Vận dụng kiến thức liên môn trong việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh tiểu học thông qua ngôn ngữ tạo hình theo phương pháp đan mạch tại trường tiểu học nguyễn văn trỗi

Từ đó giúp các em lĩnh hội tri thức, phát huy tính độclập, tính tích cực, tư duy sáng tạo, các em được làm quen với các quy trình dạyhọc của phương pháp Đan Mạch dưới nhiều hình thức khá

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

KMax đã nói: Muốn thưởng thức cái đẹp trước tiên phải được giáo dục vềnghệ thuật”

Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TƯ của Ban Chấp hành Trung ương khóa

XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa- hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XãHội Chủ Nghĩa và hội nhập quốc tế Bộ giáo dục và đào tạo đã triển khaiphương pháp dạy học Mĩ thuật mới bằng việc sử dụng những quy trình dạyhọc Mĩ thuật của Đan Mạch ở tất cả các trường tiểu học trên toàn quốc Mụctiêu của phương pháp dạy học mới là lấy học sinh làm trung tâm của việcgiảng dạy với phương châm:

“Nghe rồi sẽ quên

Nhìn rồi sẽ nhớ

Chỉ có tự làm mới hiểu”

Trong môn học Mĩ thuật thì nghệ thuật tạo hình chỉ là tên gọi chung chongôn ngữ biểu đạt như: Hội họa, Điêu khắc, Kiến trúc, Trang trí, Đồ họa Nghệthuật tạo hình sử dụng các hệ thống ngôn ngữ như: Đường nét, màu sắc hìnhkhối, dùng để diễn tả

Ngôn ngữ tạo hình của trẻ tiểu học cũng đa dạng và phong phú với nhiềucách thể hiện khác nhau từ đường nét, màu sắc cho đến cách thể hiện thông quacảm nhận của các em về cái đẹp trong cuộc sống Dạy học Mĩ thuật theo phươngpháp Đan Mạch giúp cho trẻ có được cách nhìn, sáng tạo hơn trong khi vẽ, các

em được bay nhảy hơn không còn bị bó buộc trong phạm vi nhỏ nữa mà đượcthể hiện tư duy sáng tạo Từ đó giúp các em lĩnh hội tri thức, phát huy tính độclập, tính tích cực, tư duy sáng tạo, các em được làm quen với các quy trình dạyhọc của phương pháp Đan Mạch dưới nhiều hình thức khác nhau như: Quy trình

vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện; Quy trình vẽ theo nhạc; Vẽ biểu cảm,tạo hình 3D - tiếp cận theo chủ đề (tạo hình từ vật tìm được)… làm cho các emcảm thấy có hứng thú và say mê hơn trong giờ học môn Mĩ thuật Ngoài ra giáoviên còn vận dụng linh hoạt kiến thức liên môn như: Thể dục, Âm nhạc, Tựnhiên-Xã hội, Thủ công vào quy trình dạy học theo phương pháp Đan mạchđạt được kết quả cao Vậy nên, việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh tiểu họcthông qua ngôn ngữ tạo hình là điều tất yếu Sau một thời gian triển khai giảngdạy môn Mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch tại trường Tiểu học Nguyễn VănTrỗi Tôi nhận thấy đặc điểm lứa tuổi học sinh, mỗi lứa sẽ có cách nhìn nhận,cảm nhận, suy nghĩ và lý luận theo cái đẹp khác nhau Người lớn có cách cảmnhận logic khoa học tạo nên cái đẹp hoàn thiện, còn trẻ em có cách cảm nhậnngây thơ, hồn nhiên, trong trẻo, không vướng những quy tắc, rập khuôn mà tậptrung vào sự yêu thích của mình trong bài vẽ Cho nên bài vẽ của các em thường

có nhiều cảm xúc và tình cảm mới lạ Trong quá trình dạy thực nghiệm các khốilớp, bản thân tôi cũng đã rút ra được nhiều kinh nghiệm bổ ích Đây cũng chính

là lý do để tôi chọn đề tài: "Vận dụng kiến thức liên môn trong việc giáo dụcthẩm mĩ cho học sinh tiểu học thông qua ngôn ngữ tạo hình theo phương phápĐan Mạch tại trường Tiểu học Nguyên Văn Trỗi”

1.2 Mục đích nghiên cứu

Tôi viết sáng kiến kinh nghiệm này chỉ với mục đích giúp học sinh:

+ Nâng cao chất lượng giờ học môn Mĩ thuật

+ Phát huy tính sáng tạo và hình thành kỹ năng sống cho trẻ

+ Giúp các em yêu thích cái đẹp và biết vận dụng sản phẩm các em làm raphục vụ vào cuộc sống sinh hoạt, học tập hàng ngày

+ Phát triển toàn diện ngôn ngữ tạo hình của trẻ thông qua đường nét, màusắc, hình khối

+ Giúp các em phát triển được năng khiếu của bản thân

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Kiến thức liên môn trong dạy ngôn ngữ tạo hình theo phương pháp mới của Đan Mạch

- Chương trình Mĩ thuật ở Tiểu học

- Học sinh trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp sưu tầm tài liệu liên quan

- Phương pháp vấn đáp

- Phương pháp quan sát, luyện tập thực hành

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp đàm thoại, thống kê

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp làm việc theo cặp, nhóm

- Hướng học sinh luôn tìm tòi, sáng tạo ra những cái mới

- Kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức của học sinh

- Hình thành các kỹ năng sống trong lĩnh vực Mĩ thuật cho các em

- Giúp các em yêu thích cái đẹp và biết vận dụng cái đẹp vào trong cuộcsống sinh hoạt, học tập hàng ngày

Đối với học sinh khối 1, trong quá trình dạy học tôi nhận thấy tư duy ngônngữ hội học của trẻ rất phong phú và đa dạng từ đường nét, màu sắc cho đếncách thể hiện của các em Khi vẽ về con người các em thường vẽ người thànhhình que hay quy về các hình khối cơ bản như hình vuông hoặc hình hình chữnhật Màu sắc thường được các em tô với màu sặc sỡ thích màu gì thì vẽ màuđấy Ngôn ngữ biểu đạt của các em không theo một quy tắc nào cả mà dựa trêncảm xúc và cách nhìn nhận của các em về sự vật, hiện tượng xảy ra hàng ngàytrong cuộc sống Khác biệt với học sinh lớp 1 thì học sinh lớp 5 các em đã có sựnhìn khác hơn điều đó được thể hiện thông qua ngôn ngữ biểu đạt của các em

trong bài vẽ Nét vẽ không còn ngây ngô nữa mà đã sắc sảo hơn Màu sắc vẫn vẽtheo cảm xúc nhưng được chắt lọc hơn Cách nhìn nhận về sự vật, hiện tượngxảy ra được các em nắm bắt và vận dụng nhanh hơn.

2.2.Thực trạng vấn đề.

Sau 6 năm triển khai giảng dạy môn Mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạchtại trường TH Nguyễn Văn Trỗi Tôi nhận thấy, BGH trường Tiểu học NguyễnVăn Trỗi luôn chú trọng đến việc phát triển ngôn ngữ tạo hình của trẻ thông quaphương pháp dạy học Đan Mạch Ngoài việc truyền thụ kiến thức khoa học kỹthuật, còn chú ý tới việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh, đào tạo các em trởthành những con người phát triển toàn diện, hài hòa, cân đối về mọi mặt: ĐỨC-TRÍ-THỂ-MĨ Các em rất thích học giờ học Mĩ thuật bởi trong quá trình học,học sinh được trải nghiệm, được khám phá được sáng tạo, được rèn luyện tính tựhọc, tự giác, tự quản cao, được làm việc theo nhóm, làm theo cặp, theo cá nhân.Các sản phẩm các em làm ra không giống nhau mà tùy vào sự sáng tạo của cácthành viên trong nhóm Qua đó giúp các em phát huy tốt các kỹ năng: Kỹ nănggiao tiếp, kỹ năng diễn giải, kỹ năng tự học tự đánh giá Các em được bày tỏquan điểm của mình, tự tin trao đổi trong quá trình học Tiết học Mĩ thuật trởnên thoải mái, gần gũi, thân thiện Các em vừa học, vừa chơi, vừa sáng tạo,không bị gò bó Giáo viên đi từng nhóm động viên, khích lệ các em Để giúp các

em phát huy hết tư duy sáng tạo, yêu thích môn học thì điều đầu tiên tôi nhậnthấy bản thân phải thực sự yêu nghề, phải nắm vững được kiến thức, phải cóphương pháp dạy tốt phù hợp với từng lứa tuổi học sinh Phát hiện và bồi dưỡngcác em có năng khiếu thông qua viêc giáo viên áp dụng tốt trong việc dạy họctheo phương pháp Đan Mạch

2.2.1 Thuận lợi:

* Về phía nhà trường:

Đối với môn Mĩ thuật, bản thân tôi luôn được BGH quan tâm, khuyếnkhích, động viên tạo điều kiện thuân lợi để phát triển chuyên môn, vận dụng cácphương pháp mới vào giảng dạy (phương pháp Vnen, phương pháp Đan Mạch)đặc biệt là" phương pháp của Đan Mạch” nhằm giáo dục thẩm mĩ cho học sinhthông qua ngôn ngữ tạo hình làm cho các em cảm thấy thích thú, yêu thích vớimôn học hơn Tôi luôn khuyến khích học sinh tham gia các sân chơi trí tuệ, cáccuộc thi vẽ tranh như: "Chiếc ôtô mơ ước”; "Ý tưởng trẻ thơ”; ”Bác Hồ vớithiếu nhi”; Cuộc thi” Môi trường tương lai ”; Khuyến khích các em tham gia lớphọc câu lạc bộ năng khiếu; tham quan các phòng tranh triển lãm; Các tiết họcngoài trời Nhờ áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy mà trong những nămhọc vừa qua, trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi được sở giáo dục đánh giá làtrường đứng đầu của tỉnh về các phong trào tham gia thi vẽ tranh và đạt nhiềukết quả cao trong các cuộc thi

* Về phía học sinh:

Học sinh rất yêu thích học môn Mĩ thuật Đây cũng là một thuận lợi lớn đốivới giáo viên Mĩ thuật như tôi Từ khi tôi áp dụng phương pháp mới Đan Mạchvào trong việc giảng dạy, tôi thấy học sinh đã phát huy được tối đa tính sáng tạo,khả năng hoạt động nhóm đặc biệt là các em học sinh lớp1 Khả năng thuyếttrình ngôn ngữ tạo hình của các em được thể hiện rõ nét thông qua các tác phẩm

mà các em làm ra được trong tiết học Mĩ thuật Đây cũng chính là mục tiêu màtôi hướng tới cho các em

* Về phía giáo viên:

Thực hiện việc đổi mới phương pháp giảng dạy đòi hỏi bản thân tôi khôngngừng tìm tòi, tích lũy kinh nghiệm, sáng tạo ra những ý tưởng hay, độc đáo liênkết với các môn học khác để có thể tạo ra một giờ dạy Mĩ thuật sinh động, ấntượng và đạt được mục tiêu của bài học cần chuyển tải đến với người học

* Cơ sở vật chất:

Được sự quan tâm của ngành giáo dục, phường Ngọc Trạo, phụ huynh họcsinh Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi đã được xây dựng khang trang hơn,phòng học được cải tiến nhiều, đã có phòng học chức năng dành riêng cho mônhọc Mĩ thuật Nhà trường đã đầu tư trang thiết bị phục vụ việc giảng dạy vàcông tác của cán bộ, viên chức nhà trường Các phòng học đã lắp đặt đầy đủmáy chiếu và mua sắm nhiều trang thiết bị nghe nhìn: tranh ảnh, máycatset phục vụ cho việc giảng dạy

2.2.2 Khó khăn:

* Về phía giáo viên:

Đối với đặc trưng ngôn ngữ tạo hình của trẻ Ngay từ đầu, bản thân phảinắm vững kiến thức, hiểu được tâm lý của từng em từ độ tuổi từ 6-10 để từ đókích thích tính sáng tạo, tư duy tưởng tượng của các em trong việc hoàn thànhbài học thông qua phương pháp dạy học Đan Mạch

Hầu hết đồ dùng dạy học phục vụ cho việc dạy học theo phương pháp mớicòn thiếu nhiều hoặc chưa có nên tôi phải tự sưu tầm hoặc tự làm để phù hợp vớitừng chủ đề, quy trình bài dạy

* Về phía học sinh:

Đối với học sinh tiểu học, tâm lý của các em chưa bề vững, đa số các emthích làm theo hay vẽ theo suy nghĩ của mình: nghĩ gì vẽ nấy, đặt bút là vẽkhông theo trình tự, khuôn khổ các bước vẽ.trong lớp còn nói tự do… Học sinhtiểu học có ngôn ngữ riêng, rất đơn giản nhưng cũng rất sáng tạo phong phú.Các em thường vẽ tranh theo nhiều đề tài và nội dung khác nhau, một số emcũng tìm cho mình nội dung và cách thể hiện sáng tạo, dí dỏm, bố cục lạ mắt.Nhưng có những em còn gò bó trong cách vẽ, cách nhìn màu và nhìn hình.Chính vì vậy, tôi luôn phải khuyến khích, động viên các em

Bảng điều tra tình hình thực tế trước khi thực hiện: Đầu năm học

2019-2020, tôi đã tiến hành khảo sát, điều tra tình hình học tập của học sinh và kết quảthu được như sau:

Nhìn vào bảng khảo sát trên ta thấy tỷ lệ học sinh Hoàn thành tốt (tổng số:

602 học sinh chiếm 0,35 ); Hoàn thành (tổng số:1.074học sinh chiếm tỉ lệ 99,6 );Chưa hoàn thành (7 học sinh chiếm tỉ lệ 0,04) Từ tình hình trên, để việc học đạthiệu quả tốt hơn tôi mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm vận dụng kiến thứcliên môn trong việc giáo dục thẩm mĩ học sinh tiểu học thông qua ngôn ngữ tạohình theo phương pháp Đan mạch tại trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi

sử dụng, chưa chú ý đến đậm nhạt và không rõ chính phụ trong bài Các em rấtthích được cô giáo khen ngợi trước các bạn và hay bắt chước để vẽ giống cácbạn Tuy nhiên, trong lớp vẫn còn một số em nhút nhát, chưa mạnh dạn, nét vẽcủa các em còn run rẩy chưa làm chủ được cảm xúc của bản thân

Nắm bắt được đặc điểm tâm lí ngôn ngữ tạo hình của các em là điều hếtsức quan trọng và cần cần thiết, góp phần nhìn nhận, đánh giá và hướng dẫn trẻ

vẽ tốt hơn, giúp vận dụng vào việc giảng dạy tạo hình đạt hiệu quả cũng nhưđem lại hứng thú học tập cho các em Để làm được điều đó, tôi luôn phải đặtmình vào hoàn cảnh để hiểu được những suy nghĩ, cách biểu đạt của các em bởiđấy là những gì các em thấy, các em biết và các em thích Tranh của học sinhtiểu học có nét đẹp ngây ngô, hồn nhiên, đáng yêu Vì thế người lớn không nên

áp đặt cách nhìn và nhận xét tranh của các em theo cách suy nghĩ của người lớn.Cách nhìn như thế không đúng với dạy Mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch

* Khả năng cảm nhận ngôn ngữ tạo hình của trẻ trong quy trình dạy học theo phương pháp Đan Mạch:

- Khi tôi mới áp dụng quy trình vẽ biểu cảm vào các chủ đề bài học đối vớicác khối , tôi thấy học sinh mới đầu còn bỡ ngỡ với quy trình này nhất là họcsinh lớp 1 Chính vì thế tôi phải hướng dẫn cặn kẽ hơn cho các em vẽ, học sinhquan sát về đặc điểm, hình dáng của bạn đối diện Sau khi quan sát xong, tôi yêucầu các em nhắm mắt và tưởng tượng bạn mình sau đó vẽ lại bạn mà không nhìnvào giấy Cách làm này giúp các em phát huy được tư duy tưởng tượng, ghi nhớlại các hình ảnh mà các em thu thập được Học sinh làm việc theo cặp đôi vàngồi đối diện nhau, thảo luận về các đường nét biểu cảm và thể hiện tranh biểucảm bằng màu sắc, về nội dung, trưng bày kết quả và thuyết trình sản phẩm.Đây là quy trình mà ngôn ngữ tạo hình của trẻ bộc lộ rõ qua đường nét, màu sắc

rõ ràng nhất.

Một số hình ảnh về quy trình vẽ biểu cảm

Một số sản phẩm bài vẽ của học sinh.

Ở quy trình vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện: tôi cho học sinhquan sát tranh và tạo ra ngân hàng từ những tình huống cụ thể trong các hoạtđộng: vui chơi, làm việc, học tập Từ đó các em sáng tác tranh theo chủ đề vàchia sẻ nội dung câu chuyện Khi áp dụng quy trình này,tôi luồng ghép các câuchuyện có thật diễn ra hàng ngày xung quanh các em như giúp đỡ bạn khi bạngặp khó khăn hay câu chuyện về xả rác thải vào môi trường nhằm giáo dục các

em có ý thức và trách nhiệm hơn với môi trường sống, biết quan tâm giúp đỡmọi người hay như giáo dục các em về lòng yêu nước, về tính trung thực, tínhcẩn thận, tiết kiệm.… Thông qua việc liên hệ với các môn học khác bài vẽ củacác em sẽ phong phú hơn, đa dạng hơn

Một số hình ảnh về quy trình vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện.

Với quy trình trang trí và vẽ tranh theo nhạc, tôi cho học sinh nghe nhạc từ

đó để thẩm thấu, cảm nhận về các nhịp điệu, tiết tấu và theo giai điệu của bàihát Tôi lồng ghép các bài hát mang tính vui nhộn kích thích trí não của các emnhằm tạo ra sự hưng phấn trong khi học Các em nghe nhạc và chuyển động cơthể, bắt đầu vẽ những nét màu trên giấy theo thứ tự từ nhạt đến đậm Học sinhđược thưởng thức, cảm nhận về màu sắc Từ đó các em lựa chọn hình ảnh trongthế giới tưởng tượng và tạo ra các sản phẩm trang trí theo tưởng tượng như: bưuthiếp, thiệp mời hoặc bìa sách, bìa lịch Các em sẽ trình bày và giới thiệu sảnphẩm mà các em làm được.Tôi thấy quy trình này luôn được các em yêu thíchđặc biệt là các em học sinh khối 1 bởi sự mới mẻ do quy trình này mang lại.Ngôn ngữ tạo hình về đương nét và màu sắc được các em phát huy một cáchtriệt để

Một số hình ảnh về quy trình trang trí và vẽ tranh theo nhạc.

Một số sản phẩm tranh vẽ của học sinh

Đối với quy trình xây dựng cốt truyện, tôi cho học sinh tạo hình từ nhânvật (bằng xé dán, nặn, dây thép, phế liệu hoặc chất liệu khác…) Sau đó các emgiới thiệu các nhân vật tưởng tượng cùng tính cách của họ để liên kết thành mộtnội dung chủ đề cụ thể: vui chơi; gia đình, lễ hộị,lai động…

Ở khối 1 với chủ đề : “Những con cá đáng yêu” Tôi cho học sinh quan sátcác con cá qua một số hình ảnh Tạo thành câu chuyện theo trí tưởng tượng củacác em Trong bài học, tôi kết hợp một số liên môn khác như Khoa học-xã hội;

Âm nhạc, Tiếng anh, Đạo đức… Học sinh tìm hiểu về cấu trúc, đặc điểm, hìnhdáng của cá Cho các nhóm học sinh tìm nhanh nhất bài hát nào có từ cá “Cávàng bơi”; hay bài hát về cá bằng tiếng anh như: “Baby shark”, tên cá trongtiếng anh là gì?(fish) Trong quá trình thực hành, các em còn được sử dụng các

chất liệu sẵn có

trong thiên nhiên như: Chai, lọ, giấy vệ sinh, hộp nhựa… tái tạo chúng thànhcác tác phẩm nghệ thuật vừa trang trí cho góc học tập thêm xinh đẹp, vừa có thểlàm đồ chơi cho các em Giáo dục các em biết bảo vệ môi trường sống bằng việckhông vứt rác ra lớp học, sân trường, nơi mình sinh sống Quy trình xây dựngcốt truyện còn được tôi áp dụng vào các cuộc thi vẽ tranh như cuộc thi: ”Môitrường tương lai”; Cuộc thi: “Oto mơ ước”; Cuộc thi:” Thanh hóa với an toànthực phẩm” và đã dành được giải thưởng nhất định

Một số hình ảnh về quy trình xây dựng cốt truyện.

Quy trình Tạo hình 3D - tiếp cận theo chủ đề (tạo hình từ vật tìm được):Tôi cho học sinh quan sát hình ảnh, hoạt động theo các chủ đề khác nhau củabài học: múa hát, ngôi nhà Học sinh vẽ và tô màu chủ đề theo trí nhớ bằngnhững vật dụng, phế liệu tìm được ở địa phương để tạo thành sản phẩm

Với quy trình này tôi áp dụng cho học sinh lớp 5 trong bài 4: “Em sáng tạovới những chiếc lá” Từ những chiếc lá đơn giản các em tạo ra rất nhiều sảnphẩm khác như các con vật, thời trang, tranh tĩnh vật… Điều đặc biệt ở quy trìnhnày học sinh như được khám phá ra 1 chân trời mới, tư duy được mở rộng cả vềkiến thức lẫn kĩ năng thực hành

Hình ảnh tạo hình 3D - tiếp cận theo chủ đề (tạo hình từ vật tìm được).

Một số sản phẩm tranh vẽ của học sinh

b Vai trò của hoạt động nghệ thuật tạo hình đối với sự phát triển toàn diện của học sinh.

* Giáo dục thẩm mĩ:

Giáo dục thẩm mĩ là giáo dục cho học sinh tiểu học mối quan hệ thẩm mĩđối với xung quanh giúp cho các em nhận biết được cái đẹp, biết cảm xúc trướccái đẹp, phát triển thị hiếu thẩm mĩ và khả năng sáng tạo ra cái đẹp

Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động nghệ thuật và là phươngtiện quan trọng trong giáo dục thẩm mĩ và là phương tiện quan trọng trong giáodục thẩm mĩ nhằm phát triển ở các em khả năng cảm thụ và cảm xúc thẩm mĩ,hình thành tình yêu đối với vẻ đẹp thiên nhiên cuộc sống con người và nghệthuật Trong giờ học tạo hình, giáo viên cho học sinh quan sát mẫu hay tranh đểcác em cảm nhận được vẻ đẹp của nó Từ đó các em biết thể hiện xúc cảm, tìnhyêu thẩm mĩ đối với sự vật, hiện thượng mà hình mình muốn miêu tả

* Giáo dục trí tuệ:

Hoạt động ngôn ngữ tạo hình có quan hệ chặt chẽ với việc nhận thức cuộcsống xung quanh bởi vì muốn thể hiện cuộc sống xung quanh cần phải nhậnthức được nó Vì thế các em phải học cách quan sát, phải biết phân tích, đánhgiá, so sánh vật này với vật khác và ghi nhớ để tái tạo lại trong sản phẩm củamình Là giúp cho các em có khả năng khám phá ra năng lực của mình thôngqua các phương tiện khác nhau cũng như trải nghiệm những niềm vui tạo được

ra các sản phẩm, những biểu đạt mang tính độc lập và đặc sắc của mình Ở nănglực này, giáo viên phải luôn chỉ ra cho học sinh thấy rằng sẽ có vô vàn cách thứcbiểu đạt khác nhau chứ không phải là cách duy nhất

Hoạt động tạo hình là tạo ra sản phẩm, nó có ý nghĩa đối với sự phát triển

tư duy trực quan hành động và tư duy trực quan hình tượng đối với học sinh.Trong suốt quá trình hoạt động tạo hình, các em khai thác được kinh nghiệm sửdụng một số công cụ hoạt động, điều này thúc đẩy sự phát triển của các em Trong các hoạt động nghệ thuật tạo hình,thì trẻ tiểu học có nhiều cơ hội đượctìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết, sự hình dung

về các đối tượng Bởi vậy, có thể khẳng định rằng hoạt động nghệ thuật tạohình là một trong những phương tiện tích cực để phát triển ở trẻ khả năng hoạtđộng trí tuệ như: quan sát, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng… Nhờ hoạt động tạohình mà vốn hiểu biết của trẻ tiểu học cũng tăng lên ngày càng trở nên ”giàu có”hơn cả về lượng và chất

* Giáo dục lao động:

Hoạt động tạo hình rất gần với hoạt động lao động ở chỗ phải dùng đếnphương tiện dục lao động, vận dụng các kĩ năng sử dụng, phương tiện để đạtđược kết quả là các sản phẩm tạo hình có tác dụng cho trẻ ý thức về lao động Học sinh tham gia vào chuẩn bị cho tiết học và thu dọn đồ dùng sau giờ học

có tác dụng hình thành lòng yêu nước lao động các thao tác lao động và ý thức

về an toàn lao động

* Giáo dục thể chất:

Tất cả các giờ hoạt động tạo hinh được tổ chức tốt đều có ảnh hưởng tới sựphát triển trí tuệ của các em, tạo nên trạng thái hưng phấn sảng khoái ảnh hưởngtốt tới hệ thần kinh và hoạt động cơ thể

Giờ hoạt động hình tạo điều kiện phát triển các kĩ năng của đôi bàn tay và sựkhéo léo của các em Khi tạo hình, các em phải tập trung quan sát sự vật, hiệntượng về màu sắc, hình dáng kích thước, cấu trúc, điều đó giúp các em rèn luyệnđôi mắt tinh tế hơn

c Phát triển năng lực của trẻ dựa vào các thiên hướng trí tuệ:

Con người có nhiều cách tiếp cận khác nhau khi giao tiếp với môi trườngxung quanh và cố gắng hiểu được những sự vật, hiện tượng trong môi trường đó.Trí tuệ là tập hợp cốt lõi của các hoạt động xử lí thông tin Trí tuệ phát triểnthông qua rất nhiều phương pháp học tập khác nhau: có những học sinh học tốtthông qua đọc và ghi chép, những em khác thích hoạt động thông qua hình ảnh,

có em lại thích các hoạt động hình thể hoặc hoạt động âm nhạc Do vậy, giáoviên phải nắm được tâm lí, năng lực, sở thích của từng em từ đó có những hìnhthức dạy học phù hợp với lứa tuổi mà các em ưa thích cũng như các loại trí tuệ

ưu thế của mỗi học sinh Howard Gardner năm 1985 đã chỉ ra các thiên hướngtrí tuệ sau:

+ Trí tuệ ngôn ngữ: Là khả năng sử dụng ngôn ngữ, lời nói là thế mạnh + Trí tuệ Âm nhạc: Là khả năng nhận biết các giai điệu và âm nhạc nhịp điệu + Trí tuệ logic-toán học: Là khả năng sử dụng các con số và nhận biết các

mô hình trừu tượng

+ Trí tuệ thị giác- không gian: Là khả năng hình dung các đồ vật, các chiềukhông gian

+ Trí tuệ vận động: Là sự nhanh nhạy của cơ thể và khả năng điều khiểncác vận động

+ Trí tuệ liên kết các cá nhân: Là khả năng giao tiếp và quan hệ giữa ngườinày với người khác

+ Trí tuệ nội tâm: Là những trạng thái nội tâm, tinh thần, tự suy nghĩ vànhận thức

d Tạo cơ hội cho học sinh thực hành các bài tập ứng dụng thiết thực, phục vụ cho học tập và cuộc sống hàng ngày:

Một số sản phẩm tranh vẽ của học sinh

Giải pháp 2: Phát triển tư duy ngôn ngữ tạo hình của trẻ thông qua kiến thức liên môn vào quy trình dạy học theo phương pháp của Đan Mạch nhằm giáo dục thẩm mĩ cho học sinh:

Có thể nói, vận dụng kiến thức liên môn chính là phương thức tối ưu nhất

để dạy học nhằm phát triển năng lực, ngôn ngữ tạo hình của học sinh mà trong

đó giáo viên tổ chức hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức,

kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ hoạtđộng, đời sống

Đối với bậc tiểu học, Mĩ thuật là một móc xích quan trọng trong quá trìnhdạy học Thông qua môn Mĩ thuật học sinh có thể lĩnh hội khái niệm về tự nhiên–xã hội, văn hóa, toán học, tiếng việt, âm nhạc đằng sau những biểu hiện củangôn ngữ tạo hình Bằng cách này giáo dục nghệ thuật được tích hợp với nhiềumôn học khác nhau, được lồng ghép trong các bài học để nâng cao khả năngquan sát, liên tưởng, kết nối kiến thức cho học sinh nhằm phát triển tư duy ngônngữ của trẻ Tuy nhiên, nhiều kĩ năng khác giúp phát triển ngôn ngữ của trẻ lạiphụ thuộc vào tư duy của chúng

a Tạo ra môi trường có tính kích thích cao nhằm phát triển ngôn ngữ tạo hình cho học sinh tiểu học:

Học sinh tiểu học luôn cần những kích thích và việc tạo ra cho học sinh cơ hội

để chúng nhận ra bản chất sáng tạo của mình sẽ có tác dụng kích thích chúng nhiềuhơn Mỗi một thời kì phát triển của trẻ trí tưởng tượng hoạt động theo một cáchriêng là đặc tính của chính trình độ phát triển của trẻ khi đó Bởi tưởng tượng phụthuộc vào kinh nghiệm mà kinh nghiệm của trẻ chỉ hình thành và phát triển theonăm tháng cùng với sự khám phá và hiểu biết về cuộc sống xung quanh.Trẻ sẽ tíchlũy tài liệu trên các lĩnh vực của cuộc sống từ đó xây dựng trí tượng của mình Khảnăng khám phá và học hỏi của trẻ trong giai đoạn này cũng rất quan trọng Đối vớimỗi giờ dạy Mĩ thuật, tôi luôn tìm tòi những trò chơi, câu đố liên quan đến từng bàihọc nhằm kích thích trí não của trẻ Cho học sinh đi tham gia các trại sinh học đểcác em làm quen với môi trường xung quanh, thăm quan triển lãm tranh của cácbạn thiếu nhi để tích lũy kinh nghiệm từ thực tế

b Phát triển tư duy ngôn ngữ tạo hình của trẻ thông qua âm nhạc:

Âm nhạc và Mĩ thuật luôn có mối liên hệ vô hình Sự gặp gỡ của hai mônnày nằm ở yếu tố nhịp điệu Nắm bắt được điều đó thông qua quy trình vẽ theonhạc, yêu cầu học sinh không chỉ được làm quen một kĩ thuật vẽ mà còn được

biết thêm nhiều tác phẩm âm nhạc Lồng ghép Âm nhạc vào bài học của mình,lựa chọn những bài hát mang tính phát triển tư duy của trẻ.

Ví dụ như chủ đề: “Trái cây bốn mùa”, ở phần khởi động tôi cho học sinhđóng giả thành các loại quả khác nhau.Từng bạn sẽ giới thiệu về mình thông quabài hát ”Quả gì” hay các câu vè về các loại quả Học sinh rất thích và hứng thúvới tiết học

c Phát triển tư duy ngôn ngữ tạo hình của trẻ thông qua Khoa học-xã hội:

Đối với môn khoa học–xã hội, tôi áp dụng hầu hết vào các chủ đề của bàihọc cho từng khối lớp nhằm giúp cho các em hình thành kinh nghiệm quan sát

và những kiến thức cơ bản về cuộc sống có thể bắt nguồn từ thực tiễn ngay từlớp 1 cho đến lớp 5 Ví dụ: Chủ đề 6: Khu vườn kì diệu - lớp 2

Một số sản phẩm tranh vẽ của học sinh

Nhiệm vụ của giáo viên không phải là giúp học sinh quan sát cấu tạo sinhhọc của cái cây mà giáo viên giúp học sinh quan sát về màu sắc của cái câytrong khu vườn đó, cấu trúc tạo hình Bên cạnh đó tôi liên lệ ngay các tác phẩmcủa các họa sĩ nổi tiếng có ảnh hưởng lớn của Việt Nam như họa sĩ Phạm ViếtHồng Lam hay của thế giới như Kandinky để học sinh có thể quan sát kĩ thuật

sử dụng sáp màu, cách pha trộn màu sắc

d Phát triển tư duy ngôn ngữ tạo hình của trẻ thông qua Tiếng việt:

Tiếng việt được tích hợp trong môn Mĩ thuật ở chỗ các em phải vận dụngvốn liếng từ ngữ của mình để miêu tả hình ảnh mà các em nhìn thấy, nói nhữngđiều mà các em băn khoăn, tiếng việt và chữ viết còn được kết nối qua Mĩ thuậtbằng các bài học về nghệ thuật viết chữ mang lại hứng thú cho trẻ Tư duy ngônngữ tạo hình trong chữ viết cũng được các em biến hóa sinh động

Ví dụ: Chủ đề 4: Em sáng tạo cùng những con chữ - Lớp 4

Chữ viết không còn là các dạng chữ cơ bản như: Chữ in hoa, chữ nét thanhnét đậm mà được chuyển sang dạng chữ trang trí Bắt buộc các em phải vậnđộng tư duy hiểu biết của mình để sáng tạo chữ theo ngôn ngữ tạo hình riêngcủa bản thân

Một số sản phẩm tranh vẽ của học sinh

g Phát triển tư duy ngôn ngữ tạo hình của trẻ thông qua Kể chuyện:

Những câu chuyện cổ tích là một nguồn đề tài tuyệt vời để giáo viên đưavào môn học Các em đọc truyện, cảm nhận và được trình bày tỏ tình cảm, thểhiện nó bằng hình ảnh Cùng một câu chuyện nhưng mỗi một học sinh lại cócách nhìn khác nhau, một mối bận tâm khác nhau

Ví dụ: Chủ đề 7: “Những con vật ngộ nghĩnh” - Lớp 1 Tôi cho học sinh kểlại câu chuyện rùa và thỏ, học sinh sẽ chọn cho mình những phân cảnh khácnhau, tạo dựng nên những câu chuyện cho riêng mình, qua đó có thể giáo dụccho học sinh một cách nhẹ nhàng Như vậy chúng ta có thể phát huy được sựsáng tạo nơi trẻ tránh lối vẽ gò bó, sáo mòn Ngoài ra tôi còn đưa nhiều câuchuyện cổ tích dân gian Việt nam và thế giới có thể lồng ghép vào các chủ đềcủa bài học như: Cây tre trăm đốt; Sọ dừa

h Phát triển tư duy ngôn ngữ tạo hình của trẻ thông qua Lịch sử, Văn hóa:

Lịch sử, Văn hóa và Mĩ thuật là một trong những môn học luôn đi liền vớinhau, gắn bó mật thiết với nhau Các bài học đó chính là nguồn cảm hứng chohọc sinh nhiên cứu, tìm tòi Đó là những chủ đề liên quan đến ngày tết cổtruyền, đến các lễ hội của dân tộc về truyền thống tôn sư trọng đạo của ngày nhàgiáo Việt Nam, về truyền thống uống nhớ nguồn chủ đề “Chú bộ đội của chúngem” Và không chỉ giới hạn ở các nền văn hóa và lịch sử nghệ thuật trên thếgiới cũng là một nguồn tài liệu lớn cho các bài học Mĩ thuật Chẳng hạn như vănhóa Châu Phi trong bài “Trang trí mặt nạ” hay văn hóa Mixeco trong bài vẽ “Đồvật theo em đến trường” - lớp 2

Một số sản phẩm tranh vẽ của học sinh

i Phát triển tư duy ngôn ngữ tạo hình của trẻ thông qua Toán học:

Toán học và Mĩ thuật là hai môn học không thể tách rời, Toán học được kếtnối với Mĩ thuật thông qua hình dạng, đường nét, sự đối xứng và các mẫu Sựhiện của toán thể hiện rõ ở các bài “Tưởng tượng hình vuông, hình tròn, hìnhchữ nhật”; “Sáng tạo hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác”; các bài vẽ theomẫu Và nó chạy xuyên suốt trong các chủ đề của bài học, những ý tưởng vềcác hình dạng toán học luôn hiệu quả vì sự đơn giản của nó