SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 3 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN CÙNG CÁC PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC NHẰM KÍCH THÍCH HỨNG THÚ HỌC TẬ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN CÙNG CÁC PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC NHẰM KÍCH THÍCH HỨNG THÚ HỌC TẬP, TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC VÀ KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH QUA DẠY HỌC MỘT SỐ BÀI MÔN CÔNG NGHỆ 12
Ở TRƯỜNG THPT.
Người thực hiện: Trịnh Thị Hậu Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Công nghệ CN
THANH HOÁ NĂM 2020
Trang 2MỤC LỤC
Trang
1.1 Lí do chọn đề tài……… 1
1.2 Mục đích nghiên cứu……… 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu……… 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu……… 2
2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 3 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm……… 3
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề……… 6
2.3.1 Các giải pháp của đề tài được sử dụng trong các hoạt động 6
2.3.2 Các ví dụ cụ thể ……… 7
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường……… 17
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 19 3.1 Kết luận……… 19
3.2 Kiến nghị……… 20
Trang 3Để thực hiện được nhiệm vụ đó, giáo dục đạo đức, ý thức trách nhiệm chothế hệ tương lai là một nội dung không thể thiếu trong chương trình giáo dục ở
các cấp học của hệ thống giáo dục quốc dân vì như Bác Hồ đã nói: “Hiền dữ
phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên” [3] Vì vậy ngoài việc dạy
học các kiến thức trong chương trình giáo dục cho học sinh thì việc “Học làm người trước khi học lấy chữ” quả thực là yếu tố quan trọng hình thành nhân
cách con người Đối với học sinh thì việc giáo dục đạo đức lại là việc cần quantâm trước tiên và kịp thời Bên cạnh đó thông qua việc dạy học cũng cung cấpnhững kỹ năng cần thiết trong cuộc sống đã và đang là một điều quan trọngkhông kém góp phần truyền tải các kiến thức, kỹ năng mềm đến những công dântrẻ tuổi một cách ngắn nhất, khoa học và hiệu quả nhất
Trong các môn học và các hoạt động giáo dục ở trường THPT thì môn Côngnghệ là một trong những môn học liên quan rất nhiều đến các kiến thức trongthực tế, có thể lồng ghép để giáo dục đạo đức và đưa một kỹ năng trong cuộcsống đến với học sinh Xong nội dung giáo dục thì nhiều nhưng chọn nội dungnào để dạy và cách dạy như thế nào cho có hiệu quả cũng là một vấn đề quantrọng cần bàn Mặt khác, do tâm lý chung của đa số học sinh, phụ huynh họcsinh và thậm chí cả giáo viên thì môn Công nghệ vẫn là môn học phụ Đặc biệtđối với học sinh lớp 12 lớp cuối cấp áp lực thi cử nặng nề nên gần như các emkhông quan tâm đến các môn học mà không phục vụ cho việc lựa chọn khối thi,hay thi tốt nghiệp THPT quốc gia, đó cũng là một trong những lý do khiến giáoviên cũng chưa có sự đầu tư cho môn học, tiết học còn diễn ra một cách đơnđiệu, khô khan, đồ dùng dạy học ít được sử dụng hoặc sử dụng nhưng chưa thực
sự hiệu quả, học trò học đối phó, chiếu lệ, không tập trung, giờ học chưa gâyđược hứng thú nên hiệu quả giáo dục của bộ môn chưa thực sự đạt được theoyêu cầu
Để tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả giờ dạy theo yêu cầu đổi mới
phương pháp dạy học với định hướng “lấy học sinh làm trung tâm” và nhằm
mục đích phát triển năng lực cho học sinh Là giáo viên dạy môn Công nghệ tôiluôn xác định rằng: Việc làm cho học sinh hiểu và mong muốn tìm hiểu một sốkiến thức kỹ năng đặc trưng của môn học rồi ứng dụng nó vào các hoạt độnghàng ngày là một điều khó vì các kiến thức thuộc phân môn đa số là những kiếnthức rất “khô khan” mang nặng tính chất “nguyên lí kỹ thuật” và “khó truyềnđạt” nên muốn làm được điều đó, người giáo viên cần phải năng động, sáng tạo
và linh hoạt trong sử dụng các phương pháp, hình thức dạy học Từ đó nhằmmục đích kết hợp giáo dục, uốn nắn các em học sinh chưa ngoan, lười học, hay
vi phạm nội quy của trường và lớp, thường xuyên bị nhắc nhở, chưa có hứng thú
Trang 4tiếp thu trong các giờ học trên lớp, vì vậy cần có người Thầy dẫn dắt học sinhqua từng bài giảng vừa lĩnh hội được kiến thức, vận dụng một số kỹ năng vàothực tế, vừa kết hợp giáo dục đạo đức học sinh trong nội dung bài học Vì vậyphải khơi dậy được ở người học niềm đam mê hứng thú với tiết học, môn họckhi đó mớitạo được hứng thú học tập, phát triển được năng lực người học và đạtđược mục tiêu giáo dục như mong muốn
Bên cạnh đó, môn Công nghệ 12 có một số nội dung, chủ đề khá thuận lợi đểgiáo viên thực hiện việc tích hợp một số kiến thức liên môn, các phương pháp
kỹ thuật dạy học tích cực để học sinh tìm hiểu một số vấn đề như: Bảo vệ môitrường ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống giảm nhẹ rủi ro thiên tai, dịchbệnh; an toàn giao thông; an toàn trong sử dụng điện, tiết kiệm điện năng….từ
đó lồng ghép để giáo dục đạo đức và một số kỹ năng sống cần thiết cho họcsinh Chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài: “Tích hợp kiến thức liên môn cùng các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực nhằm kích thích hứng thú học tập, tăng cường hiệu quả giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh qua dạy học một số bài môn Công nghệ 12 ở trường THPT” làm đề tài sáng kiến kinhnghiệm của mình trong năm học 2019 - 2020 Đây là vấn đề khiến tôi suy nghĩrất nhiều trong quá trình công tác giảng dạy ở trường THPT Triệu Sơn 3, đề tàithực sự thiết thực và rất cần thiết hiện nay trong dạy học môn học
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở đưa ra cách tiến hành tích hợp các kiến thức liên môn cùng cácphương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực trong dạy học một số bài môn Côngnghệ 12 nhằm kích thích hứng thú học tập, đồng thời nâng cao hiệu quả công tácgiáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh, làm cho tiết học trở nên nhẹnhàng, không bị khô khan, nhàm chán nhưng cũng không làm ảnh hưởng tớimục tiêu của bài học Từ đó tôi đã giải tỏa được những vướng mắc mà trước đâykhi dạy học tôi đã gặp phải, tạo được niềm tin cho đồng nghiệp và học sinh
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Là các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực cùng với kiến thức liên môn
có liên quan đến một số vấn đề cấp thiết trong cuộc sống như: Bảo vệ môitrường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống dịch bệnh; an toàn giaothông; an toàn trong sử dụng điện, tiết kiệm điện năng, sử dụng công nghệ thôngtin, mạng xã hội hiện nay….thông qua nội dung một số bài môn Công nghệ 12
- Tìm hiểu nguyên nhân làm HS chưa hứng thú, chưa đam mê với môn học
- Đề tài khảo sát, đánh giá được thực trạng việc học tập của học sinh một sốlớp được chọn làm đối tượng nghiên cứu trước và sau tác động
- Đề tài khảo sát số lượng HS của lớp còn chưa chăm ngoan, ý thức chưa tốt
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết
Nghiên cứu sách giáo khoa, báo, tài liệu, giáo trình, các văn bản, chỉ thị,
nghị quyết cơ bản liên quan đến nội dung đề tài Trên cơ sở đó phân tích, tổnghợp khái quát, rút ra những vấn đề cần thiết cho đề tài
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
Tham gia dự giờ lấy ý kiến của thầy cô phụ trách việc giảng dạy môn Công
nghệ ở trường Từ đó xác định được những khó khăn trong việc triển khai dạy
Trang 5học môn công nghệ Thăm dò trao đổi ý kiến với giáo viên về vấn đề đổi mớiphương pháp dạy học Tiếp thu ý kiến của các thầy cô giáo khi tiến hành xâydựng các nội dung bài học liên quan đến nội dung đề tài.
- Phương pháp thực nghiệm
Trên cơ sở đề xuất ý tưởng đề tài sẽ giúp chúng ta sẽ khắc sâu kiến thức,đồng thời tiến hành soạn giáo án thực nghiệm, thực hiện việc thực nghiệm tạitrường nhằm kiểm chứng kết quả nghiên cứu và đề xuất của đề tài
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
Thông qua kết quả quan sát tiết dạy, phân tích, kiểm tra – đánh giá kết quảhọc tập của học sinh, xử lý thống kê toán học rồi rút ra những kết luận cần thiết
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Xã hội ngày càng phát triển, học sinh được rèn luyện đạo đức, trang bị kỹnăng sống sẽ hình thành lối tư duy tích cực, ứng xử đúng đắn Do đó hiện naygiáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng cho học sinh là một trong những nhiệm vụtrọng tâm hàng năm của ngành GD&ĐT Các hoạt động giáo dục học sinh trongnhiều năm trở lại đây nhìn chung đạt được chất lượng và hiệu quả tốt, góp phầnhạn chế đến mức thấp nhất những sai phạm của các em, vì vậy các trường họccần tăng cường công tác giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh, tạo sựchuyển biến mạnh mẽ trong năm học mới
Hiện nay, giáo dục đạo đức cho học sinh gắn chặt với giáo dục tư tưởngchính trị, giáo dục truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc, giáo dục pháp luậtnhà nước XHCN, cung cấp cho học sinh những phương thức ứng xử đúng trướcvấn đề của xã hội…giúp cho các em có khả năng tự kiểm soát được hành vi củabản thân một cách tự giác, chống lại những biểu hiện lệch lạc về lối sống
Thiết nghĩ khi nội dung chương trình môn học đã được giảm tải, trong mộtgiờ học bộ môn, thực sự nếu có được sự tác động, phối kết hợp các kiến thứcliên môn, nội dung giáo dục đạo đức vào môn học chắc chắn sẽ giải quyết đượccác vấn đề vấn đề nổi cộm, giúp học sinh dần dần hình thành ý thức tổ chức kỉluật trong các giờ học bộ môn, góp một phần nhỏ bé giúp các em nhận thứcđược vấn đề để thực hiện đúng nội quy, quy định của nhà trường vận dụngnhững điều tốt vào cuộc sống thực tiễn hàng ngày Nếu so với các môn họckhác, môn Công nghệ khô khan và không hấp dẫn, ít có sự ràng buộc như cácmôn thi THPT quốc gia Tuy nhiên bộ môn Công nghệ lại mang tính thực tế,ứng dụng cao, kiến thức gần gũi trong đời sống hàng ngày, học sinh có thể vậndụng một số kiến thức cơ bản, áp dụng ngay vào cuộc sống sau khi đã được lĩnhhội, nắm chắc đầy đủ những nội dung kiến thức trong bộ môn Do đó, là giáoviên giảng dạy môn Công nghệ, là một Đảng viên, tôi mong muốn học sinh củamình có một kiến thức vững vàng và phẩm chất đạo đức tốt Để đạt được điều
đó tôi luôn băn khoăn, trăn trở, nhiệt huyết phấn đấu với mục tiêu mình đặt ra
Vì vậy, trong giảng dạy môn Công nghệ với những nội dung lồng ghép đểtuyên truyền phổ biến, giáo dục về các vấn đề cấp thiết trong cuộc sống cần phảigắn với những hoạt động thường ngày của học sinh như vấn đề: Bảo vệ môitrường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống giảm nhẹ rủi ro thiên tai,dịch bệnh; an toàn giao thông, an toàn trong sử dụng điện, tiết kiệm điện năng…
Trang 6hướng học sinh vào việc thực hành trong cuộc sống hàng ngày mà bài học đặtra; khơi dậy ở học sinh ý chí thể hiện sự thống nhất đó Như vậy, việc học sẽ trởnên dễ dàng, thuận lợi hơn và đây là nguồn cung cấp tư liệu để học sinh khaithác nội dung học tập và tiếp nhận kiến thức về các vấn đề cấp thiết của xã hộimột cách tích cực, tự giác Góp phần giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho họcsinh.
Vì thế, việc tích hợp các kiến thức liên môn và các phương pháp, kỹ thuậtdạy học tích cực theo định hướng phát triển năng lực học sinh, nhằm tạo hứngthú học tập, tăng cường hiệu quả giáo dục đạo đức và kỹ năng sống là việc làmthiết thực để góp phần thực hiện hóa chủ trương, chính sách, pháp luật củaĐảng, Nhà nước vào cuộc sống
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Nội dung kiến thức môn Công nghệ 12 là những kiến thức lí thuyết thường
mờ nhạt và trừu tượng, mang nặng tính nguyên lý kỹ thuật Do đó học sinh rấtkhó khăn trong quá trình tiếp nhận cũng như khắc sâu kiến thức vừa nghiên cứu,gây ra sự nhàm chán đối với môn học Còn về phía học sinh, có thói quen thụđộng quen nghe, quen chép, ghi nhớ và tái hiện một cách máy móc, những gìgiáo viên đã giảng và chỉ biết những kiến thức mà giáo viên đã cung cấp Mặtkhác xu hướng lựa chọn nghề nghiệp, sức thuyết phục của chương trình còn ởmức độ, tâm lí coi nhẹ môn học của học sinh và còn nhiều lí do khác nữa đượcđưa ra để biện minh cho một thực tế là chất lượng và hiệu quả của giờ học chưacao Song tôi thiết nghĩ mấu chốt của vấn đề là ở chỗ bản thân người giáo viênCông nghệ cũng đang dạt theo sự ngại học của học sinh, quá nặng nề đến việctrang bị kiến thức mà không thấy kiến thức ấy phải được tổ chức thế nào để giúphọc sinh tiếp nhận một cách dễ dàng và hứng thú
Thể hiện ở việc đầu năm trong tiết học đầu tiên tôi đều tiến hành điều trahứng thú học tập của học sinh với môn Công nghệ ở các lớp tôi dạy Qua đó đểnắm bắt tình hình chung về quan điểm thái độ học tập của học sinh đối với bộmôn và đưa ra được các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục của bộ môn.Nội dung phiếu điều tra được trình bày ở (Phụ lục 1) (Phiếu điều tra không yêucầu ghi tên học sinh để đảm bảo tính khách quan) Kết quả điều tra như sau:
Bảng 2.2.1 Thống kê về hứng thú học tập của HS với môn học Công nghệ
Mức độ hứng
thú
Năm học 2018 – 2019 Năm học 2019 – 2020
TổngLớp 12D4 Lớp 12D3 Lớp 12E2 Lớp 12E4
sinh được điều tra không thích học môn Công nghệ Các em học sinh còn chưa
có hứng thú và đam mê khi học tập bộ môn này Hơn nữa chương trình mônCông nghệ quá rộng, kiến thức nhiều mà giáo viên chưa rút gọn những gì cần
Trang 7truyền đạt và những vấn đề nào cần hướng dẫn cho học sinh Qua quá trình điềutra thể hiện ở bảng sau:
Bảng 2.2.2 Nguyên nhân làm học sinh chưa hứng thú với môn Công nghệ
Nguyên nhân
Năm học 2018 – 2019 Năm học 2019 – 2020
TổngLớp 12D4 Lớp 12D3 Lớp 12E2 Lớp 12E4
Do tiết học buồn tẻ,
không lôi cuốn 17 38,6 17 40,5 16 36,4 18 43,9 68 39,8
Do nội dung kiến thức
SGK còn trừu tượng khó
hiểu, nhiều lý thuyết 9 20,5 10 23,8 9 20,5 11 26,8 39 22,8
Do đó là môn học phụ 13 29,5 13 30,9 19 43,1 10 24,4 55 32,2
Ý kiến khác 5 11,4 2 4,8 0 0 2 4,9 9 5,2Tổng 44 100 42 100 44 100 41 100 171 100
Kết quả điều tra trên cho thấy, học sinh chưa có hứng thú học tập với bộ
môn do nhiều nguyên nhân Song nguyên nhân chủ yếu nhất (chiếm tới 39,8%
tổng số học sinh được điều tra) là do tiết học không có gì mới mẻ, đơn điệu, khôkhan buồn tẻ…do đó không đủ sức gây được sự chú ý, hấp dẫn từ phía ngườihọc, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh tronggiờ học của môn học
Mặt khác, đứng trước thực trạng hết sức báo động về tình hình vi phạmpháp luật của thanh, thiếu niên và học sinh hiện nay như: Theo thống kê củaViện kiểm sát nhân dân tối cao chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2019 cóhơn 3600 tội phạm trong lứa tuổi vị thành niên Như vậy, tính trung bình mỗingày có gần 13 vụ phạm tội với 20 tội phạm ở độ tuổi chưa thành niên Nếu nhưtrước đây, tội phạm chưa thành niên hầu hết là nam giới, thì trong nửa đầu nămnay, có 100 tội phạm là nữ giới Tỉ lệ không chấp hành luật ATGT, chưa có ýthức bảo vệ môi trường của lứa tuổi ở bậc THPT chiếm đến 70%, báo Đô thị,
giao thông ngày 04/3/2019 có bài viết “Đi đâu cũng thấy học sinh, sinh viên vi phạm Luật ATGT” Đối tượng xả rác bừa bãi ở các bãi biển, các khu du lịch
chiếm trên 80% là các bạn trẻ; Thanh thiếu niên nghiện game, cá độ, cờ bạc, tộiphạm internet …[2], [8] Xu hướng gia tăng các vụ vi phạm đạo đức, pháp luậttrong lứa tuổi chưa thành niên đang là hồi chuông rất đáng báo động đòi hỏi có
sự quan tâm hơn nữa của các cấp, các ngành và toàn xã hội Chính vì vậy việcthiếu hiểu biết cũng như không trang bị về kiến thức, kỹ năng, đạo đức lối sống
về một số vấn đề cấp thiết của xã hội ở không ít học sinh là điều dễ hiểu
Trường THPT Triệu Sơn 3 là đơn vị được đặt ở khu vực bán sơn địa, họcsinh chủ yếu là con em thuần nông, điều kiện còn khó khăn đa phần các emchăm ngoan, ý thức học tập tốt, chú ý nghe giảng, ghi chép bài đầy đủ, thực hiệnnghiêm túc nội quy của trường lớp, có ý thức kỉ luật, lễ phép với thầy cô, cán bộnhân viên trong trường học Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận học sinh còn chưangoan, ý thức chưa tốt, lười học, ham chơi, thường xuyên đi học muộn, bỏ tiết,nghỉ học không phép, sử dụng điện thoại trong giờ học chưa tuân thủ nội quy,quy định của nhà trường, đặc biệt vẫn còn tình trạng học sinh vi phạm an toàn
Trang 8giao thông Cụ thể xét thống kê tổng hợp 8 lớp thông qua các giáo viên chủnhiệm khối 12 về một số học sinh còn chưa tích cực rèn luyện và học tập, códanh sách kèm theo (phụ lục 2).
Vậy làm thế nào để có thể tạo được sự hấp dẫn, cuốn hút đối với học sinhtrong các tiết học, một cách có hệ thống, bài bản mà không bị đơn điệu, khôkhan, nhàm chán; Làm thế nào để học sinh có lối sống đạo đức và kỹ năng sốngtốt Điều đó đòi hỏi những giáo viên dạy môn Công nghệ phải biết lựa chọn kiếnthức, phương pháp, hình thức tổ chức phù hợp với từng bài, từng chủ đề, từngđối tượng học sinh, đặc biệt phải chú ý đến nhu cầu tư duy, tâm lý muốn khám
phá cái mới, cái độc đáo ở học sinh THPT Chính vì vậy, năm học 2016 – 2017
tham gia cuộc thi dạy học tích hợp, vận dụng kiến thức liên môn trong giải quyếtcác vấn đề thực tiễn, và trong các năm học tiếp theo cho đến nay sau khi nghiêncứu kỹ các nội dung tập huấn về việc dạy học theo định hướng phát triển nănglực học sinh Tôi đã kết hợp cả việc ứng dụng các kiến thức liên môn và cácphương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực, nhằm tạo hứng thú học tập đồng thờigiáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh trong các tiết học của môn Côngnghệ và bước đầu đã thu được những tín hiệu tích cực đáng khích lệ Các em đãrất hào hứng chờ đợi các tiết học được sử dụng vốn hiểu biết của bản thân cóđược qua nhiều môn học khác nhau ở nhà trường, mà bình thường không phải aicũng đủ điều kiện chinh phục Bởi ở đó, các em có cơ hội được thể hiện sự hiểubiết, được bộ lộ khả năng, thế mạnh của mình và đặc biệt các em có điều kiện đểrèn luyện tu dưỡng đạo đức, bồi dưỡng cho bản thân những kỹ năng sống tốt,lành mạnh, từ đó tự nguyện chấp hành đúng và tự thấy mình cần có trách nhiệmtuyên truyền tích cực đến người thân trong gia đình, bạn bè và những ngườixung quanh những kiến thức, kỹ năng cần thiết trong cuộc sống vì một cuộcsống tốt đẹp hơn cho chình mình và người thân của mình
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Trong sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã tích hợp kiến thức liên môn cùng các
phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực nhằm kích thích hứng thú học tập, tăng cường hiệu quả giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh qua dạy học một số bài môn công nghệ 12 ở trường THPT qua các hoạt động có thể
khai thác được trong bài học như sau:
2.3.1 Các giải pháp của đề tài được sử dụng trong các hoạt động học
a Hoạt động kiểm tra bài cũ
Thay vì sử dụng câu hỏi vấn đáp trong kiểm tra bài cũ và với thời gian từ 5đến 7 phút chỉ kiểm tra bài cũ được 1 - 3 học sinh, tâm lý các em lúc nào cũngcăng thẳng lo học thuộc lòng bài thầy cô giáo đã cho ghi, thì với việc tích hợpcác kiến thức liên môn cùng các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực như kỹthuật sơ đồ tư duy, kỹ thuật khăn phủ bàn, ứng dụng một số trò chơi GV có thểkiểm tra được nhiều học sinh hơn, các em tích cực, tự tin và đặc biệt không bịcăng thẳng trong việc học bài cũ của môn học Từ đó giáo viên cũng có thể lồngghép giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh
Với hình thức kiểm tra bài cũ nói trên: Học sinh rất hứng thú và tích cựctham gia, không khí học tập sôi nổi hơn hẳn Giáo viên có thể ứng dụng linhhoạt cho cả lớp tham gia hoặc cũng có thể gọi tên cụ thể một nhóm từ 10-15 học
Trang 9sinh có học lực ngang nhau tham gia trả lời thông qua một số trò chơi, hoặc sửdụng kỹ thuật sơ đồ tư duy để kiểm tra bài cũ các em còn lại quan sát, nhận xét
để tránh hiện tượng một số em có khả năng chậm hơn không có cơ hội ghi điểm
b Hoạt động giới thiệu bài mới
Thực chất đây là hình thức giáo viên ứng dụng các phương pháp kỹ thuậtdạy học tích cực cùng các kiến thức liên môn có nội dung phù hợp với chủ đềcủa bài học thông qua một số trò chơi truyền hình mang tính thời sự, hấp dẫn đểdẫn dắt học sinh vào bài mới thay thế cho các phương pháp dạy học truyềnthống nhằm tạo tâm lý hứng thú muốn khám phá bài học mới cho học sinh Với cách giới thiệu bài mới trên đã gây được sự chú ý và hứng thú học tậpcho học sinh Các em thực sự đã bị cuốn hút vào bài học và rất hào hứng chờ đợinhững bài học mới Đồng thời đã huy động được tính tích cực của hầu hết họcsinh trong cả lớp, em nào cũng phải suy nghĩ, động não và hoạt động; phát triểnđược năng lực tư duy logic, năng lực hợp tác làm việc nhóm qua việc các emtrao đổi để phát huy những năng lực cơ bản của con người mới trong thời kỳ hộinhập và phát triển Bên cạnh đó giáo viên có thể định hướng giáo dục đạo đức
và kỹ năng sống cho học sinh
c Hoạt động làm rõ từng nội dung kiến thức mới của bài học
Giáo viên giới thiệu tổng quan về vấn đề cần tìm hiểu và khéo léo áp dụngtình huống giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua việc ứngdụng các kiến thức liên môn, các phương pháp kỹ thuật dạy học tích cực có nộidung liên quan đến vấn đề an toàn giao thông, bảo vệ môi trường, ứng phó vớibiến đổi khí hậu, an toàn trong sử dụng điện, tiết kiệm điện năng để chuyển ý,dẫn học sinh vào phần kiến thức mới Từ đó giáo viên giúp học sinh khắc sâukiến thức mới của bài học, rèn luyện được tác phong nhanh nhẹn, phối hợp nhịpnhàng giữa các thành viên trong nhóm; giáo dục ý thức tích cực và tinh thần hợptác trong các hoạt động tập thể Đồng thời giáo dục và giúp học sinh có thêmnhiều kiến thức mới điều chỉnh những hành vi chưa hợp lý của bản thân tronghọc tập và cuộc sống hàng ngày
d Hoạt động củng cố bài
Sau khi kết thúc nội dung của bài học, giáo viên có thể sử dụng kiến thứcliên môn cùng các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực thông qua một số tròchơi để củng cố kiến thức đã truyền thụ Với cách thức này sẽ giúp tiết học kếtthúc nhẹ nhàng, các em hào hứng chờ đợi được chinh phục kiến thức mới ởnhững tiết học tiếp theo Qua nội dung bài học, làm cho học sinh hiểu, biết đượcnội dung trọng tâm của bài, đồng thời ghi nhớ nội dung theo tình huống kết hợpgiáo dục đạo đức, kỹ năng vào thực tế cuộc sống Giáo viên dặn dò học sinh tìmtòi khám phá tình huống giáo dục đạo đức, kỹ năng sống trong bài học mới Đây
là một cách thức vừa tạo hứng thú cho học sinh trong học tập đồng thời biết vậndụng những kiến thức đã học vào cuộc sống một cách thiết thực, sinh động.Đồng thời phát huy được khả năng sáng tạo của học sinh
2.3.2 Các ví dụ cụ thể
Trong các ví dụ (chương trình môn Công nghệ lớp12) tôi chỉ khai thác về
khía cạnh của đề tài sáng kiến kinh nghiệm để vận dụng lồng ghép vào bàigiảng, không tập trung trình bày hết một nội dung bài giảng
Trang 10 Bài 13: Khái niệm về mạch điện tử điều khiển.
- Hoạt động giới thiệu bài mới
Giáo viên ứng dụng trò chơi “Tam sao thất bản” Chia thành 2 đội mỗi đội
5 HS để tham gia trò chơi, các bạn còn lại giám sát Yêu cầu 2 đội chơi trongthời gian 2 phút các thành vên trong đội truyền tai nhau nói nhỏ các cụm từ giáo
viên cung cấp gồm “mạch điện tử điều khiển, đèn giao thông, biển quảng cáo, ti
vi, quạt trần, tủ lạnh, máy giặt, game, an toàn điện, tiết kiệm điện năng” rồi viết
lên bảng Đội nào viết đúng, nhiều hơn và chính xác là đội thắng cuộc Sau khihọc sinh hoàn thành, giáo viên kiểm tra và tổng hợp dẫn dắt vào vấn đề bài mới.Trong thực tế đời sống có rất nhiều thiết bị điện trong gia đình của chúng ta Sựtiện dụng của các thiết bị có điều khiển tự động, bán tự động là rất rõ ràng Bêncạnh đó việc biết cách sử dụng an toàn đồ điện phù hợp với gia đình và đúngmục đích sử dụng, không sử dụng lãng phí tăng tổn thất điện năng, góp phầngiảm thiểu tác hại với môi trường cũng là điều rất quan trọng [1] Để hiểu rõchúng ta đi tìm hiểu nội dung của Bài 13
Với cách giới thiệu bài mới trên đã gây được sự chú ý và hứng thú học tậpcho học sinh Đồng thời đã huy động được tính tích cực của hầu hết học sinhtrong cả lớp, em nào cũng phải suy nghĩ, và hoạt động; phát triển được năng lực
tư duy logic, năng lực hợp tác làm việc nhóm
- Hoạt động làm rõ từng nội dung kiến thức mới của bài học
Để làm rõ kiến thức nội dung Phần II: Công dụng Giáo viên sử dụng
phương pháp nêu vấn đề, kỹ thuật đặt câu hỏi và kỹ thuật sơ đồ tư duy để làm rõcông dụng của mạch điện tử điều khiển Giáo viên yêu cầu học sinh thảo luậnnhóm điền các thông tin còn thiếu vào sơ đồ tư duy để tìm hiểu công dụng củamạch điện tử điều khiển Từ đó cung cấp thông tin về một số biện pháp tiết kiệmđiện năng ứng phó với biến đổi khí hậu
GV giao nhiệm vụ Sơ đồ tư duy sau khi hoàn thành
Sau khi học sinh hoàn thành sản phẩm giáo viên yêu cầu đại diện các nhómtrình bày thông qua hệ thống câu hỏi sau:
1 Em hãy nêu các công dụng của mạch điện tử điều khiển? Lấy ví dụ cụ thể?
2 Từ đó nêu một số biện pháp tiết kiệm điện năng mà em biết trong gia đình?Giáo viên nhận xét đánh giá kết quả làm việc của học sinh GV dẫn ý:Thông qua các thiết bị điện trong nhà của chúng ta có nhiều chủng loại khácnhau Sự tiện dụng của các thiết bị có điều khiển tự động, bán tự động là rất rõràng Vậy để sử dụng điện tiết kiệm trong gia đình, cần nâng cao ý thức sử dụngđiện của các thành viên trong gia đình, tăng cường công tác duy tu, bảo dưỡng
Trang 11kịp thời các thiết bị và đường dây điện để giảm thiểu thất thoát điện và sự cốđiện Hạn chế sử dụng điện công suất lớn như bàn ủi, máy giặt, máy nóng lạnh,
bơm nước… vào giờ cao điểm; Khi ra khỏi phòng phải tắt và rút toàn bộ thiết bị
điện nhằm tiết kiệm điện và bảo đảm an toàn điện…
Giáo viên cung cấp một số biện pháp tiết kiệm điện năng.
- Hoạt động củng cố bài
Để củng cố bài giáo viên có thể chia lớp thành 4 nhóm tham gia một tròchơi “nhà hùng biện tài ba” yêu cầu các nhóm tìm hiểu các kiến thức liên môn(Vật lý, Công nghệ, Giáo dục công dân, Nghề điện dân dụng ), thực tế cuộcsống trình bày về vấn đề tiết kiệm và an toàn trong việc sử dụng đồ điện củabản thân, gia đình, xã hội
Học sinh thảo luận nhóm trình bày các nội dung giáo viên yêu cầu
Sau khi đại diện nhóm trình bày các nhóm nhận xét, bổ sung Giáo viên cóthể tổng kết và lồng ghép giáo dục học sinh một số vấn đề sau: Năng lượng lànguồn tài nguyên vô giá của nhân loại và đang bị sử dụng một cách lãng phí,con người nếu không sử dụng tiết kiệm và hợp lý thì trong thời gian tới sẽ thiếuhụt năng lượng trong sinh hoạt và sản xuất kinh doanh Ngành điện đã và đangtiến hành nhiều giải pháp để đối phó với tình trạng trên, trong đó việc sử dụngđiện một cách tiết kiệm và hợp lý là một biện pháp rất quan trọng Việc sử dụngđồng bộ các giải pháp tiết kiệm điện từ gia đình đến cơ quan, doanh nghiệp gópphần tiết kiệm và sử dụng điện hiệu quả nhất, đồng thời góp phần bảo vệ môitrường chống biến đổi khí hậu trên toàn cầu
Giáo viên yêu cầu học sinh về học bài và tìm hiểu khám phá tình huốnggiáo dục đạo đức, kỹ năng sống trong bài học mới
- Hoạt động kiểm tra bài cũ
Sau khi học xong nội dung Bài 13 đến tiết học tiếp theo giáo viên có thể sửdụng kỹ thuật sơ đồ tư duy kết hợp một số kiến thức liên môn để kiểm tra bài cũcủa học sinh bằng hình thức hoàn thành chuỗi sơ đồ tư duy Một lúc giáo viên cóthể gọi lên bảng từ 2 đến 3 học sinh để kiểm tra, rút ngắn thời gian và tăng tínhcạnh tranh phấn đấu để hoàn thành câu hỏi giáo viên yêu cầu
Trang 12Học sinh hoàn thành sơ đồ tư duy dưới dạng kiểm tra bài cũ
Bài 14: Mạch điều khiển tín hiệu
- Hoạt động giới thiệu bài mới
Trong cuộc sống của chúng ta, cần có những thông tin về một hoạt độnghay chế độ làm việc nào đó Những thông tin ấy được thể hiện qua các tín hiệu.Vậy tín hiệu đèn giao thông cũng có tác dụng như thế nào đối với trật tự an toàngiao thông đô thị? Con người phải thực hiện theo hiệu lệnh của tín hiệu nhằmmục đích gì? Để thực hiện theo hiệu lệnh của đèn tín hiệu em cần phải biếtnhững quy định nào? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu nội dung Bài 14
- Hoạt động làm rõ từng nội dung kiến thức mới của bài học
Ý thức thực hiện tốt khi có tín hiệu đèn giao thông
Thông qua việc tìm hiểu phần II Công dụng của mạch điều khiển tín hiệugiáo viên có thể sử dụng kỹ thuật khăn phủ bàn, cùng với kiến thức các môn họcnhư: Vật lý; Hóa học; Sinh học, Giáo dục công dân để học sinh hiểu rõ các quyđịnh của luật ATGT như cấm phóng nhanh, vượt ẩu, cấm sử dụng rượu bia khitham gia giao thông… sẽ gây ra hậu quả nếu như chúng ta không thực hiện theohiệu lệnh khi tham gia giao thông với các câu hỏi sau:
1 Bằng hiểu biết thực tế và kiến thức các môn học liên quan hãy phân tích cácnguy cơ tai nạn giao thông do phóng nhanh, vượt ẩu và uống rượu bia khi thamgia giao thông?
2 Hãy phân tích những hậu quả do tai nạn giao thông gây ra cho bản thân, giađình, xã hội? Từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân?
