Phát triển năng lực học sinh thông qua dạy học theo chủ đề kinh nghiệm dân gian trong cuộc sống

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT VĨNH LỘC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ “KINH NGHIỆM DÂN GIAN TRONG CUỘC SỐNG” Người thự

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT VĨNH LỘC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ

“KINH NGHIỆM DÂN GIAN TRONG CUỘC SỐNG”

Người thực hiện: Trịnh Huy Ngọc

Chức vụ: Giáo viên

Sáng kiến kinh nghiệm thuộc lĩnh vực: Vật lí

Mục lục

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo

dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường các chế độ chính

sách của cán bộ giáo viên và nhân viên trong trường 13

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Học sinh trường THPT Vĩnh Lộc nói riêng và cả nước nói chung hiện nay việc học tập mục tiêu chính là để vượt qua các kì thi nên quá trình học gắn kiến

thức học được với thực tiễn cuộc sống rất hạn chế Một học sinh học giỏi Toán nhưng đo đường kính của cây hay thể tích trái bóng rất lúng túng, học sinh giỏi Vật lí nhưng khi được hỏi dòng điện gia đình sử dụng là mấy pha có thể lại không biết chứ chưa nói là không thể lắp mạng điện cho gia đình Trong khi một trong mục tiêu của học tập là “học để sống; học để biết làm”

Chính vì kiến thức trong sách giáo khoa thường mang tính hàn lâm chưa thực sự gắn liền với cuộc sống nên học sinh khi học nhanh nhàm chán, ngại học, thấy việc học cũng không sử dụng nhiều trong thực tiễn mà học để lấy cái bằng tốt nghiệp làm “giấy thông hành” cho cuộc sống sau này, đặc biệt là những em có tư duy thực tiễn hay không có mục tiêu thi đại học Thành thử nhiều em như bị “bỏ quên” trong quá trình dạy học

Khi kiến thức học ít gắn liền với thực tiễn, học sinh dễ chấp nhận những giải thích mang tính phi lí trong cuộc sống vì thiếu tư duy phản biện

Phát triển năng lực người học thông qua đổi mới phương pháp giảng dạy là yêu cầu thực tiễn trong đổi mới giáo dục phổ thông do đó Bộ giáo dục và Đào tạo như ban hành Công văn 4612/BGDĐT-GDTrH ngày 03/10/2017 về hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018 Mặc dù vậy hiện nay rất ít các tài liệu dạy học đáp ứng được yêu cầu này

Vì những lí do trên mà tôi chọn đề tài Phát triển năng lực học sinh thông qua dạy học theo chủ đề “Kinh nghiệm dân gian trong cuộc sống” hy vọng quá

trình học tập của học sinh gắn liền với thực tiễn, cùng với cách tổ chức dạy học có

sự điều chỉnh các em sẽ hứng thú học tập, tìm tòi phát hiện và giải quyết các vấn

đề diễn ra hàng ngày hơn Qua quá trình đó học sinh suy nghĩ, nắm bắt kiến thức sâu sắc hơn

1.2 Mục đích nghiên cứu

Thấy được hiệu quả trong việc tích cực hóa hoạt động của học sinh trong việc

chủ động tìm tòi học tập kiến thức thông qua giải quyết các vấn đề thực tiễn Thông qua thực tiễn để chiếm lĩnh tri thức một cách sâu sắc

- Thấy được vai trò của dạy học theo hướng phát triển năng lực trong việc tạo điều kiện cho tất cả các đối tượng học sinh tham gia vào quá trình học tập

- So sánh được sự thay đổi thái độ trong việc học tập của dạy học theo hướng phát triển năng lực với các dạy học trước đây

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Sự thay đổi thái độ, hành vi học của học sinh THPT

- Dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập thông tin

- Khảo sát đối chiếu số liệu kết quả trước và trong khi áp dụng giải pháp

- Phân tích đánh giá số liệu

1.5 Những điểm mới của SKKN

- Thông thường học sinh học những kiến thức trong sách vở khá khô cứng, không cuốn hút làm các em nhanh chán Trong đề tài này các nội dung học trong thực tế

và gắn với cuộc sống hàng ngày của các em nên dẫn tới tâm lí vừa gần gũi nhưng lại rất tò mò muốn tìm hiểu

- Việc giao học sinh về tìm hiểu các kinh nghiệm dân gian giúp học sinh chủ động ngay từ khâu chuyển giao nhiệm vụ học tập Các em không bị gò bó như bị ép vào nội dung nào đó, không bị giới hạn bởi không gian và thời gian, ở đây các em có thể lựa chọn chủ đề theo những sở thích và hiểu biết của học sinh

- Trong việc giải thích các kinh nghiệm dân gian cần kiến thức tổng hợp của nhiều môn giúp các em phát triển tư duy tổng hợp

- Các nội dung đều gắn với thực tiễn để các em thấy được việc học vô cùng thú vị

và rất bổ ích vì áp dụng luôn cho cuộc sống qua đó giúp các em ham học hỏi hơn đồng thời rèn luyện kĩ năng “học sống, học để biết làm”

- Xây dựng cho học sinh tư duy phản biện Dùng khoa học để lí giải các sự việc hiện tượng thay vì dùng yếu tố tâm linh để giải thích Qua đó góp phần chống mê tín dị đoan

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Để nâng cao hiệu quả dạy học thì việc dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh là một yếu tố rất quan trọng trong đó: Mục tiêu dạy học chú trọng hình thành phẩm chất và năng lực thông qua việc hình thành kiến thức, kỹ năng; mục tiêu dạy học được mô tả chi tiết và có thể quan sát, đánh giá được; Học để

sống, học để biết làm Nội dung được lựa chọn nhằm đạt được kết quả đầu ra đã

quy định; chương trình chỉ quy định những nội dung chính; Chú trọng các kỹ năng thực hành, vận dụng lý thuyết vào thực tiễn Sách giáo khoa không trình bày thành

hệ thống mà phân nhánh và xen kẽ kiến thức với hoạt động; Nội dung chương trình không quá chi tiết, có tính mở nên tạo điều kiện để người dạy dễ cập nhật tri thức mới Phương pháp dạu học: Người dạy chủ yếu là người tổ chức, hỗ trợ trò chiếm lĩnh tri thức; chú trọng phát triển khả năng giải quyết vấn đề của trò; Coi trọng các

tổ chức hoạt động, trò chủ động tham gia các hoạt động Coi trọng hướng dẫn trò

tự tìm tòi; Giáo án được thiết kế phân nhánh, có sự phân hóa theo trình độ và năng lực; Người học có nhiều cơ hội được bày tỏ ý kiến, tham gia phản biện; Giáo viên

sử dụng nhiều PPDH tích cực (giải quyết vấn đề, tự phát hiện, trải nghiệm…) kết hợp PP truyền thống Môi trường học tập: Có tính linh hoạt, người dạy không luôn luôn ở vị trí trung tâm Về đánh giá: Tiêu chí đánh giá dựa vào kết quả “đầu ra”, quan tâm tới sự tiến bộ của người học, chú trọng khả năng vận dụng kiến thức đã

học vào thực tiễn; Người học được tham gia vào đánh giá lẫn nhau (Từ cuốn

“Tiêu chí đánh giá SGK theo định hướng phát triển năng lực” NXB Giáo dục Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Thị Tố Mai)

Dạy học theo hướng phát triển năng lực linh hoạt cho tất cả các đối tượng học sinh, bất kể nền tảng kiến thức hoặc trình độ hiểu biết Loại bỏ sự bất bình đẳng trong quá trình học tập, học sinh nắm chắc “chất lượng kiến thức” Học sinh được

chuẩn bị các kỹ năng cần thiết để thành công khi trưởng thành Học sinh học các kĩ

năng để học tập tốt hơn và chịu trách nhiệm về quá trình học tập của mình (Ryan

Juraschka Báo Táo giáo dục dịch)

Thấy được vai trò quan quan trọng của việc dạy học theo hướng phát triển năng lực của học sinh Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra công số:

4612/BGDĐT-GDTrH V/v hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo

định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018.

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Kiến thức trong SGK được xây dựng lo gic theo hệ thống chủ yếu mang tính hàn lâm, gắn với thực tiễn không nhiều nên khó hấp dẫn đối với học sinh đồng thời cũng ít giúp học sinh phát triển các năng lực, kĩ năng trong cuộc sống sau này Các

em nghĩ rằng những kiến thức học ở trường không giúp ích nhiều cho cuộc sống Chính vì hệ thống kiến thức mang tính hàn lâm nhiều nên một số học sinh có tư duy thực tiễn không tích sự gò bó hay một số em học lực yếu hơn không được quan tâm nhiều Đa số các em học mang tính chất đối phó cho các kì thi

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Hoạt động 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập cho học sinh

Nội dung: Các em sưu tầm các kinh nghiệm dân gian trong cuộc sống hàng ngày

và giải thích chúng dưới góc độ khoa học ?

Với cách chuyển giao nhiệm vụ như trên học sinh không còn cảm thấy bị

gò bó vào một nội dung nào đó, các em có thể lựa chọn nội dung học theo sở thích và hiểu biết của bản thân.

Qua cách giao nhiệm vụ như vậy tất cả các học sinh đều có thể lựa chọn được một nội dung nào đó và có thể tìm hiểu được phần nào kiến thức liên quan không gò bó về không gian thời gian, tài liệu vì các em có thể đọc sách, vào mạng hay hỏi những người có kinh nghiệm.

Các vấn đề đều gắn liền với cuộc sống hàng ngày và rất thiết thực nên qua quá trình dạy các em đều rất hứng thú tìm hiểu.Qua đó các em thấy rằng không đơn giản là học để thi cử mà là học để sống và để biết làm.

Hoạt động 2: Tổng hợp các kinh nghiệm mà học sinh thu thập

+ Các tổ tổng hợp, sau đó giáo viên chọn ra một số nội dung để giải quyết cụ thể:

1 Người ta thường quét vôi vào gốc cây, dùng vôi dải vườn hoặc để sát trùng chuồng trại

2 Câu tục ngữ:

“Lúa chiêm lấp ló đầu bờ

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”

3 Trong vườn kiêng để các cây đan tán vào nhau.

4 Câu tục ngữ:

“Cơn đàng Đông vừa trông vừa chạy

Cơn đàng Nam vừa làm vừa chơi

Cơn đàng Bắc đổ thóc ra phơi”

Hoạt động 3: Thảo luận, chuẩn hóa các lí giải khoa học của học sinh.

Nội dung 1: Giải thích việc quét vôi vào gốc cây hay sát trùng chuồng trại, dải

vôi vào ao vườn

Rất nhiều bà con dùng vôi khử trùng chuồng trại chăn nuôi, khử trùng ao hồ, diệt rêu mốc trên thân cây, hạ phèn và diệt mầm bệnh sau mỗi vụ thu hoạch mà có thể chưa biết tại sao và dùng như nào cho đúng cách, phân biệt vôi nung (CaO) với đá vôi CaCO3 như thế nào

Kiến thức Hóa học:

Vôi nung CaO (được tạo thành khi nung đá vôi CaCO3 ở 900 độ C) rất háo nước,

có tính kiềm mạnh (PH=12-13,5) khi cho vào nước.

Trong khi vi khuẩn là nhóm sinh vật đơn bào chứa nhiều nước rất nhạy cảm Rêu, tảo cũng là thực vật rất ưa nước, chúng rất dễ chết khi bị thay đổi môi trường sống như PH, độ ẩm, hay nhiệt độ Chính vì vậy khi gặp vôi CaO, thì vi khuẩn, rêu, tảo và cả trứng sâu bệnh bị mất nước

Thêm nữa, CaO hút nước tạo Ca(OH)2 theo phản ứng:

CaO + H2O -> Ca(OH)2 + Q.

Đây là phản ứng toả nhiệt nên khi vôi gặp nước thấy hiện tượng rất nóng là vậy Khi các sinh vật đơn bào, thực vật chứa nhiều nước bị mất nước, bị thay đổi môi trường (thay đổi PH) và nhiệt độ thì bị chết hoặc bị ngưng phát triển Đây là lí

do mầm sâu bệnh, rêu, tảo và vi khuẩn bị vôi nung CaO diệt sạch là vậy

Kiến thức sinh học

Vôi cung cấp Canxi (Ca) cho cây: Cây cần khá nhiều Canxi để làm vững chắc thành tế bào Thiếu Canxi khiến cây dễ đổ ngã, dễ bị sâu bệnh, trái hay bị nứt, lá non biến dạng quăn queo rồi chết khô,…

– Khử chua đất (đất có pH < 7): Hầu hết đất trồng cây ăn trái đều bón nhiều phân hóa học nên qua nhiều năm đất sẽ bị chua sau đó làm giảm quá trình hấp thu phân bón của cây trồng Khi đất chua hay độ pH xuống quá thấp cần phải khử chua ngay lập tức để tránh lãng phí phân bón Thứ rẻ nhất để làm việc này chính là vôi.

Thành phần trong vôi chủ yếu là canxi, có tác dụng cải tạo và ngăn chặn sự suy thoái của đất, hạn chế bào tử nấm phát triển trên cây trồng Trong trồng trọt, biện pháp này được áp dụng khá phổ biến với cây thân gỗ, cây ăn trái và cây công nghiệp nhằm chống lại sự tấn công của nấm bệnh hay sâu bọ gây hại như sâu đục thân tìm đến đẻ trứng vào những kẽ nứt”

Đồng thời, việc quét vôi trắng vào gốc còn là phương pháp phòng trừ sâu bệnh hại cây hữu hiệu Bởi sâu bệnh tìm kiếm gốc cây, xâm nhập vô thân qua những đường nứt, kẽ hở để làm tổ đẻ trứng”

Việt Nam là vùng đất có khí hậu cận nhiệt đới với mùa khô kéo dài qua những trận nắng khốc liệt nên việc dùng vôi vào các gốc cây cũng là giải pháp hay cho những vườn cây ăn trái, cây công nghiệp trên địa bàn nhằm hạn chế sâu bệnh, các loại nấm gây hại Việc hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu sẽ đảm bảo cho môi trường trong lành hơn

Kiến thức vật lí:

Để quét vào gốc cây không chỉ là nước vôi thuần túy mà phải là loại vôi có chứa lưu huỳnh theo tỷ lệ nhất định nhằm làm mát cho cây vào ngày nắng nóng, vừa phản xạ với ánh sáng vừa làm giảm sự bay hơi nước ở cây

Kiến thức An toàn giao thông

Trước đây, không ít người cho rằng việc quét vôi trắng ở gốc cây là để cột báo lề đường và có từ lâu đời Nhất là thời kỳ đèn điện chiếu sáng đường phố chưa phát triển nên các gốc cây ven đường sơn trắng sẽ có tác dụng định hướng, tín hiệu chỉ dẫn người tham gia giao thông

Cách tổ chức dạy học

Ở đây tôi tổ chức làm việc theo nhóm thường mỗi nhóm dựa vào kiến thức một môn để giải thích

Với việc thảo luận mỗi nhóm một lĩnh vực kiến thức các em không bị áp lực về thời gian lại vừa hỗ trợ trao đổi kiến thức với nhau Giờ học diễn ra trong không khí vui vẻ, học sinh hứng thú mỗi khi tới tiết học

Qua việc trao đổi trong nhóm học sinh rèn luyện được kĩ năng làm việc tập thể, biết lắng nghe; tham gia ý kiến khi cần; bảo vệ quan điểm của mình nhưng đồng thời biết tiếp thu và có thái độ đúng khi có ý kiến trái chiều.

Hoạt động của

giáo viên

Hoạt động của học sinh Nội dung chính

- Chia lớp thành

các nhóm:

+ Nhóm 2: Dựa

vào kiến thức hóa

học để giải thích ?

Thảo luận, trả lời câu hỏi

Nhận xét câu trả lời của HS khác

Nhóm 1: Kiến thức môn hóa Vôi nung CaO (được tạo thành khi nung đá

vôi CaCO3 ở 900 độ C) có tính kiềm mạnh (PH=12-13,5) và rất háo nước.

Trong khi vi khuẩn là nhóm sinh vật đơn bào chứa nhiều nước rất nhạy cảm Rêu, tảo cũng

là thực vật rất ưa nước, chúng rất dễ chết khi

bị thay đổi môi trường sống như PH, độ ẩm, hay nhiệt độ Chính vì vậy khi gặp vôi CaO, thì vi khuẩn, rêu, tảo và cả trứng sâu bệnh bị

CaO (được tạo

thành khi nung

đá vôi CaCO3 ở

900 độ C) có

mạnh (PH=12-13,5) và rất háo nước.

CaO + H2O ->

Hoạt động của

giáo viên

Hoạt động của học sinh Nội dung chính

- Quan sát, dẫn dắt

hướng dẫn khi cần

thiết

+ Nhóm 2 dựa vào

kiến thức Sinh học

để giải thích

- Quan sát, dẫn dắt

hướng dẫn khi cần

thiết

CH gợi ý: Vai trò

của Canxi và độ

PH đối với cây ?

- Quan sát, dẫn dắt

hướng dẫn khi cần

thiết

CH Gợi ý: Tại sao

vôi có thể diệt

khuẩn, nấm mốc,

rêu hay mầm

bệnh ?

mất nước

Thêm nữa, CaO hút nước tạo Ca(OH)2 theo phản ứng:

CaO + H2O -> Ca(OH)2 + Q.

Đây là phản ứng toả nhiệt nên khi vôi gặp nước thấy hiện tượng rất nóng là vậy

Khi các sinh vật đơn bào, thực vật chứa nhiều nước bị mất nước, bị thay đổi môi trường (thay đổi PH) và nhiệt độ thì bị chết hoặc bị ngưng phát triển Đây là lí do mầm sâu bệnh, rêu, tảo và vi khuẩn bị vôi nung CaO diệt sạch là vậy

Nhóm 2: Kiến thức môn sinh học

Vôi cung cấp Canxi (Ca) cho cây: Cây cần khá nhiều Canxi để làm vững chắc thành tế bào Thiếu Canxi khiến cây dễ đổ ngã, dễ bị sâu bệnh, trái hay bị nứt, lá non biến dạng quăn queo rồi chết khô,…

– Khử chua đất (đất có pH < 7): Hầu hết đất trồng cây ăn trái đều bón nhiều phân hóa học nên qua nhiều năm đất sẽ bị chua sau đó làm giảm quá trình hấp thu phân bón của cây trồng Khi đất chua hay độ pH xuống quá thấp cần phải khử chua ngay lập tức để tránh lãng phí phân bón.

Thứ rẻ nhất để làm việc này chính là vôi.

Thành phần trong vôi chủ yếu là canxi,

có tác dụng cải tạo và ngăn chặn sự suy thoái của đất, hạn chế bào tử nấm phát triển trên cây trồng Trong trồng trọt, biện pháp này được áp dụng khá phổ biến với cây thân gỗ, cây ăn trái và cây công nghiệp nhằm chống lại sự tấn công của nấm bệnh hay sâu bọ gây hại như sâu đục thân tìm đến đẻ trứng vào những kẽ nứt”

Đồng thời, việc quét vôi trắng vào gốc còn

là phương pháp phòng trừ sâu bệnh hại cây hữu hiệu Bởi sâu bệnh tìm kiếm gốc cây, xâm nhập vô thân qua những đường nứt, kẽ

hở để làm tổ đẻ trứng”

Việt Nam là vùng đất có khí hậu cận

Ca(OH)2 + Q.

-Vôi cung cấp Canxi (Ca) cho cây.

-Khử chua đất (đất

có pH < 7)

Tác dụng của vôi:

- Diệt khuẩn,nấm mốc, ngừa sâu bệnh.

Hoạt động của

giáo viên

Hoạt động của học sinh Nội dung chính

+ Nhóm 3 dựa vào

kiến thức Vật lí để

giải thích

+ Nhóm 4 dựa vào

kiến thức an toàn

giao thông để giải

thích

- Tổng hợp, kết

luận

nhiệt đới với mùa khô kéo dài qua những trận nắng khốc liệt nên việc dùng vôi vào các gốc cây cũng là giải pháp hay cho những vườn cây ăn trái, cây công nghiệp trên địa bàn nhằm hạn chế sâu bệnh, các loại nấm gây hại

Việc hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu sẽ đảm bảo cho môi trường trong lành hơn

Nhóm 3: Kiến thức môn Vật lí

Để quét vào gốc cây không chỉ là nước vôi thuần túy mà phải là loại vôi có chứa lưu huỳnh theo tỷ lệ nhất định nhằm làm mát cho cây vào ngày nắng nóng, vừa phản xạ với ánh sáng vừa làm giảm sự bay hơi nước ở cây

Nhóm 4: Kiến thức an toàn giao thông

Trước đây, không ít người cho rằng việc quét vôi trắng ở gốc cây là để cột báo lề đường và có từ lâu đời Nhất là thời kỳ đèn điện chiếu sáng đường phố chưa phát triển nên các gốc cây ven đường sơn trắng sẽ có tác dụng định hướng, tín hiệu chỉ dẫn người tham gia giao thông

- Hạn chế bay hơi nước

- Tín hiệu giao thông.

Nội dung 2: Giải thích câu tục ngữ:

“Lúa chiêm lấp ló đầu bờ

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”

Kiến thức môn Vật lý

Quá trình bay hơi và ngưng tụ xảy ra liên tục, hơi nước và những giọt nước nhỏ ở các đám mây sẽ tương tác với nhau, cộng thêm hiện tượng đông lạnh, sẽ làm hình thành sự chênh lệch điện tích: điện tích dương ở phần trên đám mây, còn điện tích âm ở phần dưới

Sự hình thành hai khu vực điện tích trái dấu cũng đồng thời sinh ra điện trường Sự chênh lệch điện tích càng lớn, điện trường càng mạnh Điện trường mạnh, đến một mức nào đó, sẽ làm không khí xung quanh bị ion hoá, cho phép dòng điện có thể truyền qua khu vực không khí bị ion hoá này tạo thành Sấm

Đồng thời trong lúc đó, bề mặt Trái đất sẽ chịu ảnh hưởng của điện trường

âm phía dưới các đám mây, và các vật thể trên Trái đất (bao gồm cả con người) sẽ mất electron và tích điện dương mạnh Không khí xung quanh tia sét sẽ bị đốt nóng mạnh, giãn ra đột ngột và kéo theo đó là tiếng sét nổ ngay sau đó

Khi gần có sét, cường độ điện trường lớn ở gần mặt đất, quanh khu vực này bị ion hóa Các ion cùng đấu với điện tích với mũi nhọn thí bị đẩy ra xa nó, các ion

trái dấu thì đi về mũi nhọn, bị mũi nhọn “hút” vào Do đó, điện tích trên mũi nhọn mất dần Dựa vào đây người ta chế tạo cột thu lôi chống sét

Kiến thức môn Hóa học:

Chúng ta được biết ôzôn giúp Trái đất trong lành hơn, nhờ nó hấp thụ bức xạ cực tím từ Mặt trời chiếu xuống Trái đất Vậy nguồn ôzôn từ đâu mà có? Phản ứng hóa học:

2O2 (tia lửa điện)—> O3 + [O]

Đây là phàn ứng thuận nghịch [O] là oxi nguyên tử, các [O] tự’ kết hợp với nhau tạo ngược thành O2, tham gia ngược lại phản ứng

Có thể viết gọn : 3 O2 —> 2O3 Ozon có tính oxi hỏa rất mạnh, mạnh hơn O2 rất nhiều, Ozon tồn tại chủ yếu ở tầng bình lưu của khí quyển

Trong không khí, nito tồn tại dạng nito phân tử có liên kết 3 bền vững, nên rễ cây không hấp thụ được Tuy nhiên, nhờ vào sấm sét, một lượng N2 trong không khí chuyển hóa theo sơ đồ của phản ứng:

N2 + O2 = 2NO 2NO + O2 = 2NO2 + H2O 4NO2 + O2 + 2H2O = 4HNO3

HNO3 " H+ + NO3

-Kiến thức môn Sinh học:

Theo kinh nghiệm của ông bà xưa, vào những vụ lúa chiêm xuân, những cơn mưa rào mang theo dưỡng chất thiên nhiên, rất tốt cho cây cối, hoa màu, đặc biệt là cây lúa nước Nhờ có đạm tự nhiên, lúa bén rễ và phát triển nhanh, tốt tươi

Rễ cây chỉ hấp thụ được nito dạng nitrat (NO3-) và amôn (NH4+) cho quá trình phát triển Những chất này có thể được tạo ra trong quá trình giông sét

Kiến thức môn Toán:

Theo các nhà khoa học, mỗi năm ở nước ta trung bình một ha đất nhận được trên 50kg Nitơrat và gần 20kg Amôniắc từ mưa dông – các chất đạm này được hình thành từ Nitơ trong quá trình phóng điện

Diện tích nông nghiệp nước ta lớn nên lượng Amôniắc nhận từ thiên nhiên và số tiền tiết kiệm không phải mua phân bón là rất lớn

Cách tổ chức dạy học:

Nội dung 2: Hs thảo luận nhóm giải thích câu tục ngữ:

“Lúa chiêm lấp ló đầu bờ

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”

Hoạt động của giáo

viên

Hoạt động của học sinh Nội dung chính

GV: Dẫn dắt HS tìm

hiểu bằng một số câu

hỏi định hướng:

CH gợi ý: Giữa các

đám mây hoặc giữa

đám mây và mặt đất

tích điện trái dấu nên

Nhóm 1: Kiến thức môn Vật lí – Sét

là gì ? Hs: Thảo luận nhóm để trả lời các câu

hỏi của giáo viên:

- Khi về mùa hè thường hay có mưa giông Sét là tia lửa điện khổng lồ phát sinh do sự phóng điện giữa các đám mây tích điện trái dấu hoặc giữa đám

1 Sét

Sét là tia lửa do

sự phóng điện giữa các đám mây tích điện trái dấu hoặc giữa đám mây tích điện và mặt đất