Giáo viên chủ nhiệm cần tận dụng triệt để thời gian, hãy đồng hành và hướng dẫn học sinh của mình thực hiện các chủ đề giáo dục gắn liền với thực tế đời sống như: Tình yêu tuổi học trò –
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Tôi rất tâm đắc khi ai đó đã dùng hình ảnh cây cầu và dòng sông để diễn tả
sự cần thiết của kĩ năng sống đối với mỗi người, đặc biệt là đối với lứa tuổi học sinh trung học phổ thông thời đại công nghệ 4.0 Lứa tuổi này đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám khá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động Bối cảnh hội nhập quốc tế và cơ chế thị trường hiện nay đặt thế
hệ trẻ vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu và vượt qua dòng sông cuộc sống chứa đầy những rủi ro, nguy cơ, thách thức như: những thất bại và áp lực tiêu cực trong học tập, bạo lực học đường, nghiện game, sa đà
và lệch chuẩn trong tình yêu, sử dụng chất gây nghiện, vi phạm pháp luật,… Khi
đó, những kĩ năng sống như những nhịp cầu tạo thành cây cầu vững chãi giúp các em sang được bến bờ bên kia của thành công và hạnh phúc Có thể nói, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT là rất cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và cộng đồng; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống; xây dựng các mối quan hệ xã hội tốt đẹp, sống tích cực, chủ động, hài hòa, lành mạnh
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh từ lâu đã trở thành một nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của người giáo viên Bên cạnh việc thực hiện giáo dục lồng ghép trong giảng dạy bộ môn thì hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ngày càng phát huy được ưu thế Theo đó, người giáo viên chủ nhiệm cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong việc hướng dẫn, tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp – “sân chơi” kĩ năng sống thú vị và bổ ích! Nhưng thực tế cho thấy, vẫn còn nhiều chủ đề giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhiều tiết sinh hoạt lớp thực hiện một cách đơn điệu, sơ sài, lấy lệ, không có sự đổi mới về hình thức tổ chức hoạt động và không đạt được hiệu quả giáo dục như mong muốn Giáo viên chủ nhiệm cần tận dụng triệt để thời gian, hãy đồng hành và hướng dẫn học sinh của mình thực hiện các chủ đề giáo dục gắn liền với
thực tế đời sống như: Tình yêu tuổi học trò – Nên hay chưa nên?, Sức khỏe sinh sản vị thành niên – Điều em cần biết!, Đại học có phải là con đường duy nhất dẫn tới thành công?, Chung tay bảo vệ môi trường – bảo vệ sức khỏe của chính bạn!, Văn hóa khi tham gia giao thông – Bạn đã nắm rõ?, Tác hại của ma túy đối với con người và toàn xã hội,… Điều đó thật sự hữu ích biết bao!
Trường THPT Triệu Sơn 3 thuộc vùng bán sơn địa, có 4 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn – vùng 135 là: Bình Sơn, Thọ Sơn, Thọ Bình, Triệu Thành Nhiều học sinh thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số Chủ yếu học sinh thuộc gia đình thuần nông, bố mẹ là lao động phổ thông, cuộc sống còn nhiều khó khăn Đặc điểm gia đình và môi trường sống ảnh hưởng nhiều tới sự hình thành tính cách, thói quen của học sinh Các em còn thiếu và yếu về các kĩ năng sống cơ bản Thêm một mối lo ngại nữa, đó là học THPT, môi trường sống của các em đã mở rộng từ địa bàn cấp xã đến cấp huyện, sự tác động của các yếu
tố bên ngoài cũng nhiều hơn, trong đó phải kể đến nguy cơ rình rập của các tệ nạn xã hội Rồi ngay cả khi các em đã rời ghế nhà trường THPT để bước vào
Trang 2đời, cơ hội phát triển bản thân càng lớn thì những cạm bẫy, cám dỗ, rủi ro cũng theo đó mà nhiều hơn, trong đó đáng sợ nhất chính là cái chết trắng - ma túy Thầy cô, cha mẹ không thể sát sao học sinh 24/24 để kịp thời uốn nắn, giáo dục, khuyên bảo các em được Không thể chờ trẻ bị đuối nước mới lo dạy học bơi, không thể chờ trẻ phạm sai lầm mới lo giáo dục Bởi có những điều khi đã “sa chân” là rất rất khó có thể thay đổi được, nhất là nghiện ma túy! Quan trọng nhất
là cần trang bị cho học sinh những kĩ năng sống cần thiết để các em có thể đủ hiểu biết, đủ bản lĩnh để tự bảo vệ mình, trong số đó có những kiến thức và kĩ năng về phòng, chống ma túy
Lâu nay, công tác tuyên truyền về phòng, chống ma túy trong trường học cũng như trong cộng đồng đã được các cấp ban ngành và cả xã hội quan tâm Ở trường THPT Triệu Sơn 3, hàng năm, công an huyện Triệu Sơn đều phối hợp với nhà trường để tổ chức mít tinh tuyên truyền về phòng, chống các tệ nạn xã hội cho học sinh Tuy nhiên, hình thức tuyên truyền trong trường học còn mang tính khuôn mẫu, đơn điệu, chủ yếu là dùng phương pháp thuyết trình kết hợp với treo băng rôn, khẩu hiệu Điều này chưa lôi cuốn được sự chú ý và không khắc sâu được ấn tượng cho học sinh, chưa phát huy được hiệu quả tuyên truyền, giáo dục như mong muốn Làm thế nào để tổ chức thành công một tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp dưới cờ về chủ đề phòng, chống ma túy? Điều cần nhất là phải
có sự chuẩn bị kĩ càng về nội dung và phải xây dựng được hình thức tổ chức mới mẻ, sáng tạo, có sự lồng ghép, đan xen thú vị Đồng thời, phải huy động được 100% học sinh lớp chủ nhiệm tích cực tham gia Thông qua đó, các em được giáo dục và rèn luyện các kĩ năng sống, đồng thời hiểu rõ về bản chất, tác hại của ma túy đối với con người và toàn xã hội, hướng tới lối sống lành mạnh
và suy nghĩ tích cực
Vì những lí do trên, tôi đã lựa chọn đề tài “Giải pháp để nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm 10D36 – Trường THPT Triệu Sơn 3 thông qua chủ đề hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: Tác hại của ma túy đối với con người và toàn xã hội”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Việc lồng ghép nội dung tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống ma túy với rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm thông qua chủ đề hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp “Tác hại của ma túy đối với con người và toàn
xã hội” hướng tới mục đích:
- Trang bị cho học sinh những kĩ năng sống cần thiết như: Kĩ năng thể hiện sự tự tin, kĩ năng hợp tác, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, kĩ năng tư duy phê phán, kĩ năng tư duy sáng tạo, kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng tìm kiếm và xử
lí thông tin; giúp các em thêm năng động, chủ động, tự tin, có khả năng ứng phó với những cám dỗ trong đời sống xã hội, có bản lĩnh và có thái độ sống tích cực
- Học sinh nhận thức được tác hại đáng sợ mà ma túy gây ra đối với con người và xã hội, từ đó hình thành lối ứng xử đúng đắn: Biết cách từ chối trước
sự rủ rê, lôi kéo từ những phần tử xấu, kiên quyết nói không với ma túy, trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong công tác phòng, chống ma túy ở trường học và địa phương
Trang 3- Xây dựng được một tập thể lớp vững mạnh, đoàn kết, trong đó mỗi học sinh đều được tôn trọng và tạo cơ hội để thể hiện giá trị, năng lực cá nhân Đây chính là bước đệm, là động lực để học sinh thêm hứng khởi, hăng say phấn đấu trong học tập, rèn luyện, đạt được kết quả cao trong các hoạt động giáo dục
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các giải pháp để nâng cao hiệu quả giáo
dục kĩ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm 10D36 – Trường THPT Triệu Sơn
3 thông qua chủ đề hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: “Tác hại của ma túy đối với con người và toàn xã hội”.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng kết hợp những phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết: Nghiên cứu, tìm hiểu
các tài liệu về công tác chủ nhiệm lớp, về tâm lí lứa tuổi học sinh THPT, về giáo dục kĩ năng sống, về tác hại của ma túy và công tác phòng, chống ma túy, các văn bản hướng dẫn liên quan đến nội dung đề tài Trên cơ sở đó, tiến hành phân tích, tổng hợp, rút ra nội dung bổ trợ cần thiết và vận dụng linh hoạt trong các giải pháp giáo dục
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Phát phiếu
khảo sát mức độ hiểu biết của học sinh về ma túy và tác hại của ma túy đối với con người và toàn xã hội, khảo sát mức độ hiểu biết của học sinh về kĩ năng sống và tự đánh giá bản thân Trên cơ sở đó, đưa ra những giải pháp thiết thực
để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục về tác hại của ma túy lồng ghép với việc rèn luyện các kĩ năng sống cần thiết cho học sinh lớp chủ nhiệm
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu: Căn cứ vào số liệu khảo sát thực trạng lúc chưa tác động và kết quả sau tác động của lớp chủ nhiệm 10D36, Trường THPT Triệu Sơn 3, năm học 2019 - 2020 để thống kê, xử lí số liệu Từ
đó, đánh giá được hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
Trang 42 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Luật Giáo dục năm 2005 đã xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp; trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân,
đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” (Điều 2) Như vậy,
mục tiêu giáo dục phổ thông đã chuyển từ chủ yếu là trang bị kiến thức cho học sinh sang trang bị những năng lực cần thiết, đặc biệt là năng lực hành động, năng lực thực tiễn Phương pháp giáo dục phổ thông cũng được đổi mới theo hướng “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học
tập và ý chí vươn lên” (Điều 5) Mục tiêu giáo dục của nước ta cũng nhất quán
với mục tiêu giáo dục của thế kỉ XXI do Unesco đề xướng: “Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định và học để cùng chung sống” Theo đó, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, với bản chất là hình thành và phát triển cho các em
“khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác
và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống”[4] chính là nhằm thực hiện mục tiêu và là để đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục phổ thông
Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 (Ban hành kèm theo Quyết định số 424/QĐ-TTg ngày 07 tháng 4 năm 2017 của Thủ tướng Chính
phủ) đã xác định nhiệm vụ trọng tâm đầu tiên là “Triển khai đồng bộ các biện
pháp phòng ngừa tệ nạn ma túy: Tổ chức tuyên truyền, giáo dục kiến thức về phòng, chống ma túy bằng nhiều hình thức, trên tất cả các phương tiện truyền thông với nội dung phù hợp từng vùng, miền, từng loại đối tượng, chú ý đến tác hại và xu hướng sử dụng ma túy tổng hợp, chất hướng thần và một số chất ma túy mới; hỗ trợ hoạt động và nhân rộng các mô hình phòng, chống ma túy có hiệu quả ở cơ sở ” Ở mục phân công trách nhiệm cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, mục tiêu đề ra là: “Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của học sinh, sinh viên
và cán bộ, giáo viên về công tác phòng ngừa, đấu tranh với tệ nạn ma túy; ngăn chặn không để tệ nạn ma túy xâm nhập vào trường học…”
Việc lồng ghép nội dung tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống ma túy với rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm thông qua chủ đề hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp “Tác hại của ma túy đối với con người và toàn
xã hội” là phù hợp, đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn cũng như mục tiêu đổi
mới giáo dục phổ thông hiện nay
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Đầu năm học 2019-2020, tôi được nhà trường giao nhiệm vụ chủ nhiệm lớp 10D36 Sĩ số lớp là 42 học sinh, trong đó 39 học sinh có bố mẹ đều là nông dân,
là lao động phổ thông, 15 học sinh sống trên địa bàn xã miền núi – vùng 135 Điều kiện, hoàn cảnh, môi trường sống của các em đã tạo nên một thực trạng:
Đa số các em đều chăm ngoan, lễ phép nhưng lại khá rụt rè, thiếu tự tin, không
có sự năng động, linh hoạt, sáng tạo khi thực hiện các nhiệm vụ học tập
Trang 5Khảo sát mức độ hiểu biết của học sinh về kĩ năng sống, tôi thấy thực trạng là: có tới 37 học sinh (chiếm 80,1%) hiểu không đầy đủ về khái niệm kĩ năng sống; 32 học sinh (76,2%) chỉ kể được chính xác từ 1 đến 3 kĩ năng sống cơ bản;
40 học sinh (95,2%) tự đánh giá bản thân mới đạt ở mức độ sơ sài cả về sự hiểu biết lẫn khả năng vận dụng; 42 học sinh (100%) cho rằng kĩ năng sống đóng vai trò rất quan trọng đối với mỗi người và bày tỏ nguyện vọng được tham gia các hoạt động giáo dục để rèn luyện kĩ năng sống cho bản thân
Mẫu: Phiếu khảo sát mức độ hiểu biết của học sinh về kĩ năng sống
1 Em biết gì về khái niệm kĩ năng sống?
2 Em hãy kể tên các kĩ năng sống cơ bảnmà em biết?
3
Theo em, kĩ năng sống đóng vai trò như
thế nào đối với mỗi người, nhất là học
sinh THPT thời đại 4.0?
4
Em hãy tự đánh giá về mức độ am hiểu
và khả năng vận dụng các kĩ năng sống
của bản thân (Chọn 1 trong 4 mức độ:
Sơ sài/ cơ bản/tốt/ rất tốt)
5
Em có muốn được tham gia các hoạt
động giáo dục để rèn luyện kĩ năng sống
cho bản thân không?
Gắn liền với chủ đề hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp “Tác hại của ma túy đối với con người và toàn xã hội”, tôi tiếp tục tiến hành khảo sát mức độ
hiểu biết của học sinh về ma túy, kết quả là: chỉ có 06 học sinh (chiếm 14,3%) là hiểu biết đầy đủ về ma túy và có kĩ năng phòng, chống ma túy; trong khi đó có tới 36 học sinh (85,7%) chỉ hiểu biết ở mức độ sơ sài Có tới 25 học sinh (59,5%) cho rằng mình không quan tâm đến hoạt động tuyên truyền về phòng, chống ma túy vì tệ nạn ma túy chỉ liên quan đến những người chơi bời, hư hỏng, chỉ có ở những đô thị, thành phố lớn chứ không liên quan đến các em
Mẫu: Phiếu khảo sát mức độ hiểu biết của học sinh về ma túy
Stt Nội dung câu hỏi
Mức độ hiểu biết
Không biết Biết sơ
sài
Biết đầy đủ
1 Khái niệm chất ma túy
2 Tên gọi, đặc điểm và tác hại củacác chất ma túy phổ biến
3 Dấu hiệu nhận biết người nghiệnma túy
4 Tác hại của tệ nạn ma túy
5 Kĩ năng phòng, chống ma túy
Trang 6đối với bản thân và cộng đồng
Mặt khác, theo ông Đặng Thuần Phong - Phó chủ nhiệm Ủy ban Các vấn
đề xã hội của Quốc hội, tại Việt Nam lực lượng thanh thiếu niên đang là đối tượng chính để các tổ chức tội phạm về ma túy hướng vào Tuy nhiên, công tác truyền thông thời gian qua chỉ mang tính tổng quát, chưa chuyên sâu Một trong những nhiệm vụ của Ủy ban Quốc gia về phòng chống ma túy và HIV/AIDS là
truyền thông phòng, chống ma túy trong học đường Ông Phong bày tỏ: “Đa phần các em cho rằng ma túy là chất kích thích, làm cho sảng khoái mỗi khi buồn Chính điều đó đã khiến thanh niên bị dẫn dụ, lôi kéo và nghiện Khi bị lệ thuộc vào ma túy, họ sẵn sàng làm bất cứ việc gì để thỏa mãn cơn nghiện, kể cả trộm cắp, cướp giết Lẽ ra, chúng ta phải tập trung vào những đối tượng này thì lại buông bỏ Tỉ lệ tội phạm trong thanh thiếu niên nghiện ma túy cao hơn gấp
100 lần thanh niên không nghiện”[11] Đây là con số đáng báo động khi mỗi
năm nước ta có thêm khoảng 9.300 người nghiện
Dưới góc độ chuyên gia y tế, bác sĩ Khuất Thị Hải Oanh - Phó giám đốc
Trung tâm hỗ trợ sáng kiến phát triển cộng đồng, nhìn nhận: “Những thông điệp truyền thông kiểu khuyên thanh niên ma túy nguy hiểm lắm, chúng ta phải tránh
xa ma túy, nếu sử dụng ma túy sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe, sẽ bị đi tù, sẽ bị bắt…
đã được chứng minh là không có hiệu quả trên thực tế” [11]
Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh gắn liền với các vấn đề xã hội, với mong muốn tạo ra thật nhiều cơ hội để học sinh chủ động, tích cực tham gia rèn luyện kĩ năng sống, đồng thời nâng cao nhận thức, hiểu biết về tác hại của cái chết trắng ma túy cho các em, tôi đã thực hiện đề tài này
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Giáo viên chủ nhiệm cần trực tiếp tham gia hướng dẫn và đồng hành cùng với học sinh trong quá trình chuẩn bị cho chủ đề hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Thiết nghĩ, để tổ chức thành công một chủ đề hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thì giai đoạn chuẩn bị đóng vai trò tiên quyết Do đó, trong đề tài này,
tôi tập trung vào 04 giải pháp cụ thể trong nhóm giải pháp 2.3.1
a Giáo viên chủ nhiệm cần nhận thức rõ vai trò quan trọng của bước chuẩn
bị hoạt động giáo dục, làm tốt công tác định hướng cho học sinh
Trước tiên, giáo viên chủ nhiệm sẽ thông báo cho học sinh các thông tin cơ bản về chủ đề giáo dục ngoài giờ lên lớp mà các em sẽ tham gia thực hiện:
- Chủ đề: “Tác hại của ma túy đối với con người và toàn xã hội”.
- Thời gian và nội dung chuẩn bị: 2 tuần, trong đó tuần 1 hoàn thành xây dựng kịch bản và phân công nhiệm vụ cụ thể; tuần 2 tiến hành tập luyện, chuẩn
bị các phương tiện hỗ trợ và tổng duyệt
- Thời gian thực hiện: Tiết sinh hoạt tập thể dưới cờ thứ 2 (tuần thứ 3)
- Mục tiêu hướng đến: 100% học sinh đều tham gia tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp, làm tốt công tác tuyên truyền về phòng, chống ma túy trong nhà trường, thông qua các hoạt động giáo dục để rèn luyện kĩ năng sống, cụ thể là kĩ năng hợp tác, kĩ năng thể hiện sự tự tin, kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng thu thập
và xử lí thông tin, kĩ năng tư duy phê phán và kĩ năng tư duy sáng tạo
Trang 7Để làm tốt công tác định hướng cho học sinh, giáo viên chủ nhiệm cần chỉ cho các em thấy rõ tầm quan trọng và sự thú vị của chủ đề hoạt động ngoài giờ lên lớp Đây là một “sân chơi” giáo dục đem đến nhiều niềm vui, các em được học hỏi, được sống hòa đồng và gắn kết với các thành viên trong lớp, được phát huy năng lực, sở trường, được rèn luyện nhiều kĩ năng cần thiết cho cuộc sống
Kết quả sau khi thực hiện giải pháp: 100% học sinh nhận thức được tầm
quan trọng của chủ đề hoạt động ngoài giờ lên lớp, hào hứng và mong chờ được tham gia để rèn luyện các kĩ năng cần thiết trong cuộc sống Đồng thời, các em cũng ý thức được tầm quan trọng của khâu chuẩn bị để tạo nên sự thành công của một tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp nói riêng cũng như kết quả trong học tập, trong công việc nói chung
b Giáo viên chủ nhiệm cần trở thành người đồng hành, trao cơ hội cho học sinh trong việc xây dựng ý tưởng và thống nhất kế hoạch thực hiện chủ đề hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Tuổi trẻ gắn liền với sự trẻ trung, mới mẻ, nhiều sắc màu, khát khao được thể hiện bản thân, mong muốn được tôn trọng và ghi nhận giá trị, năng lực cá nhân Nếu giáo viên chủ nhiệm áp đặt khi giao nhiệm vụ cho học sinh thì sẽ hình thành suy nghĩ bị bắt buộc phải làm, không có hứng thú, tư tưởng làm đối phó Giáo viên chủ nhiệm chỉ nên đóng vai trò là người điều hành, cố vấn Hãy trao
cơ hội để học sinh được xây dựng ý tưởng, tham gia trao đổi, thảo luận và đi đến thống nhất kế hoạch thực hiện Khi được tin tưởng, được định hướng, học sinh
sẽ chủ động đảm nhận nhiệm vụ và cố gắng thực hiện tốt nhất có thể
Sau khi nắm được thông tin cơ bản về chủ đề giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhiệm vụ đầu tiên mà học sinh cần làm là hình thành ý tưởng Giáo viên chủ nhiệm chia lớp thành 6 nhóm, giao nhiệm vụ cho nhóm trưởng điều hành các thành viên thảo luận với nhau để xây dựng ý tưởng, kế hoạch thực hiện
Ảnh: Học sinh thảo luận nhóm trong tiết sinh hoạt lớp để xây dựng kịch bản
Trang 8Kế tiếp, lần lượt đại diện nhóm sẽ trình bày trước lớp Đóng vai trò là trọng tài, giáo viên sẽ định hướng lớp lựa chọn một kế hoạch tối ưu nhất, rồi cùng với học sinh bổ sung, điều chỉnh để hoàn thiện kịch bản
Ảnh: Học sinh đại diện nhóm lên trình bày ý tưởng, kế hoạch thực hiện
Với tiêu chí là hình thức thể hiện sinh động, sáng tạo và nội dung giáo dục
sâu sắc, tiết hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với chủ đề “Tác hại của ma túy đối với con người và toàn xã hội” đã được tập thể lớp 10D36 xây dựng kịch
bản gồm 2 phần Cụ thể như sau:
- Phần 1: Học sinh diễn kịch kết hợp với trình diễn thời trang Trong đó lồng ghép giới thiệu về các loại ma túy nguy hiểm nhất đang tấn công giới trẻ hiện nay, chỉ ra tác hại của ma túy đối với con người và toàn xã hội, thức tỉnh
tuổi trẻ với thông điệp “Hãy suy nghĩ trước khi bắt đầu” như chủ đề phòng
chống ma túy 2019 đã nêu ra
- Phần 2: Cả tập thể lớp sẽ biểu diễn một ca khúc về thái độ sống tích cực
để truyền cảm hứng – ca khúc “Sống như những đóa hoa” (Tạ Quang Thắng)
Kết quả sau khi thực hiện giải pháp: 100% học sinh được rèn luyện kĩ
năng thể hiện sự tự tin, kĩ năng tư duy sáng tạo và kĩ năng hợp tác Cụ thể là: + Kĩ năng thể hiện sự tự tin giúp các em học sinh lớp 10 vượt qua được sự
bỡ ngỡ, ngại ngùng, rụt rè ban đầu, trở nên mạnh dạn hơn trong việc bày tỏ suy nghĩ, ý kiến của mình; tự tin đề xuất ý tưởng thực hiện chủ đề giáo dục và cùng trao đổi, thảo luận với nhóm, với tập thể để có được một kịch bản tối ưu nhất + Kĩ năng tư duy sáng tạo giúp học sinh có khả năng nhìn nhận và đề xuất
ý tưởng xây dựng kịch bản theo một cách mới, theo phương thức mới, cách sắp xếp và tổ chức mới mẻ, sinh động, cuốn hút
+ Kĩ năng hợp tác giúp học sinh biết chủ động phối hợp với các thành viên trong nhóm để tạo ra một kế hoạch mang trí tuệ tập thể; rèn luyện được cách ứng xử khéo léo, hài hòa, tôn trọng lẫn nhau, góp phần xây dựng một tập thể lớp học thân thiện và đoàn kết
Trang 9c Giáo viên chủ nhiệm nêu rõ những công việc cần làm và động viên, khích
lệ học sinh chủ động lựa chọn nhiệm vụ theo năng lực, sở thích, sở trường của bản thân
Sau khi hướng dẫn học sinh xây dựng được kịch bản, giáo viên đưa ra các
nhiệm vụ cụ thể gắn với chủ đề “Tác hại của ma túy đối với con người và toàn
xã hội” để học sinh chủ động lựa chọn:
- Nhiệm vụ 1: Thu thập thông tin, số liệu về tình hình nghiện ma túy đến
năm 2019 ở địa phương, trên địa bàn tỉnh, cả nước và trên thế giới Thu thập thông tin về khái niệm ma túy, về các chất ma túy phổ biến, tác hại của ma túy đối với con người và xã hội
- Nhiệm vụ 2: Sử dụng lá cây, áo mưa đã bị hỏng, túi ni lông, bóng bay,
giấy vẽ,… để thiết kế những bộ trang phục trình diễn giới thiệu về các chất ma túy phổ biến
- Nhiệm vụ 3: Trình diễn thời trang trên nền nhạc, dùng biểu cảm gương
mặt, cử chỉ, điệu bộ để thể hiện được bộ dạng của người nghiện chất ma túy đó
- Nhiệm vụ 4: Đảm nhận các vai nhân vật trong vở kịch, học thuộc lời
thoại, tương tác với các vai diễn khác để diễn xuất linh hoạt, cuốn hút, làm toát lên được chủ đề
- Nhiệm vụ 5: Trang điểm, hóa trang cho vai nhân vật.
- Nhiệm vụ 6: Lựa chọn, cắt và ghép nhạc sao cho phù hợp với từng phân
cảnh của vở kịch
- Nhiệm vụ 7: Dẫn chương trình, dẫn chuyện
- Nhiệm vụ 8: Phụ trách tập hát cho cả lớp và hướng dẫn biểu diễn.
Trên cơ sở các nhiệm vụ đã nêu, từng học sinh được ưu tiên lựa chọn nhiệm
vụ phù hợp với sở thích, năng lực của bản thân (từ 1-2 nhiệm vụ) Sau đó, giáo viên và tập thể lớp bàn bạc, sắp xếp, điều chỉnh cho phù hợp và chính thức giao nhiệm vụ cho từng học sinh Tương ứng với mỗi nhiệm vụ sẽ có một nhóm học sinh nhất định, nhóm cử ra một học sinh phụ trách chịu trách nhiệm báo cáo thường xuyên với giáo viên chủ nhiệm về tiến độ công việc của nhóm để kịp thời đôn đốc hoặc hỗ trợ khi cần thiết
Kết quả sau khi thực hiện giải pháp: 100% học sinh được rèn luyện kĩ
năng đảm nhận trách nhiệm Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm giúp học sinh thêm chủ động, tự tin vì các em có cơ hội thể hiện, phát huy thế mạnh, năng lực, sở trường của bản thân; hình thành thái độ sống có trách nhiệm, biết chịu trách nhiệm về những việc mình làm; tạo không khí hợp tác tích cực và xây dựng trong nhóm để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao
d Giáo viên hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức liên môn để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao
Giáo viên hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức từ môn Giáo dục Quốc
phòng – An ninh lớp 10 – Bài 7: Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma túy; kiến thức môn Ngữ văn 10 – bài Trình bày một vấn đề và kiến thức tổng hợp về nhiều lĩnh vực khác để hoàn thiện chủ đề giáo
dục có sức cuốn hút, có tác dụng truyền thông về phòng, chống ma túy học đường Cụ thể là:
Trang 10- Học sinh vận dụng kiến thức từ môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh lớp
10 kết hợp với thu thập thông tin trên các trang web để trình bày được các nội dung: Khái niệm về chất ma túy, đặc điểm nhận diện của các chất ma túy thường gặp, biểu hiện của người nghiện ma túy, tác hại của tệ nạn ma túy đối với con người và xã hội, trách nhiệm của học sinh trong phòng chống ma túy [5-9-10]
- Học sinh thu thập số liệu về thực trạng nghiện ma túy năm 2019 trên các trang web [7-8]
- Học sinh vận dụng kiến thức của môn Ngữ văn để biết cách trình bày một vấn đề, xây dựng kịch bản, dẫn chuyện
- Học sinh vận dụng kiến thức âm nhạc để chọn nhạc nền, chọn và luyện tập biểu diễn ca khúc “Sống như những đóa hoa” (sáng tác: Tạ Quang Thắng)
- Học sinh vận dụng kiến thức về thiết kế để tạo nên những trang phục trình diễn độc đáo, đẹp mắt gắn với chủ đề giáo dục
- Học sinh vận dụng kiến thức về trang điểm, hóa trang để tạo hình ấn tượng các nhân vật, làm nổi bật chủ đề hoạt động
- Học sinh vận dụng kiến thức về đóng vai, diễn xuất để lột tả được đặc điểm của nhân vật, thông điệp của vở kịch
Kết quả sau khi thực hiện giải pháp: Học sinh được rèn luyện kĩ năng
tìm kiếm và xử lí thông tin, kĩ năng tư duy phê phán, kĩ năng tư duy sáng tạo và
kĩ năng hợp tác Cụ thể là:
+ Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin giúp học sinh nhanh nhạy trong việc thu thập, lựa chọn, sắp xếp thông tin một cách hệ thống, chính xác và kịp thời gắn với một chủ đề nhất định Học sinh biết nhìn nhận, đánh giá vấn đề một cách toàn diện, thấu đáo
+ Kĩ năng tư duy phê phán giúp học sinh rèn luyện được khả năng phân tích, đánh giá vấn đề chín chắn, khách quan, nhất là các vấn đề xã hội tiêu cực
và tệ nạn xã hội Từ đó hình thành thái độ phê phán, bài trừ đối với cái xấu, cái ác; luôn vững vàng và bản lĩnh trước những cám dỗ; hướng tới lối sống lành mạnh, tích cực
+ Kĩ năng tư duy sáng tạo giúp học sinh thiết kế nên những bộ trang phục vừa độc đáo vừa toát lên được đặc trưng của chất ma túy; lựa chọn và cắt ghép nhạc tạo hiệu ứng với từng phân cảnh; hóa trang nhân vật sắc nét; diễn xuất nhập vai và đầy lôi cuốn Không chỉ vậy, học sinh còn rèn luyện được thái độ sống chủ động, không bị lệ thuộc vào một khuôn mẫu có sẵn, không chấp nhận
sự áp đặt, bó buộc, biết cách ứng phó thông minh, linh hoạt trước những tình huống xảy ra trong cuộc sống
+ Kĩ năng hợp tác giúp học sinh biết chủ động phối hợp với các thành viên trong nhóm cùng chung sức thực hiện nhiệm vụ, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Đồng thời, học sinh rèn luyện được cách giao tiếp hiệu quả, biết tôn trọng, đoàn kết, cảm thông, chia sẻ với các thành viên khác trong nhóm của mình
2.3.2 Giáo viên chủ nhiệm giao cho học sinh hoàn toàn làm chủ trong quá trình tiến hành hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, cổ vũ và khích lệ các
em bình tĩnh, tự tin để thực hiện tốt phần trình diễn của mình
