nghiên cứu côn trùng ký sinh trên sâu hại họ hoa thập tự

nghiên cứu côn trùng ký sinh trên sâu hại họ hoa thập tự

MỤC LỤCĐặt vấn đề

Nội dung chính Kết luận

 Hiện nay ở nước ta, nông

nghiệp là một ngành kinh tế

quan trọng trong xu thế phát triển của cả nước

 Đối với cây rau nói chung và rau họ thập tự nói riêng thì tầm quan trọng của chúng trong

đời sống hàng ngày đã được ông cha ta thừa nhận qua câu

ca dao : “Cơm không rau như đau không thuốc”

 Cây rau có rất nhiều tác dụng về mặt dinh dưỡng với con người

Ăn nhiều rau, quả giúp cơ thể

tránh được các bệnh về tim, đột quỵ, ổn định huyết áp và ngăn ngừa một số bệnh ung thư, hạn chế hiệu quả các bệnh liên quan đến đường ruột …

 Về mặt kinh tế, rau là loại cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao, giá trị sản xuất 1ha rau cao gấp 2-

3 lần lúa và là loại hàng hóa có giá trị xuất khẩu cao

 Sản xuất rau sạch, an toàn trong nông nghiệp đã trở thành

nhu cầu cấp thiết của xã hội, ngoài yếu tố bảo vệ sức khỏe

cho cộng đồng, còn có ý nghĩa rất lớn về kinh tế và khoa học

vì hướng tới một nền nông nghiệp bền vững

 Nghiên cứu khai thác lợi dụng thiên địch tự nhiên để phòng chống sâu hại hiệu quả là một hướng quan trọng trong phát triển biện pháp sinh học, là biện pháp chủ đạo của hệ thống phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM) và là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển nông nghiệp bền vững

 Cũng chính vì vậy nhóm em tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Nghiên cứu côn trùng ký sinh trên sâu hại rau họ hoa

thập tự”

II Nội Dung Chính

Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae 1

2

3

4

Ong Pteromalus puparum ký sinh trên Pieris rapae

Ong Diadegma semiclausum ký sinh trên Plutella xylostella

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

 Sâu xanh bướm trắng thuộc:

• Thuộc Giới: Animalia

• Loài: Pieris rapae

1.1 Sâu xanh bướm trắng

a) Vị trí phân loại

 Sâu xanh bướm trắng có nguồn gốc phát sinh từ châu Âu và khu vực á nhiệt đới châu Á, nhưng đến nay chúng phân bố ở hầu khắp các nước trên thế giới

 Sâu Xanh Bướm Trắng có phạm vi ký chủ khá rộng, gồm 35 loài thuộc 9 họ thực vật khác nhau, như họ hoa Thập tự, họ Cúc, họ Bách hợp và họ Hoa môi

 Nhưng sâu phát sinh gây hại chủ yếu trên rau họ Thập tự và

là đối tượng phải phòng trừ ở một số nước như: Trung Quốc, Malaysia, Nam Ấn Độ, Nhật Bản, Philippin, khu vực Trung

Mỹ và Australia ……

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

b) Tình hình phân bố

 Tại Việt Nam, sâu xanh bướm trắng gây hại chủ yếu trên rau họ hoa thập tự

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

b) Tình hình phân bố

 Gây hại chủ yếu trên các loại

rau họ hoa thập tự

 Đối với ruộng rau mới trồng sâu

thường chui vào phần ngọn cây

để phá hại làm các lá khi lớn bị

cong queo, thủng lỗ chỗ

 Với bắp cải đã cuốn, sâu non

đục sâu vào trong bắp cải và

thải phân loang lổ, làm giảm

chất lượng, mẫu sản phẩm

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

c) Đặc điểm gây hại

 Trưởng thành: là loài bướm có

thân dài 17-20 mm, dang cánh

trước rộng 37-42 mm Cánh

trước màu trắng, hình gần tròn,

đầu cánh có vết đen hình tam

giác tương đối lớn (2-3mm) và 2

chấm đen nhỏ hơn, trên cánh có

 Sâu non: màu xanh nhạt, phủ

nhiều lông tơ Thân chia đốt rõ

ràng, vạch chia đốt màu vàng,

trên mỗi đốt có các chấm đen

Đầu có màu nâu nhạt

 Nhộng: dài khoảng 18-20 mm,

hình con thoi, màu xanh xám,

bóng láng, đính một đầu trên

cuống lá rau Giữa lưng nhộng

nổi lên một đường gờ như xương

sống, ngực nhô cao tạo thành

góc nổi lên ở 2 bên phần bụng

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

d) Đặc điểm hình thái

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

e) Đặc điểm sinh học và quy luật phát triển

 Trưởng thành: Hoạt động về đêm, đẻ trứng trên lá, mỗi con cái có thể đẻ tới 1.000 quả trứng Trưởng thành có xu hướng thích các chất có mùi chua ngọt và ánh sáng đèn

 Sâu non: Sống tập trung sau khi nở 1-2 ngày, sau đó mới phân tán Ở tuổi 1-2 sâu non chỉ gặm chất xanh, chừa lại biểu bì và gân lá; từ tuổi 3 trở đi sâu ăn khuyết lá, nõn cây

 Sâu xanh bướm trắng phát sinh gây hại quanh năm, trong đó

có 2 đợt gây hại chính trên rau xuân (tháng 3 – tháng 6) và rau đông (tháng 10-11)

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

e) Đặc điểm sinh học và quy luật phát triển

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

1.2 Ong ký sinh Cotesia glomeratus

a) Vị trí phân loại

 Loài này có mặt ở hầu hết châu Âu , trong các vùng sinh thái Afrotropic , trong các vùng sinh thái Úc , trong các vùng sinh thái Nearctic và trong các vùng sinh thái Neotropical

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

b) Tình hình phân bố

 Ong trưởng thành có kích thước

rất nhỏ (khoảng 7mm) Có hai

đôi cánh, cánh sau nhỏ hơn cánh

trước, miệng nhai Trên đầu có

hai ăngten dài khoảng 1,5mm

 Ong ký sinh này nhỏ, màu đen

Con cái trưởng thành sau khi

giao phối sẽ đẻ trứng vào sâu

non tuổi 1 và 2 của sâu xanh

bướm trắng , sau giao phối

chúng đẻ khoảng 20-60 trứng

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

c) Đặc điểm hình thái và ký sinh trên sâu xanh bướm trắng

 Mỗi con cái đẻ khoảng

sâu non của ký sinh sẽ chui

ra khỏi sâu ký chủ để kéo

kén ở trên hoặc gần sâu ký

chủ bị chết, hình dạng của

kén không nhất định, màu

vàng

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

c) Đặc điểm hình thái và ký sinh trên sâu xanh bướm trắng

 Ở châu Âu:

• Vallisnieri là người Italia đầu tiên đề nghị sử dụng ong ký sinh C.glomeratus phòng chống sâu xanh bướm trắng hại trên rau cải

• Năm 1991, ở một số nước châu Âu đã nghiên cứu nhân nuôi và

sử dụng ong ký sinh phòng chống nhiều loài sâu thuộc bộ cánh vảy hại táo, bắp cải, củ cải đường, (Meyer 1991)

• Cho tới nay nhiều nước châu Âu đã có nhà máy sinh học sản xuất hàng loạt ong bằng dây chuyền cơ khí hóa, cơ động hóa, góp phần đáng kể nâng diện tích cây trồng sử dụng ong ký sinh phòng chống sâu hại

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

1.3 Tình hình nghiên cứu và sử dụng ong Cotesia

glomeratus

a) Trên thế giới

 Ở châu Á:

• Hiroshima (1990) cho rằng ở Nhật bản ngay từ 1986 đã sử dụng ong ký sinh để trừ sâu hại

• Wauchea (1988) chỉ rõ ở Trung quốc ngay từ những năm 70 của thế kỷ

20 người nông dân ở các tỉnh An Huy, Vũ Hán, Hồ Bắc, đã sử dụng ong ký sinh để phòng chống sâu hại

 Ở châu Mỹ: Từ 1883 ở các bang Colombia, Mitsuri, của Mỹ đã sử

dụng thành công ong ký sinh Cotesia glomeratus nhập nội từ Anh

phòng chống sâu xanh bướm trắng và đã trở thành một tác nhân sinh vật có ích tồn tại trong hệ sinh thái đồng rau cho tới ngày nay

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

a) Trên thế giới

 Một số công trình nghiên cứu của một số tác giả

• Nguyễn Thị Kim Oanh (2005) đã nghiên cứu đặc điểm sinh

thái sinh học của hai loại ong Cotesia plutellae (Kurdjumov)

và Diadromus collaris Gravenhorst ký sinh trên sâu tơ

Plutellaxylostella (Linnaeus) ở ngoại thành Hà Nội

• Trần Tấn Việt (2007) đã nghiên cứu và du nhập thành công

ong ký sinh Asecodes hispinarum trị bọ cánh cứng hại dừa

tại các tỉnh phía Nam

1 Ong Cotesia glomeratus ký sinh trên Pieris rapae

b) Tại Việt Nam

2 Ong Pteromalus puparum ký sinh trên Pieris rapae

a) Vị trí phân loại

2.1.Ong ký sinh Pteromalus puparum

 Tên khoa học:Pteromalus

 Ptenromalus puparum là một con ong nhỏ mà phát triển

trong nhộng của sâu xanh bướm trắng

 Ong trưởng thành 3-4 mm (1/8 inch) dài và ăn mật hoa Con cái có màu đen sáng bóng, trong khi con đực là có màu

đồng xanh kim loại và thường nhỏ hơn so với con cái

 Con cái đẻ trứng trong nhộng mới được hình thành, ký sinh lên đến 700 trứng trong vòng đời của mình

 Ong này bay khoảng cách ngắn dưới một inch

2 Ong Pteromalus puparum ký sinh trên Pieris rapae

b) Đặc điểm phát sinh phát triển

 Hơn 200 con có thể được

sản xuất trong mỗi nhộng

 Ong bắp cày qua mùa đông

như ấu trùng trưởng thành

trong nhộng chủ.Vì ong bắp

cày tấn công chỉ nhộngnên

sâu bướm không giảm và

làm thiệt hại đáng kể có thể

xảy ra, đặc biệt là nếu mật

độ sâu cao

2 Ong Pteromalus puparum ký sinh trên Pieris rapae

b) Đặc điểm phát sinh phát triển

• Những quả trứng ong ký sinh

bên trong da của tiền nhộng

sâu bướm Trứng nở thành ấu

trùng, tiêu thụ các cơ quan

bên trong của nhộng và

trưởng thành biến thành

nhộng

• Ong bắp cày trưởng thành

xuất hiện từ nhộng thông qua

một lỗ nhỏ của ký chủ

c) Đặc điểm sinh học,sinh thái và ký sinh của ong

2 Ong Pteromalus puparum ký sinh trên Pieris rapae

 Pteromalus puparum được

consederd kiểm soát sinh học của

con sâu bướm sâu bệnh đặc biệt là

bướm trắng và đó là lý do tại sao

nó được gọi là "Bắp cầy trắng

bướm nhộng ký sinh trùng"

 Nọc độc của nó là yếu tố tích cực

duy nhất tiêm vào ký chủ liên

quan đến đẻ trứng, nọc độc của

ong bắp cày này ảnh hưởng đến hệ

thống nội tiết của ký chủ

2 Ong Pteromalus puparum ký sinh trên Pieris rapae

c) Đặc điểm sinh học,sinh thái và ký sinh của ong

 Cuối năm 1800 ong ký sinh pteromalus puparum đã vô tình được đưa vào Hoa Kỳ từ châu Âu

 Westwood từ 1827 bắt đầu công bố công trình nhiều tập trong nhiều năm về phân loại côn trùng ký sinh và côn trùng bắt mồi

 Walker chuyên nghiên cứu về ong ký sinh thuộc tổng họ

Chalcidoidea từ năm 1833 đến 1861 (DeBach, 1974).

2.2 Tình hình nghiên cứu sử dụng ong P.puparum

a) Trên thế giới

2 Ong Pteromalus puparum ký sinh trên Pieris rapae

 Ong ký sinh không rõ

xuất hiện ở nước ta từ khi

nào nhưng hiện nay có

b) Tại Việt Nam

2 Ong Pteromalus puparum ký sinh trên Pieris rapae

 Loài: Plutella xylostella

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

3.1 Sâu tơ

a) Vị trí phân loại

 Các diamondback bướm có phân bố

toàn cầu và được tìm thấy ở châu Âu,

châu Á, châu Phi, châu Mỹ, Úc, New

Zealand và quần đảo Hawaii

 Nó có nguồn gốc ở châu Âu và lần

đầu tiên được quan sát thấy ở Bắc Mỹ

trong năm 1854, trong Illinois Nó đã

lan đến Florida và dãy núi Rocky của

năm 1883 và đã được báo cáo từ

British Columbia của năm 1905

b) Tình hình phân bố

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

 Trưởng thành: Bướm dài từ 6 -

10 mm, sải cánh rộng từ 10 - 15

mm Cánh trước màu nâu, giữa

lưng có một dãi gợn sóng, màu

trắng trên bướm đực và màu

vàng trên bướm cái, chạy dài đến

 Sâu non: gặm phía dưới lá

thành từng lỗ để lại lớp biểu

bì ở mặt trên Từ tuổi 2 sâu

ăn thủng lá thành từng vết

nhỏ lỗ chỗ, bị nặng làm cây

không phát triển được: bắp

cải không cuốn, su hào nhỏ

 Bướm ít bay thường di chuyển theo gió, hoạt động nhiều từ chập tối đến nửa đêm, mỗi con cái đẻ từ 50 - 400 trứng

Trứng được đẻ riêng lẻ trên bề mặt của lá Sâu mới nở đục

lá tạo thành rãnh, tuổi lớn ở mặt dưới của lá

 Vòng đời sâu tơ thay đổi theo nhiệt độ, nhiệt độ thấp có thể kéo dài 50 ngày và khoảng 15 ngày ở nhiệt độ cao, nhiệt độ thích hợp từ 20 – 300C, vòng đời khoảng 15 - 17 ngày, mùa mưa mật độ sâu tơ giảm rất rõ

d) Đặc điểm sinh học và sinh thái

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

d) Đặc điểm sinh học và sinh thái

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

 Sâu non mới nở bò lên mặt lá gặm biểu

bì tạo thành những đường rãnh nhỏ

ngoằn ngoèo

 Từ tuổi 2, sâu ăn thịt lá để lại lớp biểu

bì tạo thành những vết trong mờ

 Sâu lớn ăn toàn bộ biểu bì lá làm lá

thủng lỗ chỗ, giảm năng suất và chất

lượng rau Khi mật độ sâu cao, ruộng

rau bị hại xơ xác, chỉ còn trơ lại gân lá

 Khi bị động đến sâu thường nhả tơ

buông mình xuống đất nên còn được

gọi là "sâu dù"

e) Đặc điểm gây hại

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

 Loài: Cotesia vestalis

3.2 Ong ký sinh C.Plutellae

a) Vị trí phân loại

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

 Ong đen kén trắng đơn

(Cotesia plutellae) là loài

ong chuyên tính, ký sinh ấu

trùng sâu tơ hại rau họ thập

tự

 Loài ong này phân bố trên

tất cả các vùng trồng rau

thuộc họ cải của Việt Nam

và nhiều nước trên thế giới,

đặc biệt là các nước liền kề

với Việt Nam

b) Ký chủ và sự phân bố

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

 Trưởng thành: Cơ thể màu nâu

đen Chiều dài con cái trung bình

2.85mm Chiều dài thân con đực

trung bình 2.62mm

 Trứng: Nằm trong buồng trứng

với hai ống sinh trứng Mỗi buồng

trứng có từ 100 đến 190 trứng,

màu trong hơi phớt vàng Trứng

có hình quả dưa chuột, một đầu to

còn đầu kia hơi thóp có cuống,

kích thước trứng trung bình dài

0.32mm, rộng 0.07mm

c) Đặc điểm hình thái

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

 Ấu trùng: ong đen kén trắng

đơn có 3 tuổi, sinh trưởng và

phát triển trong cơ thể ký chủ

 Nhộng: của ong đen kén trắng

đơn (Cotesia plutellae) thuộc

 Thí nghiệm nuôi ong cho ăn bằng mật ong, ở trong điều kiện nhiệt độ 18-200C, ẩm độ không khí 60-70% thời gian phát

triển trung bình ở các pha của ong như sau:

• Trứng 5 ngày

• Ấu trùng tuổi 1 phát triển 3,5 ngày

• Ấu trùng tuổi 2 phát triển 3,8 ngày

• Ấu trùng tuổi 3 phát triển 3,9 ngày

• Pha nhộng phát triển 5,99 ngày

• Trưởng thành sau khi vũ hóa đến khi giao phối và đẻ trứng vào ký chủ kéo dài khoảng 12 tiếng (0.5 ngày)

d) Đặc điểm sinh học, sinh thái

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

 Sau khi vũ hóa khoảng 3-4 giờ trưởng thành ong bắt đầu tìm đôi giao phối Sau giao phối từ 5-10 giờ ong bắt đầu đẻ trứng Quá

trình ký sinh của ong có thể chia làm 3 bước:

• Bước 1: Ong cái bay lượn tìm kiếm ký chủ

• Bước 2: Từ một khoảng cách an toàn vừa phải, khoảng (5-7cm) nhằm tránh sự phản kháng chống đối của ký chủ ong cái sử dụng anten (râu đầu) đánh hơi, dò tìm vị trí chính xác cần đẻ trứng của mình vào thân ký chủ.

• Bước 3: Ong cái bất thần bay lên và bổ nhào vào ký chủ châm

máng đẻ trứng của mình vào thân ấu trùng sâu tơ và đẻ trứng vào

đó Thời gian đẻ trứng rất nhanh chỉ diễn ra trong 1-2 giây, không

để cho ký chủ kịp phản công chống đỡ

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

d) Đặc điểm sinh học, sinh thái

 Trong nhóm ong ký sinh của sâu tơ, ong đen kén trắng đơn

(Cotesia plutellae) giữ vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh

mật độ ấu trùng sâu tơ

 Loài ong này thường xuyên có mặt trên đồng ruộng khi sâu tơ xuất hiện Mật độ của chúng thay đổi phụ thuộc vào những

yếu tố trong đó yếu tố thời tiết và yếu tố ký chủ đóng vai trò chính

 Theo kết quả nghiên cứu của các tác giả cho thấy tỷ lệ ký sinh của ong ngoài tự nhiên thường dao động từ 0.5 đến 19.1%

 Trong các cây rau hoa thập tự thì rau bắp cải và rau cải bao

thường bị sâu tơ tập trung phá hại nhiều hơn

e) Quy luật phát sinh và khả năng tiêu diệt sâu tơ

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

 Mỗi năm bắp cải thường được trồng 3 vụ đó là: Vụ rau sớm,

vụ rau chính vụ và vụ rau muộn

 Tỷ lệ sâu tơ bị ký sinh ở ruộng rau muộn bao giờ cũng cao

hơn tỷ lệ ký sinh ở ruộng rau vụ sớm và chính vụ

 Trong năm thời gian có tỷ lệ ấu trùng sâu tơ ngoài tự nhiên bị

ký sinh cao nhất tập trung vào tháng 1-4, giai đoạn thứ 2 vào đầu tháng 11 đến giữa tháng 12 Các tháng 5, 6, 7, 8, 9 và

tháng 10 tỷ lệ ký sinh rất thấp vì các lý do ký chủ ít và điều kiện thời tiết nắng nóng ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát

triển của ký sinh

3 Ong Cotesia plutellae ký sinh trên Plutella xylostella

e) Quy luật phát sinh và khả năng tiêu diệt sâu tơ