11 14 Biện pháp 5: Tổ chức tốt hoạt động chào cờ đầu tuầnvà tiết sinh hoạt cuối tuần: 1415 Biện pháp 6: Phối hợp với cán bộ giáo viên, cha mẹ học sinh và các tổ chức Đoàn – Đội trong vi
Trang 1TT TÊN ĐỀ MỤC TRANG
10
Biện pháp 1: Giáo viên chủ nhiệm cần nhận thức rõ và
nêu cao vai trò trách nhiệm của mình trong việc giáo
dục kĩ năng sống cho học sinh
6
11 Biện pháp 2 Xây dựng các nề nếp hoạt động giáo dụckĩ năng sống. 7
12 Biện pháp 3 Giáo dục kĩ năng sống thông qua việc
giảng dạy tích hợp vào các môn học trong nhà trường 9
13 Biện pháp 4: Rèn kĩ năng sống hiệu quả cho học sinhthông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. 11
14 Biện pháp 5: Tổ chức tốt hoạt động chào cờ đầu tuầnvà tiết sinh hoạt cuối tuần: 1415
Biện pháp 6: Phối hợp với cán bộ giáo viên, cha mẹ
học sinh và các tổ chức Đoàn – Đội trong việc giáo dục
kĩ năng sống cho học sinh
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài.
Trong những năm gần đây, ngành giáo dục nước nhà nói chung, tỉnh ThanhHóa nói riêng trong đó có ngành Giáo dục và Đào tạo huyện Thường Xuân đã
và đang chuyển mình mạnh mẽ trên con đường đổi mới, nhằm nâng cao chấtlượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện nay trong công cuộc xây dựng xãhội chủ nghĩa Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, nhằm đàotạo nguồn nhân lực đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnước, và yêu cầu hội nhập quốc tế, đòi hỏi ngành giáo dục phải nâng cao hơnnữa chất lượng về mọi mặt Trong đó giáo dục kĩ năng sống là một mặt hếtsức quan trọng và cần thiết Trong tình hình giáo dục hiện nay, đa số các nhàtrường đã đáp ứng được việc rèn luyện các kĩ năng cho học sinh tiểu học như:nghe - nói - đọc - viết nhưng việc giáo dục kĩ năng sống cho các em còn hạnchế Chính vì vậy, là một giáo viên dạy Tiểu học nhiều năm, bản thân tôi luônbăn khoăn, trăn trở để làm sao tìm ra các biện pháp tốt nhất giúp các em nângcao kĩ năng sống, biết phân biệt đúng sai, làm theo cái đúng, ủng hộ cái đúng,đấu tranh với những biểu hiện sai trái, xấu xa, nhắc nhở các em hành động theochuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức ở lứa tuổi tiểu học
Rèn kĩ năng sống cho học sinh không chỉ là trách nhiệm chung của cácnhà trường mà còn là trách nhiệm của cả gia đình và xã hội Trong đó, giáo viênchủ nhiệm giữ vai trò quyết định Đây cũng là một trong những nội dung của
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” mà Bộ
Giáo dục đã đề ra
Đối với giáo viên tiểu học, ngoài lòng yêu nghề, mến trẻ, ý thức tráchnhiệm nghề nghiệp, nắm vững kiến thức về chuyên môn, thầy cô còn phải dạycho các em những kĩ năng sống cần thiết Bởi vì lứa tuổi học sinh tiểu học là lứatuổi hồn nhiên, vô tư, trong sáng, thích tìm tòi khám phá cái mới, hay bắt chước,đặc biệt là bắt chước những người mà các em yêu quý, thần tượng như các thầy
cô giáo, các anh chị phụ trách Việc hình thành các kĩ năng, hành vi và thói quentích cực cho các em ở lứa tuổi này dễ dàng và thuận lợi hơn nhiều so với họcsinh ở các cấp học trên Tuy nhiên, ở lứa tuổi này, các em còn non nớt, thiếukinh nghiệm sống nên rất dễ bị lạm dụng, bị tổn thương, bị tai nạn thương tích,
bị lôi kéo vào các hành vi có hại cho sự phát triển thể chất và tinh thần, các em
dễ dàng vấp ngã trong mối quan hệ với bạn bè và những người xung quanh;không biết tìm kiếm sự hỗ trợ, giúp đỡ của những người tin cậy khi gặp khókhăn; thiếu khả năng phân tích, tư duy phán đoán, tư duy sáng tạo, thường khókhăn, lúng túng, có thể sai lầm trong việc ra quyết định và giải quyết vấn đề
Thực tế cho thấy, có khoảng cách giữa nhận thức và hành vi của conngười Người ta có thể có nhận thức đúng, nhưng chưa chắc đã có hành vi đúng
Có thể nói kĩ năng sống chính là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thànhthái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh Người có kĩ năng sống sẽ luônvững vàng trước những khó khăn, thử thách, biết ứng xử, giải quyết những vấn
đề trong cuộc sống một cách tích cực và phù hợp, họ thường thành công hơn
Trang 3trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ chính mình Ngược lại người thiếu kĩnăng sống thường bị vấp váp, dễ bị thất bại.
Với mong muốn, các em tự tin hơn trong giao tiếp, sống có trách nhiệmvới bản thân, gia đình và bạn bè, có tư duy tốt để sẵn sàng hòa nhập với môitrường mới, suy nghĩ tích cực hơn trong cuộc sống Do vậy, trong thời gian hainăm giảng dạy tại trường Tiểu học Yên Nhân 2 và những năm tôi đã và đangcông tác tại trường Tiểu học Lương Sơn 1, bản thân nhận thấy việc giáo dục kĩnăng sống cho học sinh tiểu học là hết sức cần thiết Xuất phát từ lí do trên, tôi
đã mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống lồng ghép qua các
môn học và các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh lớp 4, lớp 5 trường Tiểu học Yên Nhân 2 và trường Tiểu học Lương Sơn 1 vùng miền núi
huyện Thường Xuân” làm đề tài nghiên cứu.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở đánh giá thực trạng việc giáo dục kĩ năng sống của học sinhtiểu học tại hai đơn vị trên Tôi nhận thấy cần phải tìm ra một số biện pháp giáodục kĩ năng sống lồng ghép qua các môn học và các hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp cho học sinh lớp 4, lớp 5 giúp các em biết cách ứng xử, giải quyết
những vấn đề khó khăn trong cuộc sống một cách tích cực và phù hợp, các em
tự đánh giá bản thân và đánh giá những người xung quanh, góp phần nâng caochất lượng giáo dục trong nhà trường đạt hiệu quả cao hơn
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đề tài hướng vào nghiên cứu nội dung lồng ghép giáo dục kĩ năng sốngvào các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh lớp 5Btrường Yên Nhân 2 năm học 2018 - 2019 và học sinh lớp 4B trường Tiểu họcLương Sơn 1 năm học 2019 - 2020 huyện Thường Xuân
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
1 4.1 Nghiên cứu lí luận
Tìm đọc các tài liệu có liên quan đến việc rèn kĩ năng sống cho học sinh
d Sử dụng phương pháp thực hành: Giáo dục kĩ năng sống cho học sinhthông qua các hoạt động để học sinh tự cảm nhận, đánh giá, nhận xét qua cáchành vi và từ đó hình thành các kĩ năng; thực hiện sự phối hợp trong và ngoàinhà trường, làm tốt công tác xã hội hóa trong việc giáo dục kĩ năng sống
Trang 4e Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm giáo dục
- Phân tích các nguyên nhân dẫn đến học sinh thiếu kĩ năng sống
- Tổng hợp các biện pháp giáo dục của giáo viên chủ nhiệm, của nhàtrường và gia đình
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận về việc giáo dục kĩ năng sống lồng ghép qua các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh lớp 4, lớp 5 trường
TH Yên Nhân 2 và trường TH Lương Sơn 1.
Kĩ năng sống là một trong ba hoạt động quan trọng, là bộ phận hợp thànhcủa giáo dục, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường Chính từnhững hoạt động như: lao động, sinh hoạt tập thể, hoạt động xã hội đã góp phầnrất lớn trong việc hình thành nhân cách học sinh Các em biết tự giáo dục, tự rènluyện, tự hoàn thiện con người Có thể nói khái quát hơn việc giáo dục kĩ năngsống lồng ghép qua các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chohọc sinh là xây dựng cho các em mối quan hệ phong phú đa dạng một cách cómục đích, có kế hoạch, có nội dung và phương pháp nhất định Biến các nhu cầukhách quan của xã hội thành những nhu cầu của bản thân học sinh
Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý - xã hội cơ bản giúp cho học sinhvững vàng trước cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng có nhiều cơ hộitrong thực tại Kĩ năng sống đơn giản là tất cả những điều cần thiết mà chúng taphải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra trong cuộcsống hằng ngày
Nghiên cứu gần đây về sự phát triển não bộ của trẻ cho thấy rằng khảnăng giao tiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm xúccủa mình, biết cách ứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề
cơ bản một cách tự lập có những ảnh hưởng rất quan trọng đối với kết quả họctập của trẻ tại trường
Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ, đặc biệt làhọc sinh huyện miền núi, nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là xu thế chung của nhiều nước trên thếgiới Trong Điều 34 Chương IV, Thông tư số 41 năm 2010/TT - BGD&ĐT ngày30/12/2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã nêu rõ “Giáo viênchủ nhiệm thực hiện các chỉ tiêu, kế hoạch, mà nhà trường giao cho nhằm thựchiện có hiệu quả nguyên lí giáo dục và mục tiêu giáo dục cấp học Không nhữngthế, giáo viên chủ nhiệm còn phải rèn luyện cho học sinh về mặt đạo đức cũngnhư các mặt hoạt động khác” Như vậy, vấn đề giáo dục học sinh trở thànhnhững con người phát triển toàn diện là nhiệm vụ hàng đầu, biến mục tiêu giáodục thành hiện thực mà người giữ vai trò quyết định thực hiện nhiệm vụ nàychính là giáo viên chủ nhiệm lớp Mới đây nhất, theo Thông tư số 04/2014/TT -BGD&ĐT ngày 28/02/2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã quiđịnh về nội dung giáo dục kĩ năng sống đối với học sinh như sau: Tiếp tục thựchiện những kĩ năng đã học ở Mầm Non, tập trung hình thành cho học sinh kĩnăng tự phục vụ, kĩ năng giao tiếp với cha mẹ, thầy cô, bạn bè, kĩ năng tự kiểm
Trang 5soát bản thân và thói quen làm việc đúng giờ tạo tiền đề cho sự phát triển hàihòa về thể chất và tinh thần, phầm chất, học vấn và năng lực của học sinh.
2.2 Thực trạng về việc giáo dục kĩ năng sống lồng ghép qua các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh lớp 4, lớp 5 trường
TH Yên Nhân 2 và trường TH Lương Sơn 1 nơi tôi đã và đang công tác.
a Về phía nhà tường.
Qua nhiều năm giảng dạy tại trường Tiểu học Lương Sơn 1 và hai nămcông tác tại trường Tiểu học Yên Nhân 2, tôi nhận thấy rằng: những năm trướcđây, nhiều giáo viên còn xem nhẹ việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, nộidung thực hiện còn sơ sài, thời gian dành cho hoạt động này còn hạn chế Trongquá trình thực hiện ít có sự kiểm tra, đánh giá, điều kiện, phương tiện phục vụcho hoạt động còn thiếu thốn, chưa được đầu tư nhiều
Trong những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát hành tài liệugiáo dục kĩ năng sống cho học sinh, đẩy mạnh phong trào trường học thân thiện,học sinh tích cực với những kế hoạch nhất quán từ Trung ương đến địa phương.Phòng Giáo dục đã có kế hoạch chỉ đạo các nhà trường tiến hành triển khai đồng
bộ đến toàn thể cán bộ giáo viên về việc tăng cường rèn luyện kĩ năng sống chocác em Đẩy mạnh thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực” Yêu cầu mỗi thầy, cô giáo cần tâm huyết và có tráchnhiệm hơn trong việc giáo dục kĩ năng sống cho các em Vì vậy, mỗi giáo viêntrong nhà trường không chỉ nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ, mà cònphải thường xuyên quan tâm đến đời sống, tâm tư tình cảm của các em Tuynhiên để thực hiện một cách đồng bộ và mang lại hiệu quả cao thì nhà trường vàbản thân mỗi cán bộ giáo viên cũng như các bậc phụ huynh phải phối kết hợpgiáo dục nhằm giúp các em nâng cao hơn nữa kĩ năng sống của mình
b Về phía giáo viên.
Hiện nay, một bộ phận giáo viên nhận thức chưa sâu sắc và nêu cao vai tròcủa mình trong việc giáo dục kĩ năng sống đối với việc hình thành và phát triểntoàn diện nhân cách học sinh, chưa thực sự gần gũi, thân thiện với các em, việcgiáo dục kĩ năng sống lồng ghép vào các môn học và hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp còn hạn chế, giáo viên khuyến khích động viên khen thưởng học sinhcòn ít, chưa kịp thời, công tác tuyên truyền các bậc cha mẹ thực hiện dạy các emnhững kĩ năng sống cơ bản chưa nhiều Chính việc thiếu hụt nghiêm trọng các kĩnăng sống do sự hạn chế của giáo dục gia đình và nhà trường, sự phức tạp của
xã hội hiện đại là nguyên nhân trực tiếp khiến học sinh gặp khó khăn trong xử lícác tình huống thực của cuộc sống
c Về phía phụ huynh.
Đa số phụ huynh cho rằng con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức vănhóa, họ chưa thấy rằng cùng với hoạt động học tập thì việc tham gia các hoạtđộng ngoại khóa cũng là một nhiệm vụ, một quyền lợi để nâng cao kĩ năng sống,đáp ứng những nhu cầu cần thiết của mỗi học sinh Vì thế, họ chỉ đầu tư nhiềucho hoạt động học tập, thu nhận các kiến thức văn hóa, khoa học mà chưakhuyến khích tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào các hoạt động khác của trường,
Trang 6lớp Một số gia đình khác có điều kiện kinh tế lại xem con mình là các cậu
“Ấm”, cô “Chiên”, thậm chí nhiều phụ huynh không muốn cho con em mìnhtham gia vào hoạt động này, vì sợ con vất vả và mất nhiều quỹ thời gian học tậpcủa trẻ Có phụ huynh nóng vội trong việc dạy con, họ chỉ chú trọng đến việcdạy con mình biết đọc, biết viết, hoặc biết làm toán mà không cần quan tâm đếnviệc con học được kĩ năng sống nào khi đến trường Có những phụ huynh lạichiều chuộng con cái quá khiến trẻ không có kĩ năng tự phục vụ, phụ huynh chỉchú ý đến khâu chăm cho con ăn uống mà không chú ý đến dạy con mình cần
ăn, uống như thế nào, sử dụng những đồ dùng đó ra sao? Ngược lại, một số phụhuynh vì bận nhiều công việc nên ít quan tâm giúp đỡ con em trong các hoạtđộng cần thiết
d Về phía học sinh
Do đời sống kinh tế thuộc các xã miền núi của huyện Thường Xuân cònquá khó khăn, nhiều phụ huynh để con em ở nhà cho ông bà đi làm ăn xa nêncác em thiếu sự quan tâm, chỉ bảo của bố mẹ, việc học của các em phó mặc chothầy cô Một số gia đình bố mẹ sống xa nhau dẫn đến tình trạng li hôn, các emphải sống thiếu tình yêu thương, chăm sóc của cha hoặc mẹ tạo cho các em cảmgiác tự ti, không thích tham gia vào các hoạt đông tập thể Thêm vào đó, côngnghệ thông tin phát triển mạnh, nhiều gia đình đã kết nối mạng Intemet nhưnglại không quản lí tốt thời gian học tập của các em ở nhà, thời gian xem phim củacác em còn nhiều Một bộ phận học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe vàlàm theo thầy cô giáo, ít sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động Một sốhọc sinh chỉ trú trọng học kiến thức văn hóa, khả năng ứng phó với các tìnhhuống trong cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gổlẫn nhau, kĩ năng giao tiếp hạn chế, vẫn còn hiện tượng nói tục, chửi bậy ở một
số học sinh
Qua thực tế khảo sát hai lớp tôi đã từng giảng dạy trong những năm gầnđây khi chưa áp dụng các biện pháp lồng ghép giáo dục kĩ năng sống Kết quảkhảo sát đầu năm học thu được như sau:
Năm học Đơn vị Lớp TSHS
Kĩ năng tự phục vụ bản thân Kĩ năng giaotiếp
Kĩ năng tự điều chỉnh, tự đánh giá Đạt
và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm đem lại hiệu quả cao trong côngtác giáo dục
2.3 Các biện pháp về việc giáo dục kĩ năng sống lồng ghép qua các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh lớp 4, lớp 5
Trang 7trường TH Yên Nhân 2 và trường TH Lương Sơn 1
Biện pháp 1: Giáo viên chủ nhiệm cần nhận thức rõ và nêu cao vai trò trách nhiệm của mình trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh.
Giáo dục kĩ năng sống là hoạt động được tổ chức theo mục tiêu, nội dung,chương trình dưới sự hướng dẫn của giáo viên Bản chất của hoạt động này làthông qua các loại hình hoạt động, các mối quan hệ nhiều mặt, nhằm giúp ngườihọc chuyển hoá một cách tự giác, tích cực những tri thức đã học trên sách vởthành những hành động, những việc làm cụ thể, biến yêu cầu của nhà trườngthành chương trình hành động của tập thể lớp và cá nhân học sinh, tạo cơ hộicho học sinh được trải nghiệm Thông qua hoạt động giáo dục kĩ năng sống cóthể giúp học sinh sống một cách an toàn, khoẻ mạnh, có khả năng thích ứng vớicuộc sống hàng ngày Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng cơ bản phù hợp vớilứa tuổi như: kĩ năng tự phục vụ, kĩ năng giao tiếp, ứng xử có văn hoá; kĩ năng
tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện Bồi dưỡng thái độ tự giác tíchcực tham gia các hoạt động tập thể và hoạt động xã hội; hình thành tình cảmchân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đất nước Do đóhoạt động giáo dục kĩ năng sống thực sự cần thiết đối với học sinh tiểu học
Chúng ta đã biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa nội dung giáo dục kĩnăng sống lồng ghép vào các môn học ở tiểu học là bắt buộc Đây là một chủtrương cần thiết và đúng đắn Tuy nhiên để tất cả các đơn vị trường học nóichung và mỗi giáo viên đứng lớp nói riêng phải thực hiện toàn diện, đầy đủ, cóchất lương, đảm bảo mục tiêu đề ra thì chưa hẳn tất cả đều làm tốt Nó phụ thuộcvào sự chỉ đạo, sự tự giác và nhận thức sâu sắc, hiểu được tầm quan trọng củaviệc giáo dục kĩ năng sống lồng ghép qua các môn học và hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp cho học sinh Chúng ta phải xác định dạy kiến thức song hànhvới dạy kĩ năng bởi chúng ta biết được người có kiến thức tốt chưa chắc kĩ năng
đã tốt và ngược lại Sinh thời Bác Hồ đã nói “Học đi đôi với hành|” Giáo dục kĩnăng sống đạt hiệu quả tốt đòi hỏi phải phối hợp nhiều yếu tố chứ không phảichỉ từ các bài giảng Trước hết người giáo viên cần phải nhận thức sâu sắc vànêu cao vai trò trách nhiệm của mình về sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năngsống cho các em Để làm được điều đó, tôi đã từng bước phân loại các nhóm kĩnăng sống cần tăng cường cho các em như:
- Kĩ năng tự phục vụ bản thân
- Kĩ năng giao tiếp
- Kĩ năng tự điều chỉnh, tự đánh giá
Muốn thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ này thì giáo viên chủ nhiệm phải
“thực sự vào cuộc”, phải nêu rõ vai trò trách nhiệm “đầu tàu” gương mẫu trongtất cả các lĩnh vực Xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động theo chủ đề,chủ điểm hàng tháng, dựa trên kế hoạch chung của nhà trường Sau mỗi hoạtđộng giáo viên phải tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm và có kế hoạch bổ sungcho các hoạt động chủ đề, chủ điểm tiếp theo Thực tế cho thấy, nếu giáo viênchủ nhiệm nào quan tâm đến việc giáo dục kĩ năng sống thì chắc chắn học sinhlớp đó sẽ có được những kĩ năng tốt như kĩ năng tự phục vụ: kĩ năng giao tiếp;
Trang 8kĩ năng tự điều chỉnh, tự đánh giá
Biện pháp 2: Xây dựng các nề nếp hoạt động giáo dục kĩ năng sống.
Mỗi thầy, cô giáo muốn hoàn tốt thành nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm,trước hết, thầy, cô phải có tâm, có đạo đức nghề nghiệp, có tấm lòng nhân ái yêuthương học trò, có sự độ lượng, bao dung, đồng thời phải giỏi về tâm lý lứa tuổi,
có nhiều biện pháp giáo dục tinh tế Do đó, giáo viên chủ nhiệm còn phải hiểu
và biết cách tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Đối vớinhững học sinh có biểu hiện lệch lạc về nhân cách, giáo viên chủ nhiệm chính làngười thay mặt nhà trường cùng với gia đình có những biện pháp “kéo” các emtrở về với “cái thiện”, hay giúp các em học tập những gương sáng xung quanhmình
Căn cứ vào nội dung chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thờithấy được tính thiết yếu của việc giáo dục này, tôi đã:
- Tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp, gần gũi và tạo mối thân thiện với họcsinh Để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh và giáo viên chủ nhiệm, bảnthân phải sắp xếp nhiều thời gian cho các em được giới thiệu về mình, động viênkhuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ tương lai cũngnhư mong muốn của các em Đây là hoạt động giúp cô trò hiểu nhau, đồng thờitạo một môi trường học tập thân thiện “Trường học thật sự trở thành ngôi nhàthứ hai của các em, các thầy cô giáo là những người thân trong gia đình" Đâycũng là một điều kiện rất quan trọng để phát triển khả năng giao tiếp của họcsinh, bởi các em không thể mạnh dạn, tự tin trong một môi trường mà giáo viênluôn gò bó và áp đặt
- Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình từng em, tâm tư, nguyện vọng của học sinh,
từ đó phân loại học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp
- Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm ngay từ đầu năm học theo từng tháng,từng tuần dựa trên kế hoạch chung của nhà trường, của bộ phận chuyên môn.Việc xây dựng và lập kế hoạch này giúp cho giáo viên có tầm nhìn xa, bao quáthơn trong công tác chủ nhiệm Kế hoạch chủ nhiệm cần xác định rõ mục tiêu,chỉ tiêu giáo dục cho từng học sinh, để có biện pháp cụ thể nhằm đạt mục tiêu đề
ra Đồng thời trao đổi với phụ huynh kế hoạch giáo dục các em ngay từ đầunăm
- Xây dựng đội ngũ cán sự lớp, nề nếp lớp tự quản và tổ chức lớp học.Xây dựng bộ máy tổ chức lớp tốt sẽ đẩy mạnh các hoạt động phong trào thi đuacủa trường và đồng thời phát huy vai trò tự quản của mỗi học sinh và của tập thểlớp góp phần nâng cao giáo dục toàn diện cho các em
- Xây dựng kĩ năng giao tiếp giữa "Thầy với thầy, trò với trò, thầy với trò"gần gũi thân thiện, rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, lên án mọi hành vi bạo lựchọc đường
- Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm cần hướng dẫn cho các em kĩ năng
tự phục vụ bản thân như chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập trước khi đến lớp, sắpxếp góc học tập gọn gàng, ngăn nắp, giúp đỡ bố mẹ những công việc nhà nhưquét nhà, nhặt rau, nấu cơm
Trang 9Nâng cao ý thức tự nguyện, tự giác,
tự chủ phát huy được tính tích cực trong
mọi hoạt động rèn luyện kĩ năng sống
của học sinh Giáo dục cho học sinh
nhận thức được lợi ích của rèn luyện các
thói quen tốt có lợi về mọi mặt cho bản
thân, gia đình, xã hội và đất nước Giáo
viên chủ nhiệm phải động viên, khuyến
khích học sinh kịp thời Ví dụ như giáo
dục cho các em không quá bi quan sau
những vi phạm của mình mà phài lấy đó
là một bài học để rút kinh nghiệm
Biện pháp 3: Giáo dục kĩ năng sống thông qua việc giảng dạy tích hợp vào các môn học trong nhà trường.
Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có hiệu quả, bản thân đã vận dụngvào các môn học, tiết học, nhất là các môn như: Tiếng Việt, Toán, Đạo đức,Khoa học Đồng thời, giáo viên cần phải vận dụng nhiều phương pháp dạy hocphát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo như: thực hành giao tiếp, trò chơi họctập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp tổ chức hoạt độngnhóm, phương pháp hỏi đáp Thông qua các hoạt động học tập, học sinh đượcrèn kĩ năng hợp tác, kĩ năng bày tỏ ý kiến cá nhân, kĩ năng giao tiếp xã hội, kĩnăng trình bày suy nghĩ ý tưởng, kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng xác định giá trị,
kĩ năng thể hiện sự cảm thông, kĩ năng thể hiện sự tự tin, kĩ năng lắng nghe tíchcực, học sinh có được cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kĩ năng sống cần thiết
+ Đối với phân môn Luyện từ và câu, học sinh được rèn luyện kĩ năng lựachọn từ ngữ, nói lời hay, ý đẹp, cách sắp xếp các từ ngữ trong câu nói cho phùhợp với hoàn cảnh giao tiếp
+ Đối với phân môn Tập làm văn, rèn cho học sinh kĩ năng trình bày các
Góc học tập của em ở nhà
Trang 10văn bản nói và viết một cách mạch lạc rõ ràng gây thuyết phục cho người nghe,người đọc
- Với môn Đạo đức, để các chuẩn mực đạo đức trở thành các hành vi ứng
xử trong thực tế hàng ngày của học sinh, giáo viên phải sử dụng phương phápdạy học đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo Tổ chứccho học sinh thực hiện các hoạt động học tập phong phú, đa dạng như: kểchuyện theo tranh; quan sát tranh ảnh, băng hình, tiểu phẩm; phân tích, xử lí tìnhhuống; trò chơi, đóng tiểu phẩm, múa hát, đọc thơ, vẽ tranh Sử dụng nhiều hìnhthức dạy học tích cực như: học theo nhóm, đóng vai, trò chơi học tập, tạo cơ hội
để học sịnh thực hành, trải nghiệm nhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa
tuổi Cụ thể với bài “Trung thực trong học tập” cần rèn cho học sinh tính
trung thực như tự giác làm bài, không nhìn bài của bạn, không giở tài liệu khi
làm bài kiểm tra Với bài “Hiếu thảo với ông bà cha mẹ” rèn cho học sinh kĩ
năng kính trọng, lễ phép, quan tâm, chăm sóc ông bà, cha mẹ bằng những việclàm cụ thể như: chào hỏi, giúp đỡ ông bà, cha mẹ những việc làm phù hợp vớilứa tuổi khi ở nhà
- Với môn Khoa học, chương “Con người và sức khỏe” bài Con người cần gì để sống? Vai trò của các chất dinh dưỡng có trong thức ăn; Phòng một số bệnh do thiếu chất dinh dưỡng; Phòng bệnh béo phì; rèn cho học sinh
thói quen ăn uống đầy đủ, khoa học, đảm bảo chế độ dinh dưỡng giúp cho chúng
ta khoẻ mạnh, biết phòng tránh một số bệnh lây qua đường tiêu hóa Với bài
“Phòng tránh tai nạn đuối nước” cần rèn cho học sinh kĩ năng tự bảo vệ như
không qua sông suối một mình khi nước to, khi không có người lớn đi cùng,
không tắm ở sông hồ ao, suối Với bài “Ánh sáng và việc bảo vệ đôi mắt” rèn
cho học sinh thói quen tránh không nhìn trực tiếp vào ánh sáng mặt trời, đèn pin,tia lửa hàn, học dưới điều kiện thiếu ánh sáng, không nhìn điện thoại, xem ti viquá lâu Thông qua việc rèn luyện các kĩ năng đó, tạo cơ hội để học sinh thựchành, trải nghiệm nhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Các kĩnăng được phát triển từ dễ đến khó Sau bài học giới thiệu là những bài học nhưkhám phá, tư duy hiệu quả và đặc biệt kĩ năng làm việc đồng đội Bản thân luôntạo không khí thân thiện, áp dụng việc đổi mới phương pháp tạo điều kiện chocác em mạnh dạn, tự lập, tự khẳng định và phát huy mình hơn qua việc họcnhóm
Rèn kĩ năng sống có hiệu quả còn được bản thân vận dụng khá nhiều trongtrong các môn học thông qua xử lí tình huống hay các trò chơi học tập có nộidung gần gũi với cuộc sống hằng ngày của các em Việc sinh hoạt theo nhóm tạomôi trường làm việc thân thiện, giúp các em cải thiện hành vi giao tiếp thôngqua các hoạt động trao đổi diễn ra thường xuyên Nhờ vào quá trình hoạt độngnhóm có nhiều em phát huy được năng lực của bản thân, các em tiến bộ rấtnhiều về kĩ năng nói, kĩ năng trả lời câu hỏi, kĩ năng bày tỏ ý kiến, sự mạnh dạn,
tự tin khi thể hiện mình
