Hầu hết những câu chuyện được đưa vào chương trình giảng dạy trong phân môn Kể chuyện cho học sinh Tiểu học đều chứa đựng ít nhiều những giá trị đạo đức cần hình thành và giáo dục cho học sinh. Một số thể loại truyện có chứa nội dung giáo dục đạo đức như: Thông qua truyện cổ tích, các em có thể phân biệt đâu là thiện, đâu là ác, đâu là chính nghĩa, đâu là gian tà, xây dựng cho các em thái độ ứng xử đúng mực. Những truyện lịch sử giáo dục sâu sắc cho học sinh về tình cảm đối với quê hương, đất nước, khơi dậy lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc. Kể chuyện về các danh nhân chẳng những các em học sinh học tập được tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần phục vụ mà còn học tập được ý chí vươn lên trong học tập, lao động.
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cơ sở huyện Phú Ninh
Tên đề tài sáng kiến:
Biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 2 qua phân môn Kể chuyện
1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: …
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phân môn Kể chuyện lớp 2
3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu:
Ngày 17 tháng 9 năm 2019 - Năm học 2019-2020
4 Mô tả bản chất của sáng kiến:
4.1 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết:
Hầu hết những câu chuyện được đưa vào chương trình giảng dạy trong phân môn Kể chuyện cho học sinh Tiểu học đều chứa đựng ít nhiều những giá trị đạo đức cần hình thành và giáo dục cho học sinh Một số thể loại truyện có chứa nội dung giáo dục đạo đức như:
- Thông qua truyện cổ tích, các em có thể phân biệt đâu là thiện, đâu là ác, đâu là chính nghĩa, đâu là gian tà, xây dựng cho các em thái độ ứng xử đúng mực
- Những truyện lịch sử giáo dục sâu sắc cho học sinh về tình cảm đối với
quê hương, đất nước, khơi dậy lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc
- Kể chuyện về các danh nhân chẳng những các em học sinh học tập được
tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần phục vụ mà còn học tập được ý chí vươn lên trong học tập, lao động
- Kể chuyện khoa học cho các em nghe cũng là cách xây dựng phong cách
học tập mới khoa học, tự giác cho các em học sinh
Qua đây, chúng ta đã thấy được mối quan hệ mật thiết giữa phân môn Kể chuyện với việc giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học Các câu chuyện dù ở bất kì thể loại nào cũng đều chứa đựng một nội dung giáo dục đạo đức sâu sắc Thực tế hiện nay, một số học sinh rơi vào những tệ nạn xã hội, bạo lực học đường; không kính trọng thầy cô, xem thường bạn bè, có những lời nói thô tục với mọi người xung quanh; không hiếu thảo với ông bà, cha mẹ; các em ham chơi games bỏ học; … Vì vậy để khắc phục tình trạng trên, trong quá trình giảng
Mẫu 3
Trang 2dạy, tôi đang cố gắng tìm hiểu sâu sắc nội dung câu chuyện của từng tiết kể chuyện để phát hiện ra những giá trị đạo đức bên trong câu chuyện đó Từ đó, hình thành và giáo dục những chuẩn mực, hành vi đạo đức cần thiết cho các em
* Nhận thức, thái độ của giáo viên:
- Khi dạy các câu chuyện có nội dung chứa đựng các giá trị đạo đức, giáo viên cũng đã có ý thức vào việc giáo dục ý thức đạo đức cho học sinh nhưng chưa chú trọng lắm
- Trong quá trình giảng dạy, giáo viên vẫn đang còn sử dụng phương pháp
kể chuyện, đàm thoại là chủ yếu Các phương pháp khác như: đóng vai, thảo luận nhóm, trò chơi học tập được giáo viên đưa vào sử dụng trong quá trình giảng dạy, nhưng chưa được phổ biến
- Giáo viên đôi khi không đảm bảo giờ lên lớp để học sinh tự do hoạt động không đi theo khuôn mẫu, quy tắc nhất định dần sẽ trở thành thói quen hoạt động tự do, tùy tiện Bên cạnh đó khi giáo dục đạo đức cho các em người giáo viên chưa nắm được khả năng nhận thức của từng học sinh, đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi Ngoài công tác chủ nhiệm thì giáo viên còn nhiều công việc khác của nhà trường nên không dành thời gian nhiều để quan tâm đến lớp
* Nhận thức của học sinh và gia đình học sinh:
- Bản thân các em chưa có động cơ đúng đắn cho nên ngay từ đầu một số
em không có hứng thú học tập, trong giờ học các em không chú ý nghe giảng nên không hiểu bài Hậu quả là các em không thích học, nói chuyện chọc phá bạn bè trong giờ học Từ đó các em sẽ không hòa đồng được với bạn trong lớp, vui chơi theo hứng thú riêng của mình, không cần biết những việc làm đó đúng hay sai
- Do các bậc phụ huynh đã có nhận thức sai lầm khi đưa con em đến trường với ý nghĩ tất cả nhờ cậy thầy, cô còn phần mình chỉ lo nuôi con cung cấp các phương tiện và điều kiện cho con em ăn học vậy là đủ Chính từ quan điểm đó nên gia đình ít liên lạc với nhà trường dẫn đến con em hư hỏng Từ đó làm cho tình trạng ngày một xấu đi, khoảng cách giữa giáo viên, học sinh ngày càng xa dần
- Do cách giáo dục của mỗi gia đình lại khác nhau, với tình thương con và luôn sẵn sàng chiều theo sở thích của con dẫn đến con cái hư hỏng, không nghe lời cha, mẹ, thầy cô Còn một số gia đình lại đối xử với con một cách tàn nhẫn thuờng hay đánh đập sĩ nhục con em chà đạp lên nhân cách đang phát triển của các em
* Chương trình sách giáo khoa:
- Chương trình sách giáo khoa lớp 2 sắp xếp tiết Kể chuyện là nội dung của bài tập đọc mới học xong Trên cơ sở đã học Tập đọc, tìm hiểu nội dung và nắm vững cốt truyện, học sinh có điều kiện thuận lợi để rèn thêm kĩ năng, hiểu sâu sắc thêm nội dung thông qua các bài thực hành Kể chuyện
Trang 3- Dung lượng mỗi văn bản truyện có khoảng trên dưới 200 chữ Kể chuyện theo tranh, kể chuyện theo dàn ý cho sẵn, kể chuyện phân vai, diễn đoạn… Trình bày sách đẹp, nội dung dễ hiểu Có hình ảnh, câu gợi ý giúp cho học sinh nhớ lại câu chuyện một cách logic hơn, có trình tự hơn
- Trong từng bài thể hiện rõ nét, nội dung cụ thể, rất gần với cuộc sống của các em Cốt truyện vừa gần gũi vừa phù hợp với khả năng cảm thụ của các em Nói chung, hầu hết những câu chuyện được đưa vào chương trình giảng dạy trong phân môn Kể chuyện cho học sinh tiểu học đều chứa đựng ít nhiều những giá trị đạo đức cần hình thành và giáo dục cho học sinh
4.2 Nêu nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết:
Khi thực hiện chương trình lớp 2 thì việc giáo dục đạo đức cho các em hết sức quan trọng Tất cả các môn học đều có ý nghĩa giáo dục đạo đức cho học sinh Thông qua các giờ học trên lớp tôi nhận thấy một số học sinh chưa có định hướng đúng trước những hiện tượng xã hội (tốt, xấu ) từ đó chưa lựa chọn được cách thức ứng xử đứng đắn trong các tình huống đạo đức Từ đó tôi đã tích lũy những kinh nghiệm trong giảng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2 như sau:
4.2.1 Phát huy ý thức tự học của học sinh:
- Học sinh tự nghiên cứu bài trước ở nhà, tự tìm hiểu nội dung của câu chuyện theo cách hiểu của mình
- Giáo viên hướng dẫn học sinh tự quan sát tranh và rút ra nội dung của từng bức tranh bằng ngôn ngữ của các em Các em có thể kể trước cho người thân nghe câu chuyện của mình Khi đến lớp, giáo viên kiểm tra lại nội dung các
em đã chuẩn bị Nhờ đó mà khi giáo viên rút ra những giá trị đạo đức có trong câu chuyện thì học sinh nắm chắc và hiểu sâu hơn nội dung của câu chuyện
- Đối với các em rụt rè, nhút nhát thì giáo viên phải thường xuyên gọi các
em lên bảng kể chuyện nhiều lần để động viên, khích lệ tính mạnh dạn của các em
4.2.2 Sử dụng các phương pháp dạy học trong phân môn Kể chuyện:
Do đặc điểm nhận thức của học sinh Tiểu học, các em chưa có khả năng nhận thức và hình thành cho mình các giá trị đạo đức Do đó, trong quá trình giảng dạy phân môn Kể chuyện, để giáo dục học sinh một cách có hiệu quả, giúp các em tiếp thu tri thức một cách có chủ động, hứng thú, tích cực và tùy thuộc vào từng bài cụ thể mà giáo viên có thể sử dụng các phương pháp dạy học khác nhau để làm cho giờ học diễn ra như mong muốn Biến giờ học Kể chuyện thành giờ giáo dục đạo đức một cách nhẹ nhàng mà nội dung các câu chuyện vẫn đảm bảo truyền thụ cho học sinh một cách có hệ thống
a Phương pháp đàm thoại:
Trang 4- Sử dụng phương pháp đàm thoại giúp giáo viên thu được tín hiệu ngược
từ học sinh một cách nhẹ nhàng để kịp thời điều chỉnh hoạt động dạy học sao cho phù hợp
- Đây là phương pháp dạy học đặc biệt hiệu quả trong việc phát huy tính chủ động, độc lập suy nghĩ trong học tập và tự tìm ra kiến thức mới Trong giờ học giáo viên cần hướng dẫn học sinh hay nhóm học sinh đọc truyện, suy nghĩ
và thảo luận Việc trao đổi sẽ làm cho học sinh tham gia vào quá trình học tập tích cực chứ không thụ động ngồi nghe, ghi chép máy móc và học thuộc Qua trao đổi, giáo viên có cơ hội hiểu rõ từng học sinh về cá tính, trình độ, năng khiếu, rèn luyện cho các em khả năng suy nghĩ, diễn đạt và mạnh dạn trình bày trước lớp
- Vận dụng phương pháp đàm thoại vào dạy học phân môn Kể chuyện: + Để tổ chức đàm thoại có hiệu quả thì giáo viên cần nghiên cứu kĩ lưỡng nội dung bài học để đưa ra hệ thống câu hỏi sao cho phù hợp Hệ thống câu hỏi được đưa ra phải có logic, có câu hỏi chính, có câu hỏi phụ để hướng dẫn học sinh Câu hỏi đặt ra phải rõ ràng, dễ hiểu và phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh
+ Câu hỏi đặt ra phải kích thích được sự suy nghĩ của học sinh Câu hỏi phải có tác dụng tìm ra kiến thức đã học để giải quyết nhiệm vụ, các tình huống khác nhau của quá trình học tập
+ Cần yêu cầu cả lớp tập trung để lắng nghe câu hỏi và lắng nghe câu trả lời của bạn để kịp thời điều chỉnh, bổ sung sao cho phù hợp
+ Cần khơi dậy ý thức học tập, nghiên cứu tìm hiểu nội dung bài học cho tất cả mọi thành viên trong lớp Chính hệ thống những câu hỏi với nhiều mức độ khác nhau sẽ giúp học sinh trong cả lớp đều có thể tham gia tìm hiểu bài rút ra được các giá trị đạo đức chứa đựng trong câu chuyện Giáo viên cần chú ý phát huy khả năng và kiến thức của mọi học sinh trong lớp
+ Sử dụng phương pháp đàm thoại làm cho việc tìm hiểu câu chuyện được hay hơn, học sinh được đi sâu vào khai thác nội dung bên trong của câu chuyện
+ Việc giáo viên sử dụng hệ thống câu hỏi sẽ giúp học sinh đi sâu, nắm vững ý nghĩa đạo đức mà câu chuyện muốn truyền đạt Từ đó, giúp các em thấy được các giá trị đạo đức mà câu chuyện chứa đựng để tiếp thu và hình thành những hành vi chuẩn mực đạo đức
b Phương pháp thảo luận nhóm:
- Phương pháp thảo luận nhóm phát huy được tính tính cực, chủ động học tập của học sinh Tạo điều kiện để học sinh tự chiếm lĩnh tri thức từ đó nhanh chóng hiểu bài và nắm vững kiến thức Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm để
Trang 5dạy phân môn Kể chuyện, nhất là những bài có liên quan trực tiếp đến các giá trị đạo đức cần hình thành cho học sinh
- Vận dụng phương pháp thảo luận nhóm vào dạy học phân môn Kể chuyện:
+ Đối với học sinh lớp 2, khả năng tự làm việc và tập trung chú ý rất hạn
chế nên khi chia nhóm cần chia với số lượng ít, chủ yếu là nhóm 2 hoặc nhóm 4
Các bước tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm:
Bước 1: Thành lập nhóm
Việc chia nhóm phụ thuộc vào nội dung bài học, số lượng câu hỏi, độ khó
và ý đồ tổ chức của giáo viên Tuy nhiên, đối với học sinh lớp 2 nên chia nhóm
có số lượng nhỏ để dễ thảo luận
Các hình thức chia nhóm phải đa dạng, tránh sự nhàm chán
Yêu cầu học sinh tự bầu ra nhóm trưởng, thư kí để ghi chép hoặc giáo viên chỉ định
Bước 2: Phân công nhiệm vụ thảo luận cho từng nhóm
Việc phân công nhiệm vụ có thể được giáo viên nêu bằng lời hoặ thông qua phiếu bài tập
Bước 3: Các nhóm thảo luận
Trong quá trình học sinh thảo luận giáo viên phải quan sát, giúp đỡ và nhắc nhở học sinh thực hiện nhiệm vụ Tránh tồn tại những học sinh không thực hiện nhiệm vụ thảo luận
Bước 4: Các nhóm báo cáo kết quả thảo luận
Việc báo cáo kết quả không nhất định phải là thư kí hay nhóm trưởng, để phát huy hết sức sự tập trung học tập cho học sinh thì giáo viên cần yêu cầu những học sinh khác nhau trong nhóm báo cáo, kể cả những học sinh yếu, học sinh nhút nhát bởi đó là cơ hội để các em tập trung thảo luận, nắm được sâu sắc nội dung bài học
Bước 5: Hoạt động chung cả lớp
Đây là bước để giáo viên tổ chức cho cả lớp cùng nhận xét, đánh giá kết quả thảo luận của các nhóm để từ đó đưa ra nhận đinh và rút ra nội dung kiến thức mới, giá trị đạo đức mới
Qua thảo luận nhóm các em sẽ tự do bày tỏ ý kiến của mình về những điều
mà câu chuyện đề cập đến Từ đó đưa ra được ý kiến đúng, đúc rút được giá trị đạo đức cần hình thành
c Phương pháp đóng vai:
Trang 6- Đối với những câu chuyện có nhiều lời thoại thì giáo viên nên tổ chức cho học sinh đóng vai để các em học tập hứng thú hơn, lôi cuốn được sự chú ý của các em nhiều hơn Đóng vai là một phương pháp đặc trưng của phân môn Kể chuyện Vì vậy, khi giảng dạy phân môn Kể chuyện giáo viên nên sử dụng phương pháp này một cách phù hợp, hiệu quả
- Đối với mỗi câu chuyện trong chương trình dạy học, sau khi giáo viên kể chuyện lần thứ nhất và tổ chức cho học sinh tìm hiểu truyện thì giáo viên sẽ hướng dẫn cho học sinh tập kể chuyện và tổ chức cho các em đóng vai các nhân vật trong truyện kể
- Vận dụng phương pháp đóng vai vào dạy học phân môn Kể chuyện lớp 2:
+ Mục đích của việc kể chuyện đóng vai là hình thành khả năng kể chuyện
cho mỗi học sinh Đồng thời nâng cao kĩ năng hoạt động tập thể, biết phối hợp nhịp nhàng với nhau để hòa nhập vào từng vai mà các em phụ trách Thông qua các vai được đóng, các em sẽ bày tò thái độ, tình cảm của mình đối với từng nhân vật
+ Học sinh biết dựng lại câu chuyện theo vai nhân vật, đóng vai nhân vật trong truyện Biết diễn lại một số tình tiết và tính cách của nhân vật trông qua vai diễn của mình
Các bước tổ chức cho học sinh thực hành đóng vai:
Bước 1: Giới thiệu nội dung đóng vai
Giáo viên tổ chức chia lớp thành các nhóm và giao nhiệm vụ cho từng nhóm, cụ thể là các tình huống, các nội dung cần được thực hành đóng vai
Bước 2: Học sinh thảo luận, đóng vai
Giáo viên cần quan sát, giúp đỡ học sinh trong việc phân vai, hướng dẫn học sinh lựa chọn lời thoại phù hợp với nội dung thực hành
Bước 3: Học sinh thực hành đóng vai
Việc thực hành đóng vai phải được phân đều cho tất cả mọi thành viên trong lớp, đảm bảo ngay cả những học sinh nhút nhát hay học sinh yếu cũng có
cơ hội tham gia đóng vai
Khi mời các nhóm đóng vai cần chú ý, các thành viên trong nhóm phải có học sinh giỏi, học sinh khá và cả học sinh yếu xen lẫn nhau Không chỉ mời những nhóm học sinh giỏi đóng vai Việc mời học sinh ở nhiều mức độ khác nhau lên đóng vai vừa giúp học sinh học tập cái hay của các bạn, đồng thời nhận
ra cái thiếu sót của một số bạn để điều chỉnh sao cho phù hợp Giúp các em tự hoàn thiện khả năng và kiến thức của mình theo chiều hướng tích cực
Bước 4: Nhận xét, đánh giá
Trang 7Giáo viên cần huy động sự nhận xét, đánh giá của nhiều học sinh trong lớp
để từ đó rút ra các thái độ, cách ứng xử phù hợp với từng tình huống, rút ra kết luận cho bài học, rút ra các giá trị đạo đức chứa đựng sâu bên trong nội dung câu chuyện
Thông qua các vai được đóng, các em sẽ bày tỏ thái độ, tình cảm của mình đối với từng nhân vật Từ đó các em sẽ hình thành được hành vi đạo đức cho mình
d Phương pháp trò chơi học tập:
- Trò chơi học tập với tác dụng kích thích sự hứng thú của học sinh, tạo không khí học tập vui vẻ, thoải mái, hòa đồng giữa học sinh với nhau và giữa học sinh với giáo viên Đồng thời hình thành được cho học sinh tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, giúp đỡ lẫn nhau
- Vận dụng phương pháp trò chơi học tập vào dạy học phân môn Kể chuyện lớp 2
+ Để giáo dục đạo đức thông qua dạy học phân môn Kể chuyện thì việc tổ chức các trò chơi học tập phải xây dựng trên cở sở thực hiện các tình huống, các nội dung giúp học sinh hình thành được những hành vi, thái độ đạo đức
+ Nội dung của các trò chơi phải chứa đựng các yếu tố, hành vi đạo đức, hình thức tổ chức trò chơi phải tạo không khí thi đua giữa các đội và tinh thần đoàn kết, hỗ trợ lẫn nhau trong các đội
Các bước tổ chức trò chơi học tập:
Bước 1: Giáo viên giới thiệu tên, mục đích trò chơi và luật chơi
Trò chơi học tập được sử dụng nhằm mục đích giáo dục đạo đức tức phải đặt ra yêu cầu buộc học sinh giải quyết để trở thành đội thắng cuộc Cùng với
đó, thông qua trò chơi là học sinh nắm được nội dung cốt truyện và ý nghĩa giáo dục của câu chuyện Hoặc thông qua trò chơi học sinh giao lưu, giúp đỡ lẫn nhau nêu cao tinh thần đoàn kết
Bước 2: Học sinh chơi
Cần tạo điều kiện để nhiều học sinh trong lớp cùng được tham gia chơi Nội dung chơi phải được tất cả học sinh trong lớp tìm hiểu, bàn bạc theo đội, nhóm trước khi chơi thật Để cả lớp đều nắm được nội dung và đưa ra cách giải quyết nội dung trò chơi
Bước 3: Nhận xét trò chơi
Học sinh nhận xét phần tham gia trò chơi và kết quả của các đội chơi, giáo viên là người đánh giá Giáo viên và học sinh sẽ cùng nhận xét thái độ tham gia
Trang 8trò chơi của từng đội và nêu ra kết luận về nội dung kiến thức có liên quan đến trò chơi
Thông qua trò chơi học tập, vừa tạo được phong trào thi đua trong cả lớp vừa giúp học sinh nâng cao kiến thức, hiểu sâu sắc hơn nội dung của bài và các giá trị đạo đức cần hình thành trong bài học Đồng thời, qua trò chơi giáo viên
có thể đánh giá được khả năng tiếp thu và vận dụng của học sinh về nội dung kiến thức của câu chuyện vào thực tế
e Phương pháp kể chuyện:
- Phương pháp kể chuyện là một phương pháp đặc trưng trong phân môn
Kể chuyện Sau khi giáo viên kể chuyện và hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu nội dung truyện kể, thì giáo viên có thể tổ chức cho học sinh thi kể lại câu chuyện bằng lời của mình Các em sẽ vận dụng những kiến thức tiếp thu được và sử dụng vốn từ ngữ của mình để kể lại chuyện vừa học cho cô và bạn nghe
- Qua việc tổ chức cho các em kể lại câu chuyện, giáo viên sẽ giúp học sinh hiểu sâu sắc thêm từng nhân vật trong câu chuyện Các em sẽ nhớ được câu chuyện lâu hơn, đồng thời hiểu được nội dung truyện kể và nắm được ý nghĩa giáo dục của nó Từ đó các em sẽ hình thành cho mình những giá trị đạo đức đích thực
- Trong khi kể chuyện, giáo viên nên sử dụng ngôn ngữ ngắn gọn, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, kết hợp với nét mặt, điệu bộ để tác động lên tư tưởng, tình cảm và nhận thức của học sinh
4.2.3 Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh:
a Xây dựng kế hoạch bài dạy một cách nghiêm túc, chu đáo:
- Xây dựng kế hoạch bài dạy là một trong những bước đầu quan trọng chuẩn bị cho một tiết dạy hoàn chỉnh Với việc chuẩn bị soạn giảng, giáo viên có thể dự kiến được những tình huống học tập và lồng ghép giáo dục đạo đức có thể xảy ra để kịp thời xử lý, điều chỉnh, đảm bảo tính khoa học và đem lại hiệu quả giáo dục
- Mỗi câu chuyện có một nội dung khác nhau, có khi nội dung câu chuyện chứa cả nội dung giáo dục đạo đức và thực hành hành vi đạo đức, cũng có nhiều câu chuyện nội dung giáo dục đạo đức không được thể hiện cụ thể Chính vì vậy, giáo viên cần tích hợp dạy học và giáo dục nhằm nâng cao các chuẩn mực hành
vi đạo đức cho học sinh sao cho phù hợp Đồng thời đảm bảo nội dung, mục tiêu của bài học
b Tổ chức cho học sinh kể được câu chuyện bằng tranh minh họa và bằng giọng nói điệu bộ:
- Giáo viên phải nắm chắc nội dung yêu cầu của bài và nội dung cốt truyện
Trang 9- Sử dụng tranh minh họa bài học được phóng to, có nhiều màu sắc thu hút
sự chú ý của học sinh
- Giáo viên phải tìm hiểu kĩ về nội dung của câu chuyện, nhất là những câu chuyện có chứa đựng nhiều giá trị đạo đức, nhiều tình tiết phức tạp trước khi đến lớp
- Tôn trọng ý kiến của học sinh, góp ý nhẹ nhàng, tế nhị không nên phê phán khi học sinh kể sai, nên khuyến khích, động viên các em trong quá trình các em kể chuyện
- Giúp học sinh nắm: Quan sát tranh, cảm nghĩ về nhân vật trong tranh – Thứ tự các tranh – nhân vật chính, nhân vật phụ - hoạt động của nhân vật – cảnh vật xung quanh Học sinh phải xác định được đoạn – nội dung chính của đoạn –
ý trong từng đoạn đó Lứa tuổi này các em còn rất nhút nhát, vì vậy giáo viên không nên có thái độ thiếu tế nhị vì sẽ dẫn đến học sinh không dám kể chuyện
và tạo cho các em cảm giác sợ hãi, rụt rè khi tham gia kể chuyện
- Hướng dẫn học sinh quan sát tranh – kể chuyện theo nhóm
+ Tranh minh họa cho câu chuyện được xem là trọng tâm của hoạt động kể chuyện theo tranh Ở học kì I, một số câu chuyện có tranh vẽ minh họa nhằm gợi
ý cho các em dễ nhớ cốt truyện
+ Để hình thành ở học sinh kĩ năng quan sát và biết kể chuyện bằng ngôn ngữ của mình, yêu cầu cần đạt khi hướng dẫn học sinh kể chuyện
+ Cho học sinh quan sát tranh lại sau khi đã nêu ra yêu cầu của đề bài Một
số học sinh còn chậm thì có thể cho các em đọc thầm lại câu chuyện vài lần để các em nhớ lại cốt truyện Sau đó cho các em nêu tóm tắt lại nội dung từng bức tranh Mỗi tranh là một nội dung của câu chuyện Kĩ năng cần đạt ở giai đoạn này là học sinh biết sắp xếp nội dung tranh vẽ phù hợp với nội dung câu chuyện
và quan trọng là nắm được các đặc điểm về tính cách, điệu bộ, nhân cách của các nhân vật có trong truyện để diễn đạt lại bằng ngôn ngữ của mình
+ Để kiểm tra trí nhớ của học sinh, sau khi học sinh quan sát tranh giáo viên nên hướng dẫn, đặt câu hỏi: Bức tranh vẽ gì? Sau các câu trả lời của học sinh giáo viên có thể giúp học sinh nắm lại nội dung của từng tranh vẽ
+ Sau khi học sinh đã nắm được nội dung câu chuyện thì giáo viên tiến hành tổ chức cho học sinh kể chuyện Yêu cầu đặt ra cho học sinh là phải nắm được nội dung truyện và kể lại bằng giọng kể, lời kể của mình Mặc dù, các em
có thể kể giống hệt câu chuyện trong sách giáo khoa là không sai, nhưng nên khuyến khích các em kể bằng suy nghĩ, cảm nhận của mình về câu chuyện đó
Có như vậy học sinh mới nắm được nội dung các giá trị đạo đức chứa đựng trong câu chuyện, từ đó giúp các em hình thành được cho mình những hành vi chuẩn mực đạo đức cần thiết Vì vậy, chính giáo viên là người hướng dẫn các
Trang 10em làm được việc đó Muốn hình thành được kĩ năng đó, giáo viên cần áp dụng biện pháp cho học sinh quan sát tranh và hướng dẫn cho từng nhóm làm việc, nêu rõ yêu cầu của bài là em phải biết dùng lời của mình để diễn đạt nội dung tranh dựa trên nội dung của câu chuyện
Ví dụ: Trong tiết kể chuyện bài: CHIẾC BÚT MỰC (Tuần 5)
Bước đầu, cho từng nhóm quan sát từng nội dung tranh vẽ, các nhóm suy nghĩ thảo luận trong khoảng thời gian 3 phút Sau đó từng nhóm lên trình bày về nội dung của từng tranh bằng ngôn ngữ của mình, dựa trên nội dung câu chuyện Câu trả lời của học sinh sau khi thảo luận có thể như sau:
+ Tranh 1: Cô giáo cho bạn Lan viết bút mực vì cô gọi bạn lên lấy bình mực
+ Tranh 2: Một bạn học sinh khóc và cô giáo hỏi bạn vì sao khóc
+ Tranh 3: Bạn ngồi cùng bàn cho bạn ấy mượn bút vì bạn đó chưa được viết bút mực
+ Tranh 4: Bạn đó tốt bụng nên cô giáo cho bạn đó được viết bút mực và còn khen bạn đó biết giúp đỡ bạn và cô giáo cho bạn ấy mượn bút để viết
Những nội dung học sinh trả lời của từng nội dung bức tranh hầu hết đều được các em diễn đạt bằng những từ ngữ rất thực tế của mình dù là dựa trên nội dung cốt truyện Nên khuyến khích học sinh diễn đạt theo suy nghĩ của mình, không nên rập khuôn theo nội dung câu chuyện
Thông qua hoạt động kể chuyện bằng ngôn ngữ, giọng kể và điệu bộ của mình, học sinh sẽ nắm được đặc điểm tính cách, nhân phẩm của từng nhân vật
Từ đó, các em sẽ tự hình thành cho mình các giá trị, phẩm chất đạo đức đúng đắn cho bản thân mình Các em tự rút ra mình cần phải biết giúp đỡ bạn khi bạn gặp khó khăn, cũng như trong cuộc sống hằng ngày phải biết giúp đỡ mọi người xung quanh mình, … Các em sẽ biết được điều gì cần học hỏi và điều gì phải phê phán từ các nhân vật trong câu chuyện mà các em kể
* Hình thành hoạt động kể chuyện cá nhân
- Bằng giọng kể tự nhiên của mình, bước đầu học sinh đã nắm được cách
kể chuyện bằng lời của mình thông qua nội dung tranh vẽ và nội dung cốt truyện Bước tiếp theo không thể thiếu ở mỗi tiết kể chuyện là khả năng thể hiện nội dung toàn câu chuyện bằng lời nói kết hợp với hành động, cử chỉ, điệu bộ của mình Ở bước đầu các em đã nắm được nội dung câu chuyện, thì việc các
em kể lại toàn bộ câu chuyện sẽ không có nhiều khó khăn lắm Để học sinh tự tin hơn khi đứng trước lớp kể chuyện, giáo viên cần thực hiện các bước sau: + Giúp học sinh xác định thật kĩ yêu cầu của bài