Bài giảng Ngữ văn 10: Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

Bài giảng Ngữ văn 10: Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa trình bày khái niệm, những bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa.

NGƯỜI SOẠN: LÊ THỊ THU HUẾNGỮ VĂN 10

Tuần 9 Tiết 26, 27

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Khái niệm:

- Ca dao là những tác phẩm trữ tình dân gian,

thường kết hợp lời thơ với âm nhạc khi diễn xướng, được sáng tác nhằm diễn tả thế giới nội tâm của con người

- Bao gồm: ca dao than thân, yêu thương tình

nghĩa và ca dao hài hước

Ca dao có những đặc trưng nghệ thuật riêng về

thể thơ, kết cấu, ngôn ngữ… khác với thơ trữ tình của văn học viết

Ca dao là những hòn ngọc quý của nhân dân Microsoft Word 

Document

2 Những bài ca dao than thân, yêu thương

tình nghĩa

Có thể chia theo chủ đề 6 bài ca dao trên

như thế nào?

+ Bài 1, 2: ca dao than thân

+ Bài 3, 4, 5, 6: ca dao yêu thương tình nghĩa – tình yêu, nỗi nhớ thương và mơ ước của đôi

lứa, tình nghĩa vợ chồng…

II Đọc – hiểu văn bản

Nỗi lo mơ hồ, ám ảnh chưa biết được phía trước cuộc đời mình sẽ dạt về đâu, về với ai?

Trông chờ vào sự may rủi của duyên kiếp.

b Bài 2:

Thân em như củ ấu gai

Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen

Ai ơi, nếm thử mà xem!

Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi

- Nhân vật trữ tình: cô gái (“thân em”)

- Hình ảnh: “củ ấu gai”: gai góc

đen đủi

không hấp dẫn

=>Nhấn mạnh, khẳng định giá trị thực, giá

trị bên trong của cô gái

Sự ngậm ngùi, xót xa cho thân phận của người con gái nghèo khao khát tình yêu

và hạnh phúc lứa đôi

Ẩn dụ

+ Bài 1: Nhấn mạnh sắc đẹp của tuổi xuân.

+ Bài 2: Nhấn mạnh, khẳng định giá trị thực của cô gái bên ngoài cái vỏ gai góc, đen đủi, xấu xí…

2 Bài 3:

Mô típ mở đầu: “trèo lên cây A…”:

gây cảm xúc, dắt dẫn tâm trạng

Đại từ phiếm chỉ “ai”:

lễ giáo phong kiến

bất công

Hình ảnh so sánh, ẩn dụ: “mặt trăng”, “mặt trời”,

“sao Hôm”, “sao Mai” => tình yêu tồn tại mãi mãi

=>Khẳng định tình cảm sắt son của chàng trai

“Mình  i có nh  ta chăng? ơ ớ

Ta nh  sao V t ch  trăng gi a tr i” ư ượ ờ ữ ờ

Hình tượng hoá nỗi đợi chờ: “trơ gan cùng tuế nguyệt” Lý tưởng hoá bản thân và lý

tưởng hoá tình yêu,

người yêu – “sao Vượt chờ trăng”

Người đang yêu

hướng về hạnh phúc và ước mơ sum họp!

- Nhân vật trữ tình:

- Tâm trạng:

Cô gái Thương nhớ - ưu phiền

3 Bài 4:

Những hình ảnh thể hiện tâm trạng:

□ Khăn thương nhớ - vắt lên vai

thương nhớ - chùi nước mắt □ Đèn không tắt

□ Mắt ngủ không yên

Sử dụng nghệ thuật nhân hóa

và hoán dụ

Những hình ảnh thể hiện tâm trạng:

- Đại từ phiếm chỉ “ai”.

- Câu hỏi tu từ: liên tiếp hỏi: “khăn”, “đèn”,

“mắt”=> tự hỏi lòng mình.

- Lặp lại câu trước: khắc sâu nỗi nhớ

Nỗi nhớ thương dằng dặc, khôn nguôi, Không sao bày tỏ cùng người thương

- Hai câu lục bát cuối:

Tâm trạng lo phiền => Giãi bày trực tiếp

Những lo phiền của cô gái cũng là vì

thành, tha thiết

Các nhóm đọc nối nhau các bài

ca dao về chủ đề “ Nhớ”

Thử thách

4 Bài 5:

Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi

- Nhân vật trữ tình: cô gái

-Hình ảnh:“cầu dải yếm” mềm mại, gần gũi

mang hơi ấm con người

Ước muốn được gần nhau, thể hiện tình cảm một cách táo bạo nhưng Cũng thật mãnh liệt , đầy nữ tính

5 Bài 6:

- Hình ảnh ẩn dụ: “muối”, “gừng” => Gắn bó, thủy chung trong tình cảm vợ chồng.

- “Ba vạn sáu nghìn ngày” nghĩa là gì? Ý nghĩa

của nó?

III Tổng kết:

1 Nội dung:

Người bình dân xưa rất giàu tình nghĩa

Yêu thương, tình nghĩa đã trở thành truyền

thống tốt đẹp của dân tộc Truyền thống ấy đã trở thành chủ đề sáng tác của ca dao, nó thể hiện, tâm tư tình cảm của người dân lao động.

2 Nghệ thuật:

Sử dụng biện pháp nhân hóa, ẩn dụ, hoán

dụ, lặp câu, ngôn ngữ giàu hình ảnh…

Ca dao mang màu sắc đặc trưng của dân tộc

Xin chân thành cảm ơn quý thầy

cô và các bạn đã chú ý lắng nghe!