loại giấy màu gấp nếp như H1

- Dùng các hình giấy đã gấp được, ghép lại với nhau để tạo ra các hình theo ý muốn H2 (Con cá, con công, bọ cánh cam )

- Đồ dùng này sử dụng để tìm hiểu, hướng dẫn thực hiện, tổ chức các trò chơi trò chơi tất cả các chủ đề

(H1)

(H2)

2.3.2 Giải pháp 2: Sử dụng đồ dùng tự làm để dạy học và tổ chức các trò chơi:

- Ta có thể sử dụng đồ dùng đó để dạy học các chủ đề và tổ chức các trò chơi như sau:

Đồ dùng: Những con vật ngộ nghĩnh

- Đối với đồ dùng này ta tổ chức các trò chơi như sau: cho các em sắp xếp các con vật theo chủ đề, những con vật sống trên rừng hoặc ở vườn thú, con vật nuôi trong nhà Hoặc cho các em xây dựng chủ đề…

- Đồ dùng này còn sử dụng trong các hoạt động khởi động, tìm hểu ở các chủ đề: Các con vật quen thuộc (Lớp 3) Chúng em với thế giới động vật (lớp 4) Khu vườn kì diệu, Con vật quen thuộc, Những con vật sống dưới nước, (lớp 2) Thiên nhiên tươi đẹp, Con vật ngộ nghĩnh, Những con cá đáng yêu (lớp 1)

Đồ dùng: Hoa quả bốn mùa như sau:

Đồ dùng này sử dụng để tổ chức cho các em chơi bày mâm ngũ quả ngày tết Học sinh sẻ lựa chọn và bày mâm quả theo ý thích

Giới thiệu cho các em trong hoạt động tìm hiểu về các loại quả, chủ đề về mâm quả ngày tết, hoa quả theo mùa, tìm và sắp xếp các loại quả theo chủ đề, theo nhóm tác dụng

VD: nhóm quả giàu vitamin C là những loại quả gì, nhóm quả chứa nhiều vitamin A là nhưng loại quả gì Sau đó học sinh chọn và sắp xếp theo nhóm

Đồ dùng này sử dụng trong các chủ đề: Ngày tết, lễ hội mùa xuân, Tỉnh vật (L4) Cuộc dạo chơi của đường nét (L1), Mâm quả ngày tết, sắc màu thiên nhiên (L2), Trái cây bốn mùa (L3)

Đồ dùng: Sáng tạo từ những nếp gấp giấy:

Đồ dùng này được sử dụng trong các chủ đề, Sắc màu thiên nhiên, nhưng con cá đảng yêu, sáng tạo từ những nếp gấp giấy Tổ chức cho học sinh tạo không gian 3 chiều, Xây dựng cốt truyện

VD: Gia đình nhà Cánh Cam, dưới lòng đại dương

Những đồ dùng tôi đã làm ở trên còn rất nhiều tác dụng mà tôi chưa thể minh họa hết ra đây được Những minh họa trên chỉ là một phần rất nhỏ từ các

đồ dùng do chính tay tôi tự làm

2.4 Hiệu quả sau khi đã áp dụng sáng kiến:

Tôi đã áp dụng sáng kiến của mình trong việc dạy học môn mĩ thuật tại trường Tiểu học Ngọc Phụng 1 bước đầu đạt hiệu quả như sau:

Khi tôi sử dụng đồ dùng để giảng dạy và tổ chức trò chơi cho học sinh tại nhà trường, tôi nhận thấy:

Học sinh rất yêu thích những đồ dùng mà các em được qua sát trên lớp Đối với các chủ đề tôi hướng dẫn bằng những đồ dùng mình tự làm thì học sinh

đã khám phá một cách thích thú và thực hiện bài làm cá nhân tạo ra sản phẩm của mình một cách sáng tạo

Khi tổ chức các trò chơi từ các đồ dùng trên, các em chơi rất nhiệt tình và hào hứng, bước vào tiết học rất hứng thú, bước đầu tạo ra được những sản phẩm rất độc đáo và sáng tạo

Dưới đây là một số sản phẩm của học sinh về chủ đề động vật, các con vật sống dưới nước

Những chú cá nhỏ - Vân Anh 1A Hươu mẹ Hươu con - Bảo Yến 1A