Một số giải pháp góp phần giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua dạy học môn địa lí lớp 12 ở trường THPT yên định 1

Trong thực tế hiện nay giáo dục là một trong những vấn đề nổi bật, quan trọng nhất, nhiều sự việc được đưa ra nhưng có rất nhiều ý kiến trái chiều, chưa có hồi kết, đặc biệt là kỹ năng s

MỤC LỤC

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

nghiệm

4

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng

để giải quyết vấn đề

5

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động

giáo dục

5

1 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài.

Trong thực tế hiện nay giáo dục là một trong những vấn đề nổi bật, quan trọng nhất, nhiều sự việc được đưa ra nhưng có rất nhiều ý kiến trái chiều, chưa

có hồi kết, đặc biệt là kỹ năng sống của học sinh hiện nay,

Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết về cuộc

sống Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, thế hệ trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với những khó khăn, thử thách, những áp lực tiêu cực

Vì sao phải giáo dục kỹ năng sống cho trẻ lại cần thiết đến thế? Nếu không được giáo dục kĩ năng sống, nếu thiếu kĩ năng sống, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lối sống ích kỉ, lai căng, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách Một trong các nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng tiêu cực của một bộ phận học sinh phổ thông trong thời gian vừa qua chính là do các em thiếu những kĩ năng cần thiết như: kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng từ chối, kĩ năng kiên định, kĩ năng giải quyết mâu thuẫn, kĩ năng thương lượng, kĩ năng giao tiếp Vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho các em là rất cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn

bè và mọi người, sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hoà và lành mạnh

Vì vậy qua quá trình trực tiếp giảng dạy địa lí 12 tại trường trung học phổ thông Yên Định 1, nhất là từ khi trường THPT Trần Ân Chiêm giải thể, chuyển toàn bộ học sinh sang trường THPT Yên Định 1 trong đó có 7 lớp 12 chuyển sang tôi thấy việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học hoặc lồng ghép kĩ năng sống vào môn học là khó Do trình độ nhận thức của học sinh còn thấp, nhiều em còn thiếu các kĩ năng sống, chưa tự tin hoặc còn lung túng, thậm chí bế tắc khi xử lí các tình huống xảy ra trong cuộc sống Đặc biệt các em là học sinh cuối cấp nên việc trang bị kĩ năng sống cho các

em bước vào đời là rất cần thiết Và từ trước tới nay giáo viên thường phải chạy theo tiến độ để kịp giáo án mà phải bỏ qua các phương pháp dạy học tích cực Nên việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực nhằm giáo dục kĩ năng sống cho học sinh còn khó hơn nhiều Từ thực tiễn đó luôn thôi thúc tôi tìm ra phương pháp dạy học phù hợp nhất để có thể giáo dục được một số kĩ năng sống cho học sinh Giúp các em tự tin, chủ động, sáng tạo xử lí linh hoạt các tình huống trong cuộc sống, có được hành trang để bước vào đời Và tôi thấy phương pháp thảo luận nhóm được đánh giá là phương pháp mang lại hiệu quả dạy học cao mà giáo

dục được nhiều kĩ năng sống cho học sinh nên tôi rất tâm huyết với đề tài “ Một

số giải pháp góp phần giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua dạy học môn địa lí lớp 12 ở trường THPT Yên Định 1” Đó là lí do cấp thiết khiến tôi chọn đề

tài này

1.2 Mục đích nghiên cứu.

- Hướng dẫn học sinh làm quen và thành thạo với phương pháp thảo luận

nhóm trong quá trình lĩnh hội tri thức

- Từ việc học sinh tiếp thu tri thức qua phương pháp thảo luận nhóm sẽ giúp học sinh có được một số kĩ năng sống cơ bản

- Giúp cho giáo viên vừa đổi mới được phương pháp dạy học tích cực là lấy học sinh làm trung tâm vừa giáo dục được kĩ năng sống cho học sinh trong quá trình dạy học

1.3 Đối tượng của đề tài.

Học sinh lớp 12 trường THPT Yên Định 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

- Phương pháp khảo sát, thống kê: Kết quả đạt được từ thực tiễn dạy học

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tham khảo ý kiến, rút kinh nghiệm, học hỏi từ bạn bè, đồng nghiệp

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Các phương pháp có liên quan đến lí luận đổi mới phương pháp dạy học

và giáo dục kĩ năng sống

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Trong xã hội hiện nay với sự phát triển nhanh chóng về các

lĩnh vực kinh tế , xã hội, sự hội nhập quốc tế đã và đang tạo ra những tác động phức tạp ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ Đặc biệt là thời gian qua tình trạng đạo đức của một bộ phận thanh thiếu niên trong đó có

cả học sinh đang bị xuống cấp, các vụ bạo hành xảy ra đã gây nhiều bức xúc trong xã hội Thực trạng trên cũng ảnh hưởng không nhỏ đến học sinh của trường THPT Yên Định 1 Một trong những nguyên nhân khiến nhiều học sinh bị lôi kéo vào vấn đề này chính là do các em còn yếu về kĩ năng sống Trước thực trạng trên, trong những năm qua Bộ giáo dục đã có nhiều nỗ lực

để đổi mới phương pháp dạy học nhằm tích cực hóa hoạt động của học sinh, gắn giáo dục với thực tiễn cuộc sống Lồng ghép kĩ năng sống vào các môn học cũng không ngoài mục tiêu đổi mới trên Xuất phát từ những lí do trên, là một giáo viên dạy môn Địa

lí, tôi luôn luôn có tâm nguyện mong muốn giúp học sinh của mình có khả năng thích ứng với cuộc sống mới, biết tự chủ, sống

có bản lĩnh có nhân cách ; Đây là lí do tôi đi sâu vào thực hiện

đề tài này

Giáo dục phổ thông nước ta những năm vừa qua đã được đổi mới về cả mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học gắn với 4 trụ cột giáo dục của thế kỉ XXI: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định, học để cùng chung sống, mà thực tế là một cách tiếp cận kĩ năng sống

Như vậy phương pháp giáo dục đã được đổi mới theo hướng “Phát huy tính tích cực tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý thức vươn lên”

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, với bản chất là hình thành và phát triển cho các em khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống trong cuộc sống là phù hợp với mục tiêu giáo dục phổ thông

Một học giả đã nói “Nếu bạn có 1 quả táo, tôi có 1 quả táo, chúng ta trao đổi cho nhau thì mỗi người cũng chỉ có 1 quả táo Song bạn có 1 ý tưởng, tôi có

1 ý tưởng, chúng ta trao đổi cho nhau thì mỗi người sẽ có 2 ý tưởng” Vì thế để dạy học hiệu quả cao thì phương pháp thảo luận nhóm có nhiều ưu thế hơn, những kiến thức mà cá nhân thu nhận được không phải chỉ là kết quả hoạt động riêng biệt mà là kết quả cá nhân đó có được thông qua quá trình trao đổi, cọ xát, chia sẻ, hợp tác với các bạn trong nhóm Từ đó cá nhân người học sẽ được giáo dục một số kĩ năng sống như kĩ năng tư duy, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm…

Vì thế tôi thiết nghĩ việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy học địa lí nhằm giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 12 ở trường THPT Yên Định 1 có cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn sâu sắc

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Ở các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Yên Định nói chung việc phát triển theo nền kinh tế thị trường nhiều gia đình bố mẹ mải kiếm tiền quên mất trách nhiệm phải dạy con các kĩ năng cần thiết trong cuộc sống vì thế các em thiếu các

kĩ năng tối thiểu trong cuộc sống Việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống giúp tăng cường khả năng tâm lí, khả năng thích ứng, giúp các em có cách thức ứng phó với những thách thức của cuộc sống và trở thành người công dân đáp ứng yêu cầu xã hội hiện đại là hết sức cần thiết trong mỗi nhà trường

Học sinh trung học là lứa tuổi đang hoàn thiện nhân cách sống nên việc giáo dục kĩ năng sống cho các em là hết cần thiết, điều đó sẽ giúp các em được rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và cộng đồng, đối phó với những sức ép của cuộc sống, phòng ngừa những hành vi có hại cho thể chất và tinh thần của các em Điều đó cũng giúp các em tăng cường khả năng tâm lí, có khả năng thích ứng, giúp các em có cách thức ứng phó với những thách thức của cuộc sống và trở thành người công dân đáp ứng yêu cầu xã hội hiện đại Chính vì bản thân được phân công trực tiếp giảng dạy môn Địa lí rất dễ lồng ghép tích hợp với giáo dục kĩ năng sống cho các em trong việc các kĩ năng ứng phó với cuộc sống đời thường

Trường trung học phổ Yên Định 1 lại đóng tại khu vực còn nhiều khó khăn nên chất lượng đầu vào thấp, kiến thức của học sinh nghèo nàn Vì thế việc

sử dụng tất cả phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy là điều không hề dễ dàng, đa số các em đều ngoan, lễ phép nhưng vẫn còn một số em còn thiếu các kĩ năng sống cơ bản nên chưa tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình tiếp thu tri thức, chưa tự tin trong giao tiếp và chưa xử lí đúng các tình huống xảy ra trong thực tế đời sống (nhất là số HS trường THPT Trần Ân Chiêm chuyển sang) Trong khi đó những kĩ năng sống này là rất quan trọng đối với học sinh lớp 12 nhằm trang bị hành trang để các em tự tin bước vào đời Song với tinh thần hiếu

học và khả năng tiếp thu kiến thức ở các môn xã hội tốt hơn nên các em đã tạo thuận lợi lớn để giáo viên có thể sử dụng phương pháp thảo luận nhóm nhằm giáo dục một số kĩ năng sống cơ bản

2 3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

- Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua môn Địa lí sẽ mang lại nhiều ý nghĩa trong học tập và trong cuộc sống

- Việc lồng ghép kỹ năng sống vào bài học giúp học sinh:trao đổi được với nhau và với giáo viên nhiều hơn từ đó các em tự giác học tập

- Học sinh được trao đổi và trình bày về các vấn đề do giáo viên đặt ra nhằm mục đích tự tìm hiểu, tự giải đáp Trong khi thảo luận học sinh sẽ học được tính chan hòa, chia sẻ để giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng, chủ động

- Học sinh biết chia sẻ công việc một cách bình đẳng, biết cách giao việc cho nhau và có trách nhiệm với công việc của mình cũng như cả nhóm, xây dựng được niềm tin ở bản thân

- Tập cho các em kĩ năng làm việc cá nhân, theo nhóm, giúp các em tự tin hơn, có kinh nghiệm trong quản lí, tổ chức làm việc, đặc biệt là tính năng động

- Học sinh được giao tiếp, được trình bày ý kiến của mình Được lắng nghe, bàn bạc về ý kiến của bạn

- Giúp giáo viên đánh giá được kiến thức, kĩ năng, phương pháp làm việc, thái độ học tập của học sinh

- Học sinh hiểu rõ nội dung kiến thức, từ đó nâng cao hiệu quả học tập

* Một số kĩ năng sống cơ bản cần giáo dục.

- Kĩ năng tự nhận thức: Là khả năng của con người hiểu về chính bản thân

mình, biết nhìn nhận, đánh giá đúng về tiềm năng, tình cảm, sở thích, thói quen, điểm mạnh, điểm yếu của bản thân mình, quan tâm và luôn ý thức được mình đang làm gì, kể cả nhận ra lúc bản thân đang cảm thấy căng thẳng

- Kĩ năng giao tiếp: Là khả năng bày tỏ ý kiến của bản thân theo hình thức

nói, viết, hoặc sử dụng ngôn ngữ cơ thể một cách phù hợp với hoàn cảnh và văn hóa, đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến của người khác ngay cả khi bất đồng quan điểm

- Kĩ năng tư duy sáng tạo: Là khả năng nhìn nhận và giải quyết vấn đề

theo một cách mới, với ý tưởng mới, theo phương thức mới, cách sắp xếp và tổ chức mới; là khả năng khám phá và kết nối mối quan hệ giữa các khái niệm, ý tưởng, quan điểm, sự việc; độc lập trong suy nghĩ

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.

2.4.1 Đối với hoạt động giáo dục.

Sau khi áp dụng các “ Một số giải pháp góp phần giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua dạy học môn địa lí lớp 12 ở trường THPT Yên Định 1” tôi đã

thực hiện các bước sau:

* Cách tiến hành.

Bước 1: Chuẩn bị.

- Giáo viên giới thiệu nội dung cần tìm hiểu

- Chia nhóm/cặp/cá nhân: (nếu là nhóm thì chỉ định vị trí nhóm, nhóm trưởng (Điều hành chung) và thư kí (chia nhóm theo tổ hoặc theo bàn)

Bước 2: Giao nhiệm vụ cho từng nhóm/cặp/cá nhân.

- Nội dung cần thảo luận phải rõ ràng, cụ thể, tất cả học sinh trong lớp đều hiểu

- Các nhóm thảo luận chung một nhiệm vụ để dễ dàng so sánh được kết quả giữa các nhóm

- Quy định thời gian thảo luận, thường là 5 đến 10 phút tùy vào nội dung kiến thức cần thảo luận

Việc làm này giúp học sinh có được kĩ năng đảm nhận trách nhiệm và sáng tạo

Bước 3: Tiến hành tổ chức.

- Trong quá trình thảo luận học sinh tư duy, suy nghĩ về nội dung đã được giao trước đó Muốn thảo luận đạt kết quả cao, các thành viên trong nhóm phải hợp tác, lắng nghe, phản hồi ý kiến với các thành viên trong nhóm, trình bày suy nghĩ, ý tưởng của mình

- Sau đó nhóm trưởng thống nhất và quyết định, thư kí ghi lại nội dung kiến thức đã được thảo luận

Bước 4: Tổng kết thảo luận.

- Đại diện nhóm trình bày, thành viên nhóm khác nhận xét, bổ sụng

Khi đại diện cho nhóm trình bày kết quả thảo luận, học sinh sẽ thể hiện sự

tự tin của mình khi trình bày ý tưởng trước bạn bè, thầy cô; có nghị lực để hoàn thành nhiệm vụ còn các học sinh khác sẽ biết kiểm soát cảm xúc, giữ bình tĩnh, lắng nghe bạn trình bày

- Giáo viên tổng kết, đi sâu làm rõ các nội dung nhận thức kèm theo uốn nắn các sai sót, sửa chữa lệch lạc, giải đáp thắc mắc, làm sáng tỏ thêm các vấn đề

lí thú nảy sinh trong quá trình thảo luận

Ví dụ minh hoạ.

Trong bài học có nhiều nội dung và có thể sử dụng được nhiều phương pháp dạy học khác nhau nhưng tôi chỉ lựa chọn nội dung kiến thức phù hợp nhất để tiến hành theo phương pháp giáo dục được nhiều kĩ năng sống cho học sinh, đó là bài:

Bài 15: Tiết 15: BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

VÀ PHÒNG CHỐNG THIÊN TAI

I Mục tiêu: Sau bài học, giáo viên giúp học sinh hiểu:

1 Kiến thức:

- Hiểu được một số vấn đề chính về bảo vệ môi trường nước ta, mất cân bằng sinh thái và ô nhiễm môi trường (nước, không khí, đất)

- Biết được sự phân bố hoạt động của một số loại thiên tai chủ yếu (bão, ngập lụt, lũ quét, hạn hán, động đất) thường xuyên gây tác hại đến đời sống và kinh tế ở nước ta Biết cách phòng chống đối với mỗi loại thiên tai

- Hiểu được nội dung Chiến lược Quốc gia về bảo vệ tài nguyên và môi trường

2 Kĩ năng:

- Sử dụng bản đồ khí hậu

- Có những kĩ năng cơ bản phòng và tránh thiên tai

3 Thái độ, hành vi:

- Biết thông cảm với nhân dân vùng chịu ảnh hưởng của thiên tai

4 Định hướng năng lực được hình thành :

-Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tao, giao tiếp, ngôn ngữ

-Năng lực chuyên biệt :Sử dụng bản đồ, số liệu thống kê, tư duy lãnh thổ,

sử dụng biểu đồ

- Tìm hiểu, quan sát thực tế, thu thập tài liệu về môi trường

II CHUẨN BỊ

1.Giáo viên :

- Hình ảnh về suy thoái tài nguyên, phá hủy cảnh quan thiên nhiên và ô nhiễm môi trường

- Atlat địa lí Việt Nam

2 Học sinh :

-Thu thập tranh ảnh vào bài giảng

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định lớp (2 phút)

2 Tiến trình bài học

A Tình huống xuất phát: ( 5 phút)

1 Mục tiêu

- Giúp học sinh nhớ và biết được kiến thức đã học ở lớp trước

- Rèn luyện kỹ năng đọc tài liệu

2 Phương thức:

- Hoạt động cá nhân/ cả lớp

3 Các bước của mỗi hoạt động:

- Bước 1 Giao nhiệm vụ: - Đưa ra các hình ảnh hoặc số liệu về thiệt hại

do các cơn bão trong những năm gần đây ở nước ta và cho các em nhận xét về hậu quả

Hãy nối tương ứng tên các cơn bão/ năm/ vùng chịu ảnh hưởng lớn

Cá nhân HS quan sát bản đồ, GV hướng dẫn

- Bước 2 HS thực hiện nhiệm vụ.

- Bước 3 Trao đổi và thảo luận

GV gọi 1 HS trình bày, HS khác bổ sung, trên kết quả trình bày của HS, GV chốt kiến thức, dẫn dắt vào bài học

Các loại hình thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán, động đất, cháy rừng, là những mối đe dọa thường trực đối với môi trường và cuộc sống của người dân Việt Nam, vì vậy chúng ta cần phải chủ động, sẵn sàng đối phó hiệu quả với các loại thiên tai ở nước ta

- Bước 4: GV đánh giá hoạt động của HS

B Hình thành kiến thức mới:

1 Bảo vệ môi trường

Hoạt động 1: Tìm hiểu về vấn đề bảo vệ môi trường ở nước ta.(10phút)

1 Mục tiêu

- Biết được các đặc điểm cơ bản của môi trường: tình trạng mất cân bằng sinh thái và tình trạng ô nhiễm môi trường Một số loại thiên tai và biện pháp phòng chống

- Rèn luyện kỹ năng khai thác kiến thức từ bản đồ khí hậu, Atlat Địa lí Việt Nam

- Hình thành kỹ năng: Thuyết trình, tự tin, trình bày trước đám đông

2 Phương thức

Hoạt động theo cá nhân/cả lớp

3 Các bước của hoạt động

-Bước 1: Đọc SGK mục 2, kết hợp hiểu biết của bản thân, hãy:

Nêu những diễn biến bất thường về thời tiết, khí hậu xảy ra ở nước ta trong những năm qua (Mưa, lũ lụt xảy ra với tần suất ngày càng cao Mưa đá

trên diện rộng ở miền Bắc năm 2016, lũ lụt nghiêm trọng ở Tây Nguyên năm 2007; Rét đậm, rét hại kỉ lục ở miền Bắc tháng 2/2008, năm 2015 làm HS không thể đến trường để học tập ở nhiều địa phương trong đó có Yên Định – Thanh Hóa )

Nêu hiểu biết của em về tình trạng ô nhiễm môi trường ở nước ta Các nguyên nhân gây ô nhiễm đất (Do nước thải, rác thải sau phân hủy, lượng thuốc

trừ sâu, phân bón hữu cơ và hóa chất dư thừa trong sản xuất nông nghiệp)

Cá nhân HS quan sát bản đồ, GV hướng dẫn

- Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- Bước 3 Cá nhân trình bày kết quả, HS khác b sung, GV chu n ki nổ ẩn kiến ế

th c.ứ

1 Bảo vệ môi trường:

- Tình trạng mất cân bằng sinh thái môi trường làm gia tăng bão, lũ lụt, hạn hán

và các hiện tượng biến đổi bất thường về thời tiết, khí hậu

- Tình trạng ô nhiễm môi trường:

+ Ô nhiễm môi trường, nước

+ Ô nhiễm không khí

+ Ô nhiễm đất.

- Các vấn đề khác như: khai thác, sử dụng tiết kiệm tài nguyên khoáng sản, sử dụng hợp lí các vùng cửa sông ven biển để tránh làm nghèo các hệ sinh thái và làm hỏng vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên có ý nghĩa du lịch

- GV chốt kĩ năng mà các em cần đạt được trong nội dung này

Thông qua nội dung học này các em sẽ hiểu được các vấn nạn mà môi trường phải gánh chịu, thấu hiểu sâu sắc hậu quả của các hành vi mà con người gây

ra đối với môi trường để rồi nhận thực được trách nhiệm của chính mình trong công cuộc bảo vệ môi trường sống xung quanh.

Thông qua nội dung kiến thức và phương pháp dạy học này học sinh sẽ được

giáo dục kĩ năng thuyết trình, tự tin trước đám đông, ý thức bảo vệ môi trường khi tìm kiếm và xử lí thông tin về biểu hiện và ý nghĩa của môi trường

Từ đó có thể khai thác được thế mạnh và khắc phục khó khăn, phòng tránh thiên tai gây ra trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội

- Bước 4 GV đánh giá hoạt động của HS

2.Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp phòng chống

Hoạt động 2: Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp phòng chống.(12phút)

1 Mục tiêu

- Biết được sự phân bố hoạt động của một số loại thiên tai chủ yếu (bão,

ngập lụt, lũ quét, hạn hán, động đất) thường xuyên gây tác hại đến đời sống và kinh tế ở nước ta Biết cách phòng chống đối với mỗi loại thiên tai

- Rèn luyện kỹ năng khai thác kiến thức từ Atlat Việt Nam

- Kỹ năng ứng phó với thiên tai tại địa phương

- Kỹ năng trao đổi, giải quyết vấn đề

2 Phương thức

Hoạt động theo cá nhân/cặp

3 Các bước của hoạt động

-Bước 1: ? Đọc SGK mục 1, kết hợp quan sát hình 10.3, hãy nhận xét đặc

điểm của bão ở nước ta theo dàn ý:

- Thời gian hoạt động của bão

- Mùa bão

- Số trận bão trung bình mỗi năm

Cho biết vùng bờ biển nào của nước ta chịu ảnh hưởng mạnh nhất của bão.Vì sao?

Hai HS cùng bàn trao đổi để trả lời câu hỏi Một HS đại diện trình bày trước lớp, các HS khác nhận xét, bổ sung

Vì sao nước ta chịu tác động mạnh của bão? Nêu các hậu quả do bão gây ra ở nước ta (Nước ta chịu tác động mạnh của bão vì: Nước ta giáp biển

Đông, nằm trong vành đai nội chí truyến, nửa cầu Bắc là nơi hoạt động của dải hội tụ nhiệt đới)

Cá nhân HS quan sát bản đồ, GV hướng dẫn

- Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- Bước 3 Cá nhân trình bày kết quả, HS khác b sung, GV chu n ki nổ ẩn kiến ế

th c.ứ

2 Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp phòng chống:

a Bão:

* Hoạt động của bão ở Việt Nam:

- Thời gian hoạt động của bão từ tháng VI, kết thúc vào tháng XI, đặc biệt là các tháng IX, X và VIII

- Mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam

- Bão hoạt động mạnh nhất ở ven biển Trung Bộ, Nam Bộ ít chịu ảnh hưởng của bão

- Trung bình mỗi năm có 8 trận bão

*Hậu quả của bão:

- Mưa lớn trên diện rộng (300 - 400mm), gây ngập úng đồng ruộng, đường giao thông Thủy triều dâng cao làm ngập mặn vùng ven biển

- Gió mạnh làm lật úp tàu thuyền, tàn phá nhà cửa cầu cống, cột điện cao thế,

- Ô nhiễm môi trường gây dịch bệnh

* Biện pháp phòng chống bão:

- Dự báo chính xác về quá trình hình thành và hướng di chuyển của cơn bão

- Thông báo cho tàu thuyền đánh cá trở về đất liền

- Củng cố hệ thống đê kè ven biển

- Sơ tán dân khi có bão mạnh

- Chống lũ lụt ở đồng bằng, chống xói mòn lũ quét ở miền núi

b Ngập lụt, lũ quét và hạn hán:

Nơi xảy ra ĐBSH và ĐBSCL Xảy ra đột ngột ở

niềm núi

Nhiều Địa phương

Thời gian hoạt

động

Mùa mưa từ tháng

5-10 Riêng ở DHMT từ tháng 9-12

Tháng 6-10ở miền bắc Tháng 10-12

ở miến trung

Mùa khô từ tháng

11-4

Hậu quả Phá huỷ mùa màng,

tắc nghẽn giao thông,

ô nhiễm môi trường

Thiệt hại về tính mạng và tài sản của dân cư

Mất mùa, cháy rừng, thiếu nước cho sản xuất và sinh hoạt Nguyên nhân -Địa hình thấp

-Mưa nhiều, tập trung theo mùa

-Ảnh hưởng của thuỷ triều

-Địa hình dốc -Mưa nhiều, tập trung theo mùa

-Rừng bị chặt phá

-Mưa ít -Cân bằng ẩm nhỏ hơn 0

Biện pháp

phòng chống

Xây dựng đê điều, hệ thống thuỷ lợi

-Trồng rừng quản

lí và sử dụng đất đai hợp lí -Canh tác hiệu

-Trồng rừng -Xây dựng hệ thống thuỷ lợi -Trồng cây chịu