Luận văn nghiên cứu những vần đề lý luận và thực trạng về quản lý nhà nước công nghiệp. Dựa trên cơ sở khái quát lý thuyết về công nghiệp và quản lý công nghiệp, qua thu thập, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý công nghiệp tỉnh Kon Tum thời gian qua. Luận văn sẽ nêu lên thực trạng cũng như đề xuất những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về công nghiệp thuộc địa bàn tỉnh trong thời gian tới.
Trang 2Công trình được hoàn thành tại
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN
Người hướng dẫn KH: PGS.TS ĐỖ NGỌC MỸ
Phản biện 1: GS.TS Trương Bá Thanh
Phản biện 2: PGS.TS Trần Nhuận Kiên
Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 9 tháng 3 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, đất nước ta đã hội nhập mạnh mẽ vào nền kinh tế thế giới, đã ký kết nhiều hiệp định thương mại với các nước và tổ chức trên thế giới như: Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Tham gia khu mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) Với lợi thế là người đi sau nước ta có khả tránh phải những sai lầm trong việc phát triển công nghiệp của các nước đi trước Tỉnh Kon Tum cũng đã đẩy nhanh thực hiện tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tỉnh nhà gắn với đồng bộ nền kinh tế theo hướng nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của nước ta
Kon Tum là tỉnh nằm ở vùng cực bắc Tây Nguyên của Việt Nam, có vị trí địa lý ở ngã ba Đông Dương, diện tích chủ yếu nằm ở phía Tây dãy Trường Sơn Kon Tum cũng tỉnh có diện tích lớn thứ 8 trong 63 Tỉnh thành Việt Nam Sau khi tách tỉnh từ năm 2001 đến
2010 cơ cấu thành phần kinh tế tỉnh Kon Tum đã đã có những bước chuyển thay đổi kinh tế từ nông lâm - ngư nghiệp sang công nghiệp xây dựng và dịch vụ Cùng với những thành quả đạt được về ngành công nghiệp nhưng cũng tồn tại một số thiếu sót như: Chuyển dịch
cơ cấu kinh tế chưa mạnh mẽ, những yếu tố bất ổn, phát triển ngành công nghiệp chưa thật sự liên kết và gắn chặt với công nghiệp hóa hiện đại hóa nông thôn, những sản phẩm công nghiệp chưa còn đa
dạng … Do đó, đề tài “Quản lý nhà nước về công nghiệp trên địa bàn tỉnh Kon Tum” sẽ góp phần đề xuất phương hướng nêu lên
những tồn tại cũng như giải pháp để quản lý, phát triển ngành công nghiệp trong thời gian tới
Trang 42 Mục tiêu nghiên cứu của luận văn
2.1 Mục tiêu tổng quát
Luận văn nghiên cứu những vần đề lý luận và thực trạng về quản lý nhà nước công nghiệp Dựa trên cơ sở khái quát lý thuyết về công nghiệp và quản lý công nghiệp, qua thu thập, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý công nghiệp tỉnh Kon Tum thời gian qua Luận văn sẽ nêu lên thực trạng cũng như đề xuất những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về công nghiệp thuộc địa bàn
tỉnh trong thời gian tới
2.2 Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống cơ sở lý luận về công nghiệp và quản lý nhà nước
về công nghiệp
- Phân tích, đánh giá thực tiễn công tác quản lý của nhà nước
về công nghiệp trên địa bàn tỉnh Kon Tum, tìm ra những hạn chế và nguyên nhân
- Đưa ra các biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về công nghiệp trên địa bàn
3 Câu hỏi hay giả thuyết nghiên cứu
- Thực trạng công tác quản lý của nhà nước về lĩnh vưc công nghiệp tại tỉnh Kon Tum diễn ra như thế nào? Những mặt hoàn thiện
và hạn chế?
- Cần có những giải pháp gì để nâng cao cũng như hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về công nghiệp tại tỉnh Kon Tum?
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu luận văn là các vấn đề lý luận và thực trạng về công tác quản lý nhà nước về công nghiệp trên địa bàn tỉnh Kon Tum nhằm định hướng phát triển ngành công nghệp
Trang 54.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi chủ thể: Luận văn thực hiện nghiên cứu quản lý nhà
nước với chủ thể thực hiện chính quyền tỉnh Kon Tum: Ủy ban nhân dân tỉnh và các Sở, Ban, Ngành…
- Phạm vi nội dung: Luận văn tiếp cận với góc độ quản lý nhà
nước về ngành công nghiệp, tập trung chủ yếu vào các công tác chính quyền của tỉnh Kon Tum sẽ thực hiện nhằm quản lý công ghiệp trên địa bàn tỉnh Kon Tum:
+ Đề xuất thực hiện việc kế hoạch, quy hoạch, chính sách để quản lý ngành công nghiệp trên cơ sở theo tình hình thực tế ở tỉnh hiện nay
+ Kiến tạo môi trưởng kinh doanh và thu hút đầu tư để phát triển ngành công nghiệp tỉnh
+ Kiến nghị giải pháp thanh tra, giám sát, kiểm tra hoạt động quản lý công nghiệp và doanh nghiệp thuộc lĩnh vực công nghiệp trên địa bàn tỉnh
- Phạm vi không gian: Luận văn có phạm vi nghiên cứu công
tác quản lý nhà nước về lĩnh vực công nghiệp trên địa bàn tỉnh Kon Tum Gồm những: các doanh nghiệp công nghiệp thuộc và ngoài nhà nước, có vốn đầu tư nước ngoài Các doanh nghiệp có trụ sở chính ngoài tỉnh nhưng có chi nhánh hay có hoạt động liên quan đến ngành công nghiệp thuộc địa bàn tỉnh
- Phạm vi thời gian: Thời gian nghiên cứu luận văn phân tích số
liệu trong giai đoạn từ năm 2005 đến năm 2017
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp thu thập số liệu
- Phương pháp nghiên cứu suy luận: Từ khai thác những công
trình nghiên cứu khoa học đã xuất bản, các báo cáo cũng như tài liệu
Trang 6đã công bố, các số liệu sơ cấp và thứ cấp do các cơ quan thống kê,
cơ quan quản lý ngành lĩnh vực cung cấp
5.2 Phương pháp phân tích
-Phương pháp thu thập tài liệu: phương pháp này được sử
nhằm thu thập tài liệu liên quan đến luận án gồm tài liệu từ các luật, văn bản quy phạm pháp luật, các số liệu thống kê chính thức của UBND, Cục Thống kê, Sở Công Thương ; Các bài báo, tạp chí khoa học chuyên ngành, kết luận phân tích, đã được các học giả khác thực hiện;
- Phương pháp thống kê mô tả: Sử dụng phần lớn trong luận văn
Phân tích tổng quan tình hình nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng quản lý nhà nước về công nghiệp nhằm đưa ra những giải pháp phát triển ngành công nghiệp từ đó đưa ra những đề suất và giải pháp phù hợp
- Phương pháp so sánh: được sử dụng để đánh giá hiện trạng
phát triển ngành công nghiệp và thực trạng quản lý nhà nước về công nghiệp Từ những số liệu thu thập được luận văn so sánh sự phát triển công nghiệp với công tác quản lý nhà nước về công nghiệp
- Phương pháp tổng hợp: sử dụng chủ yếu phần đầu của luận
văn Nhằm khái quát về tổng quan nghiên cứu của đề tài từ đó tổng hợp và hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước nhằm nắm rõ
lý luận về quản lý nhà nước về công nghiệp Đồng thời đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về công nghiệp trên địa bàn tỉnh
- Phương pháp tổng hợp xử lý thông tin: Các số liệu tài liệu thu
thập được tiến hành tập hợp chọn lọc, hệ thống hóa, sắp xếp phù hợp với nội dung và mục tiêu của luận văn
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Làm rõ những vấn đề cơ bản về công nghiệp, về quản lý nhà
Trang 7nước về công nghiệp: xây dựng, thực hiện quy hoạch, lập kế hoạch, tạo lập xây dựng chính sách phát triển ngành công nghiệp; tạo môi trường đầu tư kinh doanh, xúc tiến, thu hút vốn đầu tư vào phát triển công nghiệp
- Phân tích đánh giá thực trạng lĩnh vực công nghiệp và quản lý nhà nước về công nghiệp, nêu lên những kết quả đạt được và chưa được từ đó tìm nguyên nhân và đưa ra những đề xuất kiến nghị và giải pháp
7 Sơ lƣợc về tài liệu nghiên cứu chính đƣợc sử dụng
7.1 Các nghiên cứu về quản lý công nghiệp ở cấp quốc gia 7.2 Các nghiên cứu về quản lý công nghiệp cấp tỉnh
8 Sơ lƣợc tổng quan về tài liệu
9 Kết cấu luận văn
Gồm có 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước về công nghiệp Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về công nghiệp trên địa bàn tỉnh Kon Tum
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về công nghiệp trên địa bàn tỉnh Kon Tum
Trang 8CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CÔNG NGHIỆP 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của công nghiệp
a Khái niệm công nghiệp
b Đặc điểm công nghiệp
1.1.2 Khái niệm quản lý nhà nước về công nghiệp
1.1.3 Yêu cầu của quản lý nhà nước về công nghiệp
- Tổ chức thực hiện và xây dựng quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển ngành công nghiệp trên địa bàn
- Tổ chức thực hiện và xây dung quy hoạch, kế hoạch, phát triển việc ứng dụng phát triển nghiên cứu và sử dụng năng lượng mới
- Dự thảo quy hoạch, kế hoạch ngắn, trung và dài hạn, 05 năm
và hàng năm
- …
1.1.4 Vai trò của quản lý nhà nước về công nghiệp
- Nâng cao năng lực trong công tác quản lý nhà
- Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giảm tỷ trọng nông nghiệp tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ
- Thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước
- Nâng cao được thu nhập người dân
1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP 1.2.1 Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch và chiến lược phát triển công nghiệp
- Trong quá trình xây dựng, tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch và chiến lược phát triển ngành công nghiệp cần bám sát, nắm bắt thực tế, thừ hưởng những thành tự có chọn lọc trong phát triển
Trang 9công nghiệp và kinh nghiệm công nghiệp của thế giới cũng như trong nước góp phần hoàn thiện những cơ chế chính sách cũng như quá trình xây dựng tổ chức thực hiện quy hoạch kế hoạch
1.2.2 Ban hành và thực thi chính sách công nghiệp của địa phương
- Ban hành, thực thi chính sách tổ chức tái cơ cấu đồng bộ kinh
tế theo phương hướng tăng năng suất, hiệu quả chất lượng
- Ban hành và tuân thủ nghiêm các quy trình, quy chế trong công tác, tăng cường đi cơ sở trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công nghiệp
- Ban hành cơ chế, chính sách, khuyến khích dự án đầu tư sử dụng ít tài nguyên, năng lượng và bảo vệ môi trường
- Lồng ghép các yêu cầu đối với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường trong tất cả các chiến lược, kế hoạch, quy hoạch, dự án phát triển công nghiệp
- Sửa đổỉ, rà coát các quy chuẩn kỹ thuật về môi trường của tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp
1.2.3 Tạo môi trường kinh doanh để phát triển công nghiệp
- Chính quyền địa phương cần tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, thuận lợi trên cơ sở cạnh tranh lành mạnh bình đẳng
- Cần định hướng trong việc lựa chọn trong phát triển những ngành công nghiệp ưu tiên, tránh dàn trải trong công nghiệp; cần có chính sách phát triển thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ
- Nhà nước nắm giữ vai trò xây dựng, định hướng và hoàn thiện chính sách cho phát triển ngành công nghiệp
- Xây dựng ban hành chính sách tạo sự đột phá về môi trường khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp, nhất là khởi nghiệp đổi mới
Trang 10và sáng tạo
- Thực hiện chính sách miễn giảm thuế linh hoạt, hợp lý và có thời hạn phù hợp đối với các ngành công nghiệp ứng dụng công nghệ cao, ưu tiên và thông minh
1.2.4 Xúc tiến và thu hút đầu tƣ phát triển công nghiệp
- Hoàn thiện,xây dựng những chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp cùng tham gia hoạt động xúc tiến và thu hút đầu tư, xây dựng đăng ký bản quyền thương hiệu, hỗ trợ một số ngành hàng ưu tiên có lợi thế
- Nâng cao sự hiệu quả trong công tác khuyến công và xúc tiến, đẩy mạnh ưu tiên phát triển các loại hình doanh nghiệp nhỏ và vừa, làng nghề và tiểu thủ công nghiệp gắn với vùng nguyên liệu tại chỗ,
mở rộng, phát triển và giữ vững thị trường trong nước và thế giới
1.2.5 Thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý các vi phạm trong thực hiện cơ chế, chính sách công nghiệp
- Thường xuyên thực hiện công tác thanh tra kiểm tra các dự án, công trình… trọng tâm, trọng điểm trên địa bàn
- Cần tạo ra sự liên kết giữa những cơ quan chức năng để thực hiện tổ chức, kiểm tra, thanh tra và giám sát việc giải quyết các khó khăn vướng mắc trong quá trình hình thành và phát triển dự án thuộc ngành công nghiệp
- Tăng cường kiểm tra, thanh tra giám sát bám sát quá trình thực hiện các dự án đầu tư, các công trình trọng điểm
- Thường xuyên thanh tra, kiểm tra giữa những cơ quan đơn vị liên ngành có liên quan các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh
tế trên địa bàn thực hiện các quy định về tiêu chuẩn chất lượng, quy trình các quy phạm kỹ thuật an toàn trong lĩnh vực công nghiệp theo quy định của Chính phủ, Bộ Công thương và Uỷ ban nhân dân tỉnh
Trang 111.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP
1.3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của địa phương
a Điều kiện tự nhiên địa phương
b Điều kiện kinh tế xã hội địa phương
1.3.2 Hệ thống pháp luật có liên quan
- “Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về việc phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Tây Nguyên”
- “Nghị quyết số 23-NQ/TW về vệc định hướng xây dựng chính sách phát triển công nghiệp quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”
- “Nghị định số 82/2018/NĐ-CP Chính phủ : Quy định về quản
lý khu công nghiệp và khu kinh tế”
1.3.3 Sự phát triển ngành công nghiệp
1.3.4 Bộ máy và đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về công nghiệp
- Hoàn thiện hệ thống tổ chức bộ máy hành chính các cơ quan chức năng tinh gọn hoạt động hiệu quả theo hướng quản lý đa ngành
đa lĩnh vực Đội ngũ cán bộ quản lý, công chức viên chức có số lượng hợp lý, chuyên nghiệp, đủ năng lực, có phẩm chất tốt hoàn thành nhiệm vụ Cơ chế tài chính được đổi mới phù hợp với tính chất của từng cơ quan hành chính
1.4 KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG
1.4.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về công nghiệp ở một
số địa phương
1.4.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Kon Tum
Trang 12CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH KON TUM
2.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP TỈNH KON TUM
2.1.1 Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế xã hội
a Điều kiện tự nhiên
Nguồn: Niên giám thống kê Kon Tum 2010-2015
- Dân số và lao động: Năm 2017 tổng dân số của tỉnh ước tính
là 520.047 người, trong đó dân số nông thôn chiếm chủ yếu là 335.283 chiếm 64,47% khu vực thành thị chiếm 35,53% với mức dân
số là 184.764 người Tỉnh đã có những công tác nâng cao chất lượng laodộng như duy trì các trường lớp đào tạo nghề như: lớp đào tào nghề trung cấp nghề cho lao động nông thôn tính đến nay đã đào tạo
cho 2.354 học viên (Bảng 2.2)
Trang 132.1.2 Tình hình phát triển ngành công nghiệp tỉnh Kon Tum
a Số lượng, quy mô các cơ sở sản xuất công nghiệp
- Số lượng các cơ sở sản xuất công nghiệp giai đoạn 2011-2015
Nhìn chung cho thấy số cơ sở sản xuất công nghiệp tăng đều qua các năm, số lượng cơ sở công nghiệp tính đến năm 2015tại khu vực Kon Tum có 2.670 CSSXt trong lĩnh công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp
Mà trong đó những cơ sở tư nhân ngoài nhà nước chiếm trên 99%, doanh nghiệp quốc doanh thuộc trug ươngcó 3 cơ sở, doanh nghiệp
nhà nước địa phương cũng có 3 cơ sở (Bảng 2.3)
- Từ số liệu ta thấy số lương CSSX trong ngành chế biến chiếm phần lớn trên 95% tổng số CSSX, trong năm 2011 có 2.203 CSSX thì đến năm 2015 tăng lên 2.695 cơ sở Riêng ngành KTKS có sự gia tăng nhành về số cơ sở sản xuất từ năm 2005 đến năm 2011, ngành khai thác khoang sản từ 11 cơ sở sản xuất năm 2005 tăng lên 54 cơ
sở vào năm 2011 và đến năm 2015 là 60 cơ sở sản xuất Vào năm
2011 tỉnh chỉ có 01 cơ sở SX&PPĐN thì đến năm 2015 số lượng cơ
sở tham gia vào quá trình sản xuất của ngành sản xuất và phân phối
điện nước là 29 cơ sở (Bảng 2.4)
b Những sản phẩm và thị trường của ngành công nghiệp
- Giai đoạn 2011-2015, Từ khi những công trình dự án thủy điện
đi vào hoạt động đã góp phần thúc đẩy tốc độ tăng trưởng ngành điện vào năm 2015 gần 400 lần so với năm 2011, tiếp theo là ngành sản xuất ván ép có tốc độ tăng trưởng mạnh đạt 44,7%/năm và ngành chế biến tinh bột sắn đạt 38,3%/năm Tuy nhiên có một số sản phẩm tăng trưởng âm đó là ngành sản xuất sản phẩm gỗ xẻ -18,9%/năm và ngành
ngói nung -6,6%/năm Những sản phẩm có tốc độ tăng trưởng ở mức
cao là ngành sản xuất sản phẩm gỗ xẻ xuất khẩu (31,9%/năm) và
