Một số giải pháp nâng cao chất lượng môn tự nhiên và xã hội lớp 1 trường tiểu học đông vệ 2, thành phố thanh hóa

Tự nhiên và Xã hội là một môn học cung cấp cho học sinh những hiểubiết cơ bản ban đầu về các sự vật, sự kiện hiện tượng trong tự nhiên, xã hội vớimối quan hệ trong đời sống thực tế của c

8 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinhnghiệm 4

9 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6

10 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt độnggiáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường. 17

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài:

Để đáp ứng được những yêu cầu của giáo dục đào tạo trong giai đoạncông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong những năm đầu thế kỷ 21 thì giáodục Tiểu học phải giúp đỡ cho học sinh hình thành những cở sở ban đầu cho sựphát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹnăng cơ bản góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN, bướcđầu xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh học tiếplên trung học cơ sở Muốn vậy, ngay từ lớp một, học sinh phải có sức khỏe tốt

và hình thành, phát triển kĩ năng, kinh nghiệm học tập và tự học tập

Tự nhiên và Xã hội là một môn học cung cấp cho học sinh những hiểubiết cơ bản ban đầu về các sự vật, sự kiện hiện tượng trong tự nhiên, xã hội vớimối quan hệ trong đời sống thực tế của con người Trong chương trình Tiểu học,cùng với Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội trang bị cho các em học sinhnhững kiến thức cơ bản của bậc học, góp phần bồi dưỡng phẩm chất, nhân cáchtoàn diện của con người Có thể nói môn Tự nhiên và Xã hội ở lớp 1 là nềnmóng để các em học tốt các môn có liên quan đến tự nhiên và xã hội ở các lớpcao hơn Môn Tự nhiên và Xã hội là một trong những môn học giúp học sinh cóđược điều đó vì mục tiêu của môn học này nhằm giúp học sinh: Có kiến thức cơbản, ban đầu, thiết thực về con người và sức khỏe (cơ thể người, cách giữ vệsinh cơ thể, phòng tránh bệnh tật, tai nạn) ; một số hiện tượng sự vật đơn giảntrong tự nhiên và xã hội

Tuy nhiên trên thực tế, môn Tự nhiên và Xã hội chưa được sự quan tâmđúng mức của mọi người Một số giáo viên và phụ huynh có suy nghĩ rằng môn

Tự nhiên và Xã hội là “môn phụ” nên bị xem nhẹ Do vậy, chưa tạo được hứngthú cho học sinh trong quá trình học môn này Dẫn đến sự tiếp thu kiến thức củahọc sinh cũng hời hợt, hiệu quả giờ học chưa cao

Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy, tôi luôn trăn trở phải làm thếnào để giúp các em yêu thích môn học và tạo hứng thú cho các em khi học môn

Tự nhiên và Xã hội? Từ đó giúp các em nắm bắt kiến thức một cách chủ động,

tích cực Những băn khoăn trên đã chính là lý do để tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng môn Tự nhiên và Xã hội lớp 1- Trường Tiểu học Đông Vệ 2- Thành phố Thanh Hóa”

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Một số giải pháp nâng cao chất lượng môn Tự nhiên – Xã hội lớp 1

- Học sinh lớp 1C - Trường Tiểu học Đông Vệ 2- Thành phố Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

1.4.1 Phương pháp quan sát trực quan

1.4.2 Phương pháp điều tra thực nghiệm

1.4.3 Phương pháp đọc sách, tài liệu

1.4.4 Phương pháp thống kê, so sánh

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền giáo dục nước nhà, chương trìnhgiáo dục bậc Tiểu học đã thực hiện đổi mới Sách giáo khoa và nội dung chươngtrình dạy học ở các lớp, các môn học nói chung và môn Tự nhiên và Xã hội lớp1nói riêng Môn học này cung cấp và trang bị cho học sinh những kiến thức banđầu cơ bản về Tự nhiên - Xã hội trong cuộc sống hằng ngày đang diễn ra xungquanh các em Nội dung môn học tương ứng với ba dòng kiến thức: Con người

và sức khỏe, Xã hội, Tự nhiên

* Con người và sức khỏe: Giúp học sinh có những kiến thức cơ bản ban

đầu về cơ thể, giữ gìn vệ sinh thân thể, cách ăn ở, nghỉ ngơi, vui chơi điều độ, antoàn, phòng tránh bệnh tật Biết chăm sóc răng miệng, bảo vệ tai mắt và cáchđánh răng, rửa mặt

* Xã hội: Các em biết về các thành viên và mối quan hệ giữa các thành

viên trong gia đình, lớp học Biết làm những công việc nhà, giữ an toàn trênđường đi học và giữ gìn lớp học sạch sẽ

* Tự nhiên: Học sinh có cơ hội hòa mình khám phá thiên nhiên, biết cấu

tạo và môi trường sống của một số cây, con phổ biến (cây rau, cây hoa, con cá,con mèo,…) và một số hiện tượng tự nhiên (mưa, nắng, gió, thời tiết,…)

Ngoài việc cung cấp cho các em những kiến thức cơ bản về sức khỏe, conngười, về sự vật - hiện tượng đơn giản trong tự nhiên - xã hội, bộ môn Tự nhiên

và Xã hội còn bước đầu hình thành cho các em các kỹ năng như:

- Tự chăm sóc cho bản thân, ứng xử và đưa ra các quyết định hợp lý trongđời sống để phòng tránh một số bệnh tật, tai nạn

- Quan sát, nhận xét, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, diễn đạt những hiểu biếtcủa mình (bằng lời nói hoặc hình vẽ) về các sự vật - hiện tượng đơn giản trong

tự nhiên, xã hội

- Hình thành và phát triển ở học sinh những thái độ, hành vi như: có ýthức thực hiện các quy tắc giữ gìn vệ sinh, an toàn cho bản thân, gia đình vàcộng đồng, yêu thiên nhiên, gia đình trường học, quê hương

Môn Tự nhiên và Xã hội là một môn học mang tính tích hợp cao Tínhhợp ấy được thể hiện ở 3 điểm sau:

Chương trình môn Tự nhiên và Xã hội xem xét Tự nhiên Con người

-Xã hội trong một thể thống nhất, có mối quan hệ qua lại và tác động lẫn nhau

- Các kiến thức trong chương trình là kết quả của việc tích hợp kiến thứccủa nhiều ngành khoa học như: Sinh học, Vật lí, Hóa học, Dân số …

- Chương trình có cấu trúc phù hợp với nhận thức của học sinh

Chương trình đã được xây dựng theo quan điểm tích hợp và có cấu trúcđồng tâm phát triển qua các lớp, mức độ kiến thức được nâng dần lên

Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với quy luật nhận thức của con người

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng Giai đoạn nhận thức cảm tính làgiai đoạn mở đầu của quá trình nhận thức Đó là giai đoạn mà con người tronghoạt động thực tiễn sử dụng các giác quan để tiến hành phản ánh sự vật - hiệntượng khách quan mang tính cụ thể sinh động, là bước khởi đầu và cũng là bànđạp tạo đà cho nhận thức lý tính

Thực hiện tốt mục tiêu đổi mới của môn Tự nhiên và Xã hội, người giáoviên phải thực hiện đổi mới các phương pháp dạy học sao cho học sinh là ngườichủ động, nắm bắt kiến thức của môn học một cách tích cực sáng tạo góp phầnhình thành phương pháp và nhu cầu tự học, tự phát hiện tự giải quyết các tìnhhuống có vấn đề đặt ra trong bài học Từ đó chiếm lĩnh nội dung mới của bàihọc, môn học.

Như vậy, giúp học sinh có hứng thú học Tự nhiên và Xã hội ở lớp 1 tức làchúng ta đã tạo nền móng khởi đầu cho sự phát triển nhận thức tri giác, chú ý, tưduy của học sinh

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Nhiều em học sinh say mê học hỏi, tìm tòi, tìm hiểu thế giới Tự nhiên và

Xã hội và thế giới con người xung quanh Điều đó mang lại những hiểu biết thực

tế cho các em về Tự nhiên và Xã hội

Còn có giáo viên chưa coi trọng thiết bị dạy học của bộ môn hoặc ngạidùng, có chuẩn bị song thao tác còn vụng về, lúng túng Vì vậy khiến các emkhông thích thú với môn học, hiệu quả giờ học không cao

Sự hiểu biết của một số giáo viên còn hạn chế, ít cập nhật thông tin về sựphát triển của khoa học kĩ thuật

2.2.3 Thực trạng:

Đã nhiều năm trực tiếp giảng dạy lớp 1 Tôi nhận thấy một số giờ Tựnhiên và Xã hội diễn ra tẻ nhạt Lớp học không sôi nổi, đôi khi rất trầm, các emchán học và không thích thú khi đến giờ học này

Một số giáo viên tiểu học chưa thật coi trọng giờ Tự nhiên và Xã hội,giờ học thường bị cắt giảm thời lượng cho các môn khác, các kiến thức truyềnđạt đến học sinh một các qua loa, đại khái.

Kiến thức Tự nhiên và Xã hội phong phú mà giáo viên còn ngại tìm hiểu

và vận dụng các phương pháp phù hợp với nội dung từng bài nên thường giảnggiải và nói nhiều, chưa phát huy tính tích cực, chủ động khám phá kiến thức củahọc sinh Trong giờ Tự nhiên và Xã hội, giáo viên còn áp đặt nhiều mà chưa đểcác em tự phát hiện ra kiến thức Cấu trúc nội dung bài trong sách giáo khoa lớp

1 rút ra từ tranh ảnh Vì vậy nếu giáo viên không biết cách khai thác nội dungtranh thì kiến thức cung cấp đến học sinh chưa đầy đủ, đồng thời tiến trình bàigiảng không logic, rời rạc, các em sẽ không biết được kiến thức nào cần khắcsâu sau bài học

Khi có người dự giờ thì giáo viên còn ít chú ý đến học sinh yếu vì đốitượng này thường chậm, làm mất thời gian, làm giảm tiến độ của tiết dạy vì vậyđối tượng học sinh chưa hiểu bài còn nhiều

Lớp 1 là lớp đầu cấp, nếu giáo viên sử dụng các phương pháp và hìnhthức dạy học không linh hoạt thì các em sẽ không hứng thú với môn học và kếtquả tiếp thu nội dung môn học sẽ không cao Các kiến thức thực tế của học sinhhiện nay còn hạn chế Các em còn bắt chước một cách tự nhiên chưa có ý thứctìm tòi khám phá và sáng tạo

Mỗi môn học có một sắc thái riêng Môn Tự nhiên và Xã hội cũng vậy.Tuy bản chất là cung cấp những kiến thức tự nhiên, xã hội có xung quanh chúng

ta song sách giáo khoa Tự nhiên - Xã hội lớp 1 không đưa ra kiến thức có sẵn

mà là một hệ thống các hình ảnh và các lệnh yêu cầu học sinh thực hiện Họcsinh muốn chiếm lĩnh tri thức không thể khác là thực hiện các lệnh đó Vậy mộtgiờ học Tự nhiên và Xã hội ở lớp 1 được tiến hành ra sao?

Để thực hiện đề tài này, ngay sau khi học sinh học bài 3 : Nhận biết các vật xung quanh , tôi tiến hành thực hiện phiếu điều tra với các nội dung sau:

PHIẾU ĐIỀU TRA KIẾN THỨC Bài 3: Nhận biết các vật xung quanh

Hãy trả lời các câu hỏi sau: (Giáo viên hỏi vấn đáp)

- Chúng ta nhìn thấy các vật xung quanh nhờ bộ phận nào?

- Nhờ đâu mà chúng ta biết được vị của thức ăn?

- Điều gì xảy ra nếu như tai của chúng ta bị điếc?

- Chúng ta nhận biết các vật xung quanh bằng những bộ phận nào của cơ thể?

KẾT QUẢ THU ĐƯỢC

Sĩ số

Số HS trả lời

đúng90-100%

Số HS trả lờiđúng70-80%

Số HS trả lờiđúng50-60%

Số HS trả lờiđúng

< 50%

Đồng thời tiến hành điều tra tâm lí của HS về sự yêu thích môn học Tựnhiên và Xã hội bằng phiếu trắc nghiệm sau:

PHIẾU TRẮC NGHIỆM

Đánh dấu “x” vào ô trống nói về ý thích của mình:

Em có thích học môn Tự nhiên và Xã hội không?

Có: không:

(Giáo viên đọc để học sinh đánh dấu vào ô trống)

KẾT QUẢ THU ĐƯỢC

Học sinh không yêu thích môn TN&XH 21 46.7 %

Qua kết quả điều tra cho thấy, sau khi học bài xong bài 3: Nhận biết các vật xung quanh học sinh nắm kiến thức chưa cao và có 46,7% học sinh không

thích học môn Tự nhiên và Xã hội Vậy làm thế nào để giáo viên có thể khaithác hết nội dung kiến thức và giúp cho học sinh nhớ hết những kiến thức cầncung cấp? Muốn vậy thì người giáo viên cần có phương pháp dạy học phù hợp

để tạo cho học sinh hứng thú học tập và yêu thích môn học

Do đó, việc đổi mới phương pháp dạy học và vận dụng các phương phápdạy học phù hợp cho từng nội dung kiến thức đang là vấn đề nóng bỏng, bứcxúc, cần thiết để giáo viên bắt nhịp với việc đổi mới chung của ngành Giáo dục.Việc đổi mới đó sẽ giúp học sinh chủ động hơn trong học tập, các em sẽ tựchiếm lĩnh, tự tìm tòi kiến thức mới, làm bước đà để học sinh thích ứng với sựphát triển nhanh của xã hội trở thành những người năng động, sáng tạo

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Như chúng ta đã biết thành công trong giờ dạy gồm rất nhiều yếu tố cấuthành Để cho tiết học bớt căng thẳng đồng thời tạo sự thu hút đối với học sinh,giúp các em tự giác, hứng thú với các hoạt động, tiếp thu tốt kiến thức bộ môn,tôi đã sử dụng những giải pháp sau:

2.3.1 Tổ chức tốt dạy và học môn Tự nhiên và Xã hội

Để đưa học sinh trở thành chủ thể nhận thức, chủ động, tích cực tiếp thukiến thức mới, giáo viên cần tổ chức các hoạt động dẫn dắt học sinh chiếm lĩnhkiến thức mới theo hướng hoạt động tích cực hóa Muốn vậy người giáo viêncần xác định đúng tầm quan trọng của môn học, ý nghĩa của môn học để đảmbảo các yêu cầu:

- Dạy đủ số tiết, số bài quy định

- Dạy đủ thời gian, đi đúng quy trình đã thống nhất của một tiết dạy

- Dạy đúng theo hướng đổi mới các phương pháp, tổ chức hoạt động họctập để học sinh tích cực xây dựng bài tạo hứng thú học tập cho các em

Khi tổ chức hoạt động học tập giáo viên cũng cần chú ý đến nghệ thuậtthu hút học sinh Tạo ra động cơ thúc đẩy học tập như: tuyên dương, khen ngợi,thưởng quà… kịp thời Kĩ thuật giao việc cho học sinh cũng cần phải khéo léo.Mỗi câu hỏi đưa ra cần đảm bảo tính vừa sức, phù hợp Làm sao để mỗi đốitượng học sinh đều lĩnh hội được kiến thức bài học một các đầy đủ, sáng tạo.Học sinh phải thấy được chính các em là người tìm ra kiến thức và có hứng thúkhi học tập.

2.3.2 Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học

Mỗi phương pháp đều có ưu nhược điểm riêng, do vậy người giáo viênphải có sự lựa chọn kết hợp các phương pháp phù hợp với đặc trưng của từngmôn học, đặc biệt là môn Tự nhiên và Xã hội Bên cạnh đó người giáo viên cầncăn cứ vào hoàn cảnh, tình hình cụ thể của lớp học và đặc điểm tâm sinh lý củahọc sinh để thay đổi hình thức học tập, tạo hứng thú cho học sinh Nhằm giúphọc sinh tìm ra kiến thức bằng con đường ngắn nhất, nhanh nhất Do vậy giáoviên cần nắm vững và sử dụng thành thạo, linh hoạt các phương pháp dạy họctheo hướng đổi mới kế thừa những phương pháp truyền thống, sử dụng đa dạngcác hình thức học tập để tiết dạy diễn ra một cách nhẹ nhàng, tự nhiên và có hiệuquả

2.3.2.1 Phương pháp “Quan sát”

Quan sát là phương pháp dạy học đặc trưng của các môn về Tự nhiên và

Xã hội, nhất là môn Tự nhiên và Xã hội lớp 1, 2, 3

Phương pháp quan sát là cách thức tổ chức cho học sinh sử dụng các giácquan để tri giác các sự vật, hiện tượng một cách có mục đích, có kế hoạch, cótrọng tâm qua đó rút ra được những kết luận khoa học

Đối với học sinh Tiểu học đặc biệt là học sinh lớp 1, tư duy trực quan cụthể còn chiếm ưu thế, thông qua việc tổ chức cho học sinh quan sát mới hìnhthành cho các em những biểu tượng và những khái niệm đầy đủ, chính xác, sinhđộng về thế giới tự nhiên và xã hội xung quanh Qua đó, phát triển năng lựcquan sát, năng lực tư duy và ngôn ngữ cho các em

Sử dụng phương pháp quan sát tạo được hứng thú học tập cho học sinh,phù hợp quá trình nhận thức học sinh tiểu học

Dạy học sử dụng phương pháp quan sát giúp giáo viên tiết kiệm lời giảngkèm theo ví dụ minh họa làm cho bài giảng sinh động, cụ thể, hấp dẫn

Phương pháp quan sát dễ kết hợp các phương pháp khác như phươngpháp phân tích giảng giải, phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp đàmthoại,…làm cho bài giảng không nhàm chán

Tuy nhiên sử dụng phương pháp quan sát đòi hỏi việc chuẩn bị đồ dùngdạy học rất công phu, tốn kém Bên cạnh đó giáo viên phải biết kết hợp khéo léogiữa các phương pháp dạy học cũng như quản lý tốt lớp học

Tiến trình tổ chức quan sát:

* Bước 1: Xác định mục đích quan sát

Trong một bài học, không phải mọi kiến thức cần lĩnh hội đều được rút ra

từ quan sát Vì vậy, giáo viên cần xác định rõ việc tổ chức cho học sinh quan sátnhằm đạt mục tiêu, kiến thức, kỹ năng nào?

* Bước 2: Lựa chọn đối tượng quan sát

Khi đã xác định được đối tượng quan sát, tuy theo từng nội dung học tập

mà giáo viên lựa chọn đối tượng quan sát phù hợp trình độ học sinh và điều kiệncủa địa phương

Đối tượng quan sát có thể là các sự vật hiện tượng, các mối quan hệ đangdiễn ra trong môi trường tự nhiên - xã hội hoặc các tranh ảnh, mô hình, mẫu vật,

sơ đồ, … diễn tả các sự vật hiện tượng đó Khi lựa chọn đối tượng quan sát giáoviên nên ưu tiên lựa chọn các vật thật để giúp học sinh hình thành biểu tượngsinh động

VD1: Tiết 22: Cây xanh quanh em (Cây rau - cây hoa)

sự vật hiện tượng trong tự nhiên về đặc điểm bên ngoài, bản chất bên trong vàmối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng đó

VD2: Tiết 18, 19: Cuộc sống xung quanh ( TN-XH lớp 1.Trang 38– 40)

Đối tượng quan sát: Quan sát cuộc sống đang diễn ra của người dân khu vực xung quanh trường, nơi em ở

VD3: Tiết 28: Thực hành quan sát bầu trời và thời tiết (TN-XH lớp 1.

Trang 64;70)

Đối tượng quan sát : Bầu trời vào buổi sáng hoặc buổi chiều (Học sinh đứng

dưới bóng mát để quan sát nếu trời nắng; đứng ngoài hành lang hay mái hiênnếu trời mưa.)

* Bước 3: Tổ chức và hướng dẫn học sinh quan sát

Tùy vào tình hình thực tế của lớp (chuẩn bị số đồ dùng để quan sát, khảnăng quản lý của giáo viên cũng như khả năng tự quản và sự hợp tác nhóm củahọc sinh) mà giáo viên có thể tổ chức cho học sinh quan sát theo cá nhân, nhómhoặc lớp

Tuỳ theo mục đích và đối tượng quan sát, giáo viên hướng dẫn cho các

em quan sát từ những góc nhìn khác nhau để hiểu chi tiết sự vật VD: hình dáng,màu sắc, kích thước, … Các em sử dụng các giác quan để phán đoán, cảm nhận

sự vật hiện tượng (mắt nhìn, tai nghe, tay sờ, mũi ngửi…) thông qua hệ thốngcâu hỏi, bài tập Hệ thống câu hỏi, bài tập được xây dựng dựa trên mục đích

quan sát và trình độ hiểu biết của học sinh nhằm: Hướng học sinh đến đối tượng quan sát.

VD1: Tiết 22: Cây xanh quanh em (TN-XH lớp 1 Trang 46; 48)

Giáo viên hướng dẫn HS quan sát cây rau thông qua các câu hỏi sau:

+ Tên cây rau?

+ Nó được trồng ở đâu?

+ Hãy chỉ ra các bộ phận : rễ, thân, lá, …

+ Bộ phận nào của cây rau ăn được?

VD2 : Tiết 25: Con vật xung quanh em (TN – XH lớp 1 Trang 56; 58)

GV hướng dẫn HS quan sát con mèo thật hoặc tranh ảnh con mèo thôngqua hệ thống câu hỏi:

- + Mô tả màu lông mèo Khi vuốt bộ lông mèo em cảm thấy thế nào?

+ Chỉ và nói tên các bộ phận bên ngoài của con mèo?

+ Con mèo di chuyển như thế nào?

VD3: Tiết 28: Thực hành quan sát bầu trời và thời tiết (TN-XH lớp

1 Trang 64; 70)

Giáo viên nêu nhiệm vụ cho học sinh quan sát thông qua hệ thống câu hỏi:

+ Nhìn lên bầu trời em thấy gì?

+ Hôm nay trời nhiều mây hay ít mây?

+ Những đám mây có màu gì? Chúng đứng yên hay chuyển động?

+ Quang cảnh xung quanh như thế nào? Sân trường, cây cối, mọi vật, … khô ráo hay ướt át?

Ngoài việc quan sát sự vật từ mọi chiều, giáo viên còn tạo điều kiện chohọc sinh thực hành trực tiếp ngay trên mô hình, tháo lắp các mô hình

VD4: Tiết 6: Chăm sóc và bảo vệ răng (Sách TN-XH lớp1 trang 14 )

Giáo viên nêu nhiệm vụ cho học sinh quan sát thông qua hệ thống câu hỏi:

- Quan sát mô hình (bên ngoài, bên trong) hàm răng, cho biết:

+ Có bao nhiêu chiếc răng?

+Có các loại răng nào?( răng hàm, răng nanh, răng cửa)

+ Phia trên răng là gì? (lợi)

- Quan sát bên trên, bên dưới và nói về tác dụng của hàm răng và các loại răng?

- Cách chăm sóc răng miệng

Từ đó điều khiển tri giác và hướng dẫn tư duy học sinh theo hướng quansát cần thiết Giúp học sinh phân tích, tổng hợp, khái quát những điều đã quansát, liên hệ với các đối tượng mà các em đã nhìn thấy rồi rút ra kết luận kháchquan, khoa học

* Bước 4: Tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả về đối tượng được quan sát

Học sinh báo cáo kết quả quan sát bài: Con vật xung quanh em (tiết 25)

Sau khi quan sát, thu thập thông tin, học sinh xử lý các thông tin thông

qua hoạt động (phân tích, đối chiếu, so sánh, tổng hợp, nhận xét, …) để rút rakết luận khoa học về các đối tượng

Hình thức báo cáo có thể bằng lời, phiếu học tập, hay phương tiện dạyhọc Giáo viên tổ chức cho học sinh hoàn thiện các kiến thức, kỹ năng và bổsung các kiến thức cần thiết

VD1: Tiết 3: Nhận biết các vật xung quanh (TN&XH lớp 1 Trang 8; 9)

Qua việc quan sát các hình vẽ trong sách giáo khoa hoặc vật thật do các

em mang tới, học sinh nhận xét và mô tả về hình dáng, màu sắc, sự nóng, lạnh,trơn, nhẵn hay sần sùi của các vật xung quanh

Từ đó HS tự rút ra kết luận:

* Nhờ có mắt (thị giác), mũi (khứu giác), tai (thính giác), lưỡi (vị giác) và

da (xúc giác) mà chúng ta nhận biết được mọi vật xung quanh.

* Nếu một trong các giác quan đó bị hỏng chúng ta sẽ không thể biết được đầy đủ về các vật xung quanh.

VD2: Tiết 23: Cây xanh quanh em (Bài 29: Nhận biết cây cối và con

vật) (TN&XH lớp 1 Trang 60)

Sau khi quan sát cây cối trong vườn trường và tranh ảnh, học sinh sẽ cócác thông tin: Các loại cây rau, cây hoa, cây gỗ, … với những đặc điểm phânbiệt và nhận diện chúng

Qua phân tích, so sánh học sinh rút ra kết luận:

* Cây cối có nhiều loại như: Cây rau, cây hoa, cây gỗ, … Các loại cây này

có thể khác nhau về hình dạng, kích thước, nhưng chúng đều có rễ, thân, lá.

VD3: Tiết 25: Con vật xung quanh em (Bài 29: Nhận biết cây cối và

con vật) (TN&XH lớp 1 Trang 60)

Sau khi quan sát các con vật (vật thật hoặc tranh ảnh), học sinh sẽ có cácthông tin về các con vật: cá, mèo, gà, muỗi, dán, ….với đặc điểm về kích thước

và hình dáng

Qua phân tích, so sánh học sinh rút ra kết luận:

* Có nhiều loại động vật, chúng khác nhau về hình dạng, kích thước, môi

trường sống … nhưng chúng đều có đầu, mình và cơ quan di chuyển Có động vật có ích và động vật có hại.

Giáo viên cần lưu ý để sử dụng phương pháp quan sát đúng lúc, đúng chỗ

sẽ phát huy được hiệu quả tốt nhất và giúp học sinh tiếp thu bài học một cáchchủ động nhất

2.3.2.2 Phương pháp trò chơi học tập:

Trò chơi học tập là một trong những phương pháp dạy học được sử dụngtrong môn Tự nhiên và Xã hội ở bậc Tiểu học Đối với học sinh lớp 1 với đặcđiểm tâm sinh lý lứa tuổi của các em thì trò chơi học tập là một trong nhữngphương pháp rất quan trọng giúp các em chiếm lĩnh được kiến thức mới Trongcác tiết học môn Tự nhiên và Xã hội, việc tổ chức cho học sinh chơi vào bất kỳphần nào của bài học đều rất quan trọng vì chơi trò chơi làm thay đổi hình thứchọc tập, làm cho lớp học thoải mái và dễ chịu hơn Từ đó học sinh tiếp thu tựgiác, tích cực hơn và được củng cố hệ thống hóa kiến thức Khi tổ chức trò chơihọc tập, giáo viên cần phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện cơ sở vật chấtcủa nhà trường, dựa vào thời gian trong từng tiết học mà lựa chọn hoặc thiết kếcác trò chơi cho phù hợp Giáo viên cần chuẩn bị kế hoạch tổ chức trò chơi mộtcách chu đáo để đạt hiệu quả cao Tránh lặp đi lặp lại trò chơi học tập trong tiếthọc sẽ không hấp dẫn học sinh, không thu hút học sinh

VD1: Chủ đề : “Con người và sức khỏe” Tiết 8: Ăn uống hằng ngày Chuẩn bị: GV chuẩn bị một số loại thực phẩm, đồ uống hằng ngày để lên

kệ trước bảng lớp

(Giáo viên tổ chức trò chơi Đi chợ giúp mẹ cuối bài nhằm củng cố cho

HS về tên gọi các của loại thực phẩm, đồ uống và HS biết lựa chọn đa dạng cácloại thực phẩm và đồ uống để giúp cơ thể luôn khỏe mạnh.)