Lí do chọn đề tàiHưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn Trần Hưng Đạo là danh tướngthời nhà Trần và cũng là danh tướng trong lịch sử dân tộc Việt Nam, người cócông to lớn trong ba lần kháng c
Trang 11 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài
Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo) là danh tướngthời nhà Trần và cũng là danh tướng trong lịch sử dân tộc Việt Nam, người cócông to lớn trong ba lần kháng chiến chống quân Nguyên Mông lừng lẫy, bảo vệbình yên bờ cõi đất nước Đại Việt Cuộc đời và sự nghiệp của ông là một tấmgương sáng ngời về lòng trung quân ái quốc, về sự cống hiến, về tài năng cũngnhư đức độ lớn lao, cao cả, được nhân dân Việt Nam tôn sùng như bậc Thánh vàcung kính gọi ông là Đức Thánh Trần Thật may mắn khi học sinh được tri ân
người anh hùng dân tộc lịch sử kiệt xuất này qua bài học Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (Trích Đại Việt sử ký toàn thư - Ngô Sĩ Liên).
Đại Việt sử ký toàn thư là bộ chính sử lớn nhất thời trung đại, tác phẩm
không những có giá trị về mặt lịch sử mà còn có giá trị sâu sắc về mặt văn học,đồng thời còn thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ, lòng yêu nước, tự hào, tự tôndân tộc Bằng nghệ thuật kể chuyện sinh động, Ngô Sĩ Liên đã kể lại cho ngườiđọc nghe chân dung tài năng đức độ sáng ngời của Hưng Đạo Đạo Vương TrầnQuốc Tuấn qua bài học cùng tên này Theo quan điểm riêng của cá nhân, tôi chorằng đây là một bài học rất hay, có một giá trị to lớn, cao cả Bởi lẽ bài học là cơhội để học sinh nhớ về lịch sử, tìm hiểu về truyền thống anh dũng, hào hùng củacha ông qua những tư liệu quí giá về một nhân vật lịch sử kiệt xuất của dân tộc.Bên cạnh đó, bài học còn giáo dục học sinh những tình cảm cao đẹp như lòngyêu nước, tự hào dân tộc, ý thức đối với cội nguồn, từ đó khơi dậy nơi các emtruyền thống uống nước nhớ nguồn, về sự tu dưỡng lối sống, đạo đức nhân cách,tài trí để xây dựng và bảo vệ đất nước trong giai đoạn hiện nay Đây cũng là
mục tiêu của Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ Văn của Bộ
Giáo dục và Đào tạo (ban hành ngày 19/1/2018): Thông qua hoạt động đọc, viết, nói và nghe các kiểu loại văn bản, nhất là văn bản văn học, môn Ngữ văn góp phần giúp học sinh phát triển những phẩm chất cao đẹp như: tình yêu đối với thiên nhiên, tình yêu quê hương, đất nước; ý thức đối với cội nguồn, tự hào về lịch sử dân tộc; lòng nhân ái, vị tha; yêu thích cái đẹp, cái thiện và có cảm xúc lành mạnh; có hứng thú học tập, ham thích lao động, tinh thần tự học, phát triển ý thức nghề nghiệp; trung thực và có ý thức sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân, góp phần giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa Việt Nam; có tinh thần hội nhập và ý thức công dân toàn cầu.
Tuy nhiên trong phân phối chương trình dạy học Ngữ Văn 10 của Bộ giáodục và Đào tạo, đây lại là bài đọc thêm Và vì đọc thêm nên trong quá trình dạyhọc, giáo viên và học sinh thường xem nhẹ, dạy và học qua loa, hoặc học sinh tự
về nhà tìm hiểu nghiên cứu dẫn đến sự quí giá của bài học đọc thêm này nóiriêng và nhiều tiết học đọc thêm nói chung bị bỏ qua Bản thân tôi nhận thấy đây
là một điều rất đáng tiếc Đặc biệt trong tình hình hiện nay khi học sinh, thế hệtrẻ đang ngày càng sống xa dời truyền thống, không có hứng thú với cội nguồnlịch sử, với môn Ngữ Văn, sống ưa hưởng thụ, xem nhẹ việc rèn luyện nhâncách thì đây là bài học để người thầy truyền cảm hứng cho học sinh, qua đó mà
Trang 2góp phần giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa Việt Nam; có tinh thần hội nhập
và ý thức công dân toàn cầu Đó là lí do vì sao trong đề tài này tôi chú trọng, đề
cao việc dạy học bài đọc thêm Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (Đại
Việt sử ký toàn thư – Ngô Sĩ Liên).
1.2 Mục đích nghiên cứu
- Với bản thân: Nâng cao công tác tự học, tự bồi dưỡng, tìm tòi đổi mớiphương pháp dạy học Từ đó xác định rõ kế hoạch, nhiệm vụ của giáo viên phảidạy như thế nào để khơi dậy lòng yêu nước, ý thức về truyền thống lịch sử cũngnhư bồi dưỡng nhân cách, đạo đức cho học sinh
- Với đồng nghiệp: Trao đổi về mục đích, dạy bài Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục để từ đó nâng cao hiệu quả
công tác giảng dạy ở trường Trung học phổ thông Vĩnh Lộc nói riêng và giáodục nói chung hiện nay
- Với học sinh: Hiểu biết về một nhân vật lịch sử dân tộc toàn tài, toànđức Từ đó khơi dậy lòng biết ơn, lòng yêu nước, tự hào, tự cường dân tộc, ýthức về việc rèn luyện nhân cách trong cuộc sống hiện nay
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Các giải pháp hướng dẫn học sinh đọc thêm bài Bài Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn để làm rõ vẻ đẹp của hình tượng Trần Hưng Đạo, tạo hứng thú
cho học sinh trong học tập, tìm hiều về cội nguồn lịch sử dân tộc
- Hai lớp học thực nghiệm có trình độ tương đương nhau: Lớp thực nghiệm10A1, lớp học đối sánh 10A2
1.4 Phương pháp nghiên cứu
+ Về lí thuyết: Nắm vững mục tiêu, phương pháp, nội dung bài dạy Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn
+ Về thực tiễn:
- Soạn bài giảng thực nghiệm theo hướng khắc sâu giá trị lịch sử và giá trị nhânvăn của bài học
- Trao đổi cùng với đồng nghiệp trong tổ bộ môn
- Chọn hai lớp có trình độ học tập tương đương, lớp 10A2 ứng dụng đề tàinghiên cứu và lớp 10A1 không ứng dụng đề tài nghiên cứu này
+ Các phương pháp khác: Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thôngtin; phương pháp thống kê, xử lý số liệu, so sánh, tổng hợp, phân loại
Vì vậy sau một thời gian nghiên cứu, trăn trở, tôi xin được trình bày ýkiến riêng của tôi về vấn đề Một số giải pháp hướng dẫn học sinh đọc thêm
bài HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN (Đại Việt sử ký toàn
thư – Ngô Sĩ Liên).
Trang 32 Nội dung 2.1 Cơ sở lí luận
2.1.1 Về nhân vật Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, một nhân vật
lịch sử kiệt xuất, tài đức vẹn toàn
Trần Hưng Đạo (1228? – 1300), tên khai sinh là Trần Quốc Tuấn, còn
được gọi là Hưng Đạo Đại Vương hay Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương Ông là
một nhà chính trị, quân sự, tôn thất hoàng gia Đại Việt thời Trần, niềm tự hào vềnhân tài, hào kiệt của dân tộc Việt Nam Phần lớn tài liệu nghiên cứu lịch sử và
cả dân gian thời sau thường dùng tên gọi vắn tắt là "Trần Hưng Đạo" thay chocách gọi đầy đủ là "Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn" Ông nổi tiếng đượctrong lịch sử Việt Nam và thế giới với việc chỉ huy quân đội đánh tan cuộc xâm
lược của quân Nguyên – Mông vào các năm 1258, 1285 và 1288 [1] Năm 2000,
Hội thảo 700 năm ngày mất của Ðức Thánh Trần Hưng Ðạo, Ðại tướng Võ
Nguyên Giáp đã viết: " Trong sự nghiệp hiển hách ba lần chiến thắng quân xâm lược Nguyên - Mông ở thế kỷ 13, Hưng Ðạo Ðại Vương Trần Quốc Tuấn
có vai trò đặc biệt quan trọng Ngài là một nhà chính trị - quân sự đại tài, được vua Trần tin yêu, giao quyền Tiết chế, thống suất cả vương hầu, tông thất, tướng lĩnh, điều động binh nhung, khí giới Khi quân Nguyên - Mông xâm lược lần thứ nhất (1258), Ngài được cử chỉ huy các tướng lĩnh điều quân thủy bộ bảo vệ vùng biên giới Tây Bắc Trong cuộc kháng chiến lần thứ hai (1285) và thứ ba (1288), Ngài được cử làm Quốc công tiết chế, thống lĩnh toàn quân đánh giặc Bản lĩnh của Trần Quốc Tuấn thể hiện ở quyết tâm diệt địch và thắng địch không gì lay chuyển Ngay những lúc gian nan nguy hiểm nhất, Ngài vẫn tin vào
thắng lợi, giữ vững lòng quân, lòng dân” [3] Không những tài năng, Trần Hưng
Đạo còn là tấm gương sáng về đạo đức Hưng Ðạo Vương luôn luôn đặt lợi íchcủa dân tộc, của đất nước trên lợi ích của nhà, luôn luôn vun trồng cho khối đoàn kết giữa tôn tộc nhà Trần, để tạo cho thế nước ở đỉnh cao muôn trượng, đủsức đè bẹp quân thù nguy hiểm Sự nghiệp, tài năng và hơn hết là nhân cách cao
cả của Người đã để lại trong lòng người dân muôn đời lòng biết ơn sâu sắc, hoáĐức Thánh Trần trong tâm thức dân gian, trong niềm ngưỡng vọng về một nhânvật lịch sử kết tinh tất cả truyền thống tinh hoa của văn hoá nước Việt
2.1.2 Về bài đọc thêm Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn
Trích đoạn Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn thuộc Tập 2, quyển
VI (Phần bản kỉ nhà Trần) trong cuốn Đại Việt sử ký toàn thư là một bài học
hay, giàu giá trị, mang đậm chất văn học (theo tinh thần “văn sử bất phân” củathời trung đại Bài học này gần như chứa đựng đầy đủ âm vang của thời đại nhàTrần qua câu chuyện nhà văn kể về nhân vật Trần Quốc Tuấn: tài năng và nhâncách, cống hiến và uy danh Sự thực cuộc đời của Trần Hưng Đạo gắn bó mậtthiết với lịch sử của dân tộc ta Đọc thêm đoạn trích này cũng là cơ hội để họcsinh tìm về lịch sử, hiểu về một triều đại hưng thịnh bậc nhất nền phong kiến
Việt Nam - triều Trần (1225 -1400), về âm vang khí thế Sát thát của Hào khí
Đông A, về công cuộc ba lần kháng chiến chống quân Nguyên - Mông gìn giữđộc lập của dân tộc Đại Việt kiên cường, bất khuất Vì vậy, đọc thêm đoạn tríchcũng là để khơi dậy truyền thống lịch sử kiên cường của cha ông và qua đó bồi
Trang 4dưỡng cho học sinh lòng yêu nước và tự hào dân tộc Qua bài viết, tác giả Ngô
Sĩ Liên đã xây dựng thành công một hình tượng đẹp đẽ về người anh hùng văn
võ song toàn, đức độ lớn lao Những câu chuyện phản ánh cách ứng xử của TrầnHưng Đạo đối với nhà vua, với các tướng lĩnh, với người thân và những mẩuchuyện nhỏ về đời riêng đã thể hiện tính cách và phẩm chất quý báu của ông.Với nhà vua ông là người tận trung, với nhân dân tận hiếu, với tướng sĩ một lòngtrung nghĩa Ở cương vị nào, mối quan hệ nào, Trần Hưng Đạo cũng đều là tấmgương sáng ngời về nhân cách, đạo đức, về tinh thần trách nhiệm với bản thân,gia đình, dòng họ, đất nước Trong quá trình dạy học sinh đọc thêm, giáo viêncần kể thêm những câu chuyện nhỏ về đời tư của nhân vật để học sinh nhận thấynhững vẻ đẹp cao cả này của nhân vật Từ đó hướng học sinh liên hệ đến bảnthân, đến quá trình rèn luyện bồi dưỡng nhân cách nâng cao giá trị của chínhmình
Bài học này càng có giá trị khi đặt trong bối cảnh đất nước ta hiện nay.
Tiến hành Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá, Đảng và nhà nước ta đang mongmuốn xây dựng một xã hội tiên tiến, hiện đại Bên cạnh những thành tựu to lớn
đã đạt được vẫn còn tồn tại những mặt trái không thể tránh khỏi Đó chính là lốisống chạy theo kinh tế thị trường, đặc biệt ở bộ phận lớp trẻ là sự phai nhạt lítưởng, khát vọng, sống ưa hưởng thụ mà xem nhẹ trách nhiệm của bản thân,ngày càng xa dời truyền thống, thiếu hiểu biết về lịch sử cha ông, sa lầy vàonhững thói hư tật xấu Mặt khác, hiện nay trên thế giới, vấn đề xung đột tôngiáo, xung đột chủng tộc vẫn đang diễn ra gây nên những tổn thất lớn Điều đólàm cho chúng ta cần phải tăng cường giáo dục ý thức dân tộc, bản sắcdân tộc đặc biệt là truyền thống yêu nước cho học sinh Bởi vì, chủ nghĩa đếquốc và bọn phản động đang tìm mọi cách làm xói mòn tinh thần đoàn kết dântộc, làm lung lay ý chí của một bộ phận thanh niên, xa rời truyền thống yêunước Vì vậy, giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc qua các tấmgương nhân vật lịch sử sẽ giúp học sinh thấy và nhận thức được trách nhiệm củathế hệ trẻ là giữ gìn và phát huy thành quả của cha ông gây dựng, phấn đấu gópsức mình để xây dựng đất nước giàu đẹp, có thể sánh vai được với các cườngquốc năm châu và có thể bảo vệ vững chắc nền độc lập khi có nguy cơ bị xâmhại Tôi thiết nghĩ đây là nhiệm vụ rất quan trọng của môn Ngữ Văn trong nhàtrường phổ thông hiện nay
Ngoài ra bài học Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn còn góp phần
rèn luyện cho học sinh kĩ năng hành văn qua những nét đặc sắc về nghệ thuậtcủa đoạn trích Bài học này có thể xem là mẫu mực trong nghệ thuật kể chuyệnkhắc họa sống động về nhân vật lịch sử qua những chi tiết chọn lựa đặc sắc,cách kể chuyện không theo trật tự thời gian để lại ấn tượng sâu đậm, rất lôi cuốnbạn đọc
Với những giá trị to lớn đó của đoạn trích, tôi mạnh dạn khẳng định rấtcần thiết phải đổi mới phương pháp dạy những bài đọc thêm về nhân vật lịch sử
dân tộc như bài Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn với mong muốn sẽ góp
một phần nhỏ vào việc giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ trong giai
Trang 5đoạn hiện nay và trong việc đổi mới phương pháp dạy học của nền giáo dụcnước nhà
2.2 Thực trạng của vấn đề
2.2.1 Thuận lợi:
Về phía giáo viên:
- Rất cảm phục tài năng và nhân cách của Trần Hưng Đạo, bản thân dạy Vănnhưng cũng rất đam mê tìm hiểu về lịch sử dân tộc
- Rất tâm huyết với nghề, rất trân trọng bài văn học sử
Về phía học sinh: nhìn chung ở mỗi lớp học ít nhiều đều có những học sinh tích
cực và hứng thú học Văn, hiểu biết về lịch sử dân tộc Do đó sự kết hợp giữagiáo viên và học sinh trong việc dạy và học giờ đọc thêm có nhiều thuận lợi, tiệncho việc nắm bắt mức độ đọc hiểu của học sinh
2.2.2.Khó khăn
Thứ nhất: Các bài đọc thêm chưa được coi trọng Đây là một sự thật hiển nhiên
tồn tại lâu nay trong giảng dạy môn Ngữ Văn Thực chất của việc đọc thêm làhoạt động Đọc hiểu văn bản, giúp học sinh cảm nhận cái hay cái đẹp của vănbản qua sự phản ánh, miêu tả của tác giả Tuy nhiên, qua thực tế dự giờ giảngdạy và trao đổi với đồng nghiệp, tôi nhận ra các bài đọc thêm thường ít được chútrọng, giờ đọc thêm đơn thuần chỉ cho học sinh đọc văn bản là đủ, hoặc quanniệm chỉ cần cho học sinh rút ra giá trị nội dung và nghệ thuật là xong Theo tôiđây đều là những quan điểm phiến diện bởi lẽ tiết đọc thêm cần bố trí, sắp xếpbài dạy thành một chỉnh thể, một cấu trúc và những chức năng nhất định Ngườithầy cần tìm hiểu nghiên cứu kĩ từng bài dạy để sắp xếp, tổ chức đọc thêm hiệuquả từng bài Vì lẽ có những bài đọc thêm tuy kiến thức văn học không nằmtrong phần trọng tâm ra đề thi nhưng giá trị về giáo dục lại rất lớn mà trong dạyVăn, giá trị giáo dục luôn luôn được xem trọng Dạy bài đọc thêm cũng là thờiđiểm thích hợp để rèn luyện khả năng tư duy độc lập, tự học, tích cực chiếm lĩnhtri thức đúng với tinh thần đổi mới giờ học Văn
Thực trạng này đến từ nhiều lí do mà lí do chủ yếu nhất là các bài đọc thêmkhông xuất hiện trong khuôn khổ các kỳ thi, nhất là thi THPT QG, các bài đọcthêm chỉ là bài học phụ, không phải bài chính nên phần lớn cả người học vàngười dạy đều chủ quan, xem nhẹ
Thứ hai: Học sinh hiện nay phần đông ngại học môn Văn, ngại soạn bài, ngại
viết lách Chỉ trừ những học sinh học khối D, C, còn lại đều học Văn một cáchđối phó, qua quýt để chống liệt, chống trượt Không những thế, ý thức rèn luyệnđạo đức, nhân cách của học sinh hiện nay có phần bị xem nhẹ, hiểu biết của các
em về lịch sử còn rất nhiều lỗ hổng, hạn hẹp Tìm được học sinh say mê mônhọc và say mê tìm hiểu về lịch sử là điều rất hiếm Vì vậy rất cần thiết ở ngườithầy phát huy vai trò người truyền cảm hứng, dẫn dắt các em niềm đam mê vớitruyền thống lịch sử, tự ý thức về việc rèn luyện nhân cách
Thứ ba: Quan trọng hơn cả mà tôi nhận thấy được ở đây đó là bài học Hưng
Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn thật sự rất hay, rất ý nghĩa, có giá trị nhiều
mặt, cả về văn học và lịch sử, hơn cả một giờ đọc Văn mà bản thân tôi rất tâmđắc
Trang 6Từ thực trạng như trên, tôi nhận thấy cần phải đổi mới phương pháp dạy
và học bài Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn bằng việc đưa ra một số giải
pháp để giúp học sinh chiếm lĩnh giá trị của văn bản này Đây là điều tất yếu,cấp thiết trong giảng dạy môn Ngữ Văn trong nhà trường hiện nay
2.3 Các giải pháp hướng dẫn học sinh đọc thêm bài Hưng Đạo Đại Vương
sự nghiệp, cống hiến của nhân vật Trần Hưng Đạo để nâng cao chất lượng bàidạy, bám sát các mục tiêu của bài học, khơi dậy cho học sinh hứng thú với giờhọc, với lịch sử cha ông
Trần Hưng Đạo (1228? – 1300), tên khai sinh là Trần Quốc Tuấn, sinh ratại làng Kiếp Bạc, xã Hưng Đạo, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương; nguyên quáncủa ông là làng Tức Mặc, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định Cha ông là Trần Liễu,anh trai của Trần Cảnh - Trần Thái Tông Do vậy Trần Quốc Tuấn gọi Trần TháiTông bằng chú ruột Cho đến nay vẫn không rõ mẹ ông là ai, có một số giả thiết
đó là Thiện Đạo quốc mẫu, huý là Nguyệt, một người trong tôn thất họ Trần.Năm 1237, gia đình ông đã xảy ra biến động Do chú ông là Trần Thái Tông lênngôi và kết hôn đã lâu nhưng chưa có con nối dõi, thái sư Trần Thủ Độ đangnắm thực quyền phụ chính ép cha ông là Trần Liễu phải nhường vợ là ThuậnThiên công chúa (chị của Lý Chiêu Hoàng) cho Trần Thái Tông dù bà đangmang thai với Trần Liễu được ba tháng, đồng thời giáng Lý hoàng hậu xuốnglàm công chúa Phẫn uất, Trần Liễu họp quân chống lại nhưng thế cô không làm
gì được, phải xin đầu hàng Vua Thái Tông vì thương anh nên xin với Trần Thủ
Độ tha tội cho Trần Liễu, nhưng quân lính đều bị giết Mang lòng hậm hực, TrầnLiễu tìm người tài nghệ để dạy văn, võ cho Trần Quốc Tuấn những mong saunày rửa hận cho cha Lúc sắp mất, Trần Liễu cầm tay Trần Quốc Tuấn, trăng
trối: "Con không vì cha lấy được thiên hạ, thì cha chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được" Trần Quốc Tuấn ghi để trong lòng, nhưng không cho là
phải [1]
Năm lên 4-5 tuổi, Trần Quốc Tuấn theo cha là An Sinh Vương Trần Liễu(lúc đó là Khâm Minh Thái Vương) bị đày đến Ái Châu, nơi giam cầm trọng tội.Trưởng công chúa là Thụy Bà thương anh cả mình vô tội bị đầy, bèn năn nỉ anh
kế là vua Trần Thái Tông nhận Trần Quốc Tuấn làm con đem về Thăng Longnuôi dạy Để tránh sự soi mói của triều đình, Trần Quốc Tuấn được công chúaThụy Bà gửi tại chùa Phật Quang, làng Khúc Thủy, xã Cự Khê, huyện ThanhOai, tỉnh Hà Tây, nhờ sư trụ trì chùa này dạy dỗ cho tới năm ông lên 10 tuổi
Trang 7Khi lớn lên, Trần Quốc Tuấn có dung mạo khôi ngô, thông minh hơn người, họcthông hiểu rộng, văn võ song toàn Một người coi tướng thấy ông nói rằng:
“Người này ngày sau có tài kinh bang tế thế" Khi lớn lên, Trần Quốc Tuấn càng
tỏ ra thông minh xuất chúng, thông kim bác cổ, văn võ song toàn Đặc biệt khiđất nước gặp họa ngoại xâm, tài trí của Trần Quốc Tuấn càng ngời sáng Khi
giặc Nguyên Mông sang xâm lược nước ta, năm 1258, ông được vua Trần Thái
Tông phong làm đại tướng chỉ huy các lực lượng ở biên giới đánh đuổi quân thù
Đến tháng 10 âm lịch năm 1283, nhà Nguyên (sau khi Mông Cổ thống nhất
Trung Hoa) đe dọa đánh Đại Việt lần hai, Hưng Đạo vương được Thượnghoàng Trần Thánh Tông, và vua Trần Nhân Tông (lần lượt là em họ và cháu họông) phong làm Quốc công tiết chế, thống lĩnh quân đội cả nước Trên cương vị
này, năm 1285, ông lãnh đạo quân sĩ chặn đứng đội quân xâm lược của Trấn
Nam vương Thoát Hoan Sau những thất bại ban đầu, quân dân Việt dưới sựlãnh đạo của hai vua Trần, Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải và HưngĐạo vương phản công mạnh mẽ, phá tan quân Nguyên trong các trận Hàm
Tử, Chương Dương, Trường Yên, Vạn Kiếp, đánh đuổi hoàn toàn quân
Nguyên khỏi biên giới Năm 1288, quân Nguyên trở lại xâm lược Đại Việt lần
thứ ba Khi tiếp tục được phong Quốc công tiết chế; Hưng Đạo vương khẳngđịnh với vua Trần Nhân Tông: "Năm nay đánh giặc nhàn" Ông đã áp dụngthành công chiến thuật của Ngô Quyền, đánh bại hoàn toàn thủy quân nhàNguyên do các tướng Phàn Tiếp và Ô Mã Nhi chỉ huy trong trận thủy chiến trênsông Bạch Đằng, buộc quân Nguyên lại phải rút về nước, và vĩnh viễn đặt thamvọng thôn tính phương Nam của họ Tháng 4 âm lịch năm 1289, Trần NhânTông chính thức gia phong ông làm "Đại vương" dù chức quyền đứng đầu triềuđình khi đó vẫn thuộc về Thượng tướng Thái sư Chiêu Minh Đại vương Trần
Quang Khải [1]
Dưới sự lãnh đạo của các vua Trần và Hưng Đạo vương, quân đội ĐạiViệt đã vượt qua nhiều gian nan, chỉ với số đội quân ít thiện chiến, yếu hơn sovới đối phương lại hai lần đánh tan hàng vạn quân Mông Nguyên hùng mạnh,giành thắng lợi lớn nên chiến công vĩ đại này thường gắn liền với tên tuổi của
ông Công lao to lớn này đã đưa ông lên hàng "thiên tài quân sự có tầm chiến lược và là một anh hùng dân tộc bậc nhất của nhà Trần" (Võ Nguyên Giáp), một
bậc thầy về chiến lược thực sự Chiến thắng của ông và quân dân nước Việt đãgóp phần đánh dấu chấm hết thời kỳ đỉnh cao của quân Nguyên - Mông tronglịch sử Nhân dân Việt Nam vô cùng kính trọng ông và tôn ông là vị anh hùngdân tộc có công trạng lớn vào hàng bậc nhất đối với tổ quốc và là tấm gương uy
vũ sáng ngời cho nhiều thế hệ mai sau
Trần Quốc Tuấn là một bậc tướng "cột đá chống trời" Ông đã soạn hai bộbinh thư: "Binh thư yếu lược", và "Vạn Kiếp tông bí truyền thư" để dạy bảo cáctướng cách cầm quân đánh giặc Trần Khánh Dư, một tướng giỏi cùng thời đãhết lời ca ngợi ông: " Lấy ngũ hành cảm ứng với nhau, cân nhắc cửu cung,không lẫn âm dương " Biết dĩ đoản binh chế trường trận, có nghĩa là lấy ngắnchống dài Khi giặc lộ rõ ý định gây hấn, Trần Quốc Tuấn truyền lệnh cho các
Trang 8tướng, răn dạy chỉ bảo lẽ thắng bại tiến lui Bản Hịch tướng sĩ viết bằng giọng
văn thống thiết hùng hồn, mang tầm tư tưởng của một bậc "đại bút".[2]
Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn còn lă một vị tướng có nhđn câch,đức độ lớn lao Sinh ra trong cảnh bất hòa giữa cha vă chú (Vua Trần Cảnh),mang trong mình lời di huấn của cha song cuộc đời Trần Quốc Tuấn trải quamột lần gia biến, ba lần quốc nạn vă ông đê tỏ ra lă một bậc hiền tăi Thù nhẵng không đặt lín trín quyền lợi dđn nước, xê tắc Ông đê biết dẹp thù riíng,vun trồng cho mối đoăn kết giữa tông tộc họ Trần khiến cho nó trở thănh cội rễcủa đại thắng Khi quđn Nguyín sang xđm chiếm Việt Nam, Trần Quốc Tuấn đêgiao hảo, hòa hiếu với Trần Quang Khải Hai người lă hai đầu mối của hai chitrong họ Trần, đồng thời một người lă con Trần Liễu, một người lă con TrầnCảnh, hai anh em đối đầu của thế hệ trước Sự hòa hợp của hai người chính lă sựthống nhất ý chí của toăn bộ vương triều Trần, đảm bảo đânh thắng quđnNguyín hung hên Chuyện kể rằng: thời ấy tại bến Đông, ông chủ động mờiThâi sư Trần Quang Khải sang thuyền mình trò chuyện, chơi cờ vă sai nấu nướcthơm tự mình tắm rửa cho Quang Khải Rồi một lần khâc, ông đem việc xíchmích trong dòng họ dò ý câc con, Trần Quốc Tảng có ý khích ông cướp ngôivua của chi thứ, ông nổi giận định rút gươm toan chĩm chết Quốc Tảng Trongchiến tranh, ông luôn hộ giâ bín vua, tay chỉ cầm cđy gậy bịt sắt Thế mă vẫn cólời dị nghị, sợ ông sât vua Ông bỉn bỏ luôn phần gậy bịt sắt, chỉ chống gậykhông khi gần cận nhă vua Vă sự nghi kỵ cũng chấm dứt Giỏi tđm lý, chú ýtừng việc nhỏ để trânh hiềm nghi, yín lòng quan để yín lòng dđn, đoăn kết mọingười vì nghĩa lớn dđn tộc lă hiện thđn cao cả tấm lòng trung trinh son sắt vì
vua, vì nước của Đức Thânh Trần Hưng Đạo [3]
Trần Quốc Tuấn lă một bậc tướng kì tăi vẹn đức với tầm nhìn xa rộng.Ông rất thương binh lính, vă họ cũng rất tin yíu ông Đội quđn cha con ấy trởthănh đội quđn bâch thắng Lă tướng nhđn, ông thương dđn, thương quđn, chỉcho quđn dđn con đường sâng, biết chiíu hiền đêi sĩ, những người tăi như câcanh hùng Trương Hân Siíu, Phạm Ngũ Lêo, Yết Kiíu, Dê Tượng đều từ cửatướng của ông mă ra Lă tướng nghĩa, ông coi việc phải hơn điều lợi Lă tướngchí, ông biết lẽ đời sẽ dẫn đến đđu Lă tướng dũng, ông sẵn săng xông pha văonơi nguy hiểm để đânh giặc, lập công, cho nín trận Bạch Đằng oanh liệt nghìnđời lă đại công của ông Lă tướng tín, ông băy tỏ trước cho quđn lính biết theoông thì sẽ được gì, trâi lời ông thì sẽ bị gì Cho nín cả ba lần đânh giặc NguyínMông, Trần Quốc Tuấn đều lập công lớn Trước quđn thù, ông lă biểu tượngsâng ngời về lòng dũng cảm vă sự thông minh tuyệt đỉnh thiíu rụi bọn giặc xămlược Bắc phương Ông còn có một lòng tin sắt đâ văo sức mạnh vă ý chí củanhđn dđn, của tướng sĩ, nín Trần Hưng Đạo đê đề ra một đường lối khâng chiến
ưu việt, tiíu biểu lă câc cuộc rút lui chiến lược khỏi kinh thănh Thăng Long, đểbảo toăn lực lượng Kế hoạch "thanh dê" (vườn không nhă trống) vă những hoạtđộng phối hợp nhịp nhăng giữa "hương binh" vă quđn triều đình, những trận tậpkích vă phục kích có ý nghĩa quyết định đối với cả chiến dịch như ở ChươngDương, Hăm Tử, Tđy Kết, Vđn Đồn, vă nhất lă ở Bạch Đằng đê lăm cho tín
tuổi ông bất tử, lă nỗi khiếp sợ của quđn Nguyín [2]
Trang 9Mùa thu tháng Tám, ngày 20, năm Canh Tý, Hưng Long thứ 8 (năm 1300),Hưng Đạo Đại Vương qua đời Theo lời dặn lại, thi hài ông được hỏa táng thuvào bình đồng và chôn trong vườn An Lạc, giữa cánh rừng An Sinh miền ĐôngBắc, không xây lăng mộ, đất san phẳng, trồng cây như cũ Trước lúc lâm chung,ông khuyên Trần Anh Tông: "Phải khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bềngốc" Nghe tin Trần Hưng Đạo vương mất, triều đình Đại Việt phong tặng ông
là "Thái sư Thượng Phụ Thượng Quốc công Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương" Ông được nhân dân cả nước tôn vinh là "Đức Thánh Trần" và lập đền thờ ở nhiều nơi, song nổi tiếng hơn cả là Đền Kiếp Bạc ở xã Hưng Đạo (Chí Linh, Hải
Dương) Đây là nơi ông lập căn cứ, tích trữ lương thực, huấn luyện quân sĩ trongcác cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông Hàng năm vào ngày rằm tháng
giêng (15/1/âm lịch) tại đền Trần, chùa Bảo Lộc (Nam Định) diễn ra lễ hội Khai
ấn đền Trần nhằm để tưởng nhớ công lao đức độ của Trần Hưng Đạo và cầu
mong cho một năm mới mưa thuận gió hòa Còn tại tỉnh Thanh, người dân dựng
đền thờ ông ở Đền Trần (làng Thổ Khối, xã Hà Dương, huyện Hà Trung).
Có thể nói tư tưởng quán xuyến suốt đời của Trần Hưng Đạo là một tấmlòng tận tụy đối với đất nước, là ý muốn đoàn kết mọi tầng lớp trong dân tộcthành một lực lượng thống nhất, là tinh thần yêu thương nhân dân Trước khi
mất, ông vẫn còn dặn vua Trần Anh Tông rằng: "Phải khoan thư sức dân để làm
kế sâu rễ bền gốc" cho sự nghiệp lâu dài của nước nhà.
Trần Hưng Đạo là đại anh hùng dân tộc, một danh nhân văn hóa Việt Nam,
vị tướng tài ba, mưu lược của thế giới Nhắc đến Hưng Đạo Đại Vương là nhắcđến một tài năng lỗi lạc cùng một nhân cách cao cả với một trái tim hừng hựcyêu tổ quốc, yêu thương muôn dân Nhân cách ấy, con tim vĩ đại ấy đã tạo nênmột khí phách vượt lên những toan tính cá nhân, những tị hiềm gia đình, phenhóm tung hoành trước binh đao để làm nên những chiến công hiển hách bảo vệgiang sơn của Tổ quốc được đời đời ngợi ca
Qua việc tìm hiểu kĩ về hình tượng nhân vật lịch sử này, tôi thấy mình rấtchủ động trong việc hướng dẫn học lĩnh hội tri thức, nội dung của bài học (vẻđẹp của Hưng Đạo Đại Vương) Đây là điều hiển nhiên bởi lẽ chỉ khi nào giáoviên nắm vững kiến thức thì mới giúp học sinh lĩnh hội được kiến thức
2.3.2 Giao nhiệm vụ chuẩn bị bài trước khi lên lớp cho học sinh
Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui và hứng thú cho học sinh làphương pháp chủ yếu mà bản thân tôi hay sử dụng trong quá trình giảng dạyĐồng thời với việc nghiên cứu kĩ bài dạy, tìm hiểu sâu về hình tượng thân vậtTrần Hưng Đạo, tôi yêu cầu học sinh chuẩn bị bài soạn thật tốt trước khi đến lớpbởi lẽ chuẩn bị bài là khâu quan trọng để học sinh có thể tự tin tiếp thu tri thứcmới Việc tự học ảnh hưởng lớn vào công việc chuẩn bị bài Nếu người họcchuẩn bị bài tốt đồng nghĩa với việc đã nắm được gần 30% kiến thức bài học,vào lớp cùng thầy bạn khai thác tiếp để khắc ghi tri thức mới Hơn nữa, việcchuẩn bị bài ở nhà sẽ giúp học sinh lĩnh hội bài mới một cách nhanh chóng, dễhiểu Giáo viên cũng có dịp mở rộng, đào sâu kiến thức giúp học sinh nhận thứcbài học một cách nhanh – sâu – rộng và chắc Điều này làm tiền đề cho việc họcbài chu kỳ sau dễ dàng nhanh chóng hơn Muốn cho học sinh hoạt động tích
Trang 10cực, giáo viên phải khơi gợi nguồn cảm hứng và tác động đến tinh thần tự giáccủa học sinh để học sinh chuẩn bị tốt bài soạn ở nhà Vì vậy không những bàinày mà tất cả các bìa học khác, tôi đều yêu cầu học sinh chuẩn bị bài thật tốt ởnhà Tùy từng bài học mà có thể thêm những yêu cầu khác nhau Với bài đọcthêm này, tôi yêu cầu tất cả học sinh chuẩn bị theo các yêu cầu sau:
1- Tóm tắt tiểu sử Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (Khuyến khích lập sơ
đồ tư duy) Nêu ngắn gọn đặc điểm lịch sử dân tộc ta dưới triều đại nhà Trần.2- Soạn bài đọc thêm theo hướng dẫn học bài (trọng tâm câu 1, 2, 3)
3- Sưu tầm những câu chuyện có liên quan đến Trần Quốc Tuấn hoặc những bàithơ viết về nhân vật Trần Hưng Đạo (từ các tài liệu lịch sử, tài liệu văn học, cácgiai thoại trong dân gian)
Khi yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi này, nếu trong quá trình chuẩn bị, họcsinh gặp vướng mắc, người dạy có thể đưa ra gợi dẫn cho các em, bởi lẽ khôngphải bài tập nào, học sinh nào cũng trả lời được hết Giáo viên yêu cầu học sinhthực hiện công việc soạn bài trong quá trình tự học ở nhà nhằm để tạo thành nếphọc tập tốt nhưng cần hết sức tránh yêu cầu giải hết bài tập, “phải giải hết, đúngsai tính sau” là một khuynh hướng cực đoan trong dạy học, thường gây ra tâm lý
ức chế, chán học cho học sinh mà chưa nhìn nhận được nhu cầu, tâm, lý hứngthú học tập của từng cá thể
Sự chuẩn bị bài này sẽ được giáo viên và các tổ trưởng kiểm tra học sinhtrước và trong khi học bài Học sinh chuẩn bị bài tốt được cộng điểm thưởng,không chuẩn bị hoặc chuẩn bị sơ sài, đối phó sẽ bị điểm trừ
2.3.3 Giáo viên thiết kế bài dạy
Tiết 66: Đọc thêm
HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN
(Trích Đại Việt sử kí toàn thư)
Ngô Sĩ Liên A-MỤC TIÊU BÀI HỌC
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng tìm hiểu một tác phẩm sử kí trung đại
- Đặt đoạn trích trong tương quan với tác phẩm Hịch tướng sĩ và Thái sư Trần
Thủ Độ.
3 Tư duy, thái độ, phẩm chất:
- Rút ra được những bài học đạo lí quý báu cũng là bài học làm người từ Hưng
Đạo Đại Vương
4 Định hướng phát triển năng lực:
Trang 11- Năng lực tự chủ và tự học, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và
sáng tạo; năng lực thẩm mỹ, năng lực tư duy; năng lực sử dụng ngôn ngữ
B-CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
GV: SGK, SGV Ngữ Văn 10, tài liệu tham khảo, thiết kế bài giảng trên máytính, dùng phần mềm PowerPoint để trình chiếu
HS: SGK, vở soạn, tài liệu tham khảo
Hoạt động 1: Hoạt động khởi động
Trò chơi: Những hình ảnh sau nhắc đến sự kiện nào?
Giáo viên trình chiếu các slide 1,2,3,4
=> Sự kiện: Cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông của quân dân nhà Trần cùng vai trò của Trần Quốc Tuấn.
tiểu sử của Ngô Sĩ Liên?
2 Thời gian hoàn thành
tác phẩm? Nội dung tác
phẩm? Cơ sở của nó?
3 Em hiểu biết gì về nhân
vật lịch sử Hưng Đạo Đại
Vương Trần Quốc Tuấn?
(Tiểu sử, sự nghiệp)
I.TIỂU DẪN
1 Tác giả: Ngô Sĩ Liên (?- ?)
- Quê quán: Chương Mỹ, Hà Tây (Hà Nội)
- Đỗ tiến sĩ năm 1442
- Giữ chức Hữu thị lang bộ Lễ, Triều liệt đại phu kiêm Tư nghiệp (hiệu trưởng) Quốc Tử Giám, Tu soạn Quốc sử quán
- Vâng lệnh vua Lê Thánh Tông viết Đại Việt sử kí toàn thư.
→ Ông là một trong những nhà sử học lớn nhất nước ta thời phong kiến
2 Tác phẩm Đại Việt sử kí toàn thư
- Thể loại: sử kí – ghi chép những sự kiện lịch sử
- Quy mô: 15 quyển Hoàn tất: 1479
- Phạm vi: suốt chiều dài lịch sử từ thời Hồng Bàng đến khi Lê Thái Tổ lên ngôi (1428), dựa trên:
Đại Việt sử kí (Lê Văn Hưu) và Sử kí tục biên
(Phan Phu Tiên)
- Giá trị: lịch sử và văn học
→ Bộ chính sử lớn nhất Việt Nam thời trung đại
3 Tiểu sử Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn
- Sinh năm 1228? - mất năm 1300
- Quê quán: Làng Tức Mặc, phủ Thiên Trường, Mĩ
Trang 12Giáo viên trình chiếu các
GV: Chân dung nhân vật
Trần Quốc Tuấn được
khắc họa qua những câu
chuyện nào về ông?
GV hỏi: Kế sách giữ
nước của Trần Hưng Đạo
có nội dung gì? Theo em
kế sách đó đúng hay sai?
Lộc, Nam Định
- Gia đình: Tôn thất nhà Trần, con An Sinh VươngTrần Liễu, cháu ruột vua Trần Thái Tông (TrầnCảnh)
- Thời đại: Hào khí Đông A, hào khí quân dân nhàTrần 3 lần chiến đấu và chiến thắng kẻ thù xâmlược Nguyên – Mông
- Công lao, danh vị:
+ Công lao to lớn, thống lĩnh các đạo quân thủy, bộđánh tan quân xâm lược Nguyên – Mông (1285,1288)
+ Danh vị: Cao nhất thời Trần do vua ban tặng
- Quốc Công Tiết Chế
- Bình Bắc Đại Nguyên soái
- Thái sư Thượng phụ Thượng quốc công Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương
=> Nhân vật lịch sử kiệt xuất với đầy đủ: Nhân,Đức, Trí, Nghĩa, Dũng, được nhân dân tôn kính, thờphụng ở nhiều nơi, là một trong mười vị tướng tài trên thế giới
II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1 Tóm tắt nội dung trích đoạn
+ P1: “Tháng sáu giữ nước” Lời khuyên vua
Trần về kế sách giữ nước của Trần Quốc Tuấn
+ P2: “Quốc Tuấn là con viếng” Trần Quốc
Tuấn với lời trăng trối của cha, trong câu chuyện với gia nô và hai con trai
+ P3: còn lại Những công tích lớn, trước tác chính
và lời dặn con của Trần Quốc Tuấn
=> Chân dung nhân vật Hưng Đạo Đại Vương TrầnQuốc Tuấn
2 Giá trị nội dung
2.1 Trần Hưng Đạo là người anh hùng dân tộc,
vị dũng tướng đầy mưu lược
a Kế sách giữ nước
- Nêu ra bài học giữ nước từ các triều đại:
+ Thời Triệu, Đinh, Lê, Lý + Thời Trần: Ba lần đánh bại giặc Nguyên - Mông,
đế quốc hùng mạnh nhất thời Trung đại
-> Từ bài học quá khứ, hiện tại, kinh nghiệm đúckết trong cuộc đời cầm quân -> rút ra kế sách
- Kế sách giữ nước: Ý nghĩa cao cả
- Tùy thời tạo thế, linh hoạt, uyển chuyển
Trang 13GV mở rộng: Những câu
nói nổi tiếng về nghệ thuật
dụng binh của Trần Hưng
chim thường thôi" Ý của
Hưng Đạo Vương rất rõ
ràng một danh tướng dù
tài giỏi đến mấy cũng cốt
ở các bộ hạ
+ “Quân quý ở tinh nhuệ,
không quý ở số đông Dẫu
đến một triệu quân mà
như Bồ Kiên thì cũng làm
gì được?”
GV: Do hiềm khích với
vua Trần Thái Tông, cha
Trần Quốc Tuấn đã trăn
trối với con điều gì? Trần
Quốc Tuấn có thực hiện
lời trăn trối này không?
Qua câu chuyện này tác
giả muốn khắc họa tính
- Câu chuyện về nguyên
nhân mối hiềm khích giữa
cha Quốc Tuấn và vua
Trần Cảnh
- Toàn dân đoàn kết
- Khoan thư sức dân
=> Vị tướng tài năng, mưu lược, nhìn xa trôngrộng, tư tưởng tiến bộ, trí tuệ uyên bác yêu nước,thương dân
=> Tinh thần của thời đại, của Hào khí Đông A rực
sáng
c Dày công soạn sách, dạy kinh nghiệm đánh giặc
Ông để lại các tác phẩm: Binh gia diệu lý yếu
lược, Vạn kiếp tông bí truyền thư, Hịch tướng sĩ nổi
a Lòng trung quân ái quốc (tận trung, tận nghĩa)
* Trước lời di huấn của cha
- An Sinh Vương trăn trối: vì cha mà lấy lại thiênhạ
- Thái độ của Trần Quốc Tuấn:
+ Để điều đó trong lòng, nhưng không cho là phải.
+ Khi vận nước ở trong tay, ông vẫn một lòngtrung nghĩa với vua Trần
* Thái độ với Yết Kiêu, Dã Tượng
- Cảm phục đến khóc, khen ngợi sự thẳng thắn,
trung thực, trung nghĩa của họ
Lòng trung nghĩa của ông được mọi người đồngtình
* Thái độ với con trai
- Với Hưng Vũ Vương: ngầm cho là phải
- Với Hưng Nhượng Vương Quốc Tảng: kết tội,
định giết, đến lúc chết không cho gặp mặt.
Trang 14- Chuyện Trần Quốc Tuấn
tắm cho Trần Quang Khải
- Chuyện Trần Quốc Tuấn
- Câu chuyện tình yêu
thủy chung của Trần Quốc
Tuấn và công chúa Thiên
Thành
GV: “Mỗi khi đất nước
có giặc vào cướp, đến lễ ở
đền ông, hễ tráp đựng
kiếm có tiếng kêu thì thế
nào cũng thắng lớn” theo
em chi tiết này thể hiện
thái độ của nhân dân như
thế nào đối với công lao
của vị anh hùng này?
GV: Em học được gì
qua nghệ thuật kể chuyện
của tác giả? Đặc biệt là
b Đức độ sáng ngời
- Khiêm nhường “kính cẩn giữ tiết làm bề tôi”
(Được phép phong tước cho người khác nhưngTrần Quốc Tuấn chưa bao giờ phong tước cho ai)
- Thương yêu, chăm lo cho muôn dân: Chủ trương
“khoan thư sức dân”
- Cẩn trọng (phòng xa trong việc hậu sự).
2.3 Có công lao to lớn với dân, với nước
- Dựng nước
+ Tiến cử người tài giỏi
+ Soạn sách huấn luyện quân sự, binh pháp vàkhích lệ tướng sĩ
- Giữ nước: Ba lần đánh bại quân Nguyên Mông
=> Công đức vang dội khắp nơi
+ Trong nước: nhân dân khắp chốn phụng thờ + Ngoài nước: giặc không dám gọi tên, chỉ gọi là
An Nam Hưng Đạo Đại Vương
Khi còn sống được soạn văn bia ở sinh từ để cangợi Khi chết được tặng nhiều tước hiệu cao quý.Nhân dân cảm phục ngưỡng mộ, tôn vinh là bậcthánh Kẻ thù nể phục, khiếp sợ
2.4 Linh ứng sau khi mất
- Chi tiết về lòng tin của dân chúng vào sự hiển linhcủa Hưng Đạo Vương có ý nghĩa thiêng liêng:+ Thể hiện lòng cảm phục và ngưỡng mộ của nhândân
+ Hình ảnh Hưng Đạo Đại Vương đã được thầnthánh hoá trong tâm thức dân gian
Hưng Đạo Vương trở thành Đức Thánh Trầnthiêng liêng
2 ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT
- Nghệ thuật kể chuyện
+ Không đơn điệu theo trình tự thời gian, sử dụng hai mạch kể rất điêu luyện, thu hút sự chú ý của người đọc