TL CÔNG tác tổ CHỨC NHÂN sự của ĐẢNG, NHÀ nước

MỤC LỤC MỤC LỤC 1 MỞ ĐẦU 3 NỘI DUNG...................................................................................................5 I. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC CỦA ĐẢNG...5 1. Khái niệm công tác tổ chức của Đảng 5 2. Vai trò công tác tổ chức của Đảng 6 3. Nội dung công tác tổ chức của Đảng 9 II. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC CỦA ĐẢNG HIỆN NAY 10 1. Thành tựu 10 2. Hạn chế, khuyết điểm 21 3. Nguyên nhân của thực trạng công tác tổ chức xây dựng Đảng 26 IIII. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC TỔ CHỨC CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 27 1. Tiếp tục sắp xếp kiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng, đặc biệt là các ban đảng, ban cán sự đảng, đảng uỷ khối ở Trung ương và các địa phương 27 2. Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN 28 3. Đổi mới nâng cao chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội 30 4. Khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lắp về chức năng nhiệm vụ của tổ chức; tình trạng quyền hạn, trách nhiệm của cơ quan và người đứng đầu không rõ 30 5. Thực hiện nghiêm cơ chế về thống nhất quản lý biên chế của cả HTCT 31 6. Thực hiện đồng bộ các giải pháp để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức………………………………………………………32 KẾT LUẬN 33 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 35 MỞ ĐẦU Các nhà kinh điển của chủ nghĩa MácLênin và Đảng ta từ lâu đã khẳng định vị trí, vai trò của tổ chức và công tác tổ chức trong sự phát triển của xã hội và con người. Qua thực tiễn lãnh đạo cách mạng Nga, V.I.Lê Nin đã rút ra kết luận: “Trong cuộc đấu tranh giành chính quyền, giai cấp vô sản không có vũ khí nào khác hơn là tổ chức” và khi đã giành được chính quyền, toàn bộ nhiệm vụ của đảng cầm quyền là “…tổ chức, tổ chức và tổ chức” . Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác Lênin, trong đó có lĩnh vực hoạt động quan trọng là xây dựng tổ chức và đề ra các giải pháp tổ chức thực hiện phù hợp với truyền thống dân tộc và thực tiễn Việt Nam. Trong từng thời kỳ kháng chiến và kiến quốc, xây dựng và phát triển đất nước, ngoài việc đề ra phương hướng, nhiệm vụ cách mạng đúng đắn, Người và Đảng ta đã dành nhiều công sức cho việc xây dựng đảng lãnh đạo và các tổ chức quản lý, đoàn thể nhân dân xung quanh Đảng, xây dựng chính quyền cách mạng và hệ thống các tổ chức doanh nghiệp, sự nghiệp từ trên xuống dưới. Sau hơn nửa thế kỷ lãnh đạo thành công cách mạng Việt Nam, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng đã khẳng định: “Tổ chức là một khâu quyết định đối với việc thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách của Đảng” . Chính vì vậy, trong thời gian tới cần kiên quyết thực hiện tốt các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tổ chức. Trong đó, tiếp tục sắp xếp kiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng, đặc biệt là các ban đảng, ban cán sự đảng, đảng uỷ khối ở Trung ương và các địa phương; tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN; tập trung vào các giải pháp chủ yếu sau: đổi mới nâng cao chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội; khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lắp về chức năng nhiệm vụ của tổ chức; tình trạng quyền hạn, trách nhiệm của cơ quan và người đứng đầu không rõ. Để thực hiện tốt, trước hết, yêu cầu mọi cấp, mọi ngành, mọi cán bộ, Đảng viên mà trước hết là cơ quan lãnh đạo và người phụ trách phảichăm lo đến sự vững mạnh của tổ chức và làm tốt công tác tổ chức.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin và Đảng ta từ lâu đã khẳng

hội và con người Qua thực tiễn lãnh đạo cách mạng Nga, V.I.Lê Nin đã rút rakết luận: “Trong cuộc đấu tranh giành chính quyền, giai cấp vô sản không có

vũ khí nào khác hơn là tổ chức”1 và khi đã giành được chính quyền, toàn bộnhiệm vụ của đảng cầm quyền là “…tổ chức, tổ chức và tổ chức”2

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về vận dụng sáng tạo vàphát triển chủ nghĩa Mác- Lênin, trong đó có lĩnh vực hoạt động quan trọng làxây dựng tổ chức và đề ra các giải pháp tổ chức thực hiện phù hợp với truyềnthống dân tộc và thực tiễn Việt Nam Trong từng thời kỳ kháng chiến và kiếnquốc, xây dựng và phát triển đất nước, ngoài việc đề ra phương hướng, nhiệm

vụ cách mạng đúng đắn, Người và Đảng ta đã dành nhiều công sức cho việcxây dựng đảng lãnh đạo và các tổ chức quản lý, đoàn thể nhân dân xungquanh Đảng, xây dựng chính quyền cách mạng và hệ thống các tổ chức doanhnghiệp, sự nghiệp từ trên xuống dưới Sau hơn nửa thế kỷ lãnh đạo thànhcông cách mạng Việt Nam, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng đãkhẳng định: “Tổ chức là một khâu quyết định đối với việc thực hiện thắng lợiđường lối, chính sách của Đảng”3

Chính vì vậy, trong thời gian tới cần kiên quyết thực hiện tốt các giảipháp nâng cao hiệu quả công tác tổ chức Trong đó, tiếp tục sắp xếp kiện toàn

tổ chức bộ máy của Đảng, đặc biệt là các ban đảng, ban cán sự đảng, đảng uỷkhối ở Trung ương và các địa phương; tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhànước pháp quyền XHCN; tập trung vào các giải pháp chủ yếu sau: đổi mớinâng cao chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị -

xã hội; khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lắp về chức năng nhiệm vụ của

tổ chức; tình trạng quyền hạn, trách nhiệm của cơ quan và người đứng đầukhông rõ Để thực hiện tốt, trước hết, yêu cầu mọi cấp, mọi ngành, mọi cán

bộ, Đảng viên mà trước hết là cơ quan lãnh đạo và người phụ trách phảichăm

NỘI DUNG

I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC CỦA ĐẢNG

1 Khái niệm công tác tổ chức của Đảng

Công tác tổ chức là những việc làm để tập hợp nhiều người lại vớinhau, xây dựng cơ cấu bộ máy làm việc, định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, tráchnhiệm của từng người, từng bộ phận trong tổ chức, đưa ra khỏi tổ chức nhữngngười không phù hợp, bổ sung thêm người mới hay còn thiếu, đề ra chươngtrình, kế hoạch và cách thức hành động của các thành viên, để tổ chức hoạtđộng được nhịp nhàng, ăn khớp với nhau và đạt hiệu quả…

Công tác tổ chức của Đảng là hoạt động lãnh đạo và tổ chức thực tiễncủa Đảng cộng sản Việt Nam trong việc xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng

và của toàn bộ hệ thống chính trị, xây dựng các đơn vị sự nghiệp công và các

tổ chức kinh tế thuộc thành phần kinh tế nhà nước nhằm phục vụ thắng lợinhiệm vụ chính trị của Đảng qua các thời kỳ cách mạng

Công tác tổ chức của Đảng bao gồm các hoạt động: xây dựng tổ chức,

bộ máy của Đảng và hệ thống chính trị, xây dựng các đơn vị sự nghiệp công

và các tổ chức kinh tế thuộc thành phần kinh tế nhà nước; xây dựng đội ngũcán bộ, đảng viên; xây dựng phương thức lãnh đạo của Đảng; chỉnh đốn, nângcao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng…

Nhiệm vụ chính trị của Đảng qui định nhiệm vụ, nội dung, phươngpháp xây dựng hệ thống tổ chức nói chung; khi nhiệm vụ cách mạng thay đổithì công tác tổ chức của Đảng cũng có những thay đổi cho phù hợp

Chủ thể của công tác tổ chức là Đảng, mà thường xuyên và trực tiếp là

Ban Chấp hành Trung ương, Bộ chính trị và Ban Bí thư; là các cấp uỷ, tổchức Đảng được phân cấp lãnh dạo và quản lý các tổ chức thuộc quyền Cácchủ thể đó giữ vai trò là ngươi lãnh đạo và tổ chức quá trình xây dựng các tổchức của hệ thống chính trị

Đối tượng của công tác tổ chức là xây dựng quan điểm đường lối về tổchức; xây dựng cơ cấu tổ chức, cơ chế hoạt động, các điều kiện đảm bảo cho

tổ chức hoạt động và xây dựng con người nhằm thực hiện chức năng nhiệm

vụ của tổ chức Đảng ta khẳng định phải “ tiếp tục đổi mới, kiện toàn tổ chức

4

bộ máy của đảng và của cả hệ thống chính trị; xác định rõ hơn nữa chức năng,nhiệm vụ, cơ cấu bộ máy, cơ chế vận hành, lề lối làm việc”4

2 Vai trò công tác tổ chức của Đảng

Công tác tổ chức của Đảng có vai trò quan trọng, góp phần thực hiện thành công nhiệm vụ chính trị của Đảng Trong đó, công tác tổ chức xây

dựng Đảng chỉ là một bộ phận của công tác tổ chức của Đảng, song là bộphận giữ vai trò đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa mẫu mực và quyết định đốivới toàn bộ công tác tổ chức của Đảng nói chung Trong điều kiện Đảng cầmquyền, chất lượng, hiệu quả công tác tổ chức xây dựng Đảng không chỉ có vaitrò quyết định đến chất lượng tổ chức đảng mà còn ảnh hưởng quyết định đếnchất lượng tổ chức bộ máy Nhà nước và tất cả các tổ chức khác trong hệthống chính trị Đảng ta là Đảng cầm quyền, Đảng không chỉ lãnh đạo xâydựng hệ thống tổ chức của Đảng, mà còn lãnh đạo xây dựng toàn bộ hệ thốngchính trị, xây dựng các đơn vị sự nghiệp công và các tổ chức kinh tế thuộcthành phần kinh tế nhà nước

Công tác tổ chức xây dựng đảng có vị trí vai trò rất quan trọng trongtoàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng ta, là khâu không thể thiếu trong quátrình lãnh đạo của Đảng đói với Nhà nước và xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã chỉ rõ: chính sách đúng là nguồn gốc của thắng lợi; sau khi có chính sáchđúng thì thắng lợi lại tuỳ thuộc ở tổ chức công việc, ở lựa chọn cán bộ vàkiểm tra; ba việc ấy mà sơ sài thì chính sách đúng mấy cũng vô ích

Việc tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng, và kiểm tra thực hiện làmột khâu của qui trình lãnh đạo Tiến hành công tác tổ chức, cán bộ và kiểmtra thuộc về hoạt động lãnh đạo của Đảng, đó không phải là các hoạt độngnghiệp vụ đơn thuần Công tác tổ chức, cán bộ là khâu trọng yếu trong quátrình tổ chức thực hiện chỉ thị, nghị quyết của Đảng

Công tác tổ chức của Đảng luôn thể hiện vai trò tiền phong của Đảng đối với giai cấp và đối với quần chúng nhân dân Đảng là đội tiền phong, có

tổ chức và là tổ chức cao nhất của giai cấp Về mặt tổ chức, phải bảo đảm choĐảng luôn ở trình độ tiên phong nhất, chặt chẽ nhất và khoa học nhất so vớitất cả các tổ chức khác của hệ thống chính trị và của toàn xã hội, vì chỉ có nhưthế Đảng mới xứng đáng đứng ở vị trí tiền phong, làm tròn vai trò đội tiênphong dẫn dắt giai cấp và dân tộc về chính trị và tư tưởng; mới đủ sức nângtrình độ các tổ chức khác trong giai cấp và dân tộc lên trình độ của Đảng tiênphong

Xây dựng Đảng vững mạnh về tổ chức là nhiệm vụ quan trọng hàngđầu của công tác tổ chức nói chung Công tác tổ chức của Đảng có mục tiêu,đối tượng và nhiệm vụ rộng lớn hơn xây dựng bản thân tổ chức của Đảng,song xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng vững mạnh là nhiệm vụ hàng đầucủa công tác tổ chức Đảng ta là đảng cầm quyền, hạt nhân lãnh đạo toàn bộ

hệ thống chính trị và xã hội, do vậy xây dựng Đảng vững mạnh về tổ chứcphải là nhiệm vụ quan trọng hang đầu của công tác tổ chức Xây dựng Đảng

về tổ chức phải bao quát các nội dung: Xây dựng hệ thống tổ chức và cácnguyên tắc hoạt động của Đảng, trong đó nguyên tắc tập trung dân chủ giữ vaitrò nền tảng; kiện toàn, củng cố bộ máy tổ chức của Đảng; xây dựng các tổchức cơ sở của Đảng; xây dựng đội ngũ cán bộ; xây dựng cơ chế hoạt động,hình thức, phương pháp, phong cách lãnh đạo và làm việc của các tổ chức…Nhằm phát huy cao nhất sức mạnh của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhândân thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của tổ chức Sức mạnh của mỗi cánhân riêng lẻ, nằm ngoài tổ chức thật nhỏ bé và yếu ớt , nhưng sức mạnh củachính những con người đó, khi đứng trong tổ chức, tổ chức sẽ nhân sức mạnhcủa họ lên gấp bội

Đại hội Đảng toàn quốc và đại hội các cấp của Đảng, thường xuyên vàtrực tiếp là Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và Ban bí thư, là banchấp hành đảng bộ các cấp, và các tổ chức đảng có thẩm quyền, tiến hành cáchoạt động của công tác tổ chức như: Ban hành Cương lĩnh, Điều lệ, chủtrương, đường lối, nghị quyết và các quan điểm xây dựng Đảng về tổ chức

6

Trên cơ sở đó chỉ đạo các cấp bộ đảng và đảng viên thực hiện trong thực tiễnviệc xây dựng bộ máy tổ chức của Đảng như: Xác định mục tiêu, thẩm quyền,chức năng của tổ chức; cơ cấu tổ chức, cơ chế và nguyên tắc vận hành; xácđịnh các yếu tố bảo đảm cho tổ chức vận hành như: Những con người tiêntiến, mẫu mực hoạt động trong tổ chức, thời gian hoạt động có hiệu lực của tổchức, trụ sở, phương tiện làm việc, kinh phí chu cấp cho bộ máy hoạt động;

và cuối cùng là kiểm tra, giám sát sự vận hành của toàn bộ hệ thống, tổng kếtthực tiễn và phát triển lý luận về tổ chức Đó chính là công tác tổ chức xâydựng Đảng

Công tác tổ chức của Đảng có vai trò giữ vững định hướng chính trị, quan điểm và nguyên tắc cho toàn bộ quá trình xây dựng hệ thống tổ chức của nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội, các đơn vị sự nghiệp công và các tổ chức kinh tế thuộc thành phần kinh tế Nhà nước Chỉ trên cơ sở được

xây dựng theo quan điểm, định hướng và nguyên tắc của Đảng, các tổ chứcnói trên mới phụng sự đắc lực sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân,của nhân dân lao động và dân tộc, mới có thể đưa sự nghiệp cách mạng đếnthắng lợi hoàn toàn

Trong thời kỳ đổi mới sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, đẩy mạnhcông nhiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập và hợp tác quốc tế rộng lớnnhư hiện nay, vấn đề xác định đúng nhiệm vụ trung tâm, then chốt của cáchmạng, của đất nước là cực kỳ quan trọng V.I.Lê nin đã chỉ rõ vai trò quantrọng của nhiệm vụ tổ chức của Đảng công nhân Dân chủ - Xã hội Nga nhữngnăm đầu thế kỷ XX: “Toàn bộ đời sống chính trị là một sợi dây xích vô tậngồm một loạt mắt xích vô tận Nghệ thuật của nhà chính trị là ở chỗ tìm ra cáimắt xích quan trọng nhất trong một thời gian nhất định và bảo đảm chắc chắnnhất cho người nắm mắt xích ấy làm chủ được toàn bộ dây xích”5

5 V.I.Lê nin, Toàn tập, t6, Nxb Tiến bộ Maxcova 1975, tr209-210

Theo chỉ dẫn trên của V.I.Lê nin, Đảng ta chỉ rõ “mắt xích” quan trọngcủa cách mạng nước ta giai đoạn hiện nay, đó là: “phát triển kinh tế là nhiệm

vụ trung tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt”, trong đó, nhiệm vụ xâydựng Đảng về tổ chức và cán bộ là then chốt của vấn đề then chốt Hệ thống

tổ chức của Đảng được lập ra tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính bốncấp của Nhà nước, từ Trung ương xuống đến cơ sở, song giữ vai trò là hạtnhân lãnh đạo chính trị của bộ máy nhà nước và toàn bộ hệ thống chính trị

Do đó, xây dựng các tổ chức đảng trong bộ máy nhà nước tiền phong, mẫumực, có chất lượng sẽ quyết định chất lượng tổ chức bộ máy nhà nước Bộmáy Nhà nước mạnh hay yếu thể hiện năng lực cầm quyền của Đảng vữnghay chưa vững

3 Nội dung công tác tổ chức của Đảng

Công tác tổ chức có nội dung và phạm vi hoạt động tương đối rộng lớn,liên quan đến tất cả các cấp từ Trung ương tới cơ sở và tất cả các ngành từchính trị, xã hội, văn hóa đến kinh tế, an ninh, vũ trang… Cấp nào, ngành nào,

cơ sở nào cũng phải xây dựng bộ máy tổ chức và triển khai công tác tổ chứctrong phạm vi quản lý của mình Do vậy, cán bộ làm công tác tổ chức đòi hỏiphải có hiểu biết và kinh nghiệm chuyên sâu công tác tổ chức về cấp và ngànhhoặc cơ sở mà mình tham gia hoặc đảm nhiệm Trong cả nước, có hai cơ quanlàm công tác tổ chức -nhân sự có hệ thống tổ chức từ trung ương tới cơ sởhoặc cấp huyện Ban Tổ chức Trung ương Đảng làm công tác tổ chức xâydựng đảng và nhân sự cấp cao của hệ thống chính trị (gồm lãnh đạo các bộ, cơquan ngang bộ, ngành trung ương và lãnh đạo cấp tỉnh, thành phố trực thuộctrung ương) Bộ Nội vụ làm công tác tổ chức Nhà nước (chính quyền) vànhân sự thuộc hệ thống chính trị Bộ trưởng Bộ nội vụ kiêm nhiệm chức danhPhó trưởng Ban Tổ chức trung ương Đảng để phối hợp công tác về lĩnh vựcxây dựng tổ chức bộ máy và nhân sự theo thẩm quyền được giao Dù làmcông tác tổ chức ở cấp nào, ngành nào, cán bộ tổ chức đều phải hiểu rõ nhữngtiêu chí chung nhất về điều kiện tồn tại, hoạt động của tổ chức và những quy

8

luật vận động của tổ chức Người lãnh đạo quản lý ở các cấp, cách ngành,thậm chí các cơ sở, hơn ai hết, phải am hiểu và nắm vững những tiêu chí,những quy luật của tổ chức Có như vậy mới tránh được những sai sót trongviệc xây dựng mới hoặc tách, nhập tổ chức cũ; mới chỉ đạo và sử dụng cóhiệu quả kiến thức, kinh nghiệm của những người làm công tác tổ chức,những người hằng ngày tham mưu và giúp mình triển khai những chủ trương,chính sách về lĩnh vực tổ chức.

Trong điều kiện là Đảng duy nhất cầm quyền, công tác tổ chức củaĐảng không chỉ xây dựng bộ máy của Đảng mà còn lãnh đạo và tổ chức xâydựng bộ máy nhà nước và các tổ chức khác trong hệ thống chính trị, trong cácđơn vị sự nghiệp công lập và các đơn vị kinh tế thuộc thành phần kinh tế nhànước nữa Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu này, công tác tổ chức xâydựng Đảng chỉ tập trung nghiên cứu: Xây dựng tổ chức, bộ máy của Đảng;xây dựng dựng đội ngũ đảng viên; xây dựng đội ngũ cán bộ; xây dựng cơ chế

và phương thức hoạt động của bộ máy Đảng; nâng cao năng lực lãnh đạo vàsức chiến đấu của Đảng

II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC CỦA ĐẢNG HIỆN NAY

1 Thành tựu

Thời gian qua, công tác tổ chức xây dựng Đảng được triển khai thựchiện đồng bộ, kịp thời mang lại hiệu quả cao trên tất cả các mặt công tác.Trong đó, công tác kiện toàn tổ chức bộ máy các cấp được quan tâm thườngxuyên; việc sắp xếp, luân chuyển, bổ nhiệm, bố trí cán bộ được đẩy mạnh;thực hiện đảm bảo đúng quy trình, quy định về công tác giới thiệu cán bộ ứng

cử, điều động, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại cán bộ, góp phần củng cố, kiện toàn tổchức bộ máy cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị; tham mưu thực hiện tốtcông tác nhận xét, đánh giá cán bộ và rà soát bổ sung quy hoạch cán bộ lãnhđạo, quản lý làm cơ sở chuẩn bị phương án nhân sự ban chấp hành, banthường vụ, cán bộ chủ chốt các cấp Công tác phát triển đảng được chú trọng,nhất là trong các đơn vị doanh nghiệp, tỷ lệ nữ, người dân tộc thiểu số

Về xây dựng tổ chức, bộ máy của Đảng và hệ thống chính trị

Trong những năm vừa qua, Đảng ta đã chú trọng kiện toàn tổ chức bộmáy của hệ thống chính trị nói chung, của Đảng nói riêng nhằm đáp ứng yêucầu, nhiệm vụ của thời kỳ cách mạng mới Nghị quyết Hội nghị lần thứ tưBan Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về đổi mới kiện toàn tổ chức bộmáy của các cơ quan Đảng, định hướng về đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước,Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, ngày 9-02-2007, đã đánhgiá: “Trong những năm qua, việc đổi mới và kiện toàn tổ chức bộ máy các cơquan đảng, nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội đãđược thực hiện một bước; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi tổ chức

đã được điều chỉnh hợp lý hơn; tính chủ động, năng động, sáng tạo, tự chịutrách nhiệm của mỗi cấp được tăng cường; chất lượng đội ngũ cán bộ côngchức nhìn chung được nâng lên… Những tiến bộ đó đã góp phần tích cựcthực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới do Đảng lãnh đạo”6

Cơ cấu tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị, từ hệ thống tổ chức bộmáy của Đảng đến Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội đã được sắp xếplại, có nhiều tiến bộ Tổ chức các ban và cơ quan đảng đã được tinh giản đáng

kể so với thời kỳ trước đổi mới Ở cấp Trung ương, từ 24 đầu mối (16 ban,

văn phòng và 8 đơn vị sự nghiệp) nay còn 16 đầu mối (12 ban, văn phòng và

4 đơn vị sự nghiệp) Ở cấp tỉnh từ 12 - 15 đầu mối nay còn trên dưới 10 đầumối ở cấp huyện nói chung vẫn giữ từ 5 - 6 đầu mối các ban và văn phòngcấp uỷ Các ban đảng vừa tăng cường công tác xây dựng đảng, vừa quan tâmhơn chức năng nghiên cứu, tham mưu, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiệnđường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước

Việc củng cố các đảng đoàn, lập các ban cán sự đảng trong các cơ quannhà nước và đoàn thể ở Trung ương và cấp tỉnh (sau Nghị quyết Trung ương

3, khoá VII) đã góp phần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong các tổ chứccủa hệ thống chính trị, nhất là đối với công tác cán bộ

6Đảng Cộng sản Viêt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ tư, Ban Chấp hành Trung ương khóa X, Nxb CTQG, H.2007, tr24-25

10

Việc ban hành và triển khai thực hiện các quy định, quy chế hoạt độngcủa các cấp uỷ và tổ chức đảng từ Trung ương đến các cơ sở đã cụ thể hoánguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và sinh hoạt Đảng.

Việc thực hiện mô hình bí thư hoặc phó bí thư cấp uỷ đảng đồng thời làchủ tịch hội đồng nhân dân cùng cấp đã được thực tiễn chứng minh là mộtchủ trương đúng đắn, phù hợp với điều kiện một đảng cầm quyền trong điềukiện hiện nay ở nước ta

Quốc hội đã có sự đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động; mốiquan hệ phối hợp giữa Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội với Chủ tịchnước, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối caođược tăng cường; hình thành cơ chế tiếp xúc giữa đại biểu Quốc hội với cửtri Dân chủ trong sinh hoạt của Quốc hội, cùng với việc bảo đảm sự lãnh đạocủa Đảng được tôn trọng Lòng tin, sự tín nhiệm của nhân dân đối với Quốchội được nâng lên

Quốc hội từng bước nâng cao chất lượng thảo luận, ra nghị quyết vềnhiệm vụ kinh tế - xã hội 5 năm và hàng năm, về ngân sách nhà nước, về điềuchỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, cũngnhư trong việc bầu, phê chuẩn các chức vụ cấp cao của Nhà nước Hoạt độnggiám sát của Quốc hội đã được cải tiến

Chính phủ và các cơ quan hành chính nhà nước đã có sự đổi mới về cơcấu, tổ chức, bộ máy gắn với quá trình chuyển đổi cơ chế kinh tế, làm rõ hơnchức năng quản lý vĩ mô của Chính phủ và các bộ, phân biệt rõ hơn quản lýhành chính với hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước Chínhphủ đã tiến hành cải cách thể chế, tập trung cải cách thủ tục hành chính

Trên cơ sở đổi mới thể chế, tổ chức, bộ máy của hệ thống hành chính

đã tinh giản hơn trước So với năm 1986, ở cấp Trung ương tổng số đầu mốicác cơ quan của Chính phủ đã giảm từ 76 xuống còn 48 (23 bộ, cơ quanngang bộ và 25 cơ quan thuộc Chính phủ) Ở cấp tỉnh: từ 35 - 40 đầu mối, nay

còn trên dưới 20 đầu mối các sở, ban Ở cấp huyện từ 20 - 25 đầu mối nay

còn 10 - 15 đầu mối các phòng, ban

Các cơ quan tư pháp được kiện toàn và đổi mới một bước về tổ chức

và hoạt động Hệ thống các toà án, viện kiểm sát, cơ quan điều tra, cơ quan thihành án được điều chỉnh, bổ sung về nhiệm vụ, quyền hạn, về tổ chức, cán bộ,

về cơ sở vật chất, kỹ thuật Việc tiêu chuẩn hoá các chức danh kiểm sát viên,thẩm phán, điều tra viên, chấp hành viên đã bước đầu được thực hiện Mạnglưới tổ chức các cơ quan bổ trợ tư pháp (như luật sư, công chứng, giám định

và tổ chức tư vấn pháp lý cho người nghèo) bước đầu hình thành và pháttriển

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội có bước

đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động, coi trọng các mặt công tácgiáo dục, vận động và tập hợp nhân dân tham gia các phong trào thi đua đẩymạnh sản xuất, xoá đói, giảm nghèo, xây dựng đời sống văn hoá, tinh thần,giữ gìn trật tự trị an, chống các biểu hiện tiêu cực; tích cực góp phần xây dựngĐảng, xây dựng chính quyền và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong

sự nghiệp đổi mới

Về xây dựng các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng

Xây dựng các nguyên tắc hoạt động của Đảng nói chung, nguyên tắc tổchức của Đảng nói riêng là một nội dung trọng yếu của công tác tổ chức,được Đảng ta hết sức quan tâm, chú ý ghi trong Điều lệ Đảng

Bắt đầu từ Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc khóa X, Đảng ta thống nhấtcách gọi tên các nguyên tắc hoạt động cơ bản của Đảng và qui định ngay ởphần đầu của Điều lệ Đảng: “Đảng là một tổ chức chặt chẽ, thống nhất ý chí vàhoạt động, lấy tập trung dân chủ làm nguyễn tắc tổ chức cơ bản, thực hiện tậpthể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thương yêu đồng chí, kỷ luật nghiêm minh,đồng thời thực hiện các nguyên tắc tự phê bình và phê bình, đoàn kết trên cơ sởCương lĩnh chính trị và Điều lệ Đảng, giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân,Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”7

Đến Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc khóa XI, Đảng ta diễn đạt lại

nguyên tắc thứ tư nêu ở Điều lệ khóa X, từ chỗ quan niệm Đảng ta: giữ mối

liên hệ mật thiết với nhân dân thành Đảng ta gắn bó mật thiết với nhân dân.

7 Đảng cộng sản Việt Nam (2006), Điều lệ Đảng Cộng sản Viêt Nam, Nxb CTQG, H, tr5

12

Tuy nội dung sửa đổi không lớn, song chứng tỏ Đảng ta hết sức chú ý vấn đềxác định các nguyên tắc hoạt động của Đảng

Trong thời gian qua, Đảng Cộng sản Việt Nam đã giữ vững và chútrọng thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng

Về nguyên tắc tập trung dân chủ: Đảng đã thực hiện tốt hơn nguyên tắc

tập trung dân chủ trong Đảng, chế độ tập trung, kỷ cương, kỷ luật trong Đảngđược giữ vững, những quyết định lớn của Đảng đã được tổ chức thảo luậnrộng rãi trong Đảng Trong sinh hoạt của nhiều cấp uỷ và tổ chức đảng đã cókhông khí thảo luận thẳng thắn, phát huy trí tuệ của đông đảo cán bộ, đảngviên trong việc chuẩn bị các đề án, nghị quyết, trong việc bầu cử các cơ quanlãnh đạo Công tác cán bộ được thực hiện dân chủ hơn, công khai hơn Dânchủ trong Ðảng, trong quan hệ giữa Ðảng với Nhà nước, trong tổ chức và hoạtđộng của Nhà nước và dân chủ trong xã hội có tiến bộ Kết quả về thực hiệndân chủ trong Đảng và trong xã hội tuy mới là bước đầu, còn nhiều hạn chế,nhưng đã góp phần quan trọng thúc đẩy công cuộc đổi mới

Về nguyên tắc đoàn kết thống nhất trong Đảng: Vượt qua mọi thử

thách khó khăn, nhìn chung Đảng vẫn giữ được truyền thống đoàn kết thốngnhất trong Đảng Các điểm nóng về mất đoàn kết ở các địa phương, đơn vịđược tập trung giải quyết có hiệu quả, khôi phục được sự ổn định và niềm tincủa cán bộ, đảng viên, nhân dân

Về nguyên tắc tự phê bình và phê bình: Nhiều cấp uỷ đảng thực hiện tốt

hơn chế độ kiểm điểm công tác, tự phê bình và phê bình Việc thực hiện tựphê bình và phê bình, đẩy mạnh đấu tranh chống tệ quan liêu, tham nhũng,lãng phí, tiêu cực, xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viên vi phạm pháp luậtnghiêm trọng được nhân dân đồng tình

Về nguyên tắc Đảng giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân: Quán triệt

tư tưởng “Dân là gốc của cách mạng”, “cách mạng là sự nghiệp của quầnchúng”, quá trình thực hiện sự nghiệp đổi mới, phát triển kinh tế thi trườngđịnh hướng XHCN, Đảng đã kiên trì và giữ vững nguyên tắc Đảng liên hệmật thiết giữa Đảng với nhân dân Điều đó thể hiện rõ ở việc Đảng ngày cànghoàn thiện đường lối tăng cường xây dựng mối liên hệ mật thiết với dân một

cách cụ thể, thiết thực hơn nhằm đáp ứng hài hòa lợi ích của xã hội, của cộngđồng và của cá nhân trong cộng đồng Đường lối của Đảng đã được quán triệt,tuyên truyền, phổ biến sâu rộng đến mọi tầng lớp nhân dân trên cơ sở đó tăngcường sự đồng thuận trong các tầng lớp nhân dân Trách nhiệm của các cơquan nhà nước, của cán bộ công chức ngày càng được nâng cao Quốc hội,

Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành nhiều bộ luật, pháp lệnh thể chế hoáđường lối, chính sách của Đảng, cụ thể hoá các quy định của Hiến pháp nhằmtăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ và phát huy các quyền dân chủcủa nhân dân trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Đảng đã đẩy mạnh đấutranh phòng, chống nguy cơ quan liêu xa rời quần chúng nhân dân của đảngcầm quyền trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướngXHCN

Vai trò của Mặt trận và các đoàn thể nhân dân được nâng lên Quy chếdân chủ ở cơ sở bước đầu được thực hiện có hiệu quả, từng bước tổ chức đểnhân dân tham gia ý kiến vào công tác cán bộ, nhất là ở cơ sở

Về nguyên tắc Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật: Ngay từ khi giành được chính quyền, Đảng đã quan tâm xây dựng Hiến

pháp, pháp luật và đặt hoạt động của Đảng trong khuôn khổ Hiến pháp, phápluật Từ đổi mới đến nay, Đảng càng nhận thức rõ về nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa và đặc biệt quan tâm lãnh đạo đẩy mạnh xây dựng hệ thốngpháp luật, đồng thời đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng để vừa giữvững, phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa tôn trọng, phát huy vai trò củaNhà nước, thực hiện đúng Hiến pháp, pháp luật, thúc đẩy xây dựng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa

Về xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên

Trong những năm vừa qua, có thể nói không có lĩnh vực công tác nàođược Đảng ta giành sự quan tâm đặc biệt như lĩnh vực công tác cán bộ Bướcvào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, qua các nhiệm

kỳ Đại hội đại biểu toàn quốc khóa VIII, IX, X, XI, Đảng ta đã ban hànhnhiều nghị quyết, qui chế, qui định về công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán

bộ Văn kiện Hội nghị lần thứ chín, Ban chấp hành Trung ương khóa X, ngày

14

25/12/2008 về “Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3(khóa VIII) về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước” đã đánh giá sâu sắc, toàn diện quá trình thực hiện chiến lượccán bộ của Đảng nói chung, chính sách sử dụng và quản lý cán bộ trong hainhiệm kỳ khóa IX và khóa X nói riêng Đảng và Nhà nước đã cụ thể hóa, thểchế hóa được khá nhiều quan điểm, chủ trương, giải pháp lớn về chính sách

quản lý, bố trí, sử dụng cán bộ đề ra trong chiến lược Công tác quản lý, bố trí

sử dụng cán bộ đã có nhiều đổi mới về nội dung, phương pháp, được thựchiện công khai, dân chủ trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc Đảng thống nhất lãnhđạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, đề cao được trách nhiệm củacác tổ chức trong hệ thống chính trị Việc phân cấp quản lý cán bộ rõ ràng,minh bạch tạo điều kiện cho các cấp quản lý chủ động, đề cao được tráchnhiệm của cấp mình trong thực hiện các khâu công tác cán bộ

Thông qua phân cấp quản lý cán bộ, một mặt, khẳng định được nguyêntắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ trênthực tế, mặt khác, làm rõ được vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của các cơquan nhà nước trong quản lý đội ngũ cán bộ công chức; cũng như làm rõ vaitrò, trách nhiệm của các đoàn thể chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị.Nhờ phân cấp rõ ràng nên trong tổ chức, chỉ đạo, điều hành công tác cán bộcủa các cấp có thẩm quyền không lẫn lộn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạntrong quản lý cán bộ giữa tổ chức đảng và cơ quan nhà nước Đây là điều rấtquan trọng trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước và

xã hội Đối với cán bộ dân cử cũng vậy, do những đổi mới trong qui định vềbầu cử, giới thiệu cán bộ của Đảng ứng cử vào các cơ quan Nhà nước và đoànthể chính trị xã hội, nên trong thực tiễn chính trị đã thể hiện rõ hơn phươngthức cầm quyền của Đảng theo hướng dân chủ, công khai, công bằng, vừatăng cường được tính pháp lý, vừa giữ vững sự lãnh đạo chính trị của Đảngđối với Nhà nước và xã hội

Các khâu đánh giá, lựa chọn, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ cũng vậy,nhờ có qui chế chặt chẽ, ngày càng được hoàn thiên đã tạo điều kiện để thựchiện công khai, công bằng, dân chủ trong công tác cán bộ, khắc phục được rất

nhiều những hạn chế, tiêu cực trong công tác cán bộ trước đây Nhờ đó, độingũ cán bộ nước ta có bước trưởng thành và tiến bộ về nhiều mặt, đã tích luỹđược nhiều kinh nghiệm trong thời kỳ mới đẩy mạnh CNH, HĐH và chủ độnghội nhập kinh tế quốc tế; là lực lượng nòng cốt cùng toàn Đảng, toàn dân,toàn quân làm nên những thành tựu to lớn trong công cuộc đổi mới, xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Số đông cán bộ giữ vững được bản lĩnh chính trị, phẩmchất đạo đức, lối sống lành mạnh gắn bó với nhân dân, năng động, sáng tạotrong công tác, lao động, rèn luyện phẩm chất, năng lực, có bước trưởngthành, đóng vai trò nòng cốt trong công cuộc đổi mới, góp phần xứng đángvào thành quả chung của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trong thời kỳ mới, Đảng đã chú trọng nâng cao chất lượng, phát huyvai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên Công tác xây dựng đội ngũđảng viên đã thực hiện và hoàn thành một khối lượng lớn công việc, có nhữngchuyển biến quan trọng, tích cực với những đổi mới, tiến bộ đáng kể Côngtác đảng viên đã bảo đảm được các nguyên tắc tổ chức xây dựng Đảng, đãthống nhất quản lý đảng viên, mở rộng dân chủ, phát huy được vai trò đảngviên, nhiều nơi đã xây dựng được đội ngũ đảng viên khá vững mạnh, bướcđầu đảm bảo được sự kế thừa giữa các độ tuổi, giới; phát hiện và tích cực bồidưỡng đảng viên trẻ, giúp đỡ các đồng chí sớm trưởng thành trong thực tiễn.Nhiều cấp ủy và tổ chức đảng các cấp đã tích cực, chủ động cụ thể hóa tiêuchuẩn đảng viên, đề ra các chủ trương, biện pháp phù hợp về giáo dục, rènluyện, phân công công tác và quản lý đảng viên, phát triển đảng viên mới,phân loại và sàng lọc đảng viên, đưa những người không đủ tư cách đảng viên

ra khỏi Đảng Nhìn chung, đội ngũ đảng viên được quan tâm phân công côngviệc ngày một phù hợp hơn; công tác giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng đảngviên được chú trọng, nhiều nơi đã cố gắng thực hiện khá tốt chính sách đốivới đảng viên

Những tiến bộ trong công tác đảng viên đã làm cho đội ngũ đảng viênngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng (xem bảng số 1) Trong 5năm gần đây kết nạp từ 18 đến 19 vạn đảng viên mỗi năm, bởi vậy, số lượng

16

đảng viên tăng nhanh những năm gần đây Đến năm 2011, toàn Đảng có trên

3,7 triệu đảng viên, chiếm tỉ lệ gần 5% số dân Cơ cấu đội ngũ đảng viên đang

được cải thiện theo xu hướng tích cực Đảng viên là thanh niên, đảng viêntrong công nhân, trí thức, tôn giáo, phụ nữ tăng lên; tuổi đời bình quân củađội ngũ đảng viên đang giảm xuống còn khoảng 43 tuổi

Phần lớn đảng viên vững về chính trị, trung thành với sự nghiệp cáchmạng của Đảng, tin tưởng vào công cuộc đổi mới và sự lãnh đạo của Đảng,phát huy được vai trò tiên phong gương mẫu của ngưòi đảng viên Trình độ,năng lực của đội ngũ đảng viên được nâng cao một bước Qua quá trình đổimới, đã và đang hình thành lớp đảng viên có tư duy năng động, sáng tạo thíchứng với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH, mở cửa, hộinhập

Về xây dựng tổ chức cơ sở đảng

Trong những năm qua, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban

Bí thư đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sứcchiến đấu của tổ chức cơ sở đảng Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị,Ban Bí thư và các cấp ủy đã có những nghị quyết, chỉ thị, quy định và giảipháp lớn về xây dựng tổ chức cơ sở đảng Ðã tập trung chỉ đạo xây dựng,củng cố tổ chức cơ sở đảng Xác định chức năng, nhiệm vụ các loại hình tổchức cơ sở đảng phù hợp hơn trong điều kiện hoạt động mới Kiện toàn tổchức cơ sở đảng ở nông thôn và một bộ phận doanh nghiệp; chú ý hơn xâydựng tổ chức cơ sở đảng ở vùng sâu, vùng xa, bước đầu xây dựng tổ chức cơ

sở đảng trong các công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp cóvốn đầu tư nước ngoài Việc xây dựng, củng cố tổ chức cơ sở đảng gắn vớixây dựng hệ thống chính trị cơ sở bước đầu tạo nên một số chuyển biến tíchcực, xuất hiện những mô hình tốt và kinh nghiệm mới

Quán triệt chủ trương và thực hiện sự chỉ đạo của Trung ương, công tácxây dựng Ðảng ở cơ sở đã có một số chuyển biến tiến bộ, góp phần đẩy mạnh

sự nghiệp đổi mới đất nước Nhiều cấp ủy cấp trên đã quan tâm lãnh đạo, chỉđạo việc xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh, củng cố cơ sởyếu kém Các cấp ủy cơ sở đã nhận thức đầy đủ hơn vị trí, vai trò, chức năng,