Vận dụng trò chơi vào dạy học môn bóng rổ để nâng cao hiệu quả luyện tập cho học sinh lớp 10 THPT

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ *PHÒNG GD&ĐT ....TRƯỜNG THPT....** *Font Times New Roman, cỡ 15, CapsLock; ** Font Times New Roman, cỡ 16, CapsLock, đậm SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Font Times

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ *

PHÒNG GD&ĐT (TRƯỜNG THPT )**

(*Font Times New Roman, cỡ 15, CapsLock;

** Font Times New Roman, cỡ 16, CapsLock, đậm)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

(Font Times New Roman, cỡ 15, CapsLock)

TÊN ĐỀ TÀI

(Font Times New Roman, cỡ 16-18, CapsLock, đậm)

Người thực hiện: Nguyễn Văn A

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS B

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Toán

(Font Times New Roman, cỡ 15, đậm, đứng; mục Đơn vị công tác chỉ ghi đối với các SKKN

thuộc các bậc MN, cấp TH và THCS, các cấp/bậc khác không ghi)

THANH HOÁ NĂM ……

(Font Times New Roman, cỡ 14, CapsLock)

MỤC LỤC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT ĐẶNG THAI MAI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG TRÒ CHƠI VÀO DẠY HỌC MÔN BÓNG RỔ

ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ LUYỆN TẬP CHO HỌC SINH

LỚP 10 - THPT

Người thực hiện: Trịnh Đình Thiện Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Thể dục

THANH HOÁ NĂM 2020

1 Mở đầu Trang

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 5 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 6 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 7 2.3.1 Những cơ sở cần thiết để tập luyện Bóng rổ 7 2.3.2 Tổ chức giờ học nghiêm túc, khoa học - Trang bị cho học sinh những

2.3.3 Sử dụng phương pháp"Trò chơi" nhiều trong giảng dạy Bóng rổ 8 2.3.4 Sử dụng phương pháp "thi đấu" nhiều trong giảng dạy Bóng rổ 14 2.3.5 Tổ chức và duy trì phong trào tập luyện Bóng rổ vào thời gian nghỉ

2.3.8 Thành lập đội Bóng rổ (nam, nữ) trong nhà trường 16 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục và rút

3 Kết luận, kiến nghị

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Bóng rổ là một môn Thể Thao tập thể có tính đối kháng cao với các hoạt động phong phú và đa dạng Bóng rổ có tác dụng giáo dục thể chất và đạo dức cho

con người Với sự hấp dẫn sôi động vốn có Bóng rổ ngày càng thu hút được sự chú

ý và tham gia tập luyện của đông đảo quần chúng đặc biệt là các em học sinh

- Như Bác Hồ đã kêu gọi “ Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công dân cường nước thịnh” [1] Lời kêu gọi của Bác cũng là nguyện vọng của Đảng, của dân tộc Việt Nam Điều đó được thể hiện rất rõ trong các nghị quyết, chủ trương đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của nhà nước Công tác Thể dục thể thao (TDTT) nói chung và công tác giáo dục thể chất trong trường THPT nói riêng là một trong những mối quan tâm hàng đầu của Đảng và nhà nước ta

- Trong thời kỳ đất nước đổi mới hiện nay, Đảng ta tiếp tục phát triển hơn nữa tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề sức khỏe con người Đại hội Đảng lần VIII (1996) Đã chỉ ra rằng: Sức khỏe được tăng cường, vừa là nhu cầu cuộc sống của mỗi con người, của toàn dân, vừa là nhân tố làm ra của cải vật chất và tinh thần cho đất nước “ Sự cường tráng về thể chất là nhu cầu của bản thân con người, vừa là vốn quý để tạo ra tài sản trí tuệ và vật chất cho Xã Hội”

- Giáo dục thể chất trong trường THPT giữ một vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao trình độ thể chất của một dân tộc Mục đích của giáo dục thể chất cho học sinh phổ thông là nhằm hoàn thiện cấu trúc và chức năng cơ thể, thông qua đó giáo dục đạo đức, trí tuệ, tinh thần, óc thẩm mỹ Bồi dưỡng tinh thần tập thể, ý thức tổ chức kỷ luật và tác phong làm việc có khoa học, tạo cho các em sự ham thích và thói quen luyện tập TDTT

- Phát triển trí tuệ, cường tráng về thể chất là một nhân tố quan trọng không thể thiếu được trong hệ thống giáo dục con người mới phát triển toàn diện của đất nước

ta hiện nay Vấn đề giáo dục thể chất cho học sinh cần được quan tâm, cần được xem như một vấn đề mang tính chiến lược, đặc biệt trong công tác đào tạo thế hệ trẻ tương lai, cần phải làm cho công tác giáo dục thể chất trong trường học các cấp có chất lượng ngày càng cao, hoàn thiện chương trình giảng dạy nội khóa trong nhà trường ngày càng phù hợp, làm cho việc luyện tập TDTT, rèn luyện thể chất trở thành thói quen hàng ngày của mỗi học sinh

- Trong phân phối chương trình giáo dục thể chất THPT Số tiết học môn thể thao tự chọn cũng được Bộ Giáo dục và đào tạo đặc biệt quan tâm và bố trí với số tiết khá nhiều, đa phần là các môn thể thao, trong đó có môn Bóng rổ Hiện nay trên thế giới

và ở nước ta, môn Bóng rổ phát triển rất mạnh, từ đó tác động đến sự ham thích luyện tập môn này, không chỉ riêng các em học sinh ở thị thành mà còn cả các em ở nhà trường

- Với chuyên môn của bản thân tôi và điều kiện thuận lợi về sân bãi, dụng cụ, trang thiết bị của trường THPT Tôi đã mạnh dạn đưa vào giảng dạy môn Bóng rổ cho các

em học sinh của trường làm môn Thể thao tự chọn (TTTC) Bước đầu giảng dạy

cũng gặp không ít khó khăn: Kinh nghiệm giảng dạy, huấn luyện của bản thân còn hạn chế, luật và kỹ thuật của môn Bóng rổ khá phức tạp, học sinh còn nhiều bỡ ngỡ với môn này Nhưng qua thời gian giảng dạy và nghiên cứu, bản thân tôi cũng đã đúc kết được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu để giảng dạy có hiệu quả môn Bóng rổ này, trong khi vận dụng các phương pháp, biện pháp tôi thấy phương pháp trò chơi đem lại hiệu quả cao, gây được sự hứng thú cho học sinh khi luyện tập, từ

đó các em tự giác, tích cực luyện tập và năng vận động Với thực tế áp dụng đạt

hiệu quả, tôi mạnh dạn viết sáng kiến kinh nghiệm: “Vận dụng trò chơi vào dạy

học môn Bóng rổ để nâng cao hiệu quả luyện tập cho học sinh lớp 10 THPT”.

Với kiến thức của bản thân về môn Bóng rổ còn nhiều hạn chế nhất định, sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong được quý thầy cô và bạn bè đồng nghiệp đón nhận, góp ý và động viên chân thành để tôi có thêm kinh nghiệm cùng quý thày cô hoàn thành tốt công tác giáo dục thể chất cho các em học sinh

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Đưa ra được một số biện pháp để vận dụng vào giảng dạy cũng như phát triển Bóng rổ học tại trường THPT Đặng Thai Mai

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Đối tượng: Học sinh lớp 10

- Trò chơi và0 dạy học môn TTTC Bóng rổ

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để tiến hành kinh nghiệm này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp điều tra cơ bản

- Phương pháp kiểm tra, đánh giá

- Phương pháp trò chơi, thi đấu

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp kiểm tra so sánh

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận:

- Môn Bóng rổ ra đời năm 1891 do Dr James Naismith (1861-1936) một giáo viên giáo dục thể chất ở học viện Springpield bang Massa chusett sáng lập Vào thời đó các môn thể thao chủ yếu là chơi ngoài trời, nên đến mùa đông thì hoạt động luyện

tập và thi đấu thể thao gần như bị sựng lại Với trăn trở đó ông đã nghiên cứu và sáng lập ra môn Bóng rổ

- Môn Bóng rổ ban đầu được lấy ý tưởng từ môn football (Mỹ) nhưng do vì có nhiều lỗi va chạm thô bạo nên đã chuyển thành động tác tay khống chế Bóng

- Môn Bóng rổ phát triển từ Mỹ, Nhật, Trung Quốc, Philipin

- Ở Việt Nam tuy chưa xác định chính xác quá trình, thời điểm khởi đầu của môn Bóng rổ nhưng vào khoảng năm 1930 tại các thành phố lớn như: Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Huế, Sài Gòn đã xuất hiện một số người tham gia luyện tập môn Bóng rổ

- Ở miền Bắc: sau khi miền Bắc nước ta được hoàn toàn giải phóng, Đảng và Nhà Nước đã quan tâm đến đời sống, sức khỏe nhân dân, cùng với phong trào luyện tập thề dục thể thao, môn Bóng rổ đã nhanh chóng được khôi phục và phát triển mạnh trong quân đội, sinh viên học sinh và thanh niên ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Quảng Ninh

- Ở miền Nam: môn Bóng rổ phát triển mạnh và phổ biến rộng rãi ở các khu người Hoa sinh sống, trong Quân Đội, trong các trường dòng trong Seagames năm 1959 đội Bóng rổ Việt Nam đạt huy chương bạc và vận động viên Chí Chảy của đội tuyển Việt Nam đã được chọn vào đội hình lý tưởng Châu Á

- Bóng rổ là một môn thể thao có tác dụng nâng cao các tố chất của cơ thể: nhanh, mạnh, bền, dẻo, khéo léo và đặc biệt là phát triển tích cực tính linh hoạt và trí thông minh

- Luyện tập môn Bóng rổ sẽ nâng cao tinh thần dũng cảm, ý chí quyết thắng, khắc phục khó khăn

- Phạm vi sân Bóng rổ không lớn (28mx15m) nhưng có 10 cầu thủ hoạt động liên tục với cường độ cao trong 40 phút Cùng với xu hướng phát triển Bóng rổ hiện đại: nhanh, cao, mạnh, khéo léo và chính xác nên nó đòi hỏi ý chí kiên trì luyện tập rất cao

- Trong thi đấu Bóng rổ, sự phối hợp giữa các vận động viên rất chặt chẽ thành một

hệ thống liên hoàn Nếu một vị trí yếu hoặc thiếu ý thức phối hợp toàn đội sẽ dẫn đến thất bại, vì vậy cá nhân phải luôn gắn kết với tập thể và chính điều này có tác dụng lớn cho việc giáo dục đạo đức và tính cách con người

- Luyện tập môn Bóng rổ sẽ giúp cho các giác quan phát triển ở mức cao, giúp người tập mở rộng tầm quan sát, xử lý nhanh và đúng lúc

Tóm lại: Những động tác trong môn Bóng rổ đều mang tính bột phát, giàu sáng tạo

Vì vậy luyện tập môn Bóng rổ là cơ sở để phát triển và hoàn thiện nhân cách con người mới phát triển toàn diện

Trong chương trình giáo dục thể chất cho học sinh THPT Môn Bóng rổ cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng, giúp cho học sinh năng vận động và phát triển

toàn diện Vì vậy, phát huy tính tự giác tích cực của học sinh là một vấn đề đặc biệt quan tâm Phương pháp trò chơi thể hiện rõ nét ở vấn đề này

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

a Thuận lợi:

- Chi bộ, Ban giám hiệu trường THPT Đặng Thai Mai rất quan tâm đến hoạt động TDTT và phong trào rèn luyện thân thể trong giáo viên và học sinh và luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi để hoạt động này phát triển

- Điều kiện sân bãi cho môn Bóng rổ đã được nhà trường đầu tư xây dựng

- Sở Giáo dục và đào tạo quan tâm và cung cấp đầy đủ dụng cụ cho luyện tập như: Bóng, lưới rổ

- Bề dày thành tích của trường về lĩnh vực thể dục thể thao nổi trội so với các trường trong khu vực

- Đa phần các em học sinh có điều kiện đi học gần nhà và hầu như đều tập trung ở khu vực gần trường

- Hoạt động thể dục thể thao trong giáo viên của trường luôn được thường xuyên duy trì luyện tập, từ đó cũng tác động đến sự yêu thích luyện tập của các em học sinh

- Nhu cầu cao từ phía các em học sinh được vận động giải trí sau những giờ học mệt mỏi

- Thành tích môn Bóng Rổ trên thế giới, trong khu vực và trong Nước đã và đang phát triển rất mạnh (đặc biệt như CLB Sài Gòn HEAT)

- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo về việc đầu tư nên đa phần các cơ sở trường học hiện nay khá khang trang, tiện nghi khá đầy đủ và bê tông hóa nên cũng

là một thuận lợi cho môn Bóng Rổ phát triển tốt

- Giáo viên Giáo dục thể chất của nhà trường có chuyên môn về môn Bóng rổ

b Khó khăn:

- Do môn Bóng rổ là môn thể thao về kỷ thuật luật tương đối phúc tạp từ đó một số

ít học sinh vẫn bỡ ngỡ khi luyện tập với môn này

- Phân phối chương trình theo sách giáo khoa dành cho môn Bóng rổ tương đối đơn giản

- Do điều kiện nhà Trường chưa có sân tập và thi đấu trong nhà nên ít nhiều cũng đã ảnh hưởng đến việc luyện tập trong thời tiết trời mưa

- Năng lực chuyên môn Bóng rổ của giáo viên còn hạn chế nhất định

- Một số ít học sinh nữ còn ngại luyện tập với môn Bóng rổ

c Thực trạng:

- Tìm hiểu thực trạng về Bóng rổ của học sinh khối 10 trường THPT Đặng Thai Mai năm học 2019 - 2020

- Tiến hành điều tra bằng phiếu thăm dò ý kiến học sinh theo 2 tiêu chí:

* Biết chơi * Không biết chơi

PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN HỌC SINH (Mẫu)

Lớp 10A Họ và tên Biết chơi Không biết chơi Ghi chú

Đánh dấu X vào ô tương ứng

Qua điều tra thăm dò tôi đã thu được kết quả như sau:

Lớp

Tổng

sĩ số

học

sinh

Số học sinh biết chơi Số học sinh chưa biết chơi

số

Tỷ lệ

Tổng số

Tỷ lệ

%

Từ những kết qủa trên tôi nhận thấy:

Gần như các học sinh khối lớp 10 chưa biết chơi Bóng rổ

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

2.3.1 Những cơ sở cần thiết để tập luyện Bóng rổ:

- Cơ sở vật chất: + Sân bãi

+ Bóng rổ

- Giáo viên

- Học sinh

* Cơ sở vật chất:

+ Sân bãi: để tập luyện và thi đấu có kết quả cao thì sân bãi phải đảm bảo yêu cầu

Những ngày đầu trường THPT mới thành lập chưa có sân tập Bóng rổ, thầy trò chúng tôi dựng cột và tập luyện trên nền sân đất Nhưng với quyết tâm phát triển môn Bóng rổ tôi và các giáo viên trong Tổ bộ môn vẫn cố gắng dạy- huấn luyện môn Bóng rổ Sau đó lãnh đạo nhà trường quyết định đổ bê tông làm sân Bóng rổ,

từ đó trường THPT Đặng Thai Mai chúng tôi đã só một sân Bóng rổ cơ bản đảm bảo cho việc dạy và học môn Bóng rổ Bên cạnh đó thầy trò luôn quan tâm chăm

chút cho sân như: Thường xuyên quét sơn trên sân, quét sơn trên bảng rổ, sửa chữa những chỗ hư hỏng để đảm bảo điều kiện cơ bản cho tập luyện và thi đấu Bóng rổ + Bóng rổ: Nhà trường luôn có từ 20 - 30 quả Bóng rổ để phục vụ giảng dạy, huấn luyện và tự luyện tập cho giáo viên và học sinh Nhà trường luôn để số Bóng trên trong phòng để dụng cụ môn Thể dục để các em học sinh có thể lấy và tự tập ngoài giờ Đây là điểm ít trường làm được, nhưng chúng tôi đã làm được vì chúng tôi đã rèn cho học sinh ý thức bảo quản và sử dụng dụng cụ học tập, các em tập xong thì đem vào kho cất nên việc mất mát ít

* Giáo viên:

Để giảng dạy được môn Bóng rổ yêu cầu giáo viên không chỉ thực hiện đúng các kĩ thuật cơ bản mà còn phải đẹp, phải nắm chắc Luật Vì vậy bản thân tôi và các giáo viên dạy môn Thể dục luôn phải trau dồi kĩ năng thực hiện các kỹ thuật, luôn phải tìm hiểu Luật Bóng rổ Tham gia đầy đủ các chương trình tập huấn do ngành tổ chức Luôn học hỏi đồng nghiệp, tra cứu mạng Internet để nâng cao trình độ chuyên môn đáp ứng công tác giảng dạy

* Học sinh:

- Cần tạo không khí hứng khởi, không sợ hãi khi tập luyện và thi đấu Bóng rổ, tích cực học tập, ham muốn thi đấu

- Trang phục cơ bản đảm bảo cho học Bóng rổ (Học sinh cần đi giày thể thao)

2.3.2 Tổ chức giờ học nghiêm túc, khoa học - Trang bị cho học sinh những kĩ thuật cơ bản nhất của nội dung Bóng rổ:

Đây là một trong những nội dung mới và khó đối với các em học sinh, nhất là học sinh Khối lớp 10 (Các em gần như chưa biết gì về Bóng rổ) nên giáo viên cần tổ chức giờ học nghiêm túc, khoa học để các em tập trung tập luyện, từ đó nắm được yếu lĩnh các kĩ thuật động tác, thực hiện được, vận dụng được vào tập luyện hàng ngày và thi đấu

2.3.3 Sử dụng phương pháp"Trò chơi" nhiều trong giảng dạy Bóng rổ

- Môn Bóng rổ là một môn, luật và kỹ thuật khá phức tạp nên việc giảng dạy

đơn thuần không làm cho học sinh ham thích và lười luyện tập Chính vì vậy, trong các tiết dạy nội dung thể thao tự chọn với môn Bóng rổ thì sau khi ôn và học kỹ thuật mới, giáo viên luôn phải dành một khoảng thời gian cho hoạt động trò chơi định hướng chuyên môn

* Trò chơi 1: “Dẫn Bóng nhanh”

+ Tổ chức: giáo viên chia lớp thành nhiều đội có số lượng học sinh nam nữ tương ứng nhau (chia ngẫu nhiên) sau đó tiến hành cho bốc thăm tham gia trò chơi

+ Cách chơi: mỗi đội chia đôi số lượng đứng đối diện thành hai hàng dọc khoảng cách là 10m, khi có lệnh của trọng tài vận động viên thứ nhất của từng đội chạy dẫn Bóng từ bên A đến bên B trao cho đồng đội thứ 2 của mình Người thứ 2 tiếp tục

dẫn Bóng từ bên B về bên A trao cho đồng đội thứ 3 Người cuối cùng của đội nào

về trước thì đội đó được tính là thắng

Thông qua trò chơi này tác động đến tính tự giác tích cực và phát huy khả năng vận động của các em học sinh

Tương tự như cách tổ chức trên, tùy theo trình độ, khả năng của học sinh mà giáo viên có thể cho các em dẫn Bóng ở các đường di chuyển phức tạp hơn (dẫn Bóng luồn cọc)

A B

“Chuyền Bóng nhanh, chính xác”

+ Tổ chức: giáo viên chia lớp thành nhiều đội có số lượng học sinh nam nữ tương ứng nhau (chia ngẫu nhiên) sau đó tiến hành cho bốc thăm tham gia trò chơi

+ Cách chơi: mỗi đội xếp thành hai hàng dọc đối diện nhau khoảng cách là 5m Khi nghe tín hiệu còi của giáo viên thì em thứ nhất của từng đội từ bên A chuyền Bóng theo kỹ thuật ấn định của giáo viên sang cho đồng đội số 2 của mình ở bên B Người thứ nhất sau khi chuyền xong quay sang trái chạy vòng về phía sau đứng xếp vào hàng của mình Tương tự cho em thứ hai của bên B sau khi chuyền xong cũng thực hiện tương tự như em thứ nhất Em cuối cùng của đội nào bắt được Bóng trước xem như đội đó thắng cuộc

* Lưu ý: trong khi thực hiện nếu đội nào có biểu hiện gian lận hoặc phạm những lỗi quy định thì tùy mức độ mà giáo viên tính cộng thời gian hoặc xử thua Giáo viên dựa vào trình độ thể lực và kỹ thuật của học sinh mà có thể cho các em thực hiện số lần chuyền Bóng nhiều hơn và kỹ thuật chuyền đa dạng hơn

Đội 1 x x x x x 10 m x x x x x

Đội 2 x x x x x x x x x x

Đội 3 x x x x x x x x x x

Đội 4 x x x x x x x x x x

x x x x

5m

5m

* Trò chơi 3: “Chuyền Bóng xa”

+ Tổ chức: giáo viên chia lớp thành nhiều đội có số lượng học sinh nam nữ tương ứng nhau (chia ngẫu nhiên) sau đó tiến hành cho bốc thăm tham gia trò chơi

+ Cách chơi: Từ vạch xuất phát thứ tự từng em của mỗi đội sẽ thực hiện kỹ thuật chuyền Bóng mà giáo viên ấn định xa về phía trước, giáo viên xác định thành tích của từng thành viên mỗi đội thông qua những vạch kẻ trên sân cho đến thành viên cuối cùng Đội nào có tổng chiều dài dài hơn thì đội đó được xếp thứ hạng trên Thông qua trò chơi tạo sự hứng thú cho các em luyện tập và nâng cao thể lực

5m 10m 15m

Đội 1 x x x x

Đội 2 x x x x

Đội 3 x x x x

Đội 4 x x x x

* Trò chơi 4: “Khống chế Bóng tốt”

+ Tổ chức: giáo viên chia lớp thành nhiều đội có số lượng học sinh nam nữ tương ứng nhau (chia ngẫu nhiên) sau đó tiến hành cho bốc thăm tham gia trò chơi

+ Cách chơi: Vẽ một vòng tròn có bán kính 3m lần lượt từng hai đội bước vào trong vòng Mỗi thành viên của đội A được trang bị một quả Bóng rổ Khi nghe tín hiệu còi đội A có nhiệm vụ vừa nhồi Bóng vừa ngăn cản không cho thành viên tương ứng theo cặp của đội B chạm vào Bóng Nếu thành viên nào của đội A bị thành viên tương ứng của đội B bằng tay chạm được Bóng của mình thì tự động đôi đó rời khỏi vòng Trò chơi kết thúc khi thành viên cuối cùng của đội A bị thành viên của đội B