Thực hiện nghị quyết 29, Hội nghị Trung ương 8, khóa XI của Đảng: Chương trình học môn Hóa học THPT phải góp phần giúp học sinh hình thành phẩm chất và năng lực người lao động, nhân cách
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Hóa học là môn khoa học thực nghiệm, kiến thức Hóa học gắn kết một cách chặt chẽ với thực tế cuộc sống con người, những hiện tượng Hóa học trong cuộc sống luôn đặt ra cho ta câu hỏi cần giải thích
Thực hiện nghị quyết 29, Hội nghị Trung ương 8, khóa XI của Đảng: Chương trình học môn Hóa học THPT phải góp phần giúp học sinh hình thành phẩm chất và năng lực người lao động, nhân cách công nhân, ý thức quyền và nghĩa vụ đối với tổ quốc.Trên cơ sở duy trì, nâng cao và định hình các phẩm chất, năng lực đã hình thành ở cấp THCS, có khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời,có những hiểu biết và khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc bước vào cuộc sống lao động
Xác định rõ vị trí, vai trò của nhiệm vụ đó, trong những năm qua Cấp Uỷ, Ban Giám hiệu Trường THPT Thường Xuân 2 luôn quan tâm chỉ đạo và tổ chức triển khai thực hiện tốt công tác dạy và học môn Hóa Học cho giáo viên, học sinh Đặc biệt chỉ đạo, xây dựng kế hoạch hướng dẫn giáo viên chọn các hình thức tổ chức Dạy - Học tích cực; Các giáo viên cũng thường xuyên được tập huấn về đổi mới phương pháp dạy học, từ đó đã mạnh dạn thay đổi cách soạn giáo án, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với trình độ nhận thức lứa tuổi cũng như nội dung và kiến thức môn học Việc đổi mới phương pháp Dạy - Học là một vấn đề đang được toàn xã hội nói chung và đặc biệt là ngành giáo dục nói riêng rất quan tâm, nhằm tạo sự chuyển biến lớn trong quá trình Dạy - Học, điều đó càng đòi hỏi người Giáo viên phải tích cực tìm tòi, học hỏi và không ngừng sáng tạo để đạt được mục tiêu giáo dục đề ra
Cùng với các nội dung giáo dục cốt lõi có thời lượng 70 tiết/ năm học, những học sinh có định hướng nghề nghiệp cần vận dụng nhiều tri thức hóa học được học vào thực tiễn Trong các chuyên đề dạy học bằng thực tiễn; một số có tác dụng mở rộng, nâng cao kiến thức và năng lực đáp ứng yêu cầu phân hóa ở cấp THPT; một số nhằm tăng cường hoạt động thực hành, vận dụng thực tế, giúp học sinh phát triển tình yêu, sự say mê, ham thích tìm hiểu khoa học, định hướng nghề nghiệp
Nhờ sự chỉ đạo kịp thời, thường xuyên từ phía nhà trường, sự nổ lực của đội ngũ thầy cô bộ môn; Môn học đã từng bước đi vào nề nếp có chất lượng, nhận thức của học sinh về kiến thức môn học được nâng lên đáng kể; Tuy nhiên kết quả đạt được chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ của môn học, trong các tiết học lý thuyết còn tính hình thức, khô khan, gò bó, kỹ năng liên hệ thực thế còn nhiều thiếu sót, hạn chế so với mục đích và yêu cầu
Trường THPT Thường Xuân 2 được đặt trên địa bàn xã Luận Thành – huyện Thường Xuân, là một xã đang có nhiều bước tiến trong hoạt động sản xuất kinh doanh Trên địa bàn xã đã bước đầu có nhiều mô hình sản xuất tiến bộ Tuy nhiên việc khai thác các thành tố của hoạt động sản xuất, kinh doanh ở địa bàn nhà trường đóng như là nguồn tri thức, là phương tiện dạy học, giáo dục rất ít được quan tâm hoặc nếu có thường mang tính tự phát Trước thực trạng đó trong quá trình giảng dạy tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và vận dụng một số biện pháp
Trang 2cho thầy và trò nhằm nâng cao chất lượng giờ học Bước đầu tôi lựa chọn một
bài học và mô hình sản xuất tại địa phương phù hợp với nội dung bài học: “Bài 12: Phân bón hóa học” – Hóa học 11 cơ bản và “Mô hình sản xuất rau hữu cơ” Kết quả sau khi vận dụng cho thấy chất lượng dạy và học được nâng lên
toàn diện cụ thể, học sinh hăng say tham gia, giờ học sôi nổi, tinh thần thái độ học tập nghiêm túc tự giác cao, em nào cũng cảm thấy thích thú hăng say, bước đầu xây dựng được định hướng nghề nghiệp cho bản thân Đặc biệt qua thống kê so
sánh kết quả học tập nội dung bài học ““Bài 12: Phân bón hóa học” – Hóa học
11 cơ bản”, tỷ lệ loại khá, giỏi được nâng lên cách biệt, loại trung bình, yếu giảm
xuống một cách rõ rệt Giờ dạy của giáo viên trở nên phong phú, sinh động và nhẹ nhàng Thiết nghĩ đây là môn học được nhiều học sinh yêu thích và có hứng thú khi học, bản thân tôi cũng luôn trăn trở muốn bằng cách nào đó giúp cho tất
cả các em đều được tham gia học tâp sôi nổi nhiệt tình, tạo cho các em biết hoà mình trong tập thể, một tâm thế sẵn sàng, mạnh dạn tự tin, ham học và đây cũng
là một điều kiện thuận lợi giúp cho các em hình thành sở thích, khả năng và định hướng lựa chọn nghề nghiệp sau này
Từ những yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra của môn học cũng như hiệu quả của việc áp dụng một số biện pháp cụ thể vào trong quá trình giảng dạy, học tập Tôi đề xuất sáng kiến kinh nghiệm với đề tài:
“Sử dụng mô hình sản xuất rau hữu cơ tại địa phương nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Bài 12: Phân bón hóa học – Hóa học 11 cơ bản ở trường THPT Thường Xuân 2”
Sáng kiến tuy chỉ áp dụng trong một bài học, tuy nhiên từ kết quả đạt được, ta có thể mở rộng việc áp dụng sử dụng mô hình sản xuất tại địa phương trong nhiều lĩnh vực, cho nhiều nội dung Hóa học THPT ở trường THPT Thường Xuân 2
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trong những năm qua, cách dạy học môn Hóa học của giáo viên đã có nhiều thay đổi Đa số giáo viên chú trọng đầu tư trong việc biên soạn giáo án, thực luyện giáo án… theo đúng nội dung chuẩn kiến thức, kỹ năng của bài học, tiết học Tuy nhiên biện pháp để phát huy cao tính tự giác, tích cực, chủ động tìm hiểu kiến thức, liên hệ thực tế và đặc biệt là định hướng nghề nghiệp cho học sinh còn một số hạn chế
Học sinh chưa chủ động tìm tòi, học hỏi, liên hệ kiến thức được truyền thụ với thực tế Các em đang còn phụ thuộc nhiều vào sách vở Ngoài ra việc định hướng khả năng, sở thích của các em còn nhiều hạn chế Hiện tượng học sinh sau khi học xong cấp THPT vẫn chưa định hướng được nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích của bản thân còn phổ biến Tư tưởng của đại đa số học sinh là kết thúc khối học THPT sẽ kiếm cơ hội việc làm thông qua thi cử hoặc đi làm tại các thành phố lớn mà chưa chú tâm nhiều đến tiềm năng khai thác việc làm ngay tại địa phương mình sinh sống
Sáng kiến kinh nghiệm là ghi nhận, đúc kết những kinh nghiệm trong việc nghiên cứu đưa ra các biện pháp vào trong quá trình giảng dạy của bản thân
và đồng nghiêp, áp dụng vào trong quá trình học tập, lĩnh hội tri thức, kỹ năng
Trang 3của học sinh Sáng kiến “Sử dụng mô hình sản xuất rau hữu cơ tại địa phương nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Bài 12: Phân bón hóa học– Hóa học 11 cơ bản ở trường THPT Thường Xuân 2” giúp học sinh phát huy tính chủ động, sáng tạo, vận dụng kiến thức vào thực tiễn và tạo điều kiện cho học sinh được tìm hiểu thực tế một ngành nghề cụ thể, bước đầu giúp học sinh trải nghiệm , xây dựng sở thích, định hướng năng lực phù hợp với ngành nghề sản xuất từ đó có cơ sở định hướng nghề nghiệp cho tương lai.
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Kiến thức về phân bón hóa học, phân bón hữu cơ
- Kiến thức liên quan đến nghề trồng trọt
- Kiến thức bảo vệ môi trường
- Đối tượng áp dụng: Học sinh lớp 11a1 trường THPT Thường Xuân 2
- Lớp đối chứng: Học sinh lớp 11a2 trường THPT Thường Xuân 2
4 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu tôi sử dụng các phương pháp sau:
* Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu
* Phương pháp quan sát sư phạm
* Phương pháp phỏng vấn toạ đàm
* Phương pháp thực nghiệm sư phạm
* Phương pháp toán học thống kê
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Chương trình giáo dục phổ thông mới được áp dụng từ năm 2018-2019: Được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực, định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp cho học sinh
Để nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển năng lực cho người học thì phải đổi mới phương pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, kích thích tính tự học, tự nghiên cứu của học sinh Phải biết kết hợp lí thuyết với thực hành, không tách rời kiến thức trong nhà trường với thực tế cuộc sống[2]
Theo Gớt-Tơ, Triết gia người Đức nói: “Lý thuyết là màu xám, thực tiễn cây đời mãi xanh tươi” Thật vậy, nói cho cùng kiến thức giảng dạy ở nhà trường nếu không được lồng ghép, liên hệ cụ thể bằng thực tế phong phú, sống động của đời sống muôn màu, muôn vẻ, không vận dụng vào cuộc sống thì sẽ chỉ mãi là lý thuyết, là vấn đề sách vở mà thôi[3]
Hơn nữa trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đang đặt
ra cho ngành giáo dục nước ta những yêu cầu bức bách và nhiệm vụ hết sức to lớn Sản phẩm của giáo dục ngày nay phải là những con người năng động, có tri thức tiên tiến, những con người không chỉ biết học cách bắt chước, mà phải biết tạo ra những giá trị mới để giải quyết những vấn đề nhiều mặt trong đời sống xã hội, môi trường và kinh tế của địa phương mình Để trò sáng tạo, phát huy hết năng lực của bản thân thì người thầy phải biết sáng tạo trước, phải hướng tới việc tạo điều kiện cho học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức, phát huy năng lực, sở
Trang 4trường Từ đó học sinh định hướng được nghề nghiệp trong tương lai thông qua việc cho học sinh tìm hiểu một số ngành nghề sản xuất và kinh doanh tại địa phương mình[2]
Tác hại của rau bẩn rất to lớn, nhưng không phải ai cũng nhận thức được Rất ít người tiêu dùng có đủ kiến thức lựa chọn thực phẩm sao cho an toàn và chất lượng Nhất là với tình hình kinh tế hiện nay, người tiêu dùng thường ưu tiên lựa chọn thực phẩm miễn sao cho tiết kiệm được chi phí sinh hoạt Còn những chuyện như ngộ độc thực phẩm, tác hại đến sức khỏe hầu hết đều bi bỏ sang một bên Và đó thực sự là một điều đáng buồn cho xã hội và gia đình Và chúng ra hãy tự bảo vệ sức khỏe của gia đình bằng cách tự trồng rau sạch tại nhà
Khi dạy học Hóa học lớp 11 bài “ Phân bón hóa học” tôi nhận thấy ngành trồng trọt có vai trò vô cùng to lớn với cuộc sống của chúng ta Khi tìm hiểu về
nó chúng ta sẽ biết được những tác dụng có lợi với cuộc sống
Khi học sinh được tham quan, được trực tiếp tham gia vào một số khâu trong quá trình làm nghề sẽ giúp học sinh bộc lộ năng lực, sở trường, hứng thú của mình đối với một ngành cụ thể có tác dụng lớn trong việc xác định con đường phát triển nghề nghiệp trong tương lai của học sinh Đồng thời học sinh thấy ý nghĩa thiết thực của việc học môn Hóa học , thêm yêu thích môn học này
Chính vì vậy, việc “Sử dụng mô hình sản xuất rau hữu cơ tại điai phương nhằm nâng cao chất lượng dạy và học bài 12: PHÂN BÓN HÓA HỌC-HÓA HỌC 11 cơ bản tại trường THPT Thường Xuân 2” là việc làm cần
thiết, thiết thực hiện nay trong giảng dạy ở trường THPH Thường Xuân 2
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trong chương trình Hóa học 11 THPT, kiến thức “Phân bón hóa học” có nhiều ứng dụng trong thực tiễn, gắn liền với ngành trồng trọt ở địa phương Trong quá trình giảng dạy trên lớp các em chỉ được truyền thụ kiến thức thông qua lí thuyết, được giới thiệu về ứng dụng của kiến thức Hóa học nhưng chưa có góc nhìn thực tiễn
Các chất độc hại có thể là các vi sinh vật như vi khuẩn coliform, trứng giun kim, giun sáng… cũng có thể là các hóa chất độc hại hoặc các kim loại nặng … Theo một báo cáo từ Viện Nguyên cứu y tế Trung Ương thì những mẫu nước và rau được thu thập tại chợ Long Biên và chợ Hoàng Liệt thì những mẫu nước và rau đều có chứa vi khuẩn coliform và các loại vi khuẩn có khả năng gây
ra các triệu chứng tiêu chảy ( như cryptosporidium, giardia, cryospora – đây là các loại vi khuẩn được tìm thấy nhiều nhất) Đặc biệt, những vi khuẩn này được tìm thấy rất nhiều trong các loại rau như húng, kinh giới, mùi và rau thủy sinh như rau muống, rau nhút Chắc các bạn cũng còn nhớ bài báo miêu tả những ruộng rau được trồng bằng nước thải, dầu nhớt… Và đó chính là một trong những lý do gây nên tình trạng nhiễm bẩn của rau Ngoài ra, việc rau củ quả bị nhiễm bẫn có thể bắt nguồn từ khâu sản xuất chăm bón sai quy trình như: bón phân, phun thuốc trừ sâu quá liều và sai thời điểm Xử lý rau củ quả trước khi
Trang 5đưa ra thị trường Ví dụ như vị bơm thuốc vào mít, ngâm củ cải, chuối vào hóa chất Thậm chí còn có cả một quy trình xử lý với mục đích biến rau bẩn thành rau sạch để tuồn vào siêu thị
Hiện tại, rất nhiều học sinh đang còn bỡ ngỡ chưa biết xác định, hướng nghiệp cho bản thân: Nên theo học ngành gì hay nghề nào? Sau này mình sẽ làm gì Học sinh chưa nhận thức đúng mình đang ở đâu: năng lực bản thân, hoàn cảnh gia đình, địa phương… để chọn cho mình 1 ngành nghề phù hợp Chọn trường, chọn nghề đặc biệt quan trọng đối với các em học sinh bởi vì đó cũng chính là sự lựa chọn tương lai của các em Nếu chọn cho mình một nghề phù hợp, ngoài việc giúp cho mỗi cá nhân đảm bảo cuộc sống vật chất, mà còn giúp
họ có được niềm vui, hạnh phúc và dễ dàng thành công hơn trong cuộc sống Thế nhưng hiện nay, hầu hết học sinh lớp còn rất lúng túng và mơ hồ trước quyết định của mình, không dám chắc nghề mình định chọn có phải là nghề phù hợp với mình hay không, các em thiếu thông tin cần thiết để làm cơ sở trước khi
ra quyết định
Trường THPT Thường Xuân 2 đóng trên địa bàn xã Luận Thành, huyện Thường Xuân Là một xã đang phát triển, tập trung khá đa dạng các ngành nghề sản xuất kinh doanh, tuy nhiện việc khai thác các địa điểm sản xuất kinh doanh trong dạy học còn khá mới mẻ Giáo viên được tạo điều kiện thuận lợi từ nhà trường, chủ cơ sở sản xuất nhưng do việc sử dụng cơ sở sản xuất vào dạy học cần nhiều thời gian, công sức nên ít được áp dụng
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Giải pháp thực hiện
Xuất phát từ mục tiêu giúp học sinh có hoạt động trải nghiệm sáng tạo, tạo điều kiện cho học sinh bộc lộ năng lực, sở trường, hứng thú của mình đối với bộ môn Hóa học và ngành trồng trọt Để thực hiện đầy đủ mục tiêu dạy học tôi đưa
ra giải pháp như sau:
a.Đối với học sinh
Nhận thức đầy đủ về mục đích, nội dung, ý nghĩa và yêu cầu của bài học
Có ý thức cao trong học tập và quá trình thăm quan Không nên có tư tưởng học tập đối phó, tham gia học tập, thăm quan chỉ cho có mặt, đủ quân số, tránh hạ điểm thi đua của lớp
Tự nghiên cứu kỹ các nội dung, mục tiêu thăm quan một cách nghiêm túc, chính xác
Trong quá trình thăm quan từng học sinh phải tích cực, tự giác, chủ động, đặt câu hỏi về các vấn đề cần nghiên cứu có trong cơ sở sản xuất Câu hỏi đã được giáo viên định hướng trước, các em có thể chuẩn bị thêm các câu hỏi mở rộng như: doanh thu hàng tháng, việc xử lí rác thải, tình trạng ô nhiễm môi trường, thực phẩm bẩn hiện nay…
Học sinh chuẩn bị giấy bút, máy ảnh để ghi chép, chụp hình mô hình sản xuất, vấn đề liên quan trong bài học với ngành sản xuất được thăm quan
b.Đối với giáo viên
Nghiên cứu kỹ, chính xác và đầy đủ các mục tiêu dạy học “Bài 12: Phân bón hóa học”.
Trang 6Tìm hiểu sự phát triển ngành trồng trọt tại địa phương Liên hệ để khảo sát cơ sở sản xuất, từ đó lập kế hoạch giáo dục
Giáo viên hướng dẫn học sinh thăm quan học tập tại vườn rau, ngoài các nội dung thăm quan thông thường, giáo viên phải hướng học sinh liên hệ các hoạt động ở cơ sở với những nội dung đã học Qua đó vừa giúp học sinh hiểu rõ hơn nội dung học tập vừa thấy được ý nghĩa của việc học tập môn học
Thực hiện hoạt động giáo dục tại cơ sở giáo dục theo kế hoạch Để đảm bảo tính khả thi và không ảnh hưởng nhiều đến kế hoạch giáo dục của nhà trường, giáo viên sắp xếp giờ thăm quan, học tập vào cuối giờ buổi chiều Thời gian thăm quan cũng hạn chế trong khoảng 1 giờ, tránh mất cả buổi học của học sinh Việc lựa chọn cơ sở sản xuất cũng được tính toán cẩn thận, chọn cơ sở có đầy đủ thiết bị cơ sở vật chất, an toàn lao động, xử lí rác thải và đóng ở địa điểm gần trường học
2.3.2 Một số biện pháp sử dụng mô hình sản xuất rau hữu cơ tại địa phương nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Bài 12: Phân bón hóa học– Hóa học 11 cơ bản ở trường THPT Thường Xuân 2.
a Các biện pháp được sử dụng
Biện pháp 1: Lập quy trình giảng dạy
Bước 1: Lựa chọn Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp CNC Lam Sơn giúp học sinh biết được ứng dụng của phân bón vào trồng rau sạch Bước 2: Khảo sát cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương
Bước 3: Lập kế hoạch giáo dục
Bước 4: Thực hiện hoạt động giáo dục
Biện pháp 2: Thực hiện kế hoạch giáo dục theo bốn giai đoạn:
Giai đoạn 1 Học tập tại lớp
Giáo viên thực hiện giảng dạy, thực hiện đầy đủ mục tiêu bài “Phân bón hóa học”hướng học sinh đến dùng phân bón hóa học phải chú ý đến biến đổi khí hậu, vấn đề an toàn thực phẩm, trồng rau sạch bằng phân hữu cơ
1 tiết
Giai đoạn 2 Trải nghiệm thực tiễn
Học sinh trải nghiệm thực tiễn tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp CNC Lam Sơn
1-2 giờ
Từ 7h- 8h
Giai đoạn 3 Tự thực hành
ở nhà và ở trường
Báo cáo kết quả trải nghiệm tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp CNC Lam Sơn
Hướng dẫn học sinh tự làm phân hữu cơ từ rác thải Học sinh tự
phân loại rác sau đó ủ rác hữu cơ
dễ phân hủy thành phân hữu cơ rồi
tự trồng mỗi tổ một luống rau ngay
1 tiết thảo luận và hướng dẫn
8 tuần - Các
tổ chủ động thời gian về buổi chiều sau khi tan
Trang 7tại trường học
Giai đoạn 4 Thực hiện ở lớp
Báo cáo kết quả thực hành làm phân hữu cơ từ rác thải để trồng rau tại trường và so sánh với trồng rau thông thường tại nhà
1 tiết
Biện pháp 3: Giáo viên chủ động trong cả bốn giai đoạn trong công tác định
hướng giúp học sinh tìm tòi kiến thức Đảm bảo hiệu quả của buổi thăm quan
mà vẫn an toàn
Biện pháp 4: Trước buổi thăm quan, giáo viên nêu rõ nội dung và phương án
tổ chức thăm quan trong qua trình thăm quan giáo viên giám sát quá trình tìm hiểu của học sinh, học sinh nào thực hiện không đúng với quy định buổi thăm quan phải nhắc nhở ngay lập tức, tránh tình trạng học sinh thực hiện nhiệm vụ đơn lẻ
Biện pháp 5: Kết thúc buổi thăm quan phải tổ chức kiểm tra, nhận xét, đánh
giá kịp thời, chỉ ra được những sai sót, ưu điểm, nhược điểm của học sinh và giao nhiệm vụ để học sinh chuẩn bị cho bài thảo luận sắp tới
Biện pháp 6: Đưa ra các câu hỏi kiểm tra đánh giá cho từng học sinh ở cuối
buổi thảo luận Từ kết quả bài kiểm tra, đánh giá, so sánh kết quả học tập để tìm
ra ưu điểm, nhược điểm của phương pháp giáo dục đã áp dụng
b Các bài tập trong quá trình học tập và kiểm tra đánh giá.
Bài tập 1: Liệt kê các phần quan sát được tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát
triển nông nghiệp CNC Lam Sơn
Bài tập 2: Nêu các mô hình trồng rau sạch Vai trò của phân bón trong quá
trình trồng rau công nghệ cao
Bài tập 3: Ưu điểm, nhược điểm của mô hình
Bài tập 4: So sánh mô hình đó với mô hình trông rau nhỏ lẻ ở địa phương Bài tập 5: Việc dùng mô hình trồng rau sạch ở trung tâm và trồng rau nhỏ lẻ
ở địa phương thì vấn đề ô nhiễm phía nào cần quan tâm nhiều hơn
Bài tập 6: Nếu cho em khởi nghiệp bằng cách trồng rau, củ quả sạch thì em
sẽ đưa ra những giải pháp gì để mô hình đạt thành quả cao nhất
2.4 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
Để xác định tích khả quan của đề tài, tôi đã mạnh dạn xin phép ban giám hiệu được tiến hành áp dụng đề tài trong giảng dạy 2 lớp học khối 11 có mức độ nhận thức ngang nhau
- Lớp 11a1 là lớp thực nghiệm (TN): Dạy học bài Phân bón hóa học theo
hình thức trải nghiệm với nghề trồng trọt
-Lớp 11a2 là các lớp đối chứng (ĐC): Trong quá trình giảng dạy bài Phân bón hóa học vẫn sử dụng theo phương pháp truyền thống.
2.4.1 Đánh giá định tính
Qua theo dõi, quan sát giờ học ở các lớp thực nghiệm và đối chiếu được tiến hành theo tiến trình dạy học đã thiết kế, tôi rút ra một số nhận xét sau:
- Đối với lớp đối chứng 11a2: Giáo viên chủ yếu là truyền giảng, học sinh
Trang 8tập trung lắng nghe và ghi chép Học sinh có trả lời các câu hỏi giáo viên đặt ra nhưng chưa thể hiện rõ sự tự giác học tập, ít liên hệ vào thực tế Tuy nhiên, giáo viên cũng hoàn thành mục tiêu của bài học và học sinh thu nhận kiến thức chỉ ở mức
độ nhận biết, ghi nhớ máy móc, năng lực vận dụng kiến thức còn hạn chế
- Đối với lớp thực nghiệm 11a1: Giáo viên tổ chức dạy học trên lớp kết hợp trải nghiệm với nghề trồng trọt
Đã kích thích được hứng thú học tập, hình thành và phát triển được nhiều năng lực ở học sinh như năng lực giải quyết vấn đề, xử lí tình huống Đặc biệt năng lực thực nghiệm, năng lực hoạt động nhóm và năng lực định hướng nghề nghiệp Học sinh tham gia với thái độ hào hứng, nhiệt tình, sôi nổi, với đầy đủ dụng cụ học tập Bài báo cáo được chuẩn bị chu đáo, cẩn thận, đầy đủ nội dung
2.4.2 Đánh giá định lượng : Thông qua hai hình thức
+ Việc kiểm tra, đánh giá học sinh được tiến hành vào 45 phút trong một giờ học tự chọn của bộ môn sau khi được học trên lớp Việc làm này đã được sự cho phép của tổ chuyên môn và chuyên môn nhà trường Đồng thời để kiểm chứng và so sánh kết quả của việc áp dụng sáng kiến tôi đã chọn ra một lớp có trình độ tương đương để làm đối chứng
Lớp áp dụng: 11a1 (40 học sinh), lớp đối chứng 11a2 (39 học sinh) trường THPT Thường Xuân 2
Bảng so sánh kết quả học tập của học sinh lớp 10a1, 10a2 trường THPT Thường Xuân 2 năm học 2019-2020 như sau:
Thời điểm Lớp
XL
SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%) SL (%)TL
Sau bài
KT
+ Tôi sử dụng mẫu phiếu điều tra hứng thú học Hóa học của HS ở 2 lớp 11a1 và 11a2 (với tất cả các tiêu chí, điểm càng cao ứng với hứng thú Hóa học càng cao)
Rất đồng
ý Đồng ý Phânvân Khôngđồng ý
Rất không đồng ý
2 Em tự tìm thông tin về Hóa học ngoài SGK và
7 Em thấy kiến thức Hóa học khô khan, khó hiểu 1 2 3 4 5
Trang 99 Em không tự tin khi học Hóa học 1 2 3 4 5
10 Em thích tự đánh giá kết quả học tập của mình 5 4 3 2 1
Kết quả cho thấy điểm trung bình của lớp11A1 sau tác động cao hơn trước tác động ở 7 tiêu chí 1, 2, 4, 7, 8, 9, 10 (bảng 6)
TN trước tác động
Lớp
TN sau tác động
2 Việc tự tìm thông tin về Hóa học ngoài SGK và các sáchbài tập 3.5818 4.0196
4 Hứng thú với việc tìm hiểu các kiến thức Hóa học liên quanđến thực tế 3.7636 4.2941
5 Hứng thú với các nhiệm vụ được giao trong giờ Hóa học 3.7818 3.7059
7 Nhận định kiến thức Hóa học không khô khan, khó hiểu 3.1818 3.6667
8 Nhận định Hóa học gần gũi, có ý nghĩa với cuộc sống, công việc 3.5818 3.9412
10 Hứng thú với việc tự đánh giá kết quả học tập của mình 3.4182 4.06
Bảng 6 Điểm thu được từ thang đo hứng thú học Hóa học của học sinh
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 3.1.1 Khẳng định điểm mới và sáng tạo trong kết quả nghiên cứu :
* Sơ lược những điểm mới cơ bản nhất trong kết quả nghiên cứu:
Bổ sung thêm một số biện pháp và bài tập mới vào trong giáo án của tiết học
Việc khai thác cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương vào dạy học Hóa học nói chung, áp dụng mô hình sản xuất rau hữu cơ tại địa phương vào dạy”Bài: Phân bón hóa học” nói riêng giúp học sinh phát huy tính tự giác, tích cực,chủ động sáng tạo trong học tập Học sinh có định hướng nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích của mỗi học sinh
* Khẳng định tính sáng tạo và khoa học vào thực tiễn của vấn đề:
Lâu nay vấn đề về định hướng nghề nghiệp là một đề tài mà rất nhiều học sinh chưa có lời đáp rõ ràng Các phương pháp dạy học hiện tại chủ yếu dựa vào
lí thuyết, chính vì vậy các em chưa biết được kiến thức các em học có giúp ích cho các em trong nghề nghiệp sau này hay không Khai thác các cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương giúp các em có cái nhìn rõ nét hơn về các ngành nghề sản xuất Địa điểm thăm quan ngay tại địa phương nên nó gần gũi với học sinh, giảm áp lực quá tải lao động cho các thành phố lớn, tạo nguồn nhân lực lao động
có chất lượng cho địa phương
Trang 10Trong quá trình trồng rau hữu cơ các em biết tận dụng các rác thải hữu cơ để
ủ thành phân để trồng rau sạch và giảm thải ô nhiễm môi trường, biết bảo vệ sức khỏe bản thân và xã hội
3.1.2 Những bài học kinh nghiệm
Nói đến phương pháp dạy học là nói đến cách dạy của giáo viên và cách học của học sinh Giáo viên không chỉ chú ý đến phương pháp truyền đạt mà còn phải tạo dựng cho học sinh phương pháp tiếp nhận, để cuối cùng kiến thức, kỹ năng đến với học sinh một cách dễ dàng, nhanh và sâu sắc hơn
Như định hướng đổi mới phương pháp dạy học: Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, từng nội dung mới mang lại hiệu quả Bồi dưỡng phương pháp tự học, tự thực hành, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn hoạt động vận động, tác động đến tinh thần, ý thức, tính
tổ chức kỹ luật trong học tập môn Hóa học
3.1.3 Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
Muốn học sinh học tốt, người thầy cần có những phương pháp dạy học thích
hợp, kích thích tính tự giác, tích tực, độc lập, chủ động và sáng tạo của HS Người thầy như một thầy thuốc giỏi, một vị tướng tài, phải biết tùy cơ ứng biến
để giúp các em tự giác áp dụng kiến thức đã tiếp thu vào thực tiễn; không chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức, kỹ năng thông thường theo chuẩn kiến thức chương trình, mà người thầy còn phải hướng học sinh phát triển tính độc lập tư duy, kiên trì, chịu khó tìm tòi khắc phục khó khăn…Mà cụ thể ở đây giúp các
em hiểu biết một các sâu sắc vai trò của kiến thức đã học trong ứng dụng sản
xuất kinh doanh ngay tại địa phương
3.1.4 Khả năng ứng dụng và triển khai
Không đòi hỏi phải đầu tư kinh phí, trang thiết bị.
Tại địa phương còn rất nhiều ngành nghề sản xuất kinh doanh Từ kết quả đạt được từ việc ứng dụng mô hình sản xuất rau hữu cơ vào dạỵ bài: phân bón hóa học , ta có thể rà soát lại nội dung của các bài học khác trong chương trình hóa học THPT, lựa chọn ra các nội dung phù hợp với các hình thức sản xuất kinh doanh sẳn có ở địa phương, từ đó xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp Việc thực hiện đề tài yêu cầu giáo viên trước khi triển khai quy trình giảng dạy phải đầu tư thời gian, công sức để tìm hiểu và lựa chọn cơ sở sản xuất phù hợp với nội dung bài học Trong quá trình triển khai cần giám sát việc hoạt động của học sinh chặt chẽ
3.2 Kiến nghị
Việc thực hiện kế hoạch dạy học mất nhiều thời gian nên cần được nhà trường tạo điều kiện sắp xếp kế hoạch giảng dạy phù hợp
Việc liên hệ với cơ sở sản xuất cần nhà trường liên hệ trước để có phương
án phối hợp hiệu quả, có tác động tốt đối với cả hai bên: Cơ sở sản xuất được quảng bá về mô hình hoạt động của mình, học sinh có điều kiện khảo sát thực tế Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ba bên: Gia đình, nhà trường, cơ sở sản xuất để buổi thăm quan an toàn, đạt hiệu quả tác động cao nhất đến với học sinh