Đề 10: Phân tích sự điểu chỉnh, thích nghi của Chủ nghĩa tư bản hiện đại và tác động của nó đối với sự phát triển hiện nay. Lêi më ®Çu Các níc t b¶n chñ nghÜa tõ sau chiÕn tranh thÕ giíi thø II nền kinh tế cã nhiÒu biÕn ®æi so víi tríc chiÕn tranh mét trong nh÷ng nh©n tè quan träng g©y nªn nh÷ng biÕn ®æi ®ã lµ sù ®iÒu chØnh kinh tÕ cña Nhµ níc. Nhê ®iÒu chØnh kinh tÕ cña Nhµ níc chñ nghÜa t b¶n ®• vît qua ®îc nguy c¬ sôp ®æ, gãp phÇn t¹o ra mÊy thËp kØ t¨ng trëng kinh tÕ m¹nh mÏ nhÊt lµ sau chiÕn tranh thÕ giíi thø II (19511970). VËy nhê ®©u mµ Nhµ níc t b¶n cã vai trß kinh tÕ ®ã? Nã ®îc tæ chøc nh thÕ nµo vµ thÓ hiÖn vµo ®êi sèng kinh tÕ x• héi ra sao? Nh÷ng kinh nghiÖm ®iÒu chØnh kinh tÕ nµo cña Nhµ níc t b¶n hiÖn ®¹i cã lîi Ých ®èi víi nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ níc theo ®Þnh híng x• héi chñ nghÜa cña ViÖt Nam? §ã lµ nh÷ng vÊn ®Ò kh«ng chØ quan t©m trong giíi lÝ luËn mµ c¶ trong chÝnh giíi hiÖn nay.Gi¶i ®¸p nh÷ng vÊn ®Ò trªn sÏ gióp chóng ta hiÓu s©u thªm b¶n chÊt cña chñ nghÜa t b¶n hiÖn ®¹i vµ ë nh÷ng møc ®é nhÊt ®Þnh nã còng gióp cho c«ng t¸c qu¶n lý thùc tiÔn nÒn kinh tÕ cña chóng ta. Tõ l©u, ®Æc biÖt tõ nh÷ng n¨m 30 vai trß kinh tÕ cña Nhµ níc t b¶n ®• ®îc nhiÒu nhµ khoa häc lín cña giíi lÝ luËn t s¶n nghiªn cøu vµ x©y dùng thµnh c¸c ph¸i lÝ luËn nh: ph¸i träng cÇu, träng tiÒn, träng cung, k× väng hîp lÝ,... do J.Keynes, M.Friedenan, Laffer, Thomas Sargent, William,... ®¹i diÖn. VÒ ®iÒu chØnh kinh tÕ cña Nhµ níc t b¶n hiÖn ®¹i còng ®îc nghiªn cøu trªn nhiÒu khÝa c¹nh ®Æc biÖt lµ trong giíi lÝ luËn X« ViÕt cò. ë ViÖt Nam, ®Ò tµi nµy còng ®îc ®Ò cËp trªn nh÷ng gãc ®é kh¸c nhau cña mét sè nghiªn cøu. Song ®©y vèn lµ vÊn ®Ò chØ ®îc gi¶i quyÕt tho¶ ®¸ng t¬ng xøng víi vÞ trÝ cña nã trong hÖ thèng lÝ luËn vÒ chñ nghÜa t b¶n hiÖn ®¹i ë níc ta. C«ng tr×nh nµy nh»m giíi thiÖu víi b¹n ®äc mét bøc tranh toµn c¶nh h¬n, cè g¾ng lµm râ b¶n chÊt, c¬ chÕ ho¹t ®éng cña Nhµ níc t b¶n hiÖn ®¹i trªn c¬ së thùc tiÔn ho¹t ®éng cña ba trung t©m kinh tÕ t b¶n ngµy nay lµ NhËt, Mü, Au.
Trang 1Đề 10: Phõn tớch sự điểu chỉnh, thớch nghi của Chủ nghĩa tư bản hiện đại và tỏc động của nú đối với sự phỏt triển hiện nay.
Lời mở đầu
Cỏc nớc t bản chủ nghĩa từ sau chiến tranh thế giới thứ II nền kinh tế cónhiều biến đổi so với trớc chiến tranh một trong những nhân tố quan trọng gâynên những biến đổi đó là sự điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc Nhờ điều chỉnhkinh tế của Nhà nớc chủ nghĩa t bản đã vợt qua đợc nguy cơ sụp đổ, góp phầntạo ra mấy thập kỉ tăng trởng kinh tế mạnh mẽ nhất là sau chiến tranh thế giớithứ II (1951-1970) Vậy nhờ đâu mà Nhà nớc t bản có vai trò kinh tế đó? Nó đ-
ợc tổ chức nh thế nào và thể hiện vào đời sống kinh tế xã hội ra sao? Nhữngkinh nghiệm điều chỉnh kinh tế nào của Nhà nớc t bản hiện đại có lợi ích đốivới nền kinh tế thị trờng có sự điều tiết của Nhà nớc theo định hớng xã hội chủnghĩa của Việt Nam? Đó là những vấn đề không chỉ quan tâm trong giới lí luận
mà cả trong chính giới hiện nay.Giải đáp những vấn đề trên sẽ giúp chúng tahiểu sâu thêm bản chất của chủ nghĩa t bản hiện đại và ở những mức độ nhất
định nó cũng giúp cho công tác quản lý thực tiễn nền kinh tế của chúng ta
Từ lâu, đặc biệt từ những năm 30 vai trò kinh tế của Nhà nớc t bản đã đợcnhiều nhà khoa học lớn của giới lí luận t sản nghiên cứu và xây dựng thànhcác phái lí luận nh: phái trọng cầu, trọng tiền, trọng cung, kì vọng hợp lí, doJ.Keynes, M.Friedenan, Laffer, Thomas Sargent, William, đại diện Về điềuchỉnh kinh tế của Nhà nớc t bản hiện đại cũng đợc nghiên cứu trên nhiều khíacạnh đặc biệt là trong giới lí luận Xô Viết cũ
ở Việt Nam, đề tài này cũng đợc đề cập trên những góc độ khác nhau củamột số nghiên cứu Song đây vốn là vấn đề chỉ đợc giải quyết thoả đáng tơngxứng với vị trí của nó trong hệ thống lí luận về chủ nghĩa t bản hiện đại ở nớc
ta Công trình này nhằm giới thiệu với bạn đọc một bức tranh toàn cảnh hơn, cốgắng làm rõ bản chất, cơ chế hoạt động của Nhà nớc t bản hiện đại trên cơ sởthực tiễn hoạt động của ba trung tâm kinh tế t bản ngày nay là Nhật, Mỹ, Au
Trang 2Phần I:
Điều chỉnh kinh tế của nhà nớc ở các nớc t bản phát triển
I-/ Nhà nớc điều chỉnh sự vận động của nền kinh tế là đòi hỏi khách quan trong giai đoạn hiện đại của chủ nghĩa t bản:
1-Một số t tởng kinh tế cơ bản về tính khách quan và vai trò
điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc t bản hiện đại:
Do những đòi hỏi chính trị cấp bách cũng nh do sự phát triển của sức sảnxuất cha đặt ra, nên trong những trớc tác phẩm của các nhà kinh điển của chủnghĩa Mác-Lênin, ngời ta chỉ tìm thấy sự nhấn mạnh Nhà nớc nh một công cụbóc lột giai cấp bị thống trị song không phải vì thế mà vai trò kinh tế của Nhànớc t bản không đợc đề cập đến hoặc bị xem nhẹ trong lí luận của Maxit Khiphân tích vai trò kinh tế của Nhà nớc F.Enggheng viết: “ xã hội đẻ ra nhữngchức năng chung nhất định mà thiếu chúng thì không thể đợc Những ngời đợcchỉ định để thực hiện chức năng đó đã tạo ra trong lòng xã hội một lĩnh vựcphân công lao động mới đồng thời họ cũng là lợi ích đặc biệt trong mối quan
hệ với những ngời giao trách nhiệm cho họ và trở nên độc lập hơn trong quan
hệ đối với những ngời đó”
Quan phân tích của Angghen ta có thể rút ra những t tởng sau:
Một là, Nhà nớc sinh ra nhằm thực hiện những chức năng xã hội chungnhng khi tồn tại là một lực lợng chính trị mới, nó không chỉ có đợc lợi ích đặcbiệt mà còn có tính độc lập tơng đối trong quan hệ với các lực lợng xã hội, ng-
ời đã giao phó trách nhiệm cho nó
Hai là, nhờ tính độc lập tơng đối này mà Nhà nớc có khả năng tác độngtrở lại quá trình sản xuất xã hội Đây không phải là sự tác động một chiều mà
là sự tác động qua lại, một bên là lực lợng chính trị chủ động, đại diện cho xãhội và bên kia là các quá trình kinh tế khách quan
Nhà nớc sinh ra nhằm thực hiện những chức năng xã hội chung, thì mộttrong những chức năng là làm “một nhạc trởng” đứng ra điều hành phối hợpkhông phải một khâu, một quá trình sản xuất đơn lẻ mà là cả quá trình sảnxuất xã hội Nhà nớc muốn tác động vào sự vận động của nền kinh tế mộtcách có hiệu quả, đặc biệt khi các điều kiện tái sản xuất xã hội đang xấu đi thìChính phủ phải hoạch định các chính sách của mình nhằm vào giải quyết cácmục tiêu kinh tế, xã hội dài hạn mà đối tợng thuộc về phía cung trên thị trờng
Trang 3Nếu Nhà nớc chỉ tác động vào một vài nhân tố có tính cục bộ nhất thời thìkhông mang lại hiệu quả mong muốn Do vậy muốn cho nền kinh tế phát triển
ổn định phải tác động vào các nhân tố mang lại hiệu quả lâu dài mà phần lớnnhân tố đó thuộc về yếu tố cung Có ba yếu tố cơ bản tạo ra sự tăng trởng ổn
định lâu dài: lao động, nguồn vốn và tiến bộ khoa học - kỹ thuật
Theo các trờng phái lí thuyết sau Keynes về việc Nhà nớc phải can thiệpsâu vào quá trình vận động của nền kinh tế Song M.Friedina cho rằng “Sự vận
động của nền kinh tế t bản chủ nghĩa có mối quan hệ tơng hỗ với sự vận độngcủa khối lợng tiền tệ trong lu thông Các biến số kinh tế vĩ mô nh tổng sản l-ợng, công ăn việc làm và giá cả, chủ yếu chịu ảnh hởng của việc điều chỉnhkhối lợng tiền tệ trong lu thông của Nhà nớc, tức là nó ảnh hởng tới chính sáchchủ yếu trong mô hình điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc”
Theo lí thuyết kỳ vọng hợp lí thì các chính sách kinh tế đợc nhiều Nhà
n-ớc hoạch định và thực hiện trong thời kỳ trn-ớc đây đều dựa hoàn toàn vào mộthớng lí thuyết nh: trọng cung, trọng cầu, trọng tiền đều rất cực đoan khôngphù hợp với sự vận động của nền kinh tế do đó nó bị thất bại Các chủ thể kinh
tế hoạt động trong nền kinh tế thị trờng luôn gặp rủi ro biến động họ cần Nhànớc ngoài mục tiêu thông tin cho các chủ thể kinh tế của mình cũng cần phảinắm đợc ý kiến của các nhà kinh doanh và nguyện vọng kinh tế của nhân dân
để đề ra các quyết sách kịp thời Điều chỉnh kinh tế bằng Nhà nớc hiện nay làphục hồi và tôn trọng các nguyên tắc tự điều tiết của thị trờng, xu hớng hiệnnay Nhà nớc trực tiếp vào giải quyết các vấn đề thực tiễn nhờ đó mà thúc đẩy
sự chín muồi các chức năng kinh tế của Nhà nớc
2-Những nguyên nhân cơ bản thúc đẩy sự chín muồi các chức năng kinh tế vĩ mô:
Một là, nguyên lí khoa học và kinh nghiệm sản xuất đợc vật hoá trên t liệulao động, đối tợng lao động, nó làm cho bộ phận năng động nhất của lực lợngsản xuất là công cụ và ngời lao động thay đổi về chất lợng Sự nghiệp to lớn nàyvợt khả năng của một nhà t bản thậm chí một tập đoàn t bản vì phát triển khoahọc - kỹ thuật và đào tạo đội ngũ cán bộ có tri thức, kỹ thuật cao xã hội phải
đầu t rất lớn chỉ có Nhà nớc - ngời nắm trong tay tiềm lực kinh tế lớn của xã hộilại đợc giải phóng khỏi mục tiêu lợi nhuận trớc mắt để hoạt động cho mục tiêuchung của toàn bộ giai cấp t sản và sự bảo tồn và phát triển chủ nghĩa t bản vìthế Nhà nớc tăng cờng đầu t vào các ngành kinh tế giữ vị trí then chốt quyết
định sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế quốc dân
Trang 4Hai là: Sự ra đời của công nghiệp mới có kỹ thuật hiện đại và nhu cầu cảitạo các ngành truyền thống đòi hỏi quy mô tích luỹ t bản lớn Quá trình phâncông lao động đã vợt phạm vi lãnh thổ của một quốc gia, xã hội hoá và quốc
tế hoá đời sống kinh tế làm nảy sinh nhiều mối quan hệ kinh tế, xã hội vàchính trị vợt khỏi tầm điều chỉnh của t bản t nhân đòi hỏi Nhà nớc phải đứng
ra giải quyết, ví dụ việc điều chỉnh tỷ giá hối đoái giữa các đồng tiền, điềuchỉnh dòng đầu t t bản, điều chỉnh các quan hệ thơng mại, Thực hiện nhữngnhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội này đã làm nảy sinh thêm những chức năngkinh tế mới của Nhà nớc t bản hiện đại
Ba là, sự phát triển mạnh mẽ của cải cách khoa học-kỹ thuật làm thay đổicăn bản cơ cấu kinh tế quốc dân, sự biến đổi đó thể hiện một cách toàn diện ởcác mặt: cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu đầu t, đặt ra nhu cầu điều chỉnh trênquy mô tổng thể vợt sức của tập đoàn t bản tài chính nên Nhà nớc phải canthiệp vào sự vận động của nền kinh tế, sự can thiệp ở đây không thể là canthiệp bên ngoài quá trình sản xuất mà Nhà nớc phải tác động vào tất cả cácyếu tố, các khâu và cùng biến mình thành nhân tố chủ động trong cơ chế vận
động của tái sản xuất
Sở dĩ Nhà nớc t bản có khả năng điều chỉnh đợc sự vận động của nềnkinh tế là do tính xã hội và tính độc lập tơng đối vốn có của nó Vai trò củaNhà nớc đợc thể hiện ở toàn bộ nền kinh tế quốc dân, sự vạch đờng hớng pháttriển và điều chỉnh sự vận động của nền kinh tế theo định hớng đó, sự hoạt
động điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc t bản thành một trong những điều kiệncơ bản, quan trọng để nền sản xuất phát triển
Trang 5Phần II
Điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc ở các nớc t bản phát triển
Nền kinh tế của các nớc t bản phát triển (trừ Mỹ) sau chiến tranh thế giớithứ hai đều bị tàn phá nặng nề Nhiệm vụ phục hồi kinh tế sau chiến tranh lànhiệm vụ cực kì khó khăn đòi hỏi phải có sự tập trung nguồn lực cao độ màkhông một tập đoàn t bản nào có thể gánh vác đợc chỉ có Nhà nớc ngời đạidiện không chỉ cho toàn bộ giai cấp t sản mà cho xã hội mới có thể đứng ra
điều chỉnh, tổ chức, phục hồi lại nền kinh tế của đất nớc Để hoàn thànhnhiệm vụ này các giải pháp, chính sách của Nhà nớc dài hạn nh: kế hoạchhoá, chơng trình hoá nền kinh tế,
Sau chiến tranh thế giới thứ hai, hệ thống xã hội chủ nghĩa ra đời vớitiềm lực kinh tế chính trị quân sự hùng mạnh có ảnh hởng lớn đến các nớc
đang phát triển Nó tạo ra một đối thủ nặng cân của chủ nghĩa t bản, vấn đềnày vợt ra khỏi một quốc gia t bản, đòi hỏi các Nhà nớc t bản phải liên kết vớinhau để thực hiện đợc nhiệm vụ đó, đòi hỏi phải tăng cờng vai trò của Nhà n-
ớc đặc biệt trong nền kinh tế đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng khoa học - kỹthuật vào sản xuất Trong báo cáo kinh tế của tổng thống Mỹ 1963 đã vạch ra
ba nhiệm vụ chiến lợc là: 1) Đẩy mạnh tiến bộ kỹ thuật; phát triển nghiên cứukhoa học; 2) Tăng chỉ tiêu giáo dục; 3) Đào tạo nhân tài kỹ thuật trên phạm vicả nớc
Hệ thống điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc t bản hiện đại đã đợc hìnhthành có khả năng can thiệp vào mọi lĩnh vực đời sống, nó có thể hoàn thànhtất cả nhiệm vụ ngắn hạn và dài hạn, từ đó điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc trởthành một bộ phận cấu thành hữu cơ Trong toàn bộ cơ chế tái sản xuất song
nó không xoá bỏ đợc các điều kiện mà trong đó các quy luật vốn có của chủnghĩa t bản hoạt động tức là sự can thiệp của Nhà nớc vào kinh tế vẫn chịu sự
ức chế của các quy luật kinh tế t bản chủ nghĩa
Trang 6I Hệ thống điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc ở các nớc t bản phát
triển
Sự thích ứng của chủ nghĩa t bản hiện đại với mức sản xuất phát triển caocủa xã hội đợc thực hiện qua hoạt động của hệ thống điều chỉnh kinh tế củaNhà nớc Hệ thống này đợc hình thành trên cơ sở kết hợp của cơ chế Nhà nớcvới cơ chế thị trờng và cơ chế độc quyền t nhân Hệ thống điều chỉnh kinh tế
đợc giới thiệu ở đây nh một tổng thể của những thiết chế và thể chế kinh tếcủa Nhà nớc đó là Bộ máy kinh tế của Nhà nớc đợc tổ chức chặt chẽ với hệthống chính sách, công cụ có khả năng thực hiện chức năng điều chỉnh đối với
sự vận động của toàn bộ nền kinh tế xã hội
1-Nhiệm vụ của hệ thống điều chỉnh kinh tế Nhà nớc ở các nớc
t bản phát triển:
Điều chỉnh sự vận động của quá trình tái sản xuất t bản chủ nghĩa Nhà
n-ớc phải sử dụng các nguồn lực hoạt động của mình nh ngân khố tài nguyênthông qua hệ thống tín dụng, ngân hàng, tài chính
Điều tiết chính là việc Nhà nớc áp đặt những quy chế của mình nhằm ớng dẫn, hạn chế, thay đổi hành vi kinh tế của các chủ thể sản xuất kinhdoanh phù hợp với những hoạt động chung trong vận động tổng thể của nềnkinh tế theo những mục tiêu của Nhà nớc đã vạch ra
h-Từ sau chiến tranh thế giới thứ II (1950-1971) Nhà nớc t bản hiện đại khôngchỉ là ngời thúc đẩy và điều tiết sự vận động của nền kinh tế mà còn là một chủ sởhữu lớn, tính các hình thức sở hữu Nhà nớc đa vào hoạt động thì sở hữu Nhà nớctrong các nớc t bản phát triển chiếm khoảng 15 đến 34% tổng số vốn đầu t sản xuấtkinh doanh của nền sản xuất do đó việc quản lí của Nhà nớc đối với khu vực nàycũng là một công cụ đợc Nhà nớc vận dụng để điều tiết nền kinh tế
Qua những phân tích nhiệm vụ điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc ở trên tathấy, kết cấu của hệ thống điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc t bản đặc quyềnhiện đại là một hệ thống điều tiết, thiết chế tổ chức thuộc bộ máy Nhà nớccùng với nó là hệ thống các công cụ giải pháp kinh tế đợc thể chế hoá thànhcác chính sách kinh tế của Nhà nớc
Trang 72- Bộ máy điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc ở các nớc t bản phát triển:
Hoạt động điều chỉnh của Nhà nớc thông qua một hệ thống tổ chức Nhànớc những tổ chức này đợc chia làm hai loại
Một là, cơ quan hành pháp của Chính phủ: làm chức năng hành chính và
điều chỉnh kinh tế ở tầm tổng thể
Hai là, cơ quan điều tiết kinh tế do luật định: chúng chuyên kiểm tra, uốnnắn, Để hiểu rõ hơn các hình thức tổ chức, chức năng và mối quan hệ giữachúng ta xem khái quát từng nhóm trong thực tiễn ở một số nớc t bản
Các cơ quan quản lý kinh tế truyền thống của Chính phủ:
Tham gia vào hoạt động điều chỉnh kinh tế của bộ máy Nhà nớc dới quyềnchỉ đạo của tổng thống hoặc thủ tớng là các bộ trởng và hệ thống tổ chức của họ.Các nhân viên làm việc trong các bộ là các công chức chuyên nghiệp và các cơquan chức năng cấp dới đợc lựa chọn có chức năng nghiệp vụ cao
Hệ thống các bộ trong kết cấu Nhà nớc đợc tổ chức theo chức năngngành thực tế nh Bộ nông nghiệp, Bộ công nghiệp, bộ phận này điều chỉnhkinh tế thuộc phạm vi đảm trách Đối với các khu vực sản xuất kinh doanhthuộc sở hữu Nhà nớc dới bộ đảm nhiệm chức năng điều hành sản xuất Để
đảm bảo có một cơ cấu tổ chức thích hợp và có hiệu quả, Nhà nớc t bản còn tổchức ra bộ máy điều tiết kinh tế theo luật định
Các cơ quan điều tiết kinh tế theo luật định:
Là hệ thống tổ chức hành pháp mang nặng tính giám sát, kiểm soát, của các chủ thể sản xuất kinh doanh, cơ quan này đợc quốc hội trao quyền lựcnhất định dựa vào các đạo luật do đó các cơ quan này chịu sự hớng dẫn củaChính phủ thông qua bộ trởng Nhờ sự quản lí của Quốc hội và Chính phủ nênhoạt động của các cơ quan này có tính tự chủ lớn hơn các cơ quan hành phápchung soạn thảo ra các văn quy chế mới để bổ sung hoặc uốn nắn các quy chếhiện hành, thanh tra, kiểm tra các hoạt động kinh tế sai lệch của chủ thể sảnxuất kinh doanh hỗ trợ chúng hoạt động sản xuất, luật định còn lập ra các cơquan điều tiết để hỗ trợ Chính phủ trong các khâu then chốt nh vạch kếhoạch, những cơ quan này đợc thành lập với nhiệm kỳ ngắn Những quyết
định của nó đòi hỏi phải phê duyệt thông qua Chính phủ
Mô hình kết cấu bộ máy điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc Mỹ và Nhật:
Trang 8Tại Mỹ số nhân viên trong bộ máy hành pháp liên bang từ 2,9 triệu ngời
1959 tăng lên 2,7 triệu ngời năm 1979, ở địa phơng tăng từ 6,1-12,9 triệu
ở Nhật cũng tơng tự Theo thống kê 1-7/1970 số nhân viên làm việctrong 6 bộ: Tài chính, thơng mại quốc tế, công nghiệp, xây dựng, nôngnghiệp, giao thông vận tải và cục lập kế hoạch kinh tế là 255.261 ngời Số ng-
ời này đợc phân chia và hoạt động theo nguyên tắc đã trình bày ở trên
3-Hệ thống các phơng tiện và các công cụ điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc ở các nớc t bản phát triển:
a Khu vực sản xuất thuộc sở hữu của Nhà n ớc: là đối tợng điều chỉnh
kinh tế có vai trò thúc đẩy sự vận động của nền kinh tế vì mục đích duy trì ph
-ơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa, Nhà nớc có thể thu hẹp hoặc mở rộng khuvực sản xuất của mình để nâng đỡ và hỗ trợ kinh doanh t nhân
b Tài chính Nhà n ớc : là phơng tiện cơ bản nằm trong tay Nhà nớc 30-40%
thu nhập quốc dân nắm trong tay nên nó điều chỉnh kinh tế thông qua các chứcnăng tạo nguồn thu cho ngân sách, phân phối lại thu nhập quốc dân thông quathuế và tài trợ Nhà nớc, Nhà nớc t bản phát triển đã đảo ngợc nguyên tắc: chiluôn vợt thu, chi không phụ thuộc vào thu mà phụ thuộc vào yêu cầu điều chỉnhkinh tế xã hội, điều đó cho thấy Nhà nớc t bản sử dụng tài chính không đơn lẻ
mà kết hợp các công cụ khác nh tiền tệ - tín dụng, lãi suất,
c Tiền tệ tín dụng: tiền tệ tín dụng và hệ thống ngân hàng là hệ thần kinh
của nền kinh tế: ta biết rằng quá trình vận động và phát triển của nền kinh tế
có mối quan hệ tơng hỗ với sự vận động của nền kinh tế theo định hớng mình,Nhà nớc có thể chủ động điều chỉnh khối lợng tiền lu động thông qua công cụphát hành và thay đổi tỷ suất
d Các công cụ hành pháp: Nhà nớc ra các văn bản hành chính để tổ chức
hớng dẫn thi hành các đạo luật kinh tế nh: luật đầu t, khi cần thiết Nhà nớc
ra sắc lệnh đình chỉ sản xuất hay lu thông một số mặt hàng nào đó Đặc trngcủa hệ thống công cụ này là áp đặt, cỡng bức buộc các chủ thể kinh tế phải thihành
e Các công cụ kỹ thuật: hệ thống công cụ máy móc thu thập thông tin
kinh tế, phân tích các tình huống, xử lí các thông tin truyền tin kinh tế Nhờ hệthống công cụ này mà hiệu lực của Nhà nớc đợc nâng cao
Toàn bộ công cụ điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc trên đã tạo thành mộtkết cấu hữu cơ trong hệ thống điều chỉnh kinh tế Song bộ máy và công cụ
Trang 9điều chỉnh kinh tế chỉ phản ánh mặt thiết chế tổ chức trong hệ thống điềuchỉnh kinh tế Để hoàn thiện hơn hệ thống này chúng ta cần nghiên cứu nó dớihình thái thể chế hoá thành đờng lối, chính sách.
4-Hệ thống chính sách kinh tế của Nhà nớc t bản hiện đại:
Chính sách kinh tế là hình thức thể chế hoá các công cụ kinh tế theonhững mục tiêu kinh tế, chính trị xã hội nhất định của Nhà nớc, chính sáchtiền tệ của Nhà nớc là việc Nhà nớc vận dụng tổng hợp các công cụ kinh tế
nh lãi suất, phát hành thuế và các công cụ hành chính nh ra văn bản hớng dẫn,
ra sắc lệnh thi hành, Nhiệm vụ điều chỉnh kinh tế Nhà nớc t sản là tác độngvào sự vận động của toàn bộ nền kinh tế vào quá trình tái sản xuất xã hội Do
đó chính sách kinh tế mà nó sử dụng là một hệ thống bao gồm các chính sách
đợc vận dụng ở tất cả các lĩnh vực cụ thể
Trang 10II Điều chỉnh, thích nghi của chủ nghĩa tư bản hiện đại đối với
sự phát triển hiện nay
Trước xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển, chủ nghĩa đế quốc cũng
"hưởng ứng" hòa bình, ký kết "hợp tác", nhưng mục đích cuối cùng của chúng
là để tiếp tục tồn tại, phát triển và thống trị thế giới Mối quan tâm sống còncủa chúng nằm trong lợi ích của chủ nghĩa tư bản độc quyền Chúng chỉ muốntiếp tục sống với tư cách là giai cấp thống trị và bóc lột Chỉ có điều, do tìnhthế ngày nay đã khác trước nên chúng chọn hình thức, biện pháp thôn tính, nôdịch cho phù hợp hơn
Trong thời đại ngày nay, chiến tranh vẫn là sự kế tục của chính trị bằngcon đường bạo lực; xu hướng phát triển của chủ nghĩa đế quốc vẫn là xuhướng bạo lực và sức mạnh quân sự vẫn là chỗ dựa để nó đạt tới vị trí siêucường trên thế giới Việc răn đe, gây sức ép quân sự và tính chất phiêu lưuquân sự trong giải quyết vấn đề khu vực của chủ nghĩa đế quốc vẫn tiếp tụctăng lên Đó cũng là bản chất của chúng trong tình hình mới mà những ngườicách mạng phải thấy rõ để không lơ là cảnh giác khi mở cửa và hội nhập kinh
tế quốc tế Tuy nhiên, phải thấy rằng, âm mưu của chủ nghĩa đế quốc xuấtphát từ bản chất của chúng, nhưng âm mưu đó có thực hiện được hay không,điều đó không chỉ phụ thuộc vào chúng mà còn phụ thuộc vào đường lối, sáchlược của Đảng ta, sự đối phó của nhân dân ta và phong trào đấu tranh của loàingười tiến bộ Chúng ta tin tưởng rằng, với đường lối, sách lược đúng đắn củaĐảng và sự nỗ lực phấn đấu của toàn dân, chúng ta nhất định đối phó có hiệuquả với các âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch
Trong mấy chục năm qua, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã phải đốiphó với các âm mưu "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch Cái cốt lõicủa "diễn biến hòa bình" là tạo ra lực lượng tại chỗ để tiến hành cuộc thay đổichế độ Để làm được điều đó, chúng tìm cách thay đổi ý thức xã hội của quần
Trang 11chúng nhân dân, trước hết là ý thức chính trị Chúng tiến công vào nền tảng tưtưởng của Đảng ta là chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh vàxuyên tạc con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhân dân ta đãlựa chọn.
Các phương tiện thông tin đại chúng như sách báo, đài phát thanh, đàitruyền hình, mạng In-tơ-nét được chúng sử dụng một cách tối đa vào cuộctiến công xuyên tạc đó Đồng thời, chúng sử dụng các vấn đề "tự do", "dânchủ", "nhân quyền" và tôn giáo, dân tộc để kích động ly khai chế độ màchúng ta xây dựng Chúng vu cáo "Cộng sản cấm đạo" và tìm cách phát triểntôn giáo ở các vùng dân tộc ít người, làm hậu thuẫn cho những phần tử xấutrong tôn giáo tập hợp lực lượng để chống lại Đảng và Nhà nước ta Chúngphái một số phần tử là Việt kiều trở về các vùng dân tộc ít người lôi kéo đồngbào chạy ra nước ngoài để gây tình hình bất ổn định về chính trị Luận điểm
"Nhà nước Đề-ga" do chúng tung ra là một âm mưu cực kỳ nguy hiểm
Bên cạnh đó, chúng lợi dụng chính sách mở cửa, giao lưu văn hóa củachúng ta để gieo rắc những quan điểm, giá trị phương Tây, phát triển văn hóa
xa rời chuẩn mực thẩm mỹ, lối sống, đạo đức truyền thống, hồi phục đồiphong, hủ tục, mê tín dị đoan, làm băng hoại bản sắc văn hóa của dân tộc.Chúng ca ngợi các giá trị "tự do, "dân chủ" tư sản, đề cao chủ nghĩa thựcdụng, chủ nghĩa cá nhân cực đoan chạy theo đồng tiền bằng mọi giá, lối sống
sa đọa, ăn chơi hưởng lạc, hoàn toàn xa lạ với đạo đức của con người xã hộichủ nghĩa Chúng tìm cách tha hóa thế hệ trẻ bằng văn hóa Mỹ và văn hóaphương Tây, tạo ra một thế hệ mất gốc, phủ nhận các giá trị truyền thống củadân tộc để phục vụ cho mưu đồ của chúng
Ngoài ra, các thế lực thù địch còn sử dụng sức mạnh kinh tế như tiềnvốn, công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản lý và thị trường để phục vụ chomưu đồ "diễn biến hòa bình" Trong số các nhà tư bản nước ngoài đầu tư vào
Trang 12sản xuất, kinh doanh ở nước ta, hầu hết là vì lợi nhuận, nhưng cũng có kẻngoài lợi nhuận còn có mưu đồ xóa bỏ con đường cách mạng xã hội chủ nghĩacủa chúng ta.
Kẻ thù của chủ nghĩa xã hội rất triệt để trong âm mưu chống phá chủnghĩa xã hội Nhìn lại những năm tháng vừa qua, chúng ta thấy, sau khi chủnghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, chúng đã sử dụng các cuộc cáchmạng "màu sắc" để lôi kéo các nước Đông Âu vào vòng tay của chúng và tìmcách làm tan rã khối SNG
Thực tiễn nói trên cho thấy, ngày nay sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc đòi hỏi chúng ta phải kiên quyết chống lại âm mưu "diễn biến hòa bình",chống lại mưu đồ xóa bỏ con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa mà Đảng vànhân dân ta đã lựa chọn Đồng thời, chúng ta phải biết ngăn ngừa và sẵn sàngđánh bại mọi cuộc chiến tranh mà các thế lực thù địch có thể gây ra Đảng vànhân dân ta rất yêu chuộng hòa bình và quyết tâm đấu tranh cho một nền hòabình bền vững để xây dựng đất nước, nhưng hòa bình hay chiến tranh, điều đókhông chỉ phụ thuộc vào ý muốn của Đảng và nhân dân ta mà còn phụ thuộcvào âm mưu của các thế lực thù địch
Nhìn lại thế giới trong mấy thập kỷ qua, chúng ta thấy nổi lên các sựkiện sau: Chiến tranh Gờ-rê-na-đa (năm 1983), sử dụng không quân oanh tạcLi-bi (năm 1986), chiến tranh xâm lược Pa-na-ma (năm 1989), chiến tranhchống I-rắc ở vùng Vịnh (năm 1991), chiến tranh áp-ga-ni-xtan và chiến tranhxâm lược I-rắc Các sự kiện đó đã chứng minh bản chất xâm lược, thôn tínhcủa chủ nghĩa đế quốc hiện đại Nói cách khác, trong thời đại ngày nay, bảnchất của chủ nghĩa đế quốc không hề thay đổi mà chỉ có sự thích nghi củachúng trước những biến đổi của tình hình
Trước xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển, chủ nghĩa đế quốc cũng
"hưởng ứng" hòa bình, ký kết "hợp tác", nhưng mục đích cuối cùng của chúng
Trang 13là để tiếp tục tồn tại, phát triển và thống trị thế giới Mối quan tâm sống còncủa chúng nằm trong lợi ích của chủ nghĩa tư bản độc quyền Chúng chỉ muốntiếp tục sống với tư cách là giai cấp thống trị và bóc lột Chỉ có điều, do tìnhthế ngày nay đã khác trước nên chúng chọn hình thức, biện pháp thôn tính, nôdịch cho phù hợp hơn.
Trong thời đại ngày nay, chiến tranh vẫn là sự kế tục của chính trị bằngcon đường bạo lực; xu hướng phát triển của chủ nghĩa đế quốc vẫn là xuhướng bạo lực và sức mạnh quân sự vẫn là chỗ dựa để nó đạt tới vị trí siêucường trên thế giới Việc răn đe, gây sức ép quân sự và tính chất phiêu lưuquân sự trong giải quyết vấn đề khu vực của chủ nghĩa đế quốc vẫn tiếp tụctăng lên Đó cũng là bản chất của chúng trong tình hình mới mà những ngườicách mạng phải thấy rõ để không lơ là cảnh giác khi mở cửa và hội nhập kinh
tế quốc tế Tuy nhiên, phải thấy rằng, âm mưu của chủ nghĩa đế quốc xuấtphát từ bản chất của chúng, nhưng âm mưu đó có thực hiện được hay không,điều đó không chỉ phụ thuộc vào chúng mà còn phụ thuộc vào đường lối, sáchlược của Đảng ta, sự đối phó của nhân dân ta và phong trào đấu tranh của loàingười tiến bộ Chúng ta tin tưởng rằng, với đường lối, sách lược đúng đắn củaĐảng và sự nỗ lực phấn đấu của toàn dân, chúng ta nhất định đối phó có hiệuquả với các âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch
Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ phát triển như vũ bão đã dẫn đếntoàn cầu hóa nền kinh tế thế giới và đưa lại xu thế hòa bình, hợp tác, pháttriển Ngày nay, không một nước nào đứng ngoài xu thế đó lại có thể nhanhchóng xây dựng được nền kinh tế vững mạnh Nhận rõ điều đó, trong côngcuộc đổi mới, Đảng ta đã đề ra chủ trương mở cửa, hội nhập kinh tế khu vực
và thế giới, nhằm tranh thủ vốn, công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản lý, thịtrường để phát triển lực lượng sản xuất cũng như nền sản xuất xã hội, phục vụđời sống của nhân dân và công cuộc xây dựng đất nước Chủ trương đúng đắn
đó đã đưa nước ta thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, có sự thay đổi toàn
Trang 14diện và đã làm cho vị thế của nước ta trên trường quốc tế không ngừng nângcao Đặc biệt, vừa qua nước ta đã trở thành thành viên chính thức của Tổ chứcThương mại thế giới (WTO) Cùng với sự kiện này, Chính phủ Mỹ cũng đãthông qua Quy chế thương mại bình thường và vĩnh viễn với Việt Nam.
Việc gia nhập WTO đang đưa lại cho nước ta nhiều cơ hội lớn:
- Tham gia vào quá trình phân công lao động quốc tế để hình thành hệthống sản xuất, kinh doanh phù hợp với sự phát triển của sản xuất, kinh doanhtrong thời đại mới - thời đại kinh tế tri thức
- Có điều kiện thuận lợi để tiếp cận thị trường thế giới, thu hút đầu tư,tiếp thu kỹ thuật, công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản lý của các nước tưbản phát triển, nhằm phát triển lực lượng sản xuất cũng như nền sản xuất xãhội
- Đối diện với các cuộc cạnh tranh quyết liệt và điều đó sẽ thúc đẩy cácdoanh nghiệp ở nước ta đổi mới, năng động hơn để tồn tại, phát triển và thúcđẩy người lao động phấn đấu nâng cao kỹ năng lao động để đáp ứng đòi hỏicủa thị trường lao động
- Cho phép nước ta cải thiện vị trí của mình khi tham gia vào việc xácđịnh các quy chế thương mại toàn cầu và có điều kiện để đấu tranh bảo vệ lợiích của mình trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại, tránh mọi sựphân biệt đối xử
- Chúng ta phải cải cách hệ thống ngoại thương để bảo đảm tính thốngnhất, minh bạch của các chính sách thương mại; bổ sung, hoàn chỉnh hệ thốngpháp luật cho phù hợp với luật pháp quốc tế và những điều đã cam kết vớiWTO Những việc làm này sẽ có tác động tích cực đến quá trình phát triểnkinh tế - xã hội của nước ta
Trang 15Tuy nhiên, cần nhận thức sâu sắc rằng, những cơ hội trên đây chỉ lànhững điều kiện, khả năng, chứ không tự động trở thành hiện thực Việc cótận dụng và biến chúng thành hiện thực hay không, hoàn toàn phụ thuộc vào
sự lãnh đạo của Đảng, tổ chức thực hiện của Nhà nước và sự phấn đấu củatoàn dân ta
Gia nhập WTO, chúng ta không chỉ có những cơ hội mà còn có cả nhữngthách thức, đó là:
1- Nền kinh tế nước ta còn là một nền kinh tế kém phát triển Đất nướcđang ở bước đầu của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa; 95% doanhnghiệp là doanh nghiệp vừa và nhỏ, sức cạnh tranh yếu; hệ thống thị trườngchưa thật hoàn chỉnh, có cái còn sơ khai; chất lượng nguồn nhân lực chưacao; hệ thống thể chế kinh tế và luật pháp chưa được hoàn thiện Nếu chúng
ta không phấn đấu quyết liệt để cải thiện các mặt thì sẽ dễ dàng thua các đốitác ngay trên "sân" nhà, vì các doanh nghiệp của các nước tư bản phát triển cósức cạnh tranh cao, còn các doanh nghiệp của nước ta sức cạnh tranh kém và
do đó, sẽ bị phá sản
2 - Đến nay, WTO đã có 150 thành viên và đang có nhiều nước đàmphán gia nhập trong thời gian tới Đây là một "sân chơi" toàn cầu, đang kiểmsoát 85% thương mại hàng hóa, 90% thương mại dịch vụ toàn cầu và kiểmsoát hầu như toàn bộ các hoạt động kinh tế thương mại và đầu tư của thế giới
Cơ chế hoạt động của WTO dựa trên nền tảng lý thuyết "tự do mới" - một lýthuyết tư sản hiện đại coi thị trường và kinh tế tư nhân là tất cả Các thànhviên của WTO chủ yếu là các nước tư bản phát triển, nhưng cũng có một sốnước đang phát triển, và mới đây lại có cả những nước có con đường pháttriển không giống các nước thành viên khác, như Trung Quốc, Việt Nam Vìvậy, tuy WTO có nguyên tắc "bình đẳng và tự do thương mại" nhưng trênthực tế, các nước tư bản phát triển luôn luôn tính toán đến lợi ích của họ, đồng
Trang 16thời tìm cách chi phối các nước nhỏ yếu và các nước có con đường phát triểnkhác; chẳng hạn như sử dụng hàng rào thuế quan, hàng rào kỹ thuật, hàng ràomôi trường để ngăn cản việc chuyển dịch hàng hóa từ các nước này đến "sânchơi" thương mại chung.
3 - Gia nhập WTO, một mặt, chúng ta phải đối diện với hàng hóa nhậpkhẩu được trợ giá của các nước đang phát triển; mặt khác, phần trợ cấp, trợgiá cho hàng hóa của chúng ta thì phải thu hẹp hoặc cắt hẳn
Để việc hội nhập kinh tế quốc tế, gia nhập WTO mang lại hiệu quả chocông cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, chúng ta cần nhận thức sâu sắc vàgiải quyết tốt một số vấn đề sau:
Một là, khi xem xét thời cơ và thách thức của hội nhập kinh tế quốc tế,gia nhập WTO, chúng ta không chỉ xem xét ở khía cạnh kinh tế mà còn xemxét ở cả các khía cạnh chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh - quốc phòng Vì thế,trên tất cả các lĩnh vực đó, chúng ta phải có mục tiêu, lộ trình tận dụng thời cơ
và đối phó với thách thức, đồng thời kết hợp chặt chẽ mục tiêu, lộ trình đó vớichiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Hai là, mục tiêu của cách mạng nước ta là xây dựng thành công chủnghĩa xã hội, còn việc thực hiện chủ trương mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tếthế giới, gia nhập WTO chỉ là một trong các phương tiện để đi đến mục tiêu
đó Cái thiếu nhất của nền kinh tế nước ta là thiếu một lực lượng sản xuất pháttriển Nhận thấy quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa không thể được thiết lậptrên một lực lượng sản xuất thấp kém nên Đảng ta đã đề ra chủ trương pháttriển nền kinh tế nhiều thành phần, mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế, gia nhậpWTO để phát triển lực lượng sản xuất và trên cơ sở đó, từng bước xây dựngquan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, làm cho quan hệ sản xuất phù hợp với tínhchất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
Trang 17Ba là, trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, gia nhập WTO, chúng taphải ra sức phát huy nội lực, vì chỉ trên cơ sở nội lực được phát huy, mới thuhút mạnh đầu tư nước ngoài và mới có điều kiện để kết hợp nội lực với ngoạilực trong công cuộc xây dựng đất nước.
Bốn là, trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, gia nhập WTO, chúng taphải nỗ lực vượt bậc để tranh thủ tối đa ngoại lực, nhưng phải giữ vững độclập, tự chủ, đồng thời giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong công cuộcxây dựng đất nước, vì đây là vấn đề chiến lược của cách mạng Việt Nam
Năm là, chúng ta thực hiện chủ trương mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế,hợp tác, liên minh với các nước, nhưng hội nhập mà không hòa nhập, hợp tácchân thành nhưng không từ bỏ đấu tranh chống lại các âm mưu đen tối củacác thế lực thù địch, vì chỉ có đấu tranh thì mới thực hiện được mục tiêu củahợp tác
Trang 18Kết luận
Hệ thống điều chỉnh có tính phức tạp, tinh vi hoạt động nhanh nhạy Trọngtâm của nó là cơ chế Nhà nớc t bản hoàn thiện bằng cách dung nạp những nhân
tố tích cực của cơ chế thị trờng mang lại hiệu quả cao trong thực tiễn
Tuy nhiên dù bộ máy hoạt động có tinh sảo đến mấy thì việc điều chỉnhkinh tế của Nhà nớc cũng chỉ phù hợp với sự phát triển nhanh chóng của lực l-ợng sản xuất và quá trình quốc tế hoá đời sống kinh tế Nó không thể xoá bỏ
đợc những mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa t bản Sự điều chỉnh này bị hạnchế bởi các mâu thuẫn thuộc bản chất của chủ nghĩa t bản
Sự can thiệp của Nhà nớc vào quá trình tái sản xuất xã hội ở các nớc tbản sau chiến tranh thế giới thứ II là một yếu tố quyết định sự tăng trởng kinh
tế cùng với nó là sự tích luỹ tập chung t bản Mạng lới phân công lao độngquốc tế của chúng cha rộng và mạnh đến mức vợt khỏi sự điều tiết của Nhà n-
ớc quốc gia Nhng chính sự tăng cờng vai trò điều tiết của Nhà nớc đã thúc
đẩy nhanh khuynh hớng quốc tế hoá kinh tế
Nh vậy sau chiến tranh thế giới thứ II Nhà nớc t bản chủ nghĩa có nhữngchính sách điều chỉnh kinh tế rất phong phú chính sự điều chỉnh này giúp cho chủnghĩa t bản phát triển nhanh mạnh lực lợng sản xuất, ổn định tơng đối về tình hìnhchính trị Phát triển nhanh và ổn định về kinh tế
Ưu điểm chủ yếu của hệ thống điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc t bản là ởchỗ, nó cho phép quan hệ sản xuất t bản chủ nghĩa ở mức độ nhất định đãthích ứng đợc với sự phát triển nhanh chóng của lực lợng sản xuất
Điều chỉnh kinh tế của Nhà nớc t bản hiện đại là một vấn đề lý luận vàthực tiễn vô cùng phong phú và phức tạp trong đó có nhiều vấn đề còn cầnphải tiếp tục nghiên cứu kỹ hơn nữa
Trang 19Đề 3: Lý thuyết văn hóa và phát triển và ý nghĩa đối với sự phát triển xã hội Việt Nam hiện nay.
Lời mở đầu
Trong nền kinh tế tri thức hiện nay, các quốc gia đều đặt trọng tâm vàophát triển con người.Phát triển con người vừa là phương tiện, vừa là mục tiêucủa phát triển kinh tế và mục đích của phát triển là tạo môi trường cho phépngười dân được hưởng thụ một cuộc sống trường thọ, mạnh khỏe và sáng tạo Chỉ số phát triển con người (HDI) là khái niệm do UNDP (chương trìnhphát triển của Liên hiệp quốc) đưa ra, với một hệ thống cơ sở lý luận vàphương pháp tính nhằm đánh giá và so sánh mức độ phát triển kinh tế xã hộicủa các quốc gia và vùng lãnh thổ trên phạm vi thế giới
Trong những năm qua, chỉ số HDI ở nước ta có tăng nhưng HDI củanước ta trong những năm gần đây đang ở tình trạng có các chỉ số thành phầnvận động không đều: giữa chỉ số tuổi thọ và chỉ số kinh tế, chỉ số giáodục.Chỉ số tuổi thọ và chỉ số kinh tế có tăng lên, song trong giai đoạn 2001-
2005, chỉ số giáo dục giảm đi bằng 3/5 mức tăng của chỉ số kinh tế Lấy giátrị HDI mà ta đang đạt năm 2005, đem so sánh với Đặc biệt ,so với các nướctrong khu vực thì chỉ số HDI nước ta thấp Ví dụ xét năm 2005 chỉ đạt0.714Malaysia đạt giá trị này trước ta 17 năm Philippines trước 17 năm, TháiLan trước 14 năm, Trung Quốc trước 6 năm Điều này cho thấy, trong khi ta
cố gắng vươn lên thì các quốc gia khác cũng vươn lên với tốc độ khôngnhững không kém, mà còn có xu hướng nhanh hơn ta
Với tầm quan trọng như vậy của phát triển con người, chúng ta phảinghiên cứu vấn đề này nhằm hiểu thêm và nắm rõ được các yếu tố phát triểncon người cũng như tìm ra các giải pháp góp phần nâng cao chỉ số HDI, nângcao trình độ phát triển con người ở Việt Nam trong thời gian tới