Chúng ta không thể đến hết tất cả mọi nơi, không thể tận mắt nhìn thấy hết được các sự vật, hiện tượng mà con người luôn có khát vọng muốn được khám phá, tìm hiểu về thế giới xung quanh.
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
“Xung quanh ta có bao điều kỳ lạ
Mà sao ta biết chẳng được bao nhiêu”
Có thể nói! Thế giới xung quanh ta rất bao la rộng lớn, nó là tất cả các sự vật hiện tượng, cây cỏ, hoa lá, con vật, các vấn đề về tự nhiên và xã hội Chúng
ta không thể đến hết tất cả mọi nơi, không thể tận mắt nhìn thấy hết được các sự vật, hiện tượng mà con người luôn có khát vọng muốn được khám phá, tìm hiểu
về thế giới xung quanh.Bởi vì, thế giới xung quanh ta đó chính là môi trường sống của con người, nó lại là một kho tàng kiến thức vô tận ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của con người, cho nên con người luôn có nhu cầu khám phá thế giới xung quanh thông qua các hoạt động để có những hiểu biết về thế giới, cải tạo thế giới nhằm phục vụ cho chính cuộc sống của con người
Đối với trẻ Mầm non thì việc cho trẻ khám phá khoa học chính là một hoạt động trải nghiệm mang tính giáo dục thiết thực, gần gũi với đời sống hàng ngày
và có tác dụng giáo dục về mọi mặt như là: Ngôn ngữ, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, thể lực Khám phá khoa học là phương tiện để giao tiếp và làm quen với môi trường xung quanh, môi trường xã hội để giao lưu và bầy tỏ tâm tư, nguyện vọng của mình và đồng thời là công cụ của tư duy, sáng tạo tích cực Khi nói đến trẻ Mầm non không ai không biết trẻ ở lứa tuổi này rất thích tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh, bởi thế giới xung quanh thật bao la rộng lớn, có biết bao điều mới lạ hấp dẫn và còn có bao điều lạ lẫm khó hiểu, mà trẻ lại rất thích
tò mò muốn biết, muốn được khám phá Bên cạnh đó, quá trình phát triển tâm sinh lý ở trẻ chưa được hoàn thiện, khả năng ghi nhớ tưởng tượng trong thời kỳ này đã phát triển nhưng còn phụ thuộc nhiều vào người lớn Bởi vì, tư duy của trẻ là tư duy trực quan hình tượng, trẻ nhanh nhớ nhưng lại chóng quên Chính
vì thế, việc tổ chức cho trẻ hoạt động khám phá khoa học là điều kiện tốt nhất cho trẻ bộc lộ khả năng của mình nhằm kích thích sự hứng thú, tích cực, chủ động, sáng tạo cho trẻ, góp phần hình thành củng cố các mối quan hệ thân thiện,
tự tin giữa cô giáo với trẻ và giữa trẻ với nhau với môi trường xung quanh
Khám phá thế giới xung quanh sẽ rèn luyện cho trẻ có một số kỹ năng vận động giúp trẻ có thể lực tốt thoải mái, sảng khoái, từ đó giáo dục trẻ có tình yêu con người, lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, cỏ cây, hoa lá, con vật từ đó trẻ có ý thức lễ phép, chăm sóc và bảo vệ thiên nhiên, biết cách ứng xử tốt đối với xã hội
Bản thân là một giáo viên đứng lớp 4 - 5 tuổi B tại Trường Mầm non Thị Trấn 2, Thị Trấn Ngọc Lặc, Huyện Ngọc Lặc, Tỉnh Thanh hóa Trong thực tế, lĩnh vực khám phá khoa học đã được bản thân và đồng nghiệp rất quan tâm, chia
sẻ kinh nghiệm, cách tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động nhằm tìm hiểu khám phá thế giới xung quanh đạt hiệu quả Tạo cơ hội cho trẻ có kho tàng kiến thức và những hiểu biết nhất định về một số sự vật, hiện tượng xung quanh như biết tên gọi, cấu tạo, đặc điểm, ích lợi…của sự vật hiện tượng, qua các hoạt động đã hình thành cho trẻ một số kỹ năng góp phần phát triển toàn diện cho trẻ
Trang 2Tuy vậy, trong quá trình khám phá khoa học vẫn còn có những hạn chế, thể hiện rõ nhất là việc ôm đồm quá nhiều nội dung trong khi tổ chức Điều này làm cho các hoạt động trở nên nặng nề, quá tải, quá lạm dụng và máy móc, dẫn đến
tổ chức một số hoạt động khám phá, trải nghiệm không phù hợp với khả năng của trẻ, vì vậy, tính tự tin, tính tich cực, tính sáng tạo, tinh thần đoàn kết, khả năng phát triển các kỹ năng, nhận thức, tư duy, suy luận…còn hạn chế Để khắc phục những hạn chế nêu trên, mỗi nội dung của hoạt động khám phá khoa học được tổ chức như thế nào? Tạo điều kiện gì nhằm khơi dậy tích tích cực, chủ động, sáng tạo, khả năng tư duy, phán đoán ? Làm sao để thu hút sự hứng thú của trẻ? Công tác tổ chức trải nghiệm ra sao để tăng thêm nhận thức, kiến thức được sâu sắc hơn? góp phần làm phong phú hơn, đa dạng hơn về kho tàng kiến thức giúp trẻ gần gủi hơn để từ đó hình thành và phát triển ở trẻ một cách toàn diện hơn Để minh chứng các giải pháp trong đề tài đạt hiệu quả, phát huy mặt
mạnh, khắc phục hạn chế trong quá trình thực hiện thông qua đề tài: “Một số
giải pháp giúp trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi B hứng thú khám phá khoa học, tại trường Mầm non Thị Trấn 2”.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Nắm vững yêu cầu, nội dung của việc giáo dục khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi B nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho trẻ Giúp cho giáo viên có kinh nghiệm và sự linh hoạt để tổ chức các hoạt động khám phá, trải nghiệm hiệu quả nhất
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
“Một số giải pháp giúp trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi B hứng thú khám phá khoa học, tại trường Mầm non Thị Trấn 2” Năm học 2019 - 2020.
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu cơ sở lý luận:
Nghiên cứu tài liệu sách, các phương tiện thông tin đại chúng để thu thập các cơ sở lý luận, phân tích tổng hợp tìm hiểu đặc điểm tâm lý của trẻ mẫu giáo
4 - 5 tuổi B
- Phương pháp điều tra thực tiễn và thu thập thông tin:
Điều tra, khảo sát tình hình thực tiễn, những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân, từ đó sẽ lựa chọn các giải pháp phù hợp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong khám phá khoa học cho trẻ
- Phân tích, thống kê, thực nghiệm và sử lý số liệu
Đánh giá kết quả, phân tích kết quả, sử lý số liệu phù hợp và so sách kết quả trước và sau khi áp dụng biện pháp
Trang 32 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Có thể khẳng định rằng! khám phá khoa học có vai trò quan trọng trong môi trường thiên nhiên đó chính là nguồn lực sống để tái tạo, trau dồi vào tâm hồn trẻ thơ cái đẹp, cái hồn nhiên vô tư trong cuộc sống
Theo Jean Piaget: "Trẻ nhỏ có vai trò tích cực trong sự phát triển nhận thức
của mình thông qua sự tương tác qua lại tích cực với cả môi trường tự nhiên và môi trường xã hội" [1]
Quan điểm của giáo dục Singapo đã chỉ ra rằng “Giáo dục không phải là
đổ đầy dầu một cái bình mà là thắp sáng lên ngọn lửa”[2] Điều đó có nghĩa là dạy trẻ không nghĩa là cứ nhồi nhét khối lượng kiến thức vô bờ bến cho trẻ mà
là dạy trẻ cách học, cách tư duy, nuôi dưỡng lòng ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá Hay nói cách khác, giáo dục Mầm non không nhằm cung cấp một khối lượng kiến thức mà nhằm hình thành các chức năng tâm lý, các cơ sở ban đầu cho sự phát triển nhân cách sau này Trẻ em lứa tuổi Mầm non có tính tò mò khám phá bẩm sinh Đó là mầm mống của việc tự khám phá, tự học Nếu chúng không được nuôi dưỡng sẽ mai một và biến mất hoàn toàn Các hoạt động khám phá khoa học là con đường ngắn nhất để giúp trẻ sử dụng các giác quan của cơ thể, vận dụng những hiểu biết của bản thân để tìm hiểu sự vật, hiện tượng, đòi hỏi trẻ phải có cơ hội khám phá khác nhau, khi đó việc phát triển và hình thành các kỹ năng, năng lực sẽ đóng vai trò chủ đạo
Đối với trẻ mẫu giáo nhỡ 4 - 5 tuổi khả năng ghi nhớ có chủ định và khả
năng tư duy trực quan hình tượng của trẻ còn hạn chế và chỉ mới bắt đầu của quá trình tư duy trìu tượng Chính vì vậy, mà hoạt động khám phá có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với trẻ, vì nó giúp trẻ tìm hiểu môi trường xung quanh một cách chủ động, tích cực, trẻ biết sử dụng hết các giác quan để tiếp thu kiến thức đồng thời phát triển các kỹ năng tư duy, sáng tạo của trẻ Thông qua tổ chức hoạt động khám phá khoa học sẽ tạo cơ hội cho trẻ được tìm tòi, trải nghiệm để tìm ra cái mới, tiếp cận với những tri thức tiền khoa học, tích cực hoạt động nhận thức Hiện nay, việc tổ chức hoạt động khám phá khoa học trong trường Mầm non nói chung và đặc biệt là trẻ 4 - 5 tuổi B tôi phụ trách nói riêng đã được chú trọng và quan tâm hơn, tuy nhiên giáo viên còn ôm đồm nhiều nội dung khám phá trong một hình thức, nặng về cung cấp kiến thức hơn là tạo cơ hội cho trẻ tham gia các hoạt động trải nghiệm trên cơ sở hình thành các kĩ năng nhận thức cho trẻ Chính vì vậy, tôi luôn chú trọng khai thác hết các thế mạnh về môi trường, nội dung, hình thức tổ hoạt động trong trường là điều kiện tốt nhất để các hoạt động khám phá khoa học đạt hiệu quả cao nhất
2.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu “Một số giải pháp giúp trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi B hứng thú khám phá khoa học, tại trường Mầm non Thị Trấn 2, Ngọc Lặc”
2.2.1 Thuận lợi:
Trường Mầm non Thị trấn 2 thành lập năm 2014, song qua quá trình phấn đấu, trường đã được công nhận trường Mầm non đạt chuẩn Quốc Gia mức độ 1 vào tháng 6/2018; Nhà trường luôn được các cấp, các ngành quan tâm tạo điều
Trang 4kiện thuận lợi đầu tư trang bị cơ sở vật chất, phòng học, các thiết bị phục vụ công tác chăm sóc giáo dục tương đối đầy đủ
Ban giám hiệu nhà trường đặc biệt quan tâm, có kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm cao, thường xuyên chỉ đạo sát sao việc tổ chức chăm giáo dục và thực hiện quy chế chuyên môn, chú trọng quan tâm đến việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường, đặc biệt đã chú trọng xây dựng môi trường hoạt động phong phú, đa dạng
Nhà trường đã làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục Trong những năm qua
đã được các cấp các ngành quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ
Các điều kiện cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động trải nghiệm, khám khoa học tương đối đầy đủ Thoáng mát, xanh, sạch, đẹp rất thuận lợi cho trẻ hoạt động
Giáo viên ở lớp đều có trình độ nghiệp chuyên môn vụ vững vàng, luôn tận tụy yêu nghề mến trẻ không ngừng học hỏi kinh nghiệm để nâng cao nghiệp vụ chuyên môn, tham gia đầy đủ các lớp chuyên đề
Tuy còn non trẻ về tuổi đời song bản thân đã nỗ lực phấn đấu và đã đạt một
số thành tích: Giáo viên giỏi cấp huyện, SKKN loại C cấp huyện, được chủ tịch UBND huyện Ngọc Lặc tặng giấy khen hoàn thành xuất sắc năm học 2017
-2018, tham gia Hội thi “XDMTLTLTT” Đạt giải nhì cấp trường của khối, năm học 2017 - 2018, Giải nhất khối 4 - 5 tuổi cấp trường hội thi “Bé khỏe, bé tài năng” năm học 2018 - 2019…
Trình độ dân trí cao, các bậc phụ huynh và các đoàn thể luôn quan tâm đến công tác chăm sóc và giáo dục trẻ Đặc biệt cùng phối hợp với giáo viên để tổ chức các hoạt động khám phá khoa và các hoạt động trải nghiệm
2.2.2 Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi trên thì bản thân còn gặp không ít những khó khăn trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ nói chung và hoạt động khám phá khoa học nói riêng cụ thể như:
Cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ thiết yếu cho hoạt động khám phá khoa học chưa nhiều các chủng loại
Vốn kiến thức cho trẻ còn nghèo, chưa phong phú, nhiều trẻ còn nhút nhát, thiếu tự tin, chưa mạnh dạn khi giao tiếp, ngôn ngữ hạn chế, phát âm tiếng phổ thông chưa chuẩn
Giáo viên kinh nghiệm còn hạn chế chưa phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ để sáng tạo tìm tòi khi tổ chức cho trẻ khám phá, trải nghiệm
Phụ huynh các khu vực lân cận Thị Trấn như: Thúy sơn, Quang Trung, Ngọc Liên…có nhu cầu cho trẻ đến học tại trường chiếm 20%, chính vì vậy, Nhận thức của một số các bậc phụ huynh còn hạn chế, ít quan tâm, xem nhẹ, cho rằng trẻ 4 - 5 tuổi B còn bé chưa cần chú trọng đến việc học tập nên chưa phối hợp tốt trong các hoạt động giáo dục, đặc biêt khi trường và lớp tổ chức khám phá khoa học và trải nghiệm
Trang 52.2.3 Kết quả thực trạng “Một số giải pháp giúp trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi
B hứng thú khám phá khoa học, tại trường Mầm non Thị Trấn 2, Ngọc Lặc”
Từ cơ sở lý luận cùng với thuận lợi và khó khăn trên, bản thân đã dành thời gian nghiên cứu, học hỏi, tìm tòi, thu thập những tài liệu, sách báo, thông tin để tích luỹ những kinh nghiệm, sáng tạo cái mới, cái đẹp, cái ý tưởng độc đáo bổ ích, từ đó tìm ra các hình thức tổ chức khả quan nhất, phù hợp nhất để truyền đạt kiến thức đến trẻ nhanh nhất, hiệu quả cao nhất nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ tại trường mầm non Thị trấn 2
Bản thân luôn trăn trở, suy nghĩ, sáng tạo để tìm ra các giải pháp, hình thức
tổ chức để tạo sự hứng thú bất ngờ trong mỗi giờ hoạt động khám phá khoa học, giúp trẻ cảm nhận sâu sắc về các sự vật, hiện tượng và từ đó kích thích trẻ ham thích khám phá môi trường tự nhiên, đặc biệt thông qua đó sẽ khắc sâu những hình ảnh đẹp và sẽ làm theo cái đúng, cái đẹp nhằm phát triển nhân cách cho trẻ một cách toàn diện
Qua tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm ở lớp mẫu giáo nhỡ (lứa tuổi
4-5 tuổi B) Với tổng số cháu: 36 cháu, Cụ thể:
Kết quả khảo sát đầu năm học 2019 - 2020
Tổng số học sinh
Kết quả
Số
Số
1 Trẻ hứng thú khi tham gia hoạt độngkhám phá, trải nghiệm 36 31 86 5 14 2
Biết phối hợp các giác quan để xem
xét và nhận biết đặc điểm của các sự
vật, hiện tượng
3
Trẻ chủ động, tích cực, sáng tạo khi
tham gia các hoạt động khám khá, trải
nghiệm
4
Nhận xét được một vài mối quan hệ
bạn bè, cô giáo và các sự vật hiện
tượng xung quanh
5 Khả năng giao tiếp, tính mạnh dạn tựtin, tính đoàn kết, tính kỹ luật 36 32 88,8 4 11,2
Có thể nói, trên kết quả đánh giá đạt được chưa cao, trẻ chưa hứng thú khi tham gia các hoạt động trải nghiệm, các yếu tố tích cực trẻ còn hạn chế, tính chủ động, sáng tạo chưa cao, trong giao tiếp và các mối quan hệ còn nhút nhát, lúng túng chưa phát huy hết khả năng của mình Từ thực tế đó là điều làm cho tôi luôn trăn trở, suy nghĩ làm thế nào? Tổ chức ra sao? Vì sao? Các nội dung chủ đạo được tổ chức dưới hình thức nào để kích thích sự hứng thú, tính tích cực,
Trang 6chủ động, sáng tạo, tư duy, ham thích khám phá? Tìm ra được những vấn đề đã đặt thì mới có thể giúp trẻ phát triển toàn diện
2.3 Các giải pháp tổ chức thực hiện “Một số giải pháp giúp trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi B hứng thú khám phá khoa học, tại trường Mầm non Thị Trấn 2, Ngọc Lặc”
2.3.1 Giải pháp 1: Xây dựng môi trường cảnh quan, đồ dùng, đồ chơi phong phú, đa dạng cho trẻ hoạt động
Có thể nói, việc xây dựng cảnh quan, đồ dùng, đồ chơi, tạo môi trường
phong phú, đa dạng là giải pháp cần thiết nhất trong mọi lĩnh vực hoạt động cho trẻ Mầm non, nó là sức đẩy tích cực nhất trong các hoạt động giáo dục nói chung
và hoạt động khám phá khoa học nói riêng, mà hiện nay các hoạt động cho trẻ trải nghiệm đang được chú trọng Hiểu được tầm quan trọng của nó, bản thân tôi luôn cùng với đồng nghiệp dưới sự chỉ đạo của ban giám hiệu để xây dựng môi trường, cảnh quan, tham gia tích cực làm đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị, ngay từ đầu năm học cho trẻ có điều kiện cần thiết để tham gia các hoạt động
Cụ thể: Trong năm 2017 - 2018 lớp tôi đã tham gia hội thi “Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm” Đạt giải Nhất cấp trường của khối và cùng với đồng nghiệp tham gia tích cực vào việc đầu tư làm đồ dùng, đồ chơi, xây dựng các cảnh quan môi trường…Kết quả đã đạt giải nhất hội thi cấp huyện vào tháng
2 năm 2018 và đã được tham gia hội thi cấp tỉnh, trường đã đạt giải nhì hội thi cấp tỉnh
Khi tạo môi trường cho trẻ khám phá tôi luôn chú trọng theo các nội dung,
chủ đề cần thiết cho trẻ hoạt động có ý nghĩa thiết thực, hiệu quả, an toàn, mỹ quan Phối hợp với đồng nghiệp dưới sự chỉ đạo của Ban giam hiệu xây môi trường mang tính chất bí ẩn, sáng tạo, tạo sự bất ngờ (ngạc nhiên) từ đồ dùng, cảnh quan, mầu sắc cho đến các thiết bị, dụng cụ đều được sắp xếp khoa học, hợp lý, mỗi khu vực kể cả trong lớp hay ngoài lớp học đều phù hợp nội dung đẹp, hấp dẫn và có tính chất "mở" nhằm kích thích tính hưng phấn của trẻ khi khám phá, trải nghiệm
Môi trường là một nhu cầu thiết yếu giúp trẻ tích cực khám phá Xây dựng môi trường phong phú hấp dẫn, có ảnh hưởng trực tiếp đến tính tò mò ham hiểu biết của trẻ, kích thích sự hứng thú của trẻ để trẻ tự do trải nghiệm và tìm hiểu
Vì vậy lớp học cần có khu vực cho trẻ khám phá khoa học Tôi lập ra kế hoạch cho các hoạt động trải nghiệm và phát triển nhận thức của trẻ trong tất cả các thời điểm và phù hợp với các chủ đề của năm
Trang 7Ví dụ: Tôi sử dụng những vật sống, vật thật cho trẻ dễ tìm hiểu như: Bể
cá hay vỏ chai, vỏ sò đối với chủ đề động vật sống dưới nước hay các con vật nuôi như: chim, thỏ Đối với chủ đề con vật nuôi trong gia đình
Các cây, hạt giống, bình gieo hạt hay các bộ sưu tập của trẻ như: lá, hoa đối với chủ đề thế giới thực vật
Đối với chủ đề nước và các hiện tượng tự nhiên Tôi chuẩn bị bảng theo dõi thời tiết hay bàn chơi nước như: Chai trong suốt, dụng cụ chứa nước, đong nước, các vật nổi, chìm trong nước Trẻ ở lứa tuổi này, trẻ hay tự mày mò khám phá những cái mới, cái lạ Vì vậy, mà tôi trưng bày, trang trí phòng nhóm để thu hút trẻ hoạt động và dành phần lớn thời gian cho trẻ tự học, tự hoạt động vui chơi
Có thể hiểu, môi trường hoạt động không nhất thiết phải là môi trường ở một nơi nào đó nhất định mà có thể là môi trường hoạt động mọi lúc, mọi nơi để trẻ khám phá và nhận ra những nét đặc trưng của sự vật, hiện tượng để có thể quan sát được, bằng cách sử dụng tất cả các giác quan một cách thích hợp
Ví dụ: Góc thiên nhiên đặt thêm một hồ cá nhỏ, cạnh hồ cá nên có một số
tranh ảnh về các loại cá Trẻ sẽ nhận xét, nhận dạng những loại cá khác nhau Qua đó, trẻ biết được đặc điểm nổi bậc của mỗi loại cá, mối liên hệ môi trường sống giữa cá với nước Trẻ còn biết cách chăm sóc, bảo vệ cá, từ đó hình thành ở trẻ tình cảm, thái độ đúng đắn yêu quý đối với môi trường sống Cụ thể:
Góc tạo hình: Tôi làm tranh ảnh, xé dán, vẽ về các loại thực vật mà trẻ đã biết và cho trẻ tô màu các loại thực vật
Góc âm nhạc; Tôi và trẻ có thể cùng làm các loại mũ về các loại hoa quả để trẻ đội mũ và hát các bài hát nói về các loại hoa quả
Môi trường cho trẻ hoạt động mọi lúc, mọi nơi như hoạt động ngoài trời, giờ đón, trả trẻ Với hoạt động ngoài trời tôi trang trang trí các bức tranh trên tường, xung quanh sân trường với nội dung liên quan đến chủ đề trẻ đang học Bên cạnh
đó tôi cùng với đồng nghiệp tham gia xây dựng khu phát triển vận động có đầy đủ các đồ dùng phong phú, hấp dẫn mỗi khi cho trẻ hoạt động Đối với phụ huynh tôi xây dựng góc tuyên truyền về việc chăm sóc giáo dục, các hình ảnh hoạt động trải nghiệm của trẻ ở lớp, hình ảnh phụ huynh phối hợp cùng cô giáo cùng dạy trẻ tìm hiểu những sự vật, hiện tượng xung quanh mình
Có thể khẳng định, sau khi tôi cùng đồng nghiệp tham gia xây dựng môi trường cảnh quan, đồ dùng, đồ chơi cho trẻ hoạt động trải nghiệm Tôi nhận thấy việc tổ chức các hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động khám phá khoa học, trải nghiệm nói riêng đạt hiệu quả rõ rệt Hầu hết trẻ lớp tôi đều rất hứng thú, tích cực tham gia các hoạt động, mong muốn được đến trường, đến lớp nhiều hơn, thực sự tạo cho trẻ cảm giác mỗi ngày đến trường là một ngày vui Phụ huynh tin tưởng với một môi trường đầy hấp dẫn, tự tin khi gửi con đến trường
2.3.2 Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch phù hợp nội dung, chủ đề nhằm giúp trẻ hứng thú khám phá khoa học.
Có thể cho rằng! Việc xây dựng kế hoạch chuẩn bị cho một hoạt động khám phá khoa học là điều kiện, là nhu cầu cần thiết đối với bất cứ một hoạt nào Và
để đạt được kết quả lại là một vấn đề mà bất cứ một giáo viên nào cũng không
Trang 8thể bỏ qua Mà ở đây tôi muốn nói lĩnh vực khám phá khoa học là một trong những nội dung tôi cần quan tâm nhất trong đề tài tôi nghiên cứu
Năm học 2019 - 2020 hoạt động trải nghiệm là một trong những chuyên đề trọng tâm, chính vì vậy, khi thực hiện chuyên đề này trong quá trình tổ chức các hoạt động khám phá khoa học, tôi đã bám sát vào kế hoạch tổ chức các hoạt động khám phá khoa học trên hình thức trải nghiệm làm tăng thêm nội dung chuyên đề ngày một phong phú
Trước hết tôi dựa trên kế hoạch năm học của nhà trường xây dựng, các
nội dung hoạt động đảm bảo các nguyên tắc từ dễ dến khó, từ đơn giản đến phức tạp, phù với với điều kiền thực tế của lớp, lứa tuổi và nhận thức của trẻ
Ví dụ 2: Đầu năm tôi lựa chọn nội dung cho trẻ khám phá nhẹ nhàng dễ
thực hiện đảm bảo nhu cầu trẻ tiếp thu kiến thức, đồng thời phù hợp với từng chủ đề chủ điểm
Như ở chủ đề “Trường Mầm non” tôi lựa chọn đề tài cho trẻ khám phá trò chuyện về “Ngày hội đến trường của bé”, trẻ được quan sát một số hình ảnh về các hoạt động trong ngày hội, các cảnh quan, khuôn viên hấp dẫn, môi trường được trang trí đẹp mắt với cờ hoa, bóng bay, các trang phục…hết sức đẹp mắt giúp trẻ khắc sâu kiến thức bền vững Hệ thống câu hỏi đặt ra có ý nghĩa giáo dục phong phú, đa dạng
Hay chủ đề Bản thân tôi lựa chọn một số nội dung cho trẻ khám phá, trải nghiệm như: Khám phá, trải nghiệm các giác quan với các loại hoa quả dầm…
Chủ đề “Gia đình” tôi xây dựng nội dung hoạt động về một số đồ dùng trong gia đình, thực hành trải nghiệm gấp quần áo, các món ăn, giáo dục lễ giáo trong khi ăn, rửa tay…
Ví dụ 3: Với chủ đề “nghề nghiệp” cùng với giáo viên trong khối xây
dựng kế hoạch tổ chức tham quan trải nghiệm về công việc của các chú bộ đội, sau khi xây dựng kế hoạch, tôi đã trực tiếp tham mưu với Ban giám hiệu, cùng với sự phối hợp của phụ huynh cho khối 4 - 5 tuối được đi tham quan trải nghiệm tại doanh trại bộ đội huyện Ngọc Lặc
Hình ảnh giáo viên đang xây dựng kế hoạch
Trang 9Ví dụ 4: Đặc biệt trong năm học này, do dịch bệnh Covid- 19 xảy ra một
thời gian dài Dưới sự chi đạo của Ban giám Hiệu nhà trường Tôi đã tập trung xây dựng kế hoạch về một số nội dung phòng chống dịch bệnh qua việc quay các video hướng dẫn cho phụ huynh thực hiện tại nhà, sau khi trẻ đến trường trong thời điểm cần phải tập trung phòng dịch bệnh tôi đã xây dụng cách dạy trẻ một số các kỹ năng, đo thân nhiệt, rửa tay sát khuẩn, đeo khẩu trang, dãn cách khi tiếp xúc…
Hình ảnh giáo viên quay video trong thời gian trẻ nghỉ dịch Covid – 19
Nhìn chung với kế hoạch được xây dựng thật cụ thể, rõ ràng ở từng nội dung, chủ đề, lứa tuổi và bám sát vào tình hình thực tế, tôi nhận thấy rằng! Kế hoạch mà tôi đã xây dựng trước khi thực hiện thực sự có hiệu quả, bản thân tôi luôn chủ động về tất cả mọi hoạt động trong các nội dung giáo dục khi các trẻ được khám phá, trải nghiệm, khi truyền tải kiến thức cũng như các kỹ năng đều
đạt hiệu quả cao
2.3.3 Giải pháp 3: Tổ chức cho trẻ khám phá khoa học nhằm gây hứng thú cho trẻ thông qua các hoạt động học.
Như chúng ta đã biết! Việc tổ chức cho trẻ khám phá khoa học thông qua các hoạt động giáo dục là hoạt động trọng tâm của mọi hoạt động giáo dục và là hoạt động mang tính cần thiết nhất, toàn diện Bởi, nó có ý nghĩa và tầm quan trọng luôn tác động đến sự hình thành nhân cách trên nền giáo dục toàn diện cho trẻ Hoạt động khám phá khoa học được tiến hành thông qua nhiều hình thức nhằm hình thành và phát triển trí tuệ, tư duy sáng tạo và rèn kỹ năng giao tiếp cần thiết giúp cho trẻ mạnh dan, tự tin trong cuộc sống
Cụ thể, khi tổ chức các hoạt động khoa học thông qua giáo án điện tử, tôi xây dựng các nội dung rất bổ ích và hiệu quả đối với trẻ nhằm thu hút trẻ hứng thú, tích cực vào các hoạt động rèn kỹ năng, tiếp thu kiến thức được sâu sắc, tư duy sáng tạo của trẻ sẽ được nhân lên gấp bội như: Qua các hình ảnh, tiếng động, các hoạt động tái tạo bằng những việc làm, hiện tượng cụ thể có thật trong
Trang 10đời sống hàng ngày Ngoài ra tôi dùng các thủ thuật để kích thích trẻ khám phá những điều mới lạ Dùng những hình ảnh đẹp, cho trẻ xem băng về các hiện tượng tự nhiên, về các sự vật, hiện tượng xung quanh để trẻ được quan sát, phỏng đoán các sự vật, hiện tượng, dành nhiều thời gian cho trẻ tự khám phám, trải nghiệm và chia sẻ, bày tỏ những chứng kiến của mình với bạn bè, cô giáo Bên cạch đó tôi sử dụng câu hỏi gợi mở để giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, ngôn ngữ
Ví dụ 1: Chủ đề động vật tôi lựa chọn những hình ảnh rõ ràng dễ gần để trẻ
nhận biết và được trình chiếu trên màn hình về các con vật nuôi trong gia đình
có 2 chân, cho các đội bốc thăm con số ở các ô cửa để tìm ra con vật của đội mình như: Con gà Trống, con Ngỗng, con vịt Sau đó đặt ra câu hỏi để các đội trả lời về các con vật theo sự hiểu biết của mình Qua hình ảnh tôi đã sử dụng thủ thuật bằng những tiếng kêu, hình ảnh ngộ nghĩnh của các con vật, từ đó sẽ gắn kết sự say mê của trẻ qua hoạt động khám phá, nuôi dưỡng tính tò mò, óc sáng tạo của trẻ về các con vật
Rồi thông qua hoạt động tìm hiểu về sự phát triển của cây tôi cũng đã chuẩn bị lựa chọn các hình ảnh như: Gieo hạt, hạt nảy mầm, ra lá, ra hoa, ra quả vv…Khi trình chiếu sẽ giúp trẻ hiểu về sự lớn dần của cây như thế nào? Và điều
gì sẽ đọng lại trong tâm tưởng của các bé? Và đều thú vị đó là sự húng thú, rất yêu thích môi trường thực tế và đã đem lại sự gần gũi hơn, cảm nhận của trẻ một cách dễ dàng hơn
Ví dụ 2: Thông qua hoạt động chơi ở Góc khám phá khoa học, với chủ đề
“Nước và các hiện tượng tự nhiên” Tôi cho trẻ khám phá về sự bay hơi của nước Tôi đã chuẩn bị “một cốc nước đá, một cốc nước nóng” cho trẻ làm thí nghiệm Sau đó cho tất cả trẻ quan sát, tìm hiểu và yêu cầu sự tư duy, trí tưởng tượng, sáng tạo ở trẻ, tôi đã đặt các câu hỏi vì sao nước lại bay hơi? Nước có ích lợi gì? Khi sử dụng chúng ta cần chú ý những điều gì để đảm bảo an toàn cho bản thân và các bạn? Và làm sao để môi trường được trong lành? Có cần phải tiết kiệm nước không? Vì sao nhỉ? Và câu trả lời của trẻ là “Ôi thích quá” thần thái trẻ khuôn mặt trẻ và tiếng vỗ tay vang lên rôm rả…
Hình ảnh cô hướng dẫn trẻ đang làm thí nghiệm
