Một số giải pháp phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học (kể chuyện) nhà trẻ 24 36 tháng tuổi tại lớp họa my 2, trường mầm non quảng

Vì vậy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học kể chuyện là một việc làm không thể thiếu trong trường mầm non,vì ngôn ngữ trong các tác phẩm văn học truyện kể là ngôn ngữ chính xác, chuẩn

MỤC LỤC

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN 4 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5

2.3.1 Nắm bắt đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 5

2.3.2 Xây dựng kế hoạch phát triển ngôn ngữ cho trẻ theo từng chủ

2.3.3 Xây dựng nề nếp thói quen, bước đầu hình thành tính tự giác,

giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách tích cực khi trẻ tham

gia hoạt động kể chuyện

7

2.3.4 Tổ chức hình thức sinh động và sử dụng phương pháp hấp

dẫn, linh hoạt sáng tạo trong hoạt đọng kể chuyện để kích

thích trẻ phát triển ngôn ngữ một cách tích cực

7

2.3.5 Tạo môi trường động cho trẻ hoạt động, đồ dùng trực quan

phải hấp dẫn đa dạng gây được hứng thú ở trẻ trong tiết học 9 2.3.6 Phương pháp tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm 10

2.3.7 Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động cho trẻ làm

2.3.8 Sử dụng câu hỏi đàm thoại phát huy tính tích cực sáng tạo 11

2.3.9 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi 12

2.3.10 Phối kết hợp với phụ huynh để phát triển ngôn ngữ cho trẻ 12

2.3.11 Tự học tự bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ cho bản thân 13 2.4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết trong cuộc sống chúng ta ai cũng phải sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp với mọi người từ đó nhận thức về thế giới xung quanh Ngôn ngữ chính là phương tiện giao tiếp giữa con người với con người, là phương tiện cho việc dạy và học

Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách trẻ mầm non nói chung và trẻ nhà trẻ nói riêng thì ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng đặc biệt không thể thiếu được

Ngôn ngữ là phương tiện giữ gìn bảo tồn, truyền đạt và phát triển những kinh nghiệm lịch sử và xã hội phát triển của loài người Trẻ em sinh ra đầu tiên

là những cơ thể sinh học, nhờ có ngôn ngữ là phương tiện giao lưu bằng hoạt động tích cực của mình dưới sự giáo dục và dạy học của người lớn trẻ em dần chiếm lĩnh được những kinh nghiệm lịch sử- xã hội của loài người và biến nó thành cái riêng của mình.Trẻ em lĩnh hội ngôn ngữ sẽ trở thành những chủ thể

có ý thức, lĩnh hội những kinh nghiệm mà những thế hệ đi trước để từ đó tạo nên một xã hội văn minh hơn phát triển hơn

Ngôn ngữ là phương tiện để phát triển tư duy, là công cụ hoạt động trí tuệ

và là phương tiện để giáo dục tình cảm, thẩm mĩ cho trẻ Như vậy ngôn ngữ có vai trò to lớn đối với con người và đặc biệt là đối với trẻ em Vì vậy đề phát triển ngôn ngữ một cách có hệ thống cho trẻ ngay từ những nhày đầu là nhiệm

vụ vô cùng quan trọng

Ngay từ khi sinh ra bước tiếp nhận cuộc sống đầu đời của trẻ là “Học ăn học nói”, do đặc điểm phát triển của trẻ 24- 36 tháng ở thời kỳ này thường khủng hoảng về đặc điểm tâm sinh lý, khủng hoảng của trẻ lên ba trẻ hiếu động, nói rất nhiều nhưng trẻ nói chưa rõ, chưa đủ câu, trẻ nói ngọng nói lắp nhiều, vốn từ của trẻ còn rất ít Vì vậy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học( kể chuyện) là một việc làm không thể thiếu trong trường mầm non,vì ngôn ngữ trong các tác phẩm văn học( truyện kể) là ngôn ngữ chính xác, chuẩn mực, phong phú đa dạng giúp trẻ nói theo một cách tự nhiên và đưa đến thế giới ngôn ngữ một cách tự nhiên nhất, nhiều nhất, hoàn thiện nhất Bên cạnh đó việc được làm quen câu chuyện sẽ giúp trẻ phát triển vốn từ một cách phong phú, giúp trẻ cảm nhận được những cái đẹp cái hay của các nhân vật trong mỗi câu truyện Khi cho trẻ làm quen với các nhân vật trong truyện … sẽ tạo cho trẻ có cảm giác thoải mái, bình yên, giúp trẻ nhận ra cái thiện, cái ác để tự hoàn thiện mình.Từ

đó khơi dậy ở trẻ về mặt năng khiếu thẩm mĩ, khơi gợi tình yêu cái đẹp trong thiên nhiên trong xã hội

Nhìn chung cho trẻ làm quen với truyện có vai trò vô cùng quan trọng giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt đạo đức, thẩm mỹ, lao động, trí tuệ, đặc biệt

là ngôn ngữ

Tuy nhiên, trên thực tế trẻ 24- 36 tháng tuổi các cháu dùng từ không chính xác, nói ngọng nói không đủ câu, nói câu không trọn nghĩa chiếm một số lượng không nhỏ và rất khó cho việc trẻ tiếp cận các môn học khác sau này Bởi trẻ một phần nghèo nàn về vốn từ, một phần trẻ không biết diễn đạt sao cho mạch lạc Không chỉ thế việc giúp trẻ phát triển ngôn ngữ qua hoạt động kể chuyện

trong trường mầm non đang còn gây áp đặt gò bó cho trẻ, trẻ chưa phát huy hết được vốn ngôn ngữ của trẻ, tính chủ động tích cực không phát huy được khả năng sáng tạo, đồng thời kết quả về mặt trí tuệ của trẻ sẻ thấp, trẻ phát triển ngôn ngữ một cách thụ động

Từ những lý do trên là một giáo viên trực tiếp đứng lớp 24- 36 tháng tuổi, ở lứa tuổi mà tâm sinh lý đang trong thời kỳ phát triển mạnh, đặc biệt là ngôn ngữ của trẻ, trẻ dễ nhớ nhưng cũng rất chóng quên, nhu cầu được nói, được giao tiếp với mọi người rất lớn Nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ tôi tìm tòi nghiên cứu và áp dụng trực tiếp trên trẻ để tìm ra được

giải pháp nghiên cứu, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số giải pháp phát triển

ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen tác phẩm văn học kể chuyện ” nhà trẻ 24-36 tháng tuổi tại lớp họa my 2, trường mầm non Quảng Tâm, Thành Phố Thanh hóa”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Đưa ra các giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học giúp trẻ phát triển khả năng nghe, hiểu, trả lời câu hỏi một cách logic,

có trình tự chính xác, giúp trẻ mạnh dạn tự tin khi giao tiếp, làm phong phú vốn

từ cho trẻ Từ đó góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhà trẻ lớp Họa My 2 (24- 36 tháng tuổi) trường mầm non Quảng Tâm – thành phố Thanh Hóa làm quen với tác phẩm văn học thông qua truyện kể

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Hiểu và nhận thức được vai trò của việc phát triển ngôn ngữ khi cho trẻ làm quen với truyện trong trường mầm non và muốn truyền đạt được nội dung của bài theo yêu cầu đề ra đến với trẻ một cách nhanh chóng Trẻ nhanh thuộc

và hiểu sâu kiến thức đưa ra, tôi nghiên cứu và vận dụng các phương pháp vào

đề tài như sau:

- Phương pháp tìm hiểu tham khảo tài liệu

- Phương pháp khảo sát thực trạng

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp đàm thoại giảng giải

- Phương pháp thực hành trải nghiệm

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận:

Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách con người nói chung và trẻ mầm non nói riêng thì ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng không thể thiếu được đó là phương tiện giúp trẻ giao lưu cảm xúc với những người xung quanh hình thành những cảm xúc tích cực, nhờ có những lời chỉ dẫn của người lớn mà trẻ dần dần hiểu được những quy định chung của cộng đồng, mặt khác trẻ cũng

có thể dùng ngôn ngữ để bày tỏ những nhu cầu mong muốn của mình với các thành viên trong cộng đồng điều đó giúp trẻ hòa nhập với mọi người

Ngôn ngữ còn là phương tiện phát triển tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ, hình thành

và phát triển nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh Ngôn ngữ giúp trẻ tìm hiểu khám phá và nhận thức về môi trường xung quanh, thông qua cử chỉ và lời nói của người lớn trẻ làm quen với các sự vật, hiện tượng có trong môi trường, trẻ hiểu những đặc điểm tính chất, công dụng của các sự vật Nhờ có ngôn ngữ trẻ nhận biết ngày càng nhiều các sự vật hiện tượng mà trẻ được tiếp xúc trong cuộc sống hàng ngày

Trẻ 24- 36 tháng tuổi đây là giai đoạn mà ngôn ngữ của trẻ có sự phát triển mạnh mẽ, trẻ thường sử dụng danh từ và động từ, những từ gần gủi với cuộc sống thường ngày Giai đoạn này trẻ cảm nhận tiếp thu ngôn ngữ một cách trực quan, gắn liền với các hình ảnh đồ vật, hiện tượng mà trẻ có thể nhìn thấy, sờ thấy chơi cùng trong các hoạt động hàng ngày Đặc biệt giai đoạn này là giai đoạn tiền ngôn ngữ là vùng ngôn ngữ gần trẻ bùng phát về mặt ngôn ngữ trên cả phương diện từ vựng lẫn phương diện tổ chức ngôn ngữ

Trẻ được làm quen với những tác phẩm văn học vừa sức, trẻ được tiếp xúc với những hình tượng đẹp về nghệ thuật, những hành vi tính cách đẹp Từ đó trẻ

có được những tình cảm thẩm mĩ và ước muốn vươn lên để làm ra cái đẹp Thông qua cái đẹp nó tác động vào tâm tư tình cảm của trẻ, khơi gợi ở trẻ những tình cảm tốt đẹp, giúp trẻ hướng tới Chân - Thiện - Mĩ

Không những thế mà truyện kể đối với trẻ nhà trẻ còn mang tính giáo dục rất lớn và giúp trẻ mở rộng và phát triển vốn ngôn từ Một tác phẩm văn học bao giờ cũng có một công trình nghệ thuật ngôn ngữ Đó là thứ ngôn ngữ được các nhà văn sử dụng có tính chất chọn lọc, cho nên ngôn từ văn học bao giờ cũng được chọn lọc tinh luyện, cao hơn ngôn ngữ đời thường ở mọi phương diện, được làm quen với tác phẩm văn học vừa sức trẻ sẽ được làm giàu vốn ngôn ngữ, vừa mang tính nghệ thuật, vừa biểu cảm, đó là thứ ngôn ngữ giàu hình ảnh, màu sắc, âm thanh và nhịp điệu… làm cho ngôn từ của trẻ không những trong sáng chính xác mà còn mang sắc thái tu từ Từ đó giúp trẻ cách dùng từ chính xác, biểu cảm, cách diễn đạt mạch lạc trong giao tiếp với những người xung quanh Song việc cảm thụ văn học của trẻ nhà trẻ còn nhiều hạn chế Bởi đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là khối tư duy cụ thể, nhận thức cảm tính là chủ yếu, sự kìm chế phản ứng chưa cao, vốn kinh nghiệm và hiểu biết cuộc sống còn ít

Từ những đặc điểm trên mà khi tiếp xúc với tác phẩm văn học đặc biệt là truyện kể trẻ thường có biểu hiện sự ngây thơ, quan hệ trực tiếp với các nhân vật thường hay có những thái độ, cử chỉ, hành vi phản ứng trước các tính cách nhân vật, các sự kiện xảy ra trong truyện

Xuất phát từ những đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức của trẻ như vậy đòi hỏi người giáo viên Mầm non phải biết trao dồi những kiến thức về văn học, có năng lực sư phạm, năng lực cảm thụ đánh giá phân tích tác phẩm văn học Từ đó

để truyền thụ những kiến thức trong tác phẩm văn học đến với trẻ một cách có

hệ thống và đạt hiệu quả cao nhất

Bên cạnh đó việc chọn và sử dụng các phương pháp, biện pháp phù hợp với đặc điểm, khả năng nhận thức của trẻ, đồng thời phát huy được khả năng phát triển ngôn ngữ, tư duy, tính sáng tạo và năng khiếu của trẻ là vấn đề mà mỗi

giáo viên mầm non phải chủ động nghiên cứu, tìm tòi để giúp trẻ đến với tác phẩm truyện kể một cách tự tin và đạt kết quả tốt

2.2 Thực trạng.

* Thuận lợi

Năm học 2019– 2020 tôi được nhà trường phân công đứng lớp nhà trẻ 24-36 tháng tuổi, với tổng số trẻ 30 trong đó 16 nam, 14 nữ

Được sự quan tâm chỉ đạo của phòng GD&ĐT và lãnh đạo địa phương Nhà trường được trang bị đầy đủ về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng trực quan, phòng học sạch sẽ, thoáng mát

Khuôn viên trường có nhiều đồ chơi, có nhiều hình ảnh minh hoạ cho các loại câu chuyện cổ tích và vườn hoa cây cảnh đã tạo được “Môi trường thân thiện” với trẻ

Đây là độ tuổi trong giai đoạn tập nói, rất thuận lợi cho việc rèn luyện phát triển ngôn ngữ

Ban giám hiệu nhà trường là những cá nhân có kinh nghiệm, có bề dày thành tích cao trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ Thường xuyên theo dõi, lên

kế hoạch chỉ đạo cụ thể, kịp thời trong từng hoạt động Luôn tạo điều kiện cho giáo viên được tiếp thu với những chuyên đề của năm học

Bản thân là một giáo viên trẻ luôn nhuyệt huyết với nghề, không ngừng học hỏi tham khảo tài liệu nắm bắt được sự thay đổi của chương trình giáo dục mầm non

Bản thân và nhà trường thường xuyên làm tốt công tác tuyên truyền với phụ huynh về cách nuôi dạy con theo khoa học Phụ huynh quan tâm đến việc học tập, nuôi dưỡng trẻ, cho trẻ đi học thường xuyên

* Khó khăn:

Trẻ ở độ tuổi nhà trẻ, sức đề kháng kém là lần đầu tiên trẻ được tiếp xúc với môi trường mới đó là môi trường trường mầm non nên khả năng thích ứng với môi trường còn rất kém do đó trẻ hay bị ốm các hoạt động của trẻ trên lớp rất hạn chế

Trẻ ở lứa tuổi này rất hiếu động, thích làm những điều mình thích, trẻ đang được sự âu yếm che chở của gia đình, trẻ chưa vào các quy định của trường lớp

Đa số là trẻ nông thôn nên có thói quen nói tiếng địa phương 100% trẻ trong lớp

có cùng độ tuổi nhưng khả năng phát triển ngôn ngữ, nhận thức không đồng đều khó khăn trong việc lựa chọn phương pháp phù hợp để cung cấp kiến thức cho trẻ

Giáo viên chưa có nhiều sáng tạo về hình thức tổ chức phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện

Thời gian của giáo viên phải ở trường cả ngày nên việc làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ phát triển ngôn ngữ qua hoạt động kể chuyện còn rất hạn chế

Bên cạnh còn có một số phụ huynh chưa hiểu hết được tầm quan trọng của việc đưa trẻ đến trường theo độ tuổi

Với những khó khăn đó đã khiến tôi trăn trở và suy nghĩ tìm cách tháo gỡ

để đạt được kết quả cao trong quá trình tổ chức các hoạt động đặc biệt là hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Năm học 2019 – 2020 tôi được nhà trường phân công đứng lớp nhà trẻ

24-36 tháng tuổi Sau khi nhận lớp tôi đã đi sâu vào quan sát và tìm hiểu từng trẻ Tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm để nắm bắt tình hình của trẻ Kết quả khảo sát chất lượng trên 30 trẻ ở lớp nhà trẻ 24-36 tháng tuổi Trường mầm non Quảng Tâm được thể hiện ở bảng sau:

Bảng khảo sát chất lượng đầu năm 2019 – 2020: (Tháng 9/2019)

TT nghiên cứu Nội dung

đạt

Số trẻ Tỷ lệ% Số trẻ Tỷ lệ% Sốtrẻ Tỷ lệ% Sốtrẻ lệ %Tỷ

1 Khả năng nghe

,hiểu lời nói 9 30,0 9 30,0 7 23,3 5 16,7

2 Khả năng

nghe, nhắc lại

tên các nhân

vật trong câu

chuyện

3 Khả năng sử

dụng ngôn ngữ

để trả lời trình

tự nội dung câu

chuyện

4 Khả năng giao

tiếp mạnh dạn

2.3 Những giải pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề:

2.3.1 Nắm bắt đặc điểm tâm sinh lí của trẻ, chú ý học sinh cá biệt

*Đặc điểm phát âm: Trẻ ở lứa tuổi này đã phát âm được các âm khác nhau Phát âm được các âm của lời nói nhưng vẫn còn ê a.Trẻ hay phát âm sai ở những

từ khó, những từ có 2,3 âm tiết

*Đặc điểm vốn từ: Vốn từ của trẻ còn rất ít Danh từ và động từ ở trẻ chiếm ưu thế Trẻ đã biết sử dụng chính xác các từ chỉ đồ vật con vật, hiện tượng gần gửi xung quanh trẻ, hành động trong giao tiếp quen thuộc hàng ngày Đối với những

từ chỉ khái niệm tương đối như: Hôm qua, hôm nay, ngày mai… trẻ sử dụng chưa được chính xác.Một số trẻ biết sử dụng các từ chỉ màu sắc như : màu xanh, màu vàng, màu đỏ… trẻ biết sử dụng các từ thể hiện sự lễ phép với người lớn trong giao tiếp như : cảm ơn cô, vâng a, con cháo cô…

*Đặc điểm tâm sinh lí ở lứa tuổi này là trẻ dễ nhớ nhưng cũng rất dễ quên Trẻ phát âm chưa chuẩn (đối với trẻ nông thôn tiếng địa phương còn nhiều) Một số trẻ còn nhút nhát Bởi vậy cô giáo phải luôn tìm hiểu nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lí của từng trẻ để có biện pháp giáo dục và giúp đỡ trẻ

VD: Cháu nói chưa rõ, nói ngọng, nói lắp thì sắp xếp ngồi cạnh cháu nói

rõ, nói đúng và nhắc trẻ giúp đỡ bạn khi bạn gặp khó khăn

Tôi thường giành thời gian quan tâm đến những cháu đó nhiều hơn, động viên giúp đỡ trẻ kịp thời Hoặc những cháu nhút nhát, không chịu hoạt động, nói nhỏ hoặc ít nói thì xếp cháu đó được hoạt động với những cháu nhanh nhẹn thích hoạt động, đồng thời cô luôn kịp thời động viên khích lệ trẻ khi trẻ trả lời các câu hỏi hay trẻ kể lại truyện

2.3.2.Xây dựng kế hoạch phát triển ngôn ngữ cho trẻ theo từng chủ đề xuyên suốt một năm học.

* Tháng 9,10 : Phát triển khả năng nghe, hiểu cho trẻ:

Trong những tháng đầu tiên khi trẻ mới bắt đầu đi học , mới tiếp xúc với một môi trường mới lạ, cô cần gần gủi với trẻ an úi trẻ tạo được niềm tin nơi trẻ Khi đó cô cần lựa chọn những bài tập luyện tai nghe cho trẻ nhằm phát triển thính giác, cô có thể kể cho trẻ nghe những câu chuyện có các nhân vật gần gủi quen thuộc với trẻ tạo điều kiện cho trẻ tập trung chú ý luyện khả năng chú ý thính giác Cô phải phát âm chính xác, rõ ràng, không phát âm sai và trẻ hay bắt chước Sữa lỗi phát âm cho trẻ khi trẻ phát âm sai

*Tháng 11,12: Nghe nhắc lại các âm, tiếng và câu nhằm phong phú vốn từ cho trẻ

Khi cô kể những câu chuyện cô phải kể diễn cảm, rõ ràng, giải thích nghĩa của từ khó giúp cho trẻ hiểu, nhớ và vận dụng được các từ để trả lời cô và hỏi lại

cô cho trẻ phát âm lại các từ khó

Ví dụ: khi cô kể câu chuyện “ thỏ con không vâng lời” giộng kể của cô phải thật nhẹ nhàng, khi kể giọng các nhân vật phaỉ nhấn mạnh, khi có tuwf khó như từ “ lạc đường” cô phải giải thích rõ ràng cho trẻ hiểu

Qua các câu chuyện cô có thể tổ chức một số trò chơi giúp trẻ phát triển vốn từ: Ví dụ : trò chơi bắt chước tiếng kêu của các con vật, thi xem ai giỏi hơn…

*Tháng 1,2 vẫn xuyên suốt hai nhiệm vụ đó nhưng đi sâu vào vấn đề luyện trí nhớ cho trẻ, qua các câu chuyện cô luôn khắc sâu những lời đàm thoại của các nhân vật trong câu chuyện, những tình tiết hấp dẫn và lôi cuốn qua đó cô gợi

ý cho trẻ nhắc lại những lời đối thoại của các nhân vật giúp trẻ khắc sâu vào trong trí nhớ

Ví dụ: câu chuyện thỏ con không vâng lời cho trẻ nhắc lại lời nói của thỏ mẹ.” Thỏ con ở nhà chớ đi chơi xa con nhé…

*Tháng 3,4,5 xây dựng một số trò chơi, giúp trẻ nói đúng ngữ pháp, phát triển ngôn ngữ mạch lạc

Ví dụ: trẻ nói theo mẫu câu của một câu chuyện “ Đôi bạn nhỏ” chíp chíp cứu tôi với cứa tôi với… Cô cho trẻ chơi từ dễ đến khó, các mẫu câu phức tạp dần lên, để củng cố khả năng nói đúng ngữ pháp, phát triển trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ

Trong quá trình nghe cô kể chuyện trẻ sẻ tích lũy được nhiều vốn từ khi đó trẻ sẻ biết cách sử dụng một cách lô gic và mạch lạc giúp trẻ tự tin trong giao tiếp và giao tiếp một cách hứng thú

2.3.3 Xây dựng nề nếp thói quen, bước đầu hình thành tính tự giác,

giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách tích cực khi trẻ tham gia hoạt động kể chuyện.

Ngay từ đầu năm học do trẻ mới bắt đầu tiếp xúc với môi trường mới, trẻ đang còn rất lạ lẫm với môi trường đó, trẻ chưa biết mình phải làm gì trẻ rất bỡ ngỡ và sợ hải Để giúp trẻ nhanh thích ứng với môi trường mới tôi đã chú trọng đến việc rèn luyện nề nếp thói quen nhất là trong giờ hoạt động chơi tập có chủ định: tôi có thể rèn luyện một số thói quen như: không được chạy lung tung trong giờ hoạt động, không đùa nghịch, không nói chuyện riêng, khi muốn đi đâu thì phải xin phép cô Khi trẻ đã có những nề nếp thói quen tốt tôi bước đầu hình thành cho trẻ tính tự giác, tính cực trong hoạt động

Trong lớp tôi chia lớp làm ba tổ, trong các tổ tôi sắp xếp các trẻ mạnh dạn

tự tin với những trẻ nhút nhát từ đó các trẻ sẻ bắt chước nhau, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau, bổ sung cho nhau cùng nhau củng cố vốn từ

Hoạt động kể chuyện là một hoạt động đòi hỏi sự chú ý của trẻ rất cao Vì vậy việc hình thành cho trẻ những nề nếp thói quen là rất cần thiết bởi khi trẻ chú ý nghe cô kể chuyện trẻ sẻ lĩnh hội được một số vốn từ trong câu chuyện, những cử chỉ điệu bộ giọng kể, lời thoại của các nhân vật sẻ từ từ đi vào trong nhận thức của trẻ khi trẻ cảm nhận được trẻ sẻ sử dụng ngôn ngữ của mình để trả lời các câu hỏi cô đưa ra

Ví dụ: khi cô tổ chức hoạt động, trẻ sẻ làm theo các yêu cầu của cô khi cô hướng dẫn trẻ ngồi trẻ sẻ ngồi theo yêu cầu, khi cô nói xúm xít trẻ sẻ biết lại gần

cô và nói bên cô bên cô khi đó trẻ sẻ chú ý nghe cô kể chuyện, và trả lời được các câu hỏi cô đưa ra

2.3.4 *Tổ chức hình thức sinh động và sử dụng phương pháp hấp dẫn, linh hoạt sáng tạo trong hoạt đọng kể chuyện để kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ một cách tích cực:

Muốn có giờ dạy đạt kết quả nó không chỉ phụ thuộc vào nội dung phương pháp bài dạy mà nó còn phụ thuộc vào hình thức tổ chức Trước kia khi cho trẻ đến với một tác phẩm truyện kể nào đó tôi thường giới thiệu một cách trực tiếp nội dung câu truyện dẫn đến trẻ nhàm chán, không chú ý học Nhận thức được vấn đề này tôi nhanh chóng cải tiến cách giới thiệu bài bằng việc sử dụng thủ thuật gây hứng thú, chú ý của trẻ vào hoạt động

VD: Khi cho trẻ làm quen với truyện “Đôi bạn nhỏ”, tôi cho cả lớp vận động bài hát “Đàn gà trong sân”, như vậy ngay từ đầu trẻ được vận động theo nhạc, được nghe cô dẫn dắt vào bài sẽ tạo cho trẻ sự thoải mái trước khi vào bài học

Khi tổ chức hoạt động chơi tập có chủ định giáo viên phải tuỳ thuộc vào tình hình nhóm lớp và khả năng cảm thụ tác phẩm truyện của trẻ để chọn hình thức hướng dẫn trẻ cho phù hợp Có thể là câu truyện dài, ít lời đối thoại, hay câu truyện nhiều lời đối thoại, ngoài ra còn phải xem câu truyện này trẻ đã được làm quen chưa…Để áp dụng các hình thức như sau:

* Kể chuyện sáng tạo:

Bên cạnh việc giúp trẻ tiếp nhận tác phẩm truyện một cách nhanh nhất và sâu sắc nhất thì việc giúp cho khả năng tư duy lôgic của trẻ đối với tác phẩm

truyện được phát triển là một việc làm cần thiết nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ Thông qua việc tổ chức hình thức kể chuyện sáng tạo trẻ có thể

tư duy, tưởng tượng ra các tình tiết có thể sảy ra trong truyện và nêu lên những suy nghĩ, những kết luận của mình về một tác phẩm truyện

Ví dụ: Khi kể câu chuyện “đôi bạn nhỏ”, cô dẫn dắt vào bằng một câu

chuyện sáng tạo như: Hôm nay là sinh nhật bạn vịt cô sẻ rủ bạn gà đi mua quà tặng bạn vịt các con có biết bạn gà đi đâu không Để biết được tình cảm của hai bạn như thế nào hôm nay cô sẻ kể cho chúng mình nghe câu chuyện Nếu trẻ chưa kể lưu loát truyện cô gợi ý trẻ kể: Cứ như vậy sẽ kích thích tính sáng tạo và khả năng tưởng tượng của trẻ

* Kể chuyện theo tranh vẽ:

Đây là hình thức giúp trẻ phát triển khả năng cảm thụ tác phẩm truyện cũng như phát huy khả năng ngôn ngữ của trẻ ở mức độ cao nhất Trẻ không chỉ được xem tranh, quan sát tranh mà còn diễn đạt ngôn từ tư duy của mình Qua thứ tự của bức tranh trẻ có thể kể một câu chuyện theo trình tự hợp lý và logic nhất

Ví dụ: Cô chuẩn bị 3 tranh:

Tranh 1: vẽ thỏ mẹ thỏ con đang ở ngà

Tranh 2: Thỏ con đi chơi cùng bươm bướm ở trong một khu rừng

Tranh 3: Thỏ con đang khóc

Cô cho trẻ quan sát và yêu cầu trẻ kể nội dung câu chuyện theo thứ tự tranh

vẽ Cô có thể gợi ý cho trẻ kể chuyện: Trong khu rừng kia có gia dình nhà thỏ sinh sống Một hôm, Thỏ mẹ dặn thỏ con ở nhà chớ đi chơi con nhé (chỉ vào tranh 1), bỗng bươm bướm bay đến bươm bướm gọi thỏ con ơi ra ngoài kia chơi

đi ngài kia có nhiều cỏ nhiều hoa thích lắm (tranh 2) Thỏ con đi chơi mãi xa thật xa và bị lạc đường (tranh 3)

Trẻ có thể kể theo nội dung của truyện và cũng có thể thay đổi vị trí của tranh, ví dụ 2-1; 3-1…để trẻ kể theo tranh và tưởng tượng của trẻ

Ngoài ra trong góc tranh ở lớp cô còn phải chuẩn bị nhiều tranh khác nhau, trẻ lựa chọn tranh để kể

Lúc này giáo viên là người động viên giúp đỡ trẻ thực hiện

2.3.5 Tạo môi trường động cho trẻ hoạt động, đồ dùng trực quan phải hấp dẫn đa dạng gây được hứng thú ở trẻ trong tiết học:

Ngay từ đầu năm học phải chú trọng dành nhiều thời gian trong ngày cho việc trang trí sắp xếp lớp, đặc biệt là làm thêm được nhiều đồ dùng, đố chơi phục vụ cho trẻ làm quen với tác phẩm truyện kể (các loại tranh truyện, tranh lô

tô, tranh sưu tầm, con giống, rối, mũ các con vật, loài hoa…)

Tập trung trang trí làm nổi bật chủ đề đang thực hiện sử dụng mãng tường trống, trang trí con rối giống nhân vật trong các câu chuyện, bài thơ mà trẻ và đã đang được làm quen Nhờ vậy mà khắc sâu vào hình tượng trong các tác phẩm văn học cho trẻ, tăng khả năng cảm nhận văn học cho trẻ khi trẻ nhìn thấy nhân vật trẻ sẻ nói tên nhân vật đó trong câu chuyện gì khi đó trẻ củng cooss thêm vốn từ

Bên cạnh đó thường xuyên thay đổi cách trang trí để trẻ không bị nhàm chán, luôn cho trẻ thấy sự mới lạ như thay đổi trang trí theo chủ điểm, chủ đề kích thích sự sáng tạo, ham tìm tòi khám phá

Ngoài ra còn phải chú trọng đến môi trường ngoài lớp học chuẩn bị cho trẻ tiếp xúc với những cảnh quan sắp xếp bố trí không gian mang tính văn học cũng mang lại hiệu quả cao

Ví dụ: Trong câu chuyện “sẻ con” cũng vậy với tiết học này tôi cũng tổ chức cho các cháu học ngoài trời, ở vườn cổ tích của trường, có các cây to, thác nước, hòn non bộ… các cháu thả mình vào không gian, cỏ cây, hoa lá, núi non, rừng (ở tranh vẽ trên tường), tạo cảm giác như các cháu đang vào trong rừng chơi thật, đưa trẻ đến với hoạt cảnh của truyện, nên các cháu rất thích, hứng thú tham gia vào các hoạt động và đạt kết quả cao

Hay trong góc bé yêu truyện tôi trang trí trên mảng tường (Bé yêu nhân vật nào),

ở giá tôi để các loại tranh truyện, các loại tranh sưu tầm được để khi trẻ hoạt động góc hay giờ đưa, đón trẻ, trẻ tự vào chơi và từ các tranh trẻ tự kể truyện theo các tranh hoặc “sáng tác” truyện theo tưởng tượng, suy nghĩ của trẻ Từ việc làm trên tạo cho trẻ tính tự giác trong hoạt động phát huy tính sáng tạo và

tích cực hoạt động của trẻ

Như chúng ta đã biết tư duy của trẻ là tư duy trực quan hình tượng vì thế

ở mọi lứa tuổi đều rất thích được nhìn, hoạt động với đồ vật Chính vì vậy trong quá trình cho trẻ làm quen với truyện, điều giáo viên luôn suy nghĩ là đồ dùng trực quan phải như thế nào, đồ dùng đó có đẹp hấp dẫn bao nhiêu sẻ kích thích gây hứng thú được cho trẻ bấy nhiêu mà trẻ mầm non rất thích đồ dùng đẹp, mới

lạ hấp dẫn và không lặp lại các đồ dùng trực quan của giờ trước

Trong kể chuyện đồ dùng phải đẹp, màu sắc phù hợp đảm bảo an toàn( không có cạnh sắc nhọn) và phải vệ sinh cho trẻ, có rất nhiều các loại tranh ảnh, các loại rối tay, rối dây, rối nước mỗi một loại đề có rất nhiều ưu điểm

Ví dụ : cũng nhân vật trên trong câu chuyện “ thỏ con không vâng lời” tôi có thể làm các con rối, tôi có thể tạo ra các chú thỏ bằng bông rồi trang trí hình ảnh thỏ mẹ và thỏ con cho sinh động những con thỏ được gắn lò xo thì các chú thỏ

sẻ nhảy được từ đó giúp trẻ hứng thú quan sát

Hoặc ví dụ: Trong truyện “cây táo” chuẩn bị quả táo xanh, quả táo vàng, phải to, tròn, đẹp,màu sắc rõ nét Cành táo phải nhiều quả, nhiều lá phải được trồng vào một cái chậu thật đẹp Sử dụng tranh vẽ phải đẹp và sinh động, kích thước phù hợp với trẻ Nếu sử dụng sa bàn phải phù hợp với trẻ, phù hợp nội dung câu chuyện: Sa bàn thấp có cây táo, ông, bé, gà trống, bươm bướm, mặt trời các nhân vật này có gắn que để điều khiển được

Những giờ học sau tôi không dùng tranh di động nữa, mà tôi dùng rối vải, hoặc con giống… để giới thiệu cùng những tấm phông che kín tay chỉ còn hình những con rối nổi lên, và tích hợp tuỳ từng nội dung câu chuyện dưới hình thức

tổ chức sao cho nhẹ nhàng, thoải mái, phù hợp mà không bị ảnh hưởng đến nội dung tiết học khác