SỬ DỤNG kỹ THUẬT KWL vào dạy bài 9 NHẬT bản ( TIẾT 1 tự NHIÊN , dân cư và TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH tế (SGK 11 cơ bản)

Trong đó đổi mới phương pháp dạy học và cách nhìn nhận của thầy cô là một trong những nội dung quan trọng mà nền giáo dục nước ta hướng tới nhằm phát huy tính tích cực của người học, địn

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NÔNG CỐNG 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG KỸ THUẬT KWL VÀO DẠY BÀI 9: NHẬT BẢN ( TIẾT 1- TỰ NHIÊN , DÂN CƯ VÀ TÌNH HÌNH PHÁT

TRIỂN KINH TẾ (SGK 11 CƠ BẢN)

Người thực hiện:Vũ Thị Mai

Chức vụ : Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực(môn): Địa lý

MỤC LỤC

Trang

I Đặt vấn đề……… 1

II Nội dung……… 1

1 Cơ sở lý luận …… 1

2 Thực trạng …… 2

3 Sử dụng kỹ thuật KWL trong dạy học địa lí 2

4 Một số lưu ý khi tổ chức dạy học sử dụng kĩ thuật KWL 4

5 Áp dụng vào bài dạy cụ thể 5

6 Sử dụng kỹ thuật KWL có thể kết hợp với các phương pháp dạy học khác 8

7 Thực nghiệm và kết quả thực nghiệm 8

III Kết luận và kiến nghị 9

I Đặt vấn đề

Đổi mới nền giáo dục là quá trình lâu dài có định hướng chiến lược và tầm nhìn cả góc độ chủ quan và khách quan , đổi mới đòi hỏi sự toàn diện đồng

bộ ở tất cả các lĩnh vực Đó là sự đổi mới nội dung chương trình giáo dục ,đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới chương trình dạy học Trong đó đổi mới phương pháp dạy học và cách nhìn nhận của thầy cô là một trong những nội dung quan trọng mà nền giáo dục nước ta hướng tới nhằm phát huy tính tích cực của người học, định hướng dạy học của người thầy

Xuất phát từ mục đích trên trong quá trình dạy học tôi nhận thấy các phương pháp chỉ áp dụng tốt nhất khi người dạy biết sử dụng các phương pháp

kỹ thuật dạy học phù hợp Sau khi đi tập huấn về phương pháp dạy học tích cực

do SGD&ĐT tổ chức, tôi nhận thấy rằng kỹ thuật dạy học KWL là kỹ thuật tốt nhất trong phương pháp dạy học tích cực để kích thích học sinh học tập,động

não và gây sự hứng thú tìm tòi của các em Khi dạy Bài 9 Nhật Bản (tiết 1- Tự

nhiên , dân cư và tình hình phát triển kinh tế ) SGK lớp 11 cơ bản , tôi nhận

thấy sử dụng kỹ thuật KWL là hợp lí hơn cả

1.Cơ sỡ lí luận

Kĩ thuật KWL là do Donna Ogle giới thiệu năm 1986 đây vốn là hình thức tổ chức dạy học hoạt động đọc hiểu Người học sẽ bắt đầu bằng việc động não tất cả những gì các em đã biết về chủ đề bài học

Kỹ thuật KWL là một trong những kỹ thuật của phương pháp dạy học tích cực, kỹ thuật này nhằm tích cực hóa hoạt động học tập và phát triển tính sáng tạo của người học trong đó các hoạt động học tập được tổ chức , định hướng bởi giáo viên , người học không thụ động , chờ đợi mà tự học tích cực tham gia vào quá trình tìm hiểu , khám phá, phát hiện kiến thức vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trong thực tiễn , qua đó lĩnh hội nội dung học tập và phát triển năng lực sáng tạo

Kỹ thuật KWL đem lại cho người học hứng thú , niềm vui trong học tập , muốn biết và kích thích động não học sinh giúp các em khẳng định mình trong học tập Sử dụng kĩ thuật này người học có cơ hội so sánh giữa những gì đã biết với những kiến thức mới được tiếp nhận để theo dõi quá trình học tập của bản

thân

2.Thực trạng

Trong chương trình giáo dục trung học phổ thông với những thay đổi nhằm giúp học sinh phát triển năng động , làm chủ nội dung kiến thức Tuy nhiên trong chương trình dạy học thì nhiều giáo viên còn băn khoăn khi học sinh còn tiếp cận kiến thức một cách mơ hồ và thụ động đặc biệt là các môn chéo ban như môn địa lí Với mong muốn giúp học sinh chủ động trang bị kiến thức , kĩ năng thì kĩ thuật KWL là một trong trong số các kĩ thuật đáp ứng được mục tiêu này

Hiện nay khi học môn địa lí học sinh chưa thật sự hứng thú , các em lĩnh hội kiến thức một cách thụ động , đôi lúc còn gò bó chưa thoải mái và chưa sẵn sàng tiệp nhận kiến thức thông tin mà giáo viên truyền đạt ,điều này gây khó khăn cho người dạy Vì vậy sử dụng kỹ thuật dạy học vào bài dạy cụ thể là hình thức hợp lí nhất giúp học sinh chủ động sẵn sàng tiếp nhận thông tin, hứng thú khi học tập ,hình thành thói quen tự học, tự khán phá kiến thức phát triển tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề

Kỹ thuật KWL hiện nay được sử dụng khá phổ biến trong quá trình giảng dạy , có thể thiết kế theo bài dạy hoặc theo chủ đề giúp người học chủ động trong việc nắm bắt kiến thức , tìm hiểu thông tin và lĩnh hội kiến thức sau khi học

3 Sử dụng kỹ thuật KWL trong dạy học địa lí

Kỹ thuật dạy học là biện pháp , cách thức hành động của giáo viên và học sinh trong các tình huống hành động nhằm thực hiện giải quyết một nhiệm vụ hay nội dung cụ thể nào đó Ngày nay trong quá trình đổi mới giáo dục có nhiều

kĩ thuật dạy học mới có hiệu quả cao trong đó có kĩ thuật KWL

* Mục đích sử dụng kĩ thuật kWL trong dạy học địa lí

- Tìm hiểu kiến thức có sẵn của học sinh về bài đọc

- Đặt ra mục tiêu cho hoạt động học

- Giúp học sinh tự giám sát quá trình đọc hiểu của các em

- Cho phép học sinh đánh giá quá trình đọc hiểu của các em

- Tạo cơ hội cho học sinh diễn tả ý tưởng của các em vượt ra ngoài khuôn khổ bài đọc

- Sử dụng sơ đồ để minh họa các ý tưởng và hình thành tư duy logic

Trong môn địa lí việc sử dụng kĩ thuật KWL rất thích hợp vì trong bài học ngoài kiến thức các em lĩnh hội đã biết , muốn biết còn có phần kiến thức liên hệ bên ngoài thực tế , hoặc hoạt động ngoại khóa bên ngoài thực địa nên kĩ thuật này tạo điều kiện cho học sinh xuát hiện nhiều ý tưởng mới mà sách giáo khoa không hề đề cập

Kỹ thuật KWL trong đó :

K( know) - những điều đã biết

W(want to know) - những điều muốn biết

L (learned) - những điều đã được học

Đây chính là sơ đồ liên hệ kiến thức đã biết liên quan đến bài học , các kiến thức muốn biết và các kiến thức học được sau bài học

Đặc biệt trong thời gian tới chương trình giáo dục phổ thông mới được đưa vào nhà trường thì kĩ thuật KWL có thể phát triển thành kĩ thuật KWLH nhiều hơn trong trong các tiết học của trò và bài dạy của thầy

Kỹ thuật KWLH trong đó :

K( know) - những điều đã biết

W(want to know) - những điều muốn biết

L (learned) - những điều đã được học

H (how can we leam) - cách thức để học sinh tìm tòi nghiên cứu mở rộng thêm về chủ đề học

Kỹ thuật dạy học KWL là kỹ thuật dạy học mới theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh Kỹ thuật này sử dụng thường xuyên trong suốt bài giảng ,

kỹ thuật này có thể khai thác thông tin, những ý tưởng và những kiến thức của học sinh từ đó giáo viên có những điều chỉnh phù hợp cho tiết giảng Do đặc điểm của kỹ thuật này là lấy thông tin những gì đã biết , những gì muốn biết và những gì thu được nên kỹ thuật này thích hợp dạy môn xã hội như môn địa lí

Sử dụng kỹ thuật dạy học KWL giáo viên chuẩn bị những bước giống như một tiết dạy bình thường khi sử dụng kỹ thuật này giáo viên cần thực hiện các bước sau:

- Chọn bài dạy – phương pháp này đặc biệt có hiệu quả với các bài đọc mang ý nghĩa gợi mở , tìm hiểu ,giải thích

- Chuẩn bị : Giáo viên chuẩn bị những phiếu KWL theo mẫu với số lượng

đủ cho học sinh từng lớp mình dạy

Phiếu học tập KWL môn địa lí

Họ và tên:

Lớp ……… Trường … ………

Bài học.………

Ngày ……Tháng……….Năm…………

Những điều đã biết

(K)

Những điều muốn biết (W)

Những điều đã học được (L)

- Cách tiến hành :

+Giáo viên giới thiệu bài học, mục tiêu cần đạt được sau bài học để học sinh năm được nội dung bài học và các mục đích cuối cùng cần đạt được

+Giáo viên phát phiếu học tập cho học sinh và hướng dẫn học sinh sử dụng phiếu

+Học sinh điền thông tin vào phiếu dưới sự chỉ đạo của giáo viên

*Bước đầu học sinh điền thông tin vào cột K những gì liên quan đến bài học ,hoặc chỉ điền sau khi nghe về nội dung bài học mà giáo viên giới thiệu

*Sau đó viết vào cột W những gì các em muốn biết về nội dung bài học hoặc chủ đề

* Sau khi kết thúc bài học học sinh điền vào cột L của phiếu những gì vừa được học , lúc này học sinh xác nhận về những điều các em đã được học qua bài học đối chiếu với điều muốn biết , đã biết để đánh giá được kết quả học tập , sự tiến

bộ của mình qua giờ học

4 Một số lưu ý khi tổ chức dạy học sử dụng kĩ thuật KWL

- Khi áp dụng kĩ thuật KWL, có thể dùng các câu hỏi gợi ý để học sinh có thể viết những gì các em đã biết , muốn biết và đã học được vào các cột tương ứng

- Đối với cột K : chuẩn bị những câu hỏi để học sinh động não , đôi khi để khởi động nhanh và chóng ghi và nêu các cụm từ có liên quan đến các chủ

đề Cả người học và người dạy cùng ghi hoạt động này vào cột K, hoạt động này kết thúc khi người học đã nêu ra tất cả các ý tưởng Giáo viên tổ chức cho học sinh thảo luận những gì mà các em ghi nhận , giáo viên chỉ cần đơn giản nói vơi các em là “ Hãy nói những gì các em đã biết”

Đối vơi cột W: Đây là cột mà học sinh đặt ra những cẩu hỏi muốn biết trong bài học những câu hỏi tiếp nối và gợi mở Giáo viên cũng chuẩn bị một ssos câu hỏi riêng để bổ sung khi cần thiết ( chú ý giáo viên không dặt ra quá nhiều câu hỏi vì cột này chủ yếu là câu hỏi của học sinh )

Đối với cột L: Giáo viên khuyên khích học sinh ghi vào cột L những điều các em đã được học đồng thời động viên các em nghiên cứu về những câu hỏi

mà các em nêu ở cột W mà chưa tìm được câu trả lời từ bài học

5 Áp dụng vào bài dạy cụ thể

BÀI 9: NHẬT BẢN

Tiết 1: Tự nhiên, dân cư và tình hình phát triển kinh tế

1 Giáo viên chuẩn bị những phiếu KWL

2 Tiến hành các bước lên lớp

+ Giáo viên giới thiệu mục tiêu bài học

- Biết vị trí địa lí , phạm vi lãnh thổ Nhật bản

- Trình bày đặc điểm tự nhiên , tài nguyên thiên nhiên và phân tích được những thuận lợi ,khó khăn của chúng đối với sự phát triển kinh tế

- Phân tích được các đặc điểm dân cư và ảnh hưởng của chúng tới sự phát triển kinh tế

- Trình bày và giải thích được tình hình kinh tế Nhật Bản từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay

+ Giáo viên phát phiếu và hướng dẫn điền thông tin

+ Học sinh điền thông tin

+ Giáo viên thu hồi thông tin

Phiếu học tập KWL môn địa lí

Họ và tên :………

Lớp 11C6- Trường THPT nông cống 4

Tiết 1: Tự nhiên, dân cư và tình hình phát triển kinh tế

Ngày………

Những điều đã

biết (K)

Những điều muốn biết (W)

Điều đã được học

(L)

I Điều kiện tự

nhiên.

* Nhật Bản là

I Điều kiện tự

nhiên

*Vị trí địa lí và

I Điều kiện tự nhiên

*Nhật Bản là quần đảo nằm ở Đông Á ,

quần đảo nằm ở

Đông Á bao

gồm có 4 đảo

lớn và Hàng

nghìn đảo nhỏ

*Điều kiện tự

nhiên của Nhật

Bản bao gồm

địa hình , khí

hậu ,sông ngòi,

biển và khoáng

sản

II.Dân cư

* Nhật Bản là

quốc gia có dân

số đông, cơ cấu

dân số già

lãnh thổ của Nhật Bản có ảnh hưởng như thế nào đến tự nhiên và phát triển kinh tế Nhật Bản ?

*Tự nhiên của Nhật bản có những đặc điểm nào ?

II Dân cư

*Dân cư Nhật Bản

có những đặc điểm gì ?

Trải ra theo một vòng cung và bao gồm có

4 đảo lớn: Hô-cai-đô, Hôn-su ,xi-cô-cư, Kiu-xiu và hàng nghìn đảo nhỏ

*Ảnh hưởng :

- Thuận lợi: Hợp tác giao lưu phát triển kinh tế với các nước , phát triển tổng hợp kinh tế biển

- Khó khăn:Thiên tai (động đất , núi lửa)

*Đặc điểm -Địa hình : chủ yếu đồi núi thấp ( chiếm 80% diện tích tự nhiên)nhiều núi lửa đang hoạt động

- Khí hậu: Khí hậu châu Á gió mùa , mưa nhiều có sự phân hóa đa dạng ,phía bắc có khí hậu ôn dới , phái nam có khí hậu cần nhiệt đới

-Sông ngòi ,biển : sông ngòi ngắn dốc có giá trị thủy điện, bờ biển dài khúc khuỷu,

có ngư trường lớn Khoáng sản :than đá đồng là nước nghèo khoáng sản

II Dân cư

*Đặc điểm dân cư Nhật Bản:

- Dân đông ,đứng thứ 10 thế giới -Dân cư chủ yếu tập trung ở các thành phố ven biển

-Cơ cấu dân số già : tỉ lệ nhóm tuổi trên 65 tăng nhanh, tỉ lệ nhóm tuổ dưới 15 tuổ

*Ngưồn lao

động Nhật Bản

có nhiều ưu

điểm

III.Tình hình

phát triển kinh

tế

*Tình hình

kinh tế Nhật

Bản gặp rất

nhiều khó khăn

sau chiến tranh

thế giới thứ

2.Tuy nhiên

Nhật Bản đã

khôi phục nền

kinh tế tạo nên

bước phát triển

“thần kì “

*Nguồn lao động Nhật Bản có những đặc điểm gì?

III Tình hình

phát triển kinh tế

*Các giai đoạn phát triển nền kinh

tế Nhật Bản ?

giảm dần , thiếu lao động và chi phí phúc lợi xã hội lớn

*Đặc điểm nguồn lao động Nhật Bản: -Cần cù, tinh thần trách nhiệm cao ,ham học hỏi , có tác phong trong công nghiệp ,có tự giác kỉ luật nghiêm, chú trọng phát triển giáo dục

III Tình hình phát triển kinh tế

*Các giai đoạn:

- Sau chiến tranh thế giới thứ 2: là nước bại trận ,kinh tế suy sụp nghiêm trọng

- Giai đoạn 1951-1973:

+Thành tựu: là thời kì “phát triển thần

kì” Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, GDp

phát triển nhanh + Nguyên nhân:

Chú trọng đầu tư hiện đại hóa công nghiệp, tăng vốn ,gắn liền với áp dụng kĩ thuật mới

Tập trung vào các ngành then chốt sinh lời nhanh

Duy trì cơ cấu kinh tế hai tầng

- Giai đoạn sau 1973: tốc độ phát triển kinh tế chậm lại, nguyên nhân do cuộc khủng hoảng năng lượng

- Từ 2000 đến nay: Nhật bản là cường quốc thứ 2 thế giới về kinh tế ,tài chính ,

khoa học- kĩ thuật

6 Sử dụng kỹ thuật KWL có thể kết hợp với các phương pháp dạỵ học khác

KWL là kỹ thuật dạy học mới theo hướng phát huy tính cực của học sinh trong quá trình học tập Trong quá trình thực hiện nên kết hợp với các phương pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả đồng thời khắc phục những hạn chế của kỹ thuật này Những phương pháp có thể kết hợp với kỹ thuật này như: Phương pháp động não, phương pháp hoạt động nhóm, phương pháp đàm thoại và phương pháp thuyết trình

7 Thực nghiệm và kết quả thực nghiệm

- Thực nghiệm có tính định lượng:

Thực nghiệm là hình thức kiểm tra đánh giá tính khả thi khi sử dụng kỹ thuật KWL vào thực tiễn dạy học Tôi dã tiến hành kiểm tra kết quả thực nghiệm bằng các câu hỏi trắc nghiệm theo mức độ , những bài kiểm tra để đánh giá kĩ năng kiến thức thái độ của học sinh Từ đó tôi có thể so sánh giữa lớp đối chứng

và lớp thực nghiệm

Sau khi kiểm tra từ 2 lớp ; 11C6( Lớp thực nghiệm ) và 11C4( Lớp đối chứng )

1) Hai lớp có học sinh lực học như nhau

2) Điểm lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng

Lớp Tổng

Số HS

11C6 41 0 0 3 7,3 23 56,1 15 36,6 11C4 41 0 0 21 51,2 15 36,6 5 12,2

-Thực nghiệm về mặt định tính :

Phát phiếu thăm dò đối với học sinh và được kết quả mức độ hứng thú của lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng , khả năng học tập của lớp thực nghiệm

III.Kết luận và kiến nghị

1.Kết luận

Dạy học theo phương pháp động não là một trong những dạy học tích cực mang lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học địa lí Vì vậy việc áp dụng phương pháp động não là một việc làm rất quan trọng của giáo viên trong quá trình dạy học Đặc biệt , việc áp dụng kỹ thuận KWL trong dạy học địa lí giúp người học bằng cách thao tác tư duy của mình chủ động trong học tập và tiếp nhận kiến thức , rèn luyện kĩ năng và khả năng giao tiếp

Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã trình bày, tôi hy vọng nó sẽ có ích cho công tác giảng dạy đối với các thầy giáo , cô giáo trong các chương trình dạy học đổi mới hiện nay

2.Kiến nghị

- Nhóm bộ môn cần đưa kĩ thuật này đến học sinh các lớp chưa được tiếp

cận kĩ thuật này

- Nhà trường có thể tạo điều kiện cho một số lớp sử dụng kĩ thuật KWL được hoạt động trải nghiệm ngoại khóa khi học một số lĩnh vực như địa lí địa phương, các bài về môi trường , nông nghiệp và công nghiệp

- Sở giáo dục cần tổ chức tập huấn nhiều hơn nữa các chuyên đề sử dung phương pháp kĩ thuật dạy học tích cực trong tình hình mới ,tạo điều kiện cho giáo viên Địa lí các trường trao đổi , rút kinh nghiệm học hỏi trao đổi lẫn nhau

để dạy học đạt kết quả cao nhất

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.Chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS -THPT

(Nhà xuất bản Giáo dục)

2 Dạy và học tích cực