Đối tượng nghiên cứu Đề tài này nghiên cứu việc tổ chức các hoạt động trong tiết sinh hoạt lớp và các giải pháp đổi mới tiết sinh hoạt lớp theo mô hình “Tiết học hạnh phúc” ở lớp 11E35 –
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Sinh thời cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong tất cả các nghề cao quý vì nó sáng tạo ra những con người sáng tạo” Đặc biệt, thế kỉ XXI – thế kỉ của khoa học, công nghệ đòi hỏi
nghề dạy học phải sản sinh ra nhiều hơn nữa những con người năng động, có đủ đức, đủ tài, vừa hồng vừa chuyên để bắt kịp thời cuộc, những biến động của thế
giới và đưa Việt Nam “sánh vai cùng các cường quốc năm châu” như lời Bác
Hồ đã dạy Trước tình hình đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tiến hành nhiều chủ trương, giải pháp đổi mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời xây dựng một mô hình giáo dục hiện đại, thân thiện và hiệu quả Điển hình là chủ
trương “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” đã được triển khai hơn 10 năm qua Tháng 4/2018, mô hình “Trường học hạnh phúc” được thí điểm ở một
số trường học ở Huế và đến nay đang được triển khai tại các trường học trên cả nước Ngày 22/4/2019 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Quang Nhạ
chủ trì lễ phát động “Triển khai kế hoạch nâng cao ứng xử sư phạm, đạo đức nhà giáo vì một trường học hạnh phúc” Những tập của bộ phim tài liệu “Thầy
cô chúng ta đã thay đổi” đã được phát trên kênh VTV7 – Đài Truyền hình Việt
Nam là những thông điệp đã lan truyền, trao đi sự thay đổi nhằm vun đắp cho những trường học hạnh phúc bởi lẽ “Dạy học bao gồm nhiều việc hơn là sự trao
đi tri thức, nó đòi hỏi truyền cảm hứng cho sự thay đổi” (William Arthur Ward).
Đúng vậy, thầy cô thay đổi để học sinh được hạnh phúc và học sinh hạnh phúc là thầy cô hạnh phúc Sẽ chẳng có gì hạnh phúc bằng đối với các em học
sinh khi“mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, các em vừa được trau dồi tri
thức, vừa được yêu thương và vừa được cho đi sự yêu thương
Để có được một “Trường học hạnh phúc” thì cần phải có những “Lớp học hạnh phúc”, “Tiết học hạnh phúc” Đối với một giáo viên, ngoài công tác
giảng dạy thì công tác chủ nhiệm cũng quan trọng không kém Tôi thiết nghĩ chính việc là giáo viên chủ nhiệm sẽ có cơ hội nhiều hơn để góp phần vào việc xây dựng một trường học hạnh phúc Bởi lẽ, giáo viên chủ nhiệm có điều kiện
để gần gũi học sinh, đặc biệt là những tiết sinh hoạt cuối tuần khi không bị gò bó vào việc sẽ phải hoàn thành bao nhiêu phần trăm kiến thức giáo viên có thể linh động, sáng tạo để tạo ra những tiết học vui tươi, thoải mái và ý nghĩa Thế nhưng trên thực tế hiệu quả của tiết sinh hoạt cuối tuần đem lại không phải như vậy Phần lớn các em học sinh được hỏi cảm thấy không hứng thú với các tiết sinh hoạt vì nó đơn điệu, nhàm chán và nặng nề Thông thường, giáo viên dùng tiết sinh hoạt để lặp đi lặp lại một việc: nhận xét tình hình lớp, phê bình học sinh mắc khuyết điểm, đưa ra hình thức xử phạt, phổ biến kế hoạch tuần tiếp theo Và như vậy, nhiều học sinh nhất là những học sinh yếu, học sinh hay mắc khuyết điểm còn sợ các tiết sinh hoạt Xưa kia Khổng Tử đã từng nói: “Biết mà học
không bằng thích mà học, thích mà học không bằng vui say mà học”. Vậy tại sao thầy, cô giáo chủ nhiệm không tạo ra những tiết học sôi nổi với sự đa dạng của chủ đề, những hình thức tổ chức phong phú để tạo nên sự hứng khởi cho học
Trang 2sinh, để những tiết sinh hoạt trở thành những liều thuốc bổ bồi dưỡng tinh thần, tiếp thêm sức mạnh cho các em vui say học tập và tích cực rèn luyện đạo đức
Trường THPT Triệu Sơn 3 đóng ở vùng bán sơn địa, điều kiện kinh tế còn khó khăn, cơ sở vật chất nhà trường còn nhiều hạn chế Thế nhưng trong những năm qua thầy và trò nhà trường luôn tự hào về những thành tích mình đã đạt được Có được thành quả như vậy là nhờ sự chỉ đạo đúng đắn của Ban giám hiệu, sự nỗ lực của giáo viên và học sinh Chúng tôi luôn tâm niệm và thực hiện
theo lời kêu gọi: “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, “Chất lượng là danh dự của nhà trường” Ngoài việc trau dồi chuyên
môn, truyền tải kiến thức cho học sinh, là một giáo viên chủ nhiệm nhiều năm tôi luôn chú trọng đến việc giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh qua những tiết sinh hoạt cuối tuần Đó là sự lồng ghép, đổi mới, đa dạng hóa các hình thức sinh hoạt, quan tâm sâu sắc đến học sinh để các em thực sự có một tiết sinh hoạt cuối tuần vui tươi, bổ ích Vì những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Một số giải
pháp đổi mới tiết sinh hoạt lớp cuối tuần bằng mô hình Tiết học hạnh phúc
ở lớp 11E35 – Trường THPT Triệu Sơn 3” làm sáng kiến kinh nghiệm của
mình trong năm học 2019 – 2020
1.2 Mục đích nghiên cứu
- Nâng cao hiệu quả của tiết sinh hoạt cuối tuần, vừa đánh giá được việc học tập, rèn luyện của học sinh, vừa tạo tâm lí hứng khởi, thích thú đối với tiết học Từ đó tạo động lực cho các em học tập và tích cực rèn luyện, tu dưỡng đạo đức
- Làm cho tiết sinh hoạt sôi nổi, thú vị, ý nghĩa
- Là cơ hội để học sinh được thể hiện tài năng, năng khiếu, tâm tư, tình cảm
- Nâng cao kiến thức, hiểu biết, rèn luyện khả năng tư duy và giải quyết tình huống cho học sinh
- Siết chặt, tạo mối quan hệ gắn bó, đồng cảm, thấu hiểu và sẻ chia giữa giáo viên chủ nhiệm với học sinh, học sinh với học sinh
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài này nghiên cứu việc tổ chức các hoạt động trong tiết sinh
hoạt lớp và các giải pháp đổi mới tiết sinh hoạt lớp theo mô hình “Tiết học hạnh phúc” ở lớp 11E35 – Trường THPT Triệu Sơn 3.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp thống kê và xử lí số liệu
Trang 32 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Ông cha ta có câu: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” thể hiện môi
trường có vai trò quyết định rất lớn đến tính cách của mỗi người Môi trường học tập cũng vậy Một môi trường học tập tốt là rất quan trọng và cần thiết đối với sự phát triển bình thường và toàn diện của học sinh Gần đây, Đảng, Nhà nước và Bộ Giáo dục cũng rất quan tâm đến vấn đề này khi ra sức khuyến khích xây dựng các lớp học hạnh phúc, trường học hạnh phúc Theo TS Nguyễn Tùng
Lâm (Chủ tịch hội tâm lí giáo dục Hà Nội): “Lâu nay chúng ta áp dụng cách giáo dục áp đặt nên đã gây những trở ngại trong học tập cho học sinh Vì vậy,
đã đến lúc chúng ta phải thay đổi, tạo nên những cởi mở, hòa đồng, chia sẻ trong mối quan hệ giữa thầy và trò” Và ông cũng cho rằng: “Chúng ta cần xây dựng những lớp học hạnh phúc, trường học hạnh phúc để giáo viên và học sinh đều cảm thấy thoải mái, vui vẻ, hứng thú trong dạy – học”.
Dự án “Trường học hạnh phúc” lấy cảm hứng từ mô hình Happy School
của UNESCO, ứng dụng phương pháp Học tập Cảm xúc và Xã hội của thế giới (Social and Emotional Learning) và được thiết kế bởi Giáo sư Hà Vĩnh Thọ Theo UNESCO có 22 tiêu chí để tạo ra một trường học hạnh phúc Còn ở Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Quang Nhạ chỉ ra 3 yếu tố cốt
lõi trong một trường học hạnh phúc đó là: “Yêu thương, An toàn và Tôn trọng”.
“Yêu thương” tức là ở trường học cả thầy cô, học sinh và phụ huynh đều cảm
thấy hạnh phúc; Thầy cô tìm được niềm đam mê, nhiệt huyết giảng dạy; Học sinh có hứng thú với giờ học, không bị áp lực căng thẳng, thỏa sức vui đùa, hòa đồng cùng bạn bè; Phụ huynh tin tưởng, giao phó tương lai con em mình cho
nhà trường “An toàn” là trường học không có bạo lực học đường, đánh nhau,
xô xát, những tai nạn đáng tiếc như tự tử vì áp lực “Tôn trọng” là ngôi trường
không có hành vi, lời lẽ vi phạm đạo đức xã hội, xúc phạm nhân phẩm, danh dự nhà giáo, là nơi phải biết tôn trọng sự khác biệt, không áp đặt một cá nhân lên cái chung của tập thể
Theo điều 28 của luật giáo dục về nội dung, phương pháp giáo dục phổ thông: Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh Tiết sinh hoạt cuối tuần theo Điều lệ trường phổ thông cũng là một tiết học chính khóa do giáo viên chủ nhiệm phụ trách Tiết sinh hoạt lớp có vai trò, vị trí hết sức quan trọng trong việc biến các yêu cầu của nhà trường thành nhiệm vụ mà lớp phải thực hiện Ở đó sẽ hiển thị toàn bộ những hoạt động, kết quả, thành tích mà các em đạt được để bạn bè, thầy cô tuyên dương, khích lệ; giúp các em nhận ra những thiếu sót mà các em mắc phải trong một tuần học tập và rèn luyện để được bạn bè, thầy cô sẻ chia, giúp đỡ tìm ra biện pháp để các em sửa chữa, tiến bộ hơn Là nơi để các em thể hiện tài năng của mình thông qua những tiết mục văn nghệ, những cuộc thi, các em hiểu nhau hơn qua những cuộc trò chuyện, giao lưu, từ đó nâng cao tinh thần đoàn kết tập
Trang 4thể Muốn đạt được điều đó, khi bắt đầu năm học giáo viên chủ nhiệm cần xác định rõ các yêu cầu, nguyên tắc đổi mới tiết sinh hoạt lớp cuối tuần, bao gồm:
Thứ nhất, nội dung tiết sinh hoạt phải bổ ích, gắn với nhu cầu xã hội, phù hợp với hứng thú, kinh nghiệm, trình độ của học sinh THPT
Thứ hai, đa dạng hóa hình thức tổ chức sinh hoạt lớp nhưng phải phù hợp với điều kiện, cơ sở vật chất của nhà trường
Thứ ba, phải phát huy thế mạnh của hoạt động nhóm, tổ
Thứ tư, tăng cường vai trò của học sinh, phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh Học sinh là chủ thể, giáo viên chủ nhiệm là người hướng dẫn
Thứ năm, có sự giao lưu đối thoại giữa giáo viên chủ nhiệm và học sinh, giữa các em học sinh với nhau
Thứ sáu, phải có sự chuẩn bị kĩ càng ở cả giáo viên và học sinh
Như vậy, theo nguyên tắc đổi mới nói trên thì một tiết sinh hoạt lớp phải đổi mới ở nhiều phương diện cả về nội dung, hình thức tổ chức, vai trò của học sinh, giáo viên chủ nhiệm, phương pháp tổ chức, các bước tiến hành Nếu làm được những điều đó thì tiết sinh hoạt lớp không chỉ là một tiết học thông thường
mà còn giáo dục đạo đức, nhân cách, phát huy sự tự chủ, năng động của học sinh, khơi nguồn cho các em sáng tạo như câu nói của hiền triết gia Socrate:
“Giáo dục không phải là rót cho đầy một chiếc bình mà là khơi lên một ngọn lửa” Và đó là tiết học hạnh phúc mà tôi đã và đang hướng tới.
2.2 Thực trạng tiết sinh hoạt lớp cuối tuần ở trường trung học phổ thông hiện nay khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, nguyên nhân của vấn đề
2.2.1 Thực trạng tiết sinh hoạt lớp cuối tuần ở trường THPT hiện nay
Qua kinh nghiệm dạy học, việc tổ chức sinh hoạt lớp của bản thân, tìm hiểu thực tế sinh hoạt lớp của đồng nghiệp trong trường và các trường bạn, tôi thấy một tiết sinh hoạt lớp thông thường bao gồm các bước sau: Giáo viên chủ nhiệm yêu cầu các tổ trưởng báo cáo tình hình của tổ mình trong tuần (hoặc tổ được phân công theo dõi chéo); các lớp phó trình bày hoạt động thuộc lĩnh vực của mình; lớp trưởng nhận xét tình hình chung của lớp, trình bày kế hoạch tuần tiếp theo; giáo viên chủ nhiệm nhận xét chung: tuyên dương học sinh tích cực, học tập tốt, ý thức tốt, phê bình học sinh mắc khuyết điểm, đưa ra hình thức xử
lí và dặn dò học sinh sửa chữa khuyết điểm Giáo viên thông báo kế hoạch của nhà trường Và cuối cùng có thể kèm theo một số tiết mục văn nghệ, hoạt động hướng nghiệp…
Trên đây là các bước của một tiết sinh hoạt đảm bảo đủ yêu cầu, vừa để nhận xét, đánh giá học sinh, vừa triển khai được các kế hoạch tiếp theo của lớp, nhà trường Thế nhưng chưa phải là một tiết sinh hoạt tốt và hiệu quả mà nó đem lại chưa cao Đa số học sinh được hỏi cảm thấy không hào hứng với tiết sinh hoạt lớp Các em cho rằng nó nhàm chán, đơn điệu Thậm chí các em học
yếu, ý thức chưa tốt còn sợ vì các em nghĩ đó là một “phiên tòa xét xử”, những giờ “luận tội” Có những tiết sinh hoạt hết giờ nhưng giáo viên vẫn chưa “xét xử” xong hoặc có những tiết không biết làm gì cho hết thời gian, lúc đó cả thầy
Trang 5và trò ngồi chờ tiếng trống Vì thế tiết sinh hoạt nhiều lúc bị coi thường, hiệu quả thấp
Thâm nhập vào diễn đàn của tuổi teen, tôi nhận thấy những tâm sự của các em
Có em cho rằng: Với tớ và hội bạn ở lớp thì tiết sinh hoạt nhẹ nhõm lắm
vì không phải học môn gì cả, tha hồ xả hơi Cô giáo vừa hiền vừa ít nói chả mấy khi tham gia tiết sinh hoạt, giao hết cho cán bộ lớp.
Có em lại tâm sự: Tất nhiên chúng tớ chẳng bao giờ đoán được nội dung tiết sinh hoạt Cô giáo chủ nhiệm với mấy cán bộ lớp sẽ tổng kết lại những gì ghi trong sổ Nam Tào (Sổ ghi đầu bài) rồi phê bình, kiểm điểm trước lớp Cái mới duy nhất là nín thở chờ xem tuần này anh nào nhà ta bị lên thớt và vận xui tới đâu với mấy hình phạt…
Theo khảo sát của nhóm nghiên cứu gồm các tác giả Nguyễn Văn Lượt – Phạm Văn Sơn – Nguyễn Thị Nhật Phương, khoa tâm lí học, trường Đại học
khoa học xã hội và nhân văn – Đại học quốc gia Hà Nội về “Cảm nhận hạnh phúc ở trường học của học sinh trung học phổ thông” được khảo sát ở một số
trường trung học phổ thông ở Hà Nội và Đà Nẵng thì kết quả một học sinh nữ
lớp 11 cho rằng: “Nhiều khi em cảm thấy giống như là mình không thuộc về nơi này, có nhiều áp lực từ nhiều phía, áp lực thành công trong mọi việc, suôn sẻ ở mọi việc mà mình không đạt được điều đó mình cảm thấy mình không cố gắng đủ” Hay một học sinh nữ lớp 12 thì nói: “Học ở trường áp lực thi cử là rất lớn,
em cảm thấy rất mệt mỏi” Vậy liệu các em mệt mỏi, chán nản, lo lắng thì mục tiêu giáo dục “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”, “Trường học hạnh phúc” liệu có đạt được không.
Năm học 2018 – 2019, lớp 10E35 – Trường THPT Triệu Sơn 3, lớp tôi chủ nhiệm có 43 em học sinh, trong đó 12 học sinh nam và 31 học sinh nữ Là lớp khối D số 2 nên về cơ bản các em ngoan, ít có biểu hiện tiêu cực Không có học sinh cá biệt nên mỗi tiết sinh hoạt cuối tuần đều diễn ra một cách bình lặng, suôn sẻ nhưng tôi nhận thấy học sinh của mình không vui, không thoải mái và không hào hứng đối với mỗi tiết sinh hoạt lớp Bước vào năm học 2019 – 2020, các em lên lớp 11, tôi nhận thấy phải thay đổi nội dung, hình thức tổ chức tiết sinh hoạt lớp Tôi đã tiến hành khảo sát bằng phiếu (Nội dung phiếu điều tra được trình bày ở phụ lục 1) Kết quả thu được như sau:
Lưu ý: Phiếu điều tra không yêu cầu ghi tên người được điều tra để đảm bảo tính khách quan
Bảng 1 Lớp Sĩ số Cảm nhận về tiết sinh hoạt lớp cuối tuần ở lớp 10E35
Số lượng
lượng
Trang 6Bảng 2 Lớp Sĩ số Em có muốn thay đổi cách thức sinh hoạt lớp cuối
tuần hay không?
Bảng 3
Bảng xếp loại hạnh kiểm lớp 10E35
2.2.2 Nguyên nhân của vấn đề
Từ thực trạng tiết sinh hoạt, qua những tâm sự với học sinh: trực tiếp, gọi điện, nhắn tin qua zalo, facebook, tôi nhận thấy một số lí do khiến tiết sinh hoạt lớp nhàm chán, không phát huy được hiệu quả là:
- Nội dung sinh hoạt lớp khô cứng, lặp đi lặp lại, không thực sự gắn với nhu cầu của học sinh
- Hình thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp đơn điệu, nhàm chán, không hứng thú với học sinh bởi các em không được cùng nhau tổ chức, tham gia vào giờ sinh hoạt lớp
- Giáo viên quá nghiêm khắc, không gần gũi, thân thiện, không đặt mình vào vị trí của học sinh để hiểu các em
- Giáo viên thường phê bình học sinh hơn là khen ngợi (60 – 70%), lẽ ra phải là ngược lại
- Cả giáo viên và học sinh chưa thực sự coi trọng tiết sinh hoạt lớp, chưa
có sự đầu tư kĩ lưỡng, tâm huyết cho tiết sinh hoạt
2.3 Các giải pháp được áp dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Xây dựng và phân công nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng cho đội ngũ cán
bộ lớp
Sinh hoạt lớp là hoạt động tập thể cuối tuần, là tiết học tự quản, học sinh
là chủ đạo, giáo viên giữ vai trò quản lí, giám sát Xác định được điều đó và để tránh tình trạng giáo viên biến tiết sinh hoạt thành tiết học thuyết giảng đạo đức gây tâm lí nhàm chán cho học sinh, tôi chủ yếu cho học sinh làm chủ các hoạt động của mình Như vậy, các em mới phát huy được tính tự giác, năng động, sáng tạo và tiết sinh hoạt lớp mới có không khí thoải mái, sôi nổi Để đạt được điều đó, vào đầu năm học tôi cho xây dựng đội ngũ cán bộ lớp gồm: Lớp trưởng, lớp phó học tập, lớp phó đời sống, lớp phó lao động và bốn tổ trưởng Ban chấp hành chi đoàn sẽ do đại hội chi đoàn bầu ra
Trang 7Trước hết, tôi xác định cho các em tiêu chí của một cán bộ lớp Đó là: có năng lực, trách nhiệm, năng động, nhiệt tình, gương mẫu và công tâm
Thứ hai là xây dựng đội ngũ cán bộ lớp Tôi lấy tinh thần tự nguyện để các em ứng cử, sau đó đến đề cử của các bạn và cuối cùng là ý kiến đề xuất và chốt của giáo viên
Thứ ba là tôi giao nhiệm vụ cho từng vị trí trong đội ngũ cán bộ lớp
- Lớp trưởng chịu trách nhiệm quản lí chung, báo cáo tình hình của lớp cho giáo viên chủ nhiệm, nắm bắt kế hoạch của nhà trường để triển khai và lên
kế hoạch hoạt động cho lớp; là chủ trì, chuẩn bị và là người dẫn chương trình trong các tiết sinh hoạt lớp
- Lớp phó học tập: Chủ trì trong các tiết sinh hoạt 15 phút đầu giờ chữa bài tập; báo cáo tình hình học tập của lớp cho giáo viên chủ nhiệm, chịu trách nhiệm quản lí các sổ sách của lớp, ghi thời khóa biểu chính khóa, học thêm
- Lớp phó đời sống: Chủ trì trong các buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ có văn nghệ, thu chi quỹ lớp, lên kế hoạch, chịu trách nhiệm các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao…do nhà trường phát động; mua quà để thưởng cho các bạn sau các cuộc thi vào cuối tháng, cuối kì, cuối năm và các dịp tổ chức sinh nhật
- Lớp phó lao động: lên kế hoạch, giao nhiệm vụ cho các tổ trực nhật, lao động khu vực lớp được Đoàn trường phân công
- Bốn bạn tổ trưởng của bốn tổ chịu trách nhiệm quản lí các thành viên trong tổ, báo cáo tình hình trong tổ cho lớp trưởng, giáo viên chủ nhiệm, phân công trực nhật, lao động cho các tổ viên
Để đạt được “Lớp học hạnh phúc”, “Tiết học hạnh phúc” thì vai trò của
cán bộ lớp là rất lớn Dường như các em là người quyết định cho việc triển khai
mô hình đó Tôi lên kế hoạch hoạt động chung cho cả năm học; định hướng cho các em thực hiện; việc cụ thể còn lại là lập kế hoạch, nội dung từng mảng là phần việc của các em Đương nhiên là các em làm dưới sự giám sát, duyệt của giáo viên chủ nhiệm Các em chỉ bỡ ngỡ lúc đầu còn thời gian sau các em hoàn toàn tự chủ và thành thục Có được đội ngũ cán bộ lớp năng động, sáng tạo, nhiệt huyết sẽ khơi dậy được tinh thần tập thể, tổ chức các hoạt động sôi nổi, hấp dẫn
2.3.2 Xây dựng kế hoạch, các bước tiến hành cho tiết sinh hoạt lớp theo mô hình “Tiết học hạnh phúc”
Đây là khâu hết sức quan trọng được tiến hành ngay từ đầu năm học Mục đích của năm học 2019 – 2020 của lớp 11E35 là xây dựng tiết sinh hoạt lớp cuối
tuần bằng mô hình “Tiết học hạnh phúc” Tôi nói rõ cho học sinh về mục đích
xây dựng tiết học đó, các em rất hào hứng và tôi cũng lấy ý kiến từ chính tâm tư,
tình cảm, nguyện vọng, sự sáng tạo của các em về xây dựng mô hình “Tiết học hạnh phúc” Trên cơ sở ý kiến của học sinh, tâm huyết của bản thân, tôi xây dựng kế hoạch về một “Tiết học hạnh phúc”, biến một tiết học từ quan niệm lâu
nay là mô típ, nhàm chán, đơn điệu trở thành một tiết học sôi nổi, vui vẻ, ý nghĩa
Trang 8Tôi lên kế hoạch (chủ đề, nội dung, các bước, cách thức sinh hoạt) cho từng tuần, từng tháng, cả kì và năm học trên cơ sở nhiệm vụ năm học, các hoạt động chủ điểm của các tổ chức nhà trường, mục tiêu, kế hoạch của lớp chủ nhiệm Tôi thiết kế giáo án cụ thể, chi tiết Để giờ sinh hoạt đạt hiệu quả cao, tôi giao nội dung chuẩn bị cho tổ, các cá nhân liên quan trước một tháng và duyệt trước khi các em thực hiện ít nhất hai ngày Lớp trưởng sẽ là người chủ trì các tiết sinh hoạt lớp
Quá trình tiến hành một tiết sinh hoạt lớp theo mô hình “Tiết học hạnh phúc” như sau:
* Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)
Để tạo không khí sôi nổi trước giờ sinh hoạt, cả lớp sẽ cùng nhau hát chung một bài về quê hương, đất nước, thầy cô, mái trường
* Hoạt động 2: Tổng kết, đánh giá hoạt động trong tuần (10 phút)
- Bước 1: Các tổ trưởng báo cáo tình hình của tổ mình trong tuần qua: ưu điểm, hạn chế, cá nhân tốt điển hình, cá nhân chưa tốt, biện pháp của tổ đã hỗ trợ, giúp đỡ bạn còn vi phạm, sự chuyển biến của các bạn đó trong tổ
- Bước 2: Các lớp phó có liên quan báo cáo hoạt động về lĩnh vực mình quản lí trong tuần (Ví dụ: lớp phó học tập báo cáo tình hình học tập, bạn nào được nhiều điểm tốt, thành tích nổi bật, bạn nào chưa học bài…)
- Bước 3: Học sinh phát biểu Bạn được điểm 9, 10 có thể phát biểu bí quyết được điểm cao tiết đó, môn đó Bạn vi phạm nói lên biện pháp khắc phục, sửa chữa lỗi
- Bước 4: Lớp trưởng tổng kết trên cơ sở các tổ, các lớp phó báo cáo và nhận xét của bản thân Lớp trưởng chủ trì bầu ra tổ xuất sắc, cá nhân xuất sắc để nhận phần thưởng vào cuối tháng, cuối kì và cuối năm
* Hoạt động 3: Xây dựng kế hoạch hoạt động cho tuần tiếp theo (5 phút)
- Trên cơ sở kế hoạch của nhà trường, các đoàn thể, lớp trưởng xây dựng, đưa ra kế hoạch, mục tiêu của lớp trong tuần tiếp theo: thi đua của lớp, số điểm tốt…
- Bí thư đoàn triển khai kế hoạch hoạt động đoàn (nếu có) Ví dụ các hoạt động trọng điểm của đoàn kỉ niệm những ngày lễ lớn: 20/11, 26/3: thi văn nghệ, báo bảng, báo tập, thể dục thể thao, nấu ăn, cắm hoa…bí thư sẽ là người triển khai và xây dựng kế hoạch cụ thể
- Lớp phó học tập thông báo (nếu có điều chỉnh) thời khóa biểu chính khóa và học thêm
* Hoạt động 4: Giáo viên chủ nhiệm nhận xét, đánh giá và triển khai
kế hoạch của nhà trường (5 phút)
Trong một tiết sinh hoạt lớp phần nhận xét, đánh giá của giáo viên chủ nhiệm cũng là một khâu mà các em chờ đợi Thế nhưng không phải các em chờ đợi để được cô thuyết giảng đạo đức, để bị chê hay là phạt Nắm được thực tế
tâm lí học sinh cũng như nhận xét của một số cán bộ giáo dục “Trong các buổi
Trang 9sinh hoạt lớp hiện nay, các thầy cô thường chê học trò nhiều hơn khen ngợi”,
“thầy cô tiết kiệm lời khen, phung phí lời chê” Và đương nhiên chẳng ai thích
mình bị chê bai đặc biệt là các em đang ở độ tuổi mới lớn Tuy nhiên, cũng không thể chỉ khích lệ, tán dương mà phải kết hợp một cách linh hoạt để các em được khen cảm thấy vui thích và có ý chí phấn đấu thêm, các em bị chê cũng không cảm thấy xấu hổ, sợ hãi mà rút kinh nghiệm để khắc phục, sửa chữa Bởi vậy, trong quá trình nhận xét, đánh giá hoạt động trong tuần của học sinh, tôi tập trung hai điểm sau:
Thứ nhất là khen chê đúng mực Tôi chỉ ra các mặt mà các em đã làm được, biểu dương những học sinh tiêu biểu về học tập, ý thức Những bạn tuyên dương phải thực sự xứng đáng Tôi chỉ rõ các em đã làm được những việc gì để động viên, khích lệ và cũng để các bạn khác thấy rằng đó cũng không phải là những việc quá xa vời mà mình không làm được Bên cạnh đó tôi chỉ ra những hạn chế mà các em chưa làm được mặt này, mặt khác và đưa ra những biện pháp khắc phục Có như vậy các em có mắc lỗi cũng không quá sợ hãi, xa lánh với giáo viên và các bạn trong lớp Đồng thời tạo cho các em một động lực để sửa chữa
Ví dụ: Em An ngồi trong lớp rất hay ngủ gật, dùng điện thoại, bị thầy cô
bộ môn nhắc nhở nhiều Theo tìm hiểu, tôi được biết em ham điện tử, ở nhà ngủ rất ít, không chịu học bài dẫn đến học hành sa sút, ý thức, tinh thần tập thể cũng kém đi Đầu năm lớp 11, tôi nói trong tiết sinh hoạt lớp về những mặt tốt của em: có tố chất, hòa đồng, năng động Tôi khích lệ: nếu em sửa được khuyết điểm thì sẽ được thưởng Đồng thời, tôi giao cho An phụ trách nhiều công việc của lớp để em thể hiện trách nhiệm với tập thể, xếp em ngồi cạnh bạn học tốt nhất lớp để kèm cặp Kết quả chỉ sau một tháng thấy An có chuyển biến rõ rệt, cuối học kì 1 từ hạnh kiểm loại khá lên loại tốt, học lực có nhiều tiến triển Cuối năm học 2019 – 2020 An là học sinh tiên tiến
Thứ hai là thưởng phạt công minh Học sinh lớp tôi chờ đến tiết sinh hoạt nhất là tiết sinh hoạt của tuần cuối cùng trong tháng để được nhận phần thưởng Trước hết tôi cho bốn tổ thi đua với nhau, nếu trong tuần tổ nào không có học sinh vi phạm mà lại được nhiều điểm 9,10, làm được nhiều việc tốt thì tổ đó đứng nhất và cộng 4 tuần lại sẽ ra tổ nhất tháng Tổ này sẽ được thưởng theo nội quy lớp Trong tuần bạn nào được nhiều điểm tốt, việc tốt, cộng 4 tuần lại sẽ bầu
ra 3 bạn: nhất, nhì, ba của tháng được nhận quà vào tuần cuối của tháng Tôi thiết nghĩ bằng việc trao thưởng (dù món quà nhỏ, giá trị vật chất không cao, được trích từ nguồn quỹ lớp) sẽ động viên, khích lệ các em rất nhiều để cố gắng, phấn đấu Bên cạnh thưởng là phạt Đối với tổ xếp cuối của tháng thì tháng sau
tổ đó phải nhặt rác, dọn dẹp, cắt cỏ khu vực khuôn viên của lớp được đoàn trường giao Đối với học sinh vi phạm nhiều nhất trong tháng (lớp tôi không có học sinh cá biệt cùng lắm là các em đi muộn, nói chuyện riêng, chưa làm bài tập) thì các em được cho cơ hội sửa chữa ở tuần sau, nếu tiếp tục vi phạm thì cuối tháng sẽ bị bốc thăm hình thức xử phạt (làm như vậy các em vi phạm cũng không cảm thấy chán nản, áp lực) như: phạt trực nhật, dọn dẹp sân trường, chống đẩy…
Trang 10Sau cùng, tôi triển khai các kế hoạch của nhà trường trong tuần tiếp theo Mục tiêu tuần tiếp theo của lớp, phương hướng, chỉ tiêu và biện pháp thực hiện phù hợp với tình hình của lớp và từng học sinh Tôi không đề cao quá các chỉ tiêu, không ép các em phải đạt được quá sức mà căn cứ vào đặc điểm của lớp để đưa ra mục tiêu phù hợp Vì vậy, các em phấn đấu và cũng rất thoải mái
* Hoạt động 5: Tổ chức hoạt động tập thể theo hướng đa dạng hóa nội dung và hình thức tổ chức (20 phút)
Ngoài các hoạt động trên (gần như theo mô típ yêu cầu của một tiết sinh hoạt lớp) thì tôi rất chú trọng đến hoạt động thứ 5 này Theo tôi được biết có nhiều lớp hoạt động thứ 5 này gần như là làm cho có, qua loa hoặc không làm
Vì vậy, các em dường như không hề có một sự chờ đợi với tiết sinh hoạt lớp Cho nên một tiết sinh hoạt lớp có hạnh phúc hay không, các em có hạnh phúc, vui vẻ và lớp có đoàn kết hay không là ở phần các em được tham gia, được vui chơi trong các hoạt động tập thể Do đó, tôi xây dựng các hoạt động tập thể là: sinh hoạt theo chủ đề, tổ chức sinh nhật cho các bạn có sinh nhật trong tháng, tổ chức trò chơi, góc tâm sự, hài hước Mỗi tháng có khoảng 4 tiết sinh hoạt, tôi lên
kế hoạch từ đầu năm học, mỗi tuần của tháng sẽ có một chủ đề để các em sinh hoạt
- Tuần 1: Sinh hoạt theo chủ đề
- Tuần 2: Tổ chức sinh nhật
- Tuần 3: Tổ chức trò chơi “Đi tìm tri thức, kĩ năng sống”
- Tuần 4: Trao quà, góc hài hước, tâm sự
Phần này giáo viên lên kế hoạch, học sinh chuẩn bị, giáo viên duyệt trước khi thực hiện ít nhất hai ngày Trong tiết sinh hoạt, lớp trưởng chủ trì và các bạn trong các tổ được phân công sẽ thực hiện Cụ thể, nội dung và cách thức tổ chức như sau:
Một là: Tổ chức hoạt động tập thể theo chủ đề
Nội dung này được thực hiện ở tuần thứ nhất của tháng Chủ đề được báo trước trong kế hoạch sinh hoạt lớp đầu năm, lớp gồm 4 tổ, các tổ đã được chuẩn
bị và trình bày chủ đề không quá 3 phút
Tôi lên kế hoạch về chủ đề cho từng tháng, chủ đề bám sát kế hoạch năm học, những ngày lễ lớn của đất nước, gần gũi với lứa tuổi và định hướng nghề nghiệp đối với các em Chủ đề từng tháng là:
- Tháng 9: Tuổi trẻ với an toàn giao thông
- Tháng 10: Phụ nữ Việt Nam
- Tháng 11: Tôn sư trọng đạo
- Tháng 12: Thanh niên xây dựng và bảo vệ đất nước
- Tháng 1: Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
- Tháng 2: Thanh niên với lí tưởng cách mạng
- Tháng 3: Tuổi trẻ với tình bạn, tình yêu
- Tháng 4: Nghề nghiệp của tôi trong tương lai
