RÈN LUYỆN kĩ NĂNG làm bài văn NGHỊ LUẬN về một đoạn TRÍCH văn XUÔI CHO học SINH lớp 12

Vì vậy, để nâng cao hiệu quả giáo dục ở bộ môn Ngữ văn trong nhà trường hiện nay, giáo viên cần đặc biệt chú trọng hơn nữa trong việc rèn luyện kĩ năng nói và viết cho học sinh, nhất là

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Đất nước ta đang trên đà đổi mới, ngành giáo dục đang có những bước chuyển mình theo nhịp bước của thời đại Do đó, việc đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề cần thiết và quan trọng trong tình hình hiện nay Một trong những biện pháp tối ưu trong quá trình dạy học là phương pháp dạy học tích cực và dạy học theo chuẩn kiến thức và kĩ năng Vì vậy, để nâng cao hiệu quả giáo dục ở bộ môn Ngữ văn trong nhà trường hiện nay, giáo viên cần đặc biệt chú trọng hơn nữa trong việc rèn luyện kĩ năng nói và viết cho học sinh, nhất

là rèn luyện kĩ năng viết văn nghị luận về tác phẩm, đoạn trích… văn học ở bậc THPT theo chuẩn kiến thức và kĩ năng mà ngành yêu cầu

Sinh thời, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng nói: “Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý” Đặc biệt người giáo viên dạy Văn càng thấm thía hơn sự “cao quý” ấy Được mang tri thức, mang niềm vui, được dạy “lễ”, dạy “văn”, được khơi gợi trí tuệ, niềm yêu thích say mê ở mỗi thế hệ học sinh thì còn gì cao quý, hạnh phúc hơn đối với người thầy

Quả thực, chẳng gì có thể diễn tả hết niềm vui sướng và tự hào của người giáo viên khi thành quả lao động của mình đạt kết quả cao, nhất là kết quả đậu đại học, cao đẳng của các em học sinh lớp 12 Vì vậy, trong quá trình giảng dạy học sinh nói chung, ôn thi THPTQG nói riêng, giáo viên luôn dày công, dốc sức tìm tòi sáng tạo không ngừng để có phương pháp và cách thức

ôn luyện hiệu quả nhất Sự gian nan ấy được khẳng định bằng kết quả của mỗi

kì thi, mỗi điểm cao, mà các em đạt được

Những năm gần đây, hoà cùng dòng chảy đổi mới giáo dục, đổi mới kiểm tra, đánh giá nhằm phát triển toàn diện ở học sinh về kiến thức, kĩ năng,

đề thi THPTQG môn Ngữ văn có nhiều đổi mới, trong đó bài nghị luận văn học thường chiếm ưu thế lớn (Chiếm 50% tổng số điểm toàn bài).Với đặc điểm đề văn như vậy, giáo viên trực tiếp ôn luyện và nhất là học sinh gặp nhiều khó khăn Bởi lẽ đây là kiểu bài đòi hỏi cao sự hiểu biết về kiến thức, kĩ năng Thực tế ấy đặt ra nhiều băn khoăn, trăn trở đối với giáo viên giảng dạy

và ôn luyện cho học sinh lớp 12

Trong nhà trường phổ thông, nghị luận văn học luôn chiếm vị trí quan trọng nhất Điều này hoàn toàn phù hợp với vai trò, vị trí môn học Kĩ năng viết các kiểu bài nghị luận văn học đã được bàn luận đến rất nhiều trong các hội thảo, diễn đàn, hay trong những cuốn sách của các nhà phê bình, nghiên cứu nổi tiếng về lĩnh vực văn học Song qua thực tế trải nghiệm tôi thấy khi học sinh viết bài nghị luận văn học nói chung, dạng bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi các em còn nhiều hạn chế Vì vậy trong đề tài này, tôi muốn trao đổi cùng đồng nghiệp vấn đề:

“RÈN LUYỆN KĨ NĂNG LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN TRÍCH VĂN XUÔI CHO HỌC SINH LỚP 12” để mong tìm được

giải pháp chung giúp học sinh viết bài tốt nhất, hiệu quả nhất

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Hoạt động dạy học là hoạt động có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung

Đó là con đường cơ bản giúp người học có thể chiếm lĩnh tri thức một cách hiệu quả, chất lượng nhất Hoạt động dạy học áp dụng những phương pháp sư phạm phù hợp, người giáo viên có thể nắm bắt tâm sinh lí lứa tuổi, đặc điểm nhận thức của người học Nhờ vậy, học sinh tự giác, tích cực chủ động lĩnh hội tri thức một cách dễ dàng, nhanh chóng, hiệu quả

Ngữ văn là một môn thi bắt buộc trong kì thi tốt nghiệp Trung học phổ thông Bắt đầu từ năm 2015, kết quả các môn thi THPT QG không chỉ là căn

cứ quan trọng nhất để xét tốt nghiệp THPT cho những học sinh đã trải qua 12 năm học tập ở trường phổ thông, mà còn được xem là tham số đáng tin cậy để các trường trung cấp, cao đẳng và đại học trong cả nước tham khảo khi xét tuyển sinh Điều đó nói lên tầm quan trọng của việc học và thi môn Ngữ văn đối với tất cả học sinh lớp 12 hệ phổ thông hoặc giáo dục thường xuyên

Thực hiện chủ trương đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp dạy học và cách thức, hình thức kiểm tra, đánh giá chất lượng học tập của học sinh, trong năm trở lại đây, việc ra đề thi môn Ngữ văn cho các kì thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, cao đẳng đã có những thay đổi khá cơ bản

Theo cấu trúc đề thi THPT Quốc gia của Bộ GD&ĐT năm 2019 gồm hai phần: Phần Đọc - hiểu (3,0 điểm), Phần Làm văn (7,0 điểm gồm 2 câu, câu nghị luận xã hội 2,0 điểm, câu nghị luận văn học 5,0 điểm), như vậy phần nghị luận văn học chiếm 50% tổng số điểm trong bài thi Vì vậy, việc rèn kĩ năng làm bài nghị luận văn học nói chung, dạng bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi là một trong những trọng tâm kiến thức để ôn thi đại học, có ý nghĩa thiết thực đối với giáo viên và học sinh trong cả quá trình dạy và học

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài hướng tới rèn luyện kĩ năng làm bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi cho học sinh lớp 12 Qua đó, giúp cho các em có được những kĩ năng cần thiết khi tiếp cận, khai thác vấn đề một cách hiệu quả nhất, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của bộ môn

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận.

Đây là phương pháp nhằm thu thập thông tin qua việc sưu tầm tài liệu, phân tích, tìm hiểu các thông tin

1.4.2 Phương pháp đàm thoại.

Phương pháp này được tiến hành ngay trong giờ học, đàm thoại giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với học sinh

1.4.3 Phương pháp hướng dẫn thực hành, luyện viết.

Phương pháp này được tiến hành ngay trong giờ học, hoặc sau khi học sinh đã tiếp thu kiến thức cơ bản về văn bản

1.4.4 Phương pháp thống kê, phân loại

Phương pháp này nhằm thu thập số liệu và thống kê, phân tích để phân loại đối tượng học sinh trước và sau khi áp dụng

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận.

Nghị luận văn học là dạng văn bản dùng để bày tỏ sự cảm thụ tác phẩm văn học theo suy nghĩ của cá nhân, là những lý lẽ để đánh giá, phân tích, bàn bạc về vấn đề thuộc lĩnh vực văn học để khám phá thế giới nội tâm của tác giả, đồng thời tìm ra những giá trị thuyết phục người khác nghe theo quan điểm, ý kiến cá nhân của mình

Thể loại văn nghị luận là một trong những nội dung quan trọng của môn Ngữ văn nói chung và phân môn Tập làm văn nói riêng Bản chất của việc học thể loại nghị luận là người viết thường vận dụng nhiều thao tác, kĩ năng (giải thích, chứng minh, phân tích, bình giảng…) để từ đó giúp các em biết trình bày một cách có lí lẽ, hấp dẫn những cảm nhận, suy nghĩ, đánh giá của mình về một vấn đề văn học

Nghị luận văn học nhằm hình thành, phát triển khả năng lập luận chặt chẽ, trình bày những lí lẽ, dẫn chứng một cách sáng sủa, giàu sức thuyết phục khi bày tỏ ý kiến bản thân về một tác phẩm văn học nào đó Học làm văn nghị luận cũng như mọi loại hình học tập khác là phải biết xây dựng từ sự hiểu biết

cơ bản đến các mức độ cao

Để viết được bài văn hay đòi hỏi học sinh cần phải có kiến thức văn học

và kĩ năng cơ bản khi viết bài Nhưng kiến thức và kĩ năng cơ bản đó có từ đâu? Đó chính là từ những bài giảng, từ sự hướng dẫn của giáo viên và từ cách cảm thụ của học sinh Trong khi rèn luyện kĩ năng cách làm bài văn nghị luận văn học thì mỗi một giáo viên cần chú ý phát huy, động viên tích cực sự sáng tạo của từng học sinh, không được gò ép theo những khuôn mẫu có sẵn

2.2 Thực trạng vấn đề.

2.2.1 Thuận lợi

Khi làm bài nghị luận văn học, các em học sinh lớp 12 có thuận lợi là đã được trang bị kiến thức rất kĩ qua các giờ đọc - hiểu văn bản văn học, chỉ sử dụng kỹ năng làm văn nghị luận văn học để tái hiện lại kiến thức ấy thông qua cảm quan của cá nhân

Sách giáo khoa từ cấp Trung học cơ sở lên Trung học phổ thông có sự chuyển tiếp, liền mạch, thống nhất trong hệ thống kiến thức môn học

Được sự chỉ đạo thống nhất của Bộ Giáo dục Đào tạo, Sở Giáo dục -Đào tạo của tỉnh đã tổ chức thường xuyên các lớp bồi dưỡng, tập huấn kiến thức nghiệp vụ cho giáo viên hàng năm đã giúp các giáo viên Ngữ Văn nắm vững tinh thần đổi mới của chương trình - SGK và thực hiện dạy tốt

Bên cạnh đó, một thực tế không thể phủ nhận là sách giáo khoa, sách giáo viên được in ấn kịp thời, đa dạng, các phương tiện thông tin truyền thông: báo, mạng internet … rộng khắp cũng đã giúp ích rất nhiều cho cả giáo

viên và học sinh trong quá trình dạy - học Ngữ Văn.

Học sinh chủ động, thích thú tìm hiểu, khám phá những kiến thức mới trong chương trình nên tiết học Văn trở nên sôi nổi, hào hứng hơn; đồng thời giúp các em khắc sâu được kiến thức cơ bản của bài học

2.2.2 Khó khăn

Nghị luận văn học là một kiểu bài khó so với văn nghị luận nói riêng và phân môn Tập làm văn nói chung Kiểu bài này đòi hỏi học sinh phải có năng lực phân tích, đánh giá từ khái quát đến cụ thể, có sự hiểu biết về xã hội, về văn học, về lịch sử … và đặc biệt là kĩ năng trình bày

Đối với học sinh THTP nói chung, học sinh lớp 12 nói riêng thì kĩ năng viết văn của các em còn nhiều hạn chế : Bài viết rời rạc, khô khan, sơ sài, dẫn chứng không chính xác, không bám sát đề, dùng câu dùng từ chưa chính xác,

bố cục chưa rõ ràng, lập luận chưa có sức thuyết phục, vốn từ nghèo nàn nên diễn đạt lủng củng tối nghĩa, dài dòng, không thoát ý, mắc nhiều lỗi chính tả Đặc biệt đối với dạng bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi đa số các em mắc lỗi kể lại nội dung mà chưa tập trung vào phân tích, đánh giá những vấn

đề có ý nghĩa then chốt mà đề bài yêu cầu, chưa có kĩ năng nhận diện đúng các dạng đề bài, kĩ năng xác định đề, tìm ý, sắp xếp ý còn mơ hồ

Qua quá trình giảng dạy và chấm thi tốt nghiệp THPT các năm gần đây, có thể nhận thấy một thực tế: số học sinh làm tốt và đạt điểm tối đa (5,0 điểm) cho kiểu bài này không nhiều, hoặc nếu có "làm được" thì chất lượng bài làm không cao, dẫn đến điểm của toàn bài cũng không cao, ảnh hưởng đến kết quả chung

Một thực tế khác là các em nắm lý thuyết làm bài nghị luận văn học rất hời hợt và còn có phần xem nhẹ

Do một khía cạnh khác là cơ chế thị trường đã len lỏi vào nếp suy nghĩ của một số phụ huynh và học sinh chỉ quan tâm đến các môn học tự nhiên

Mà xem nhẹ các môn xã hội Điều đó ảnh hưởng không ít đến việc đầu tư, tìm tòi, nghiên cứu văn học

Từ thực trạng trên, tôi nhận thấy việc rèn luyện kĩ năng làm bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi cho các em học sinh lớp 12 là rất cần thiết, góp phần nâng cao chất lượng trong quá trình dạy và học Đặc biệt góp phần nâng cao kết quả bài thi cho các em trong kì thi tốt nghiệp THPT

2.3 Các giải pháp thực hiện.

Nghị luận văn học có rất nhiều các dạng bài đó là: Nghị luận về một tác phẩm (đoạn trích) văn xuôi; Nghị luận về một bài thơ (đoạn thơ); Nghị luận về một ý kiến bàn về văn học… Phạm vi đề tài này là tập trung hướng tới rèn luyện kĩ năng làm bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi cho học sinh lớp12

Để học sinh có kĩ năng viết dạng bài văn nghị luận này, yêu cầu người

giáo viên phải truyền thụ đúng, đầy đủ, chính xác để học sinh nắm vững kiến thức cơ bản về kiểu bài Trên cơ sở đó giáo viên tiếp tục hướng dẫn chi tiết cụ thể hơn cách khai thác và phương thức diễn đạt cho học sinh để bài văn đạt kết quả tốt nhất

2.3.1 Những yêu cầu chung:

Bài nghị luận văn học nói chung cần làm sáng tỏ mối quan hệ giữa giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm văn học Trong quá trình viết bài văn nghị luận văn học, muốn chứng minh một cách thuyết phục sự thống nhất giữa nội dung và hình thức nghệ thuật ở tác phẩm văn học thì cần xác định trúng cái hay, cái lạ của các phương thức, thủ pháp nghệ thuật (cách dùng từ ngữ, hình ảnh, nhịp điệu,… trong thơ; cách miêu tả nhân vật, dẫn dắt cốt truyện,… trong tác phẩm tự sự) cũng như mối quan hệ của nó với chủ đề

tư tưởng của tác phẩm; từ đó khẳng định được rằng việc tác giả lựa chọn sử dụng hình thức nghệ thuật ấy là “phương án tối ưu” để thể hiện nội dung [4]

Để phân tích, lí giải thấu đáo vấn đề cần nghị luận, cần đặt nó trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể và ý đồ sáng tác của nhà văn Mỗi nhà văn đều gắn với một thời đại, một bối cảnh xã hội – lịch sử nhất định Tác phẩm văn học là đứa con tinh thần của nhà văn, được nhà văn sáng tạo trong một hoàn cảnh cụ thể và gửi gắm vào đó những nhận thức, những tình cảm,… của mình đối với cuộc sống và con người Do đó, trong quá trình nghị luận, người viết không chỉ tiếp xúc với văn bản tác phẩm mà còn cần phải tìm hiểu, xem xét các yếu

tố ngoài văn bản như bối cảnh xã hội, trào lưu văn học, hoàn cảnh sáng tác,…

để có thể đưa ra những lí giải thấu đáo

Cùng với việc giảng giải, phân tích, cần liên hệ mở rộng và vận dụng thao tác so sánh cũng như khả năng cảm thụ văn chương và vốn tri thức về nhiều lĩnh vực để khái quát, tổng hợp nên những kết luận, đánh giá nhằm khẳng định ý nghĩa của vấn đề cần nghị luận

Trong bài nghị luận văn học, hệ thống luận điểm cần rõ ràng, mạch lạc; các luận cứ đưa ra phải đúng đắn, sinh động; lập luận phải chặt chẽ, thuyết phục Các ý trong bài văn được sắp xếp theo một trình tự hợp lí, liên kết thành một hệ thống chặt chẽ, mạch lạc

Bài văn nghị luận văn học vừa yêu cầu tính cụ thể, thuyết phục của nhũng luận cứ, vừa đòi hỏi tính khái quát của các luận điểm Nếu sa vào liệt kê dẫn chứng cụ thể mà không rút ra được những nhận định, đánh giá khái quát thì

sẽ không làm nổi bật được vấn đề cần nghị luận và không gây được ấn tượng cho người đọc Do vây, việc kết hợp linh hoạt, tự nhiên giữa phân tích, bình giảng,… các chi tiết, hình ảnh cụ thể với nhận xét, đánh giá khái quát vừa là phương pháp tư duy, vừa là kĩ năng làm bài mà học sinh cần rèn luyện

Cách diễn đạt trong bài nghị luận văn học cần chuẩn xác, trong sáng,

thể hiện những rung cảm chân thành, tự nhiên của người viết.

Khi viết một bài văn nghị luận văn học, yêu cầu đặt ra không chỉ ở chỗ viết cái gì mà quan trọng còn là viết như thế nào, bằng thái độ, tình cảm ra sao Cần cân nhắc từ cách dùng từ đến cách đặt câu, dựng đoạn Ngôn từ, giọng văn phải làm sao vừa phù hợp với thể văn nghị luận, vừa diễn tả được các cung bậc cảm xúc của người viết Cần lưu ý rằng cách thể hiện cảm xúc thông qua ngôn ngữ diễn đạt trong nghị luận văn học không giống với văn miêu tả, văn biểu cảm (với các câu cảm thán kiểu “Chao ôi!”, “Đẹp làm sao!”,

…) mà phải là những rung cảm trong tâm hồn người viết, được hình thành trong quá trình người viết tiếp xúc và cảm nhận được cái hay, cái đẹp của tác phẩm

2.3.2 Biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài.

Để làm được, làm tốt kiểu bài văn nghị luận về một đoạn trích văn xuôi, đầu tiên, chúng ta cần trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về lý thuyết văn nghị luận và các dạng câu hỏi thường gặp để từ đó vận dụng nhữngkĩ năng và thao tác lập luận phù hợp để làm rõ vấn đề mà đề bài yêu cầu

2.3.2.1 Hướng dẫn lí thuyết

a) Đối tượng bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi

Nghị luận về một đoạn trích văn xuôi khá phong phú, có thể là nội dung và nghệ thuật của một đoạn trích nói chung Có thể chỉ là một phương diện, một khía cạnh của nội dung hay nghệ thuật trong đoạn trích đó

b, Yêu cầu của bài văn nghị luận về đoạn trích văn xuôi.

Cần phân biệt được nghị luận về một đoạn trích và nghị luận về một tác phẩm, nghĩa là tránh việc đề cập tới tất cả các nội dung trong tác phẩm, còn nội dung đoạn trích lại sơ lược

Tập trung vào đoạn trích nhưng phải biết vận dụng kiến thức của toàn tác phẩm như: Nội dung tư tưởng, cách xây dựng nhân vật, cách sử dụng chi tiết….Nhất thiết phải đặt đoạn văn trong chỉnh thể mới có cách đánh giá chính xác

Từ yêu cầu trên, giáo viên hướng tới rèn luyện cho các em một số kĩ năng cơ bản khi làm bài nghị luận về một đoạn trích văn xuôi như sau:

- Kĩ năng nhận diện dạng đề: Trước khi làm bài, cần tìm hiểu về nội

dung, yêu cầu của đề bài, định hướng xây dựng văn bản Bước định hướng là khâu rất quan trọng trong bài văn nghị luận văn học Định hướng đúng sẽ tránh viết sai thể loại, lạc đề Vì thế cần phải đọc kỹ đề và xác định:

 Thể loại

 Nội dung

 Giới hạn đề

- Kĩ năng xác định đề.

Thông thường thì sẽ có hai dạng đề bài: với dạng đề nổi thì chúng ta sẽ

dễ dàng nhận biết được trên câu chữ, cần gạch chân các từ khóa để dễ thực hiện bài viết Đối với đề chìm thì các cần nghiên cứu kỹ nội dung ẩn ý của tác phẩm, dụng ý nghệ thuật của tác giả, chủ đề của tác phẩm mà xác định mục tiêu đề bài

- Kĩ năng mở bài:

Đây là khâu quan trọng trong quá trình nghị luận bởi mục đích của mở bài là giới thiệu về vấn đề mà mình sẽ viết, thực chất là trả lời câu hỏi: Ở bài viết này, mình định viết về điều gì?

Nêu được vấn đề một cách ngắn gọn nhất, hấp dẫn và gây hứng thú cho người đọc, người nghe

Nêu lên hướng giải quyết, phạm vi giải quyết vấn đề, tầm quan trọng, ý nghĩa của vấn đề để chuẩn bị tư tưởng cho người đọc theo dõi phần nội dung

- Kĩ năng tìm ý, sắp xếp ý:

Để viết được một bài văn nghị luận về một đoạn trích văn xuôi hay, hấp dẫn, lôi cuốn học sinh phải xác định trúng nội dung trọng tâm yêu cầu của đề bài, nghĩa là phải biết tìm ý (xác định luận đề, luận điểm, luận cứ) và sắp xếp

ý sao cho phù hợp, logic

Các phần, các ý trong bài văn cần phải được sắp xếp rõ ràng, mạch lạch, hợp lí và liên kết với nhau thật chặt chẽ Tất cả các phần, các ý đều phải

có sự liên kết với nhau về nội dung, tức là phải cùng hướng vào luận đề, vào việc nghị luận về đoạn trích văn xuôi

2.3.2.2 Hướng dẫn học sinh thực hành qua các bài tập minh họa Dạng 1: Cảm nhận về nhân vật qua đoạn trích văn xuôi.[2]

 Lập dàn ý :

a, Mở bài.

- Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm, nhân vật trong đoạn trích

b, Thân bài

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm :

+ Vị trí, phong cách của tác giả

+ Vị trí, hoàn cảnh, xuất xứ của tác phẩm

+ Khái quát chung về nhân vật

- Cảm nhận nhân vật

+ Giới thiệu hoàn cảnh xuất hiện của nhân vật

+ Cảm nhận nhân vật trong đoạn trích

++ Số phận, cuộc đời ++ Vẻ đẹp phẩm chất, tính cách ++ Nghệ thật thể hiện nhân vật

- Bình luận nhân vật

+ Nét độc đáo của nhân vật

+ Vai trò nhân vật trong tác phẩm, tác giả

c, Kết bài: Đánh giá lại vấn đề.

 Luyện tập

Đề bài: Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ khi Mị bị A Sử trói vào

cột, Tô Hoài viết:

“ Trong bóng tối Mị đứng im lặng như không biết mình đang bị trói Hơi

rượu còn nồng nàn, Mị đi theo tiếng sáo và những cuộc chơi, những đám chơi “em không yêu quả pao rơi rồi, em yêu người nào, em bắt pao nào…”,

Mị vùng bước đi nhưng tay chân không cựa được Mị không nghe tiếng sáo nữa chỉ còn nghe chân ngựa đạp vách Ngựa vẫn đứng yên, gãi chân, nhai

cỏ Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa…”[3].

(Trích “Vợ chồng A Phủ”- Tô Hoài)

Từ đoạn văn trên, anh/chị hãy làm rõ hình ảnh nhân vật Mị và nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của nhà văn

 Gợi ý làm bài

a Mở bài :

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu đoạn trích và vấn đề cần nghị luận

b Thân bài:

- Khái quát về tác phẩm và vị trí đoạn trích

- Phân tích đoạn trích để làm nổi bật vấn đề:

* Hình ảnh nhân vật Mị:

- Mị có khát vọng sống mãnh liệt (Trong bóng tối Mị đứng im lặng như

không biết mình đang bị trói Hơi rượu còn nồng nàn, Mị đi theo tiếng sáo và những cuộc chơi, những đám chơi “em không yêu quả pao rơi rồi, em yêu người nào, em bắt pao nào).

+ Mị là một cô gái yêu đời, có khát vọng sống mãnh liệt dù bị chà đạp nghiệt ngã nhưng khát vọng ấy đã trỗi dậy trong đêm tình mùa xuân

+ Nếu ban đầu tiếng sáo còn là yếu tố ngoại cảnh, giờ đây tiếng sáo đã nhập hản vào tâm hồn Mị, Mị đang sống tọn với nó Tiếng sáo là tiếng gọi của tình yêu, tình đời, tiếng sáo vẫn tha thiết, giục giã đánh thức khát vọng sống ở Mị

- Số phận của Mị (Mị vùng bước đi nhưng tay chân không cựa được.

Mị không nghe tiếng sáo nữa chỉ còn nghe chân ngựa đạp vách Ngựa vẫn đứng yên, gãi chân, nhai cỏ Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa)

+ Mị bừng tỉnh, dây trói của a Sử làm Mị nhận ra hiện thực nghiệt ngã.

Khát vọng sống của Mị đã bị chặn đứng

+Mị nghĩ mình không bằng con ngựa và thực tế cuộc đời Mị không bằng con ngựa bởi Mị là con dâu gạt nợ, thân phận bị giam hãm…-> Tấm lòng của nhà văn

*Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của nhà văn:

- Nhà văn như đã nhập thân vào nhân vật Mị miêu tả diễn biến tâm lí theo một trình tự hợp lí

+ Để đánh thức sức sống đang tiềm tàng trong Mị, nhà văn đã trả lại cho Mị kí ức đẹp

+ Đang sống với quá khứ nên quên hiện tại, đang bị trói nên vùng bước đi + Khi nỗi đau thể xác ập đến, thế giới mộng tưởng bị dập tắt mị không nghe tiếng sáo nữa mà nghe tiếng chân ngựa đạp vách

- Sử dụng yếu tố ngoại cảnh có hiệu quả: tiếng sáo, men rượu, bài hát quen thuộc => Tài năng của nhà văn

c, Kết bài: Đánh giá chung.

Dạng 2: Cảm nhận về tình huống truyện qua một đoạn trích văn xuôi.

 Lập dàn ý

a, Mở bài:

- Giới thiệu tác giả tác phẩm

- Nêu bật được tình huống truyện độc đáo trong tác phẩm là gì

b, Thân bài.

- Giới thiệu chung

+ Giới thiệu tác giả, tác phẩm :

+ Vị trí, phong cách của tác giả

+ Tình huống truyện

- Phân tích tình huống truyện trong đoạn trích

+ Định nghĩa về tình huống truyện

+ Biểu hiện tình huống truyện

- Ý nghĩa tình huống truyện

+ Tư tưởng và chủ đề của tác phẩm được thể hiện qua tình huống truyện

+ Tình huống truyện còn mang ý nghĩa nền tảng để nhà văn xây dựng thành công nhân vật

+ Tình huống truyện còn lôi cuốn người đọc bởi nhiều sự vỡ ra, bất ngờ

+ Tình huống truyện chứa đựng giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc của nhà văn:

c, Kết bài

- Tình huống truyện là một thành công lớn của nhà văn

- Với tình huống truyện độc đáo sẽ tạo ra tài năng của tác giả