Từ những lí do trên cùng với kinh nghiệm mà tôi đã đúc kết được quanhiều năm giảng dạy tại trường THPT Hà Trung, Tôi xin mạnh dạn chọn đề tài: “ Một số giải pháp tổ chức các tình huống t
Trang 2MỤC LỤC Trang
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài………2
1.2 Mục đích nghiên cứu……… 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu……….3
1.4 Phương pháp nghiên cứu………3
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến……… ……… 4
2.2 Thực trạng của đề tài 5
2.3 Các giải pháp thực hiện……… 6
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 15
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 3.1 Kết luận………19
3.2 Kiến nghị …….………19
1 MỞ ĐẦU
Trang 31.1 Lí do chọn đề tài
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã đề ra phươnghướng: Đầu tư phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Phát triển giáo dục vàđào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài Chuyểnmạnh giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển nhân lực và phẩmchất người học, phát triển giáo dục đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh
tế xã hội, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Trong đó, phát triển giáo dục và đào tạophải tuân theo nguyên lý: Học đi đôi với hành, giáo dục phải kết hợp với laođộng sản xuất, lí luận phải gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường phải kếthợp với giáo dục xã hội [3]
Sinh học là một bộ môn khoa học tự nhiên có nhiệm vụ nghiên cứu các đặcđiểm cấu tạo, hoạt động sống và các điều kiện sống của sinh vật cũng như cácmối quan hệ giữa các sinh vật với nhau và với môi trường Ở Sinh học 11 các
em được tìm hiểu sâu về đặc điểm cấu tạo và sinh lí của con người, về nhữngđiều bí ẩn trong chính bản thân các em
Trong thực tế giảng dạy bộ môn Sinh học cấp trung học phổ thông(THPT) , tôi nhận thấy phần lớn học sinh đều không thích học bộ môn Sinh học
vì cho rằng môn học này thường khô khan, khó hiểu [1] Nên dẫn đến nhiều emcòn có thái độ chưa quan tâm, chưa chú ý vào bài học Điều này đã gây ra ảnhhưởng không nhỏ đến việc nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Mặt khác, ởlứa tuổi học sinh lớp 11 các em đang bước vào giai đoạn dậy thì nên cơ thể pháttriển mạnh Tuy nhiên, mức độ phát triển của hệ thần kinh chưa đạt đến độ hoànthiện, do đó các em chóng mệt mỏi, dễ hưng phấn song cũng dễ chuyển sangtrạng thái ức chế khi phải tiếp thu bài một cách thụ động, kém hào hứng Vấn đềđặt ra là bản thân mỗi giáo viên cần phải không ngừng học hỏi, tìm tòi cácphương pháp cũng như cách thức giảng dạy để có thể khơi dậy sự hứng thú cũngnhư sự chủ động trong học tập của học sinh, nếu không sẽ dẫn đến tiết học trởnên nhàm chán, khó thành công
Các tình huống có trong thực tiễn rất gần gũi và thân quen đối với chúng tacũng như đối với các em học sinh Việc vận dụng các tình huống thực tiễn vàotrong giảng dạy bộ môn tạo cho các em cảm thấy môn Sinh học trở nên gần gũi
và thiết thực Đặc biệt trong phần vào bài trước khi học bài mới giáo viên sửdụng những tình huống thực tiễn, những câu chuyện ngắn có ý nghĩa giáo dục,các câu ca dao, tục ngữ sẽ tạo cho các em một tâm thế học tập tốt, sự thíchthú, muốn khám phá ra những kiến thức để lí giải những vấn đề đó Từ đó các
em yêu thích môn học hơn, đồng thời chất lượng bộ môn được nâng cao hơn
Từ những lí do trên cùng với kinh nghiệm mà tôi đã đúc kết được quanhiều năm giảng dạy tại trường THPT Hà Trung, Tôi xin mạnh dạn chọn đề tài:
“ Một số giải pháp tổ chức các tình huống thực tế vào bài dạy nhằm tạo hứng
thú và nâng cao hiệu quả học tập môn sinh học 11 ở trường THPT ”
Trang 41.2 Mục đích nghiên cứu
Tìm ra những giải pháp hợp lí nhằm tạo hứng thú học tập đối với bộ môn,giúp học sinh chủ động, tích cực, tự giác trong học tập, biết vận dụng kiến thứcvào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh
Tìm hiểu các thông tin từ các nguồn tư liệu về những vấn đề thực tiễn liênquan đến bộ môn, để lựa chọn và đưa ra các tình huống vào bài phù hợp với nộidung bài học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh, từ đó vận dụng vào giảngdạy đạt hiệu quả cao nhất
Đưa ra được các giải pháp, biện pháp cần thiết và hiệu quả cho việc ápdụng nhằm nâng cao chất lượng học tập đối với bộ môn Sinh học THPT
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh lớp 11 tại trường THPT Hà Trung
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Để có thể lồng ghép các tình huống vào bài tôi đã thực hiện các công việcsau:
+ Tìm hiểu kĩ mục tiêu bài học bao gồm các kiến thức, kĩ năng và thái độ
mà học sinh cần đạt được qua bài học
+ Tìm hiểu kĩ về các nội dung cần giáo dục cho học sinh qua trang webgoogle trên mạng internet và sách giáo dục cho HS Trung học phổ thông
+ Tìm hiểu về đối tượng học sinh cần giáo dục
+ Sử dụng phương pháp thống kê để thống kê, xử lý, đánh giá kết quả thuđược sau khi tiến hành nghiên cứu
Trang 52 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến.
Tại Đại hội Đảng lần thứ XII Đảng ta đã xác định đổi mới giáo dục và đàotạo theo hướng phải phù hợp, thiết thực với từng cấp học, từng đối tượng, đảmbảo tính khoa học, cơ bản, hiện đại; lựa chọn những kiến thức có tính ứng dụngcao Chuyển từ nặng về trang bị kiến thức lí thuyết trừu tượng sang nội dung gắnvới thực tiễn đời sống, chú trọng vận dụng kiến thức vào giải quyết các tìnhhuống trong học tập và cuộc sống…nội dung các môn học cần lựa chọn những
gì cần thiết cho việc phát triển phẩm chất năng lực người học, những tri thứcthiết thực, gần gũi, gắn với đời sống có thể vận dụng tốt trong thực tế
Trong công văn hướng dẫn nhiệm vụ và các biện pháp thực hiện trong nămhọc 2019-2020 của Sở giáo dục và đào tạo Thanh Hoá đã chỉ rỏ: “Tiếp tục đổimới phương pháp dạy và học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo,rèn luyện phương pháp tự học và vận dụng kiến thức, kỹ năng của học sinh Đẩymạnh việc vận dụng dạy học giải quyết vấn đề, các phương pháp thực hành, dạyhọc theo dự án trong các môn học; tích cực ứng dụng công nghệ thông tin phùhợp với nội dung bài học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớmáy móc; tập trung dạy cách học, cách nghĩ, phương pháp tự học; đảm bảo cânđối giữa trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng và định hướng thái độ, hành vicho học sinh…”
Theo các chuyên gia tâm lí học thì cùng với sự tự giác thì hứng thú học tậptạo nên tính tích cực nhận thức, giúp học sinh học tập đạt kết quả cao, có khảnăng khơi dậy được sự sáng tạo, là động lực để người học có thể say mê, tự giácnghiên cứu và đạt được hiệu quả cao trong chương trình giáo dục
Ở lứa tuổi trung học cơ sở, các em có sự phát triển mạnh mẽ về tâm sinh lí,các em rất tò mò, muốn tìm hiểu cũng như giải đáp được những vấn đề nảy sinhtrong cuộc sống hằng ngày Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy nhiều giáo viêncòn quá coi trọng các kiến thức lí thuyết nên tổ chức các hoạt động học cònthiên về cung cấp kiến thức trong sách giáo khoa, ít chú trọng đến việc đưa cácvấn đề thực tế vào giảng dạy Điều này làm cho các em cảm thấy kiến thức củacác môn học trở nên xa lạ và khô khan, từ đó các em ít hứng thú đối với mônhọc hơn
Qua thực tế giảng dạy tại trường THPT Hà Trung, tôi nhận thấy rằng trongmỗi tiết học mà giáo viên chỉ đưa ra những câu hỏi, những kiến thức đơn thuần
có trong sách giáo khoa thì tiết học sẽ trở nên khô khan, nhàm chán, không tạođược tâm thế học tập tốt cho các em, các em không hứng thú với học tập, tiếpthu bài một cách bị động, nên dẫn các em học mang tính chất học vẹt, khôngnắm được kiến thức trọng tâm, khả năng tổng hợp cũng như vận dụng kiến thứcvào thực tiễn còn hạn chế đã dẫn đến kết quả học tập bộ môn còn thấp Điều này
đã làm tôi suy nghĩ rất nhiều, làm thế nào để có tạo được hứng thú học tập chocác em? Làm thế nào để các em có thể chủ động trong học tập? Làm thế nào để
Trang 6có thể các em yêu thích môn Sinh học hơn? Làm thế nào để các em có thể vậndụng những kiến thức môn học vào xử lí các tình huống có trong thực tiễn?
Từ những suy nghĩ này, tôi đã tìm tòi, sưu tầm những tình huống thực tế, cáccâu chuyện ngắn, các câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ liên quan đến kiến thức
bộ môn để áp dụng tổ chức các tình huống vào bài ở một số tiết dạy và tôi tựnhận thấy rằng nếu giáo viên biết cách tổ chức các tình huống vào bài đặc biệt làcác tình huống có trong thực tế vào giảng dạy sẽ tạo cho học sinh một tâm thếtốt, kích thích được hứng thú học tập của các em, làm nảy sinh trong các em suynghĩ muốn khám phá ra những kiến thức và có thể áp dụng những kiến thức đãhọc vào giải quyết những vấn đề trong thực tiễn, từ đó các em yêu thích mônhọc hơn, chất lượng bộ môn cũng được nâng cao [4]
2.2 Thực trạng
Hiện nay, để đáp ứng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội, ngành giáodục đã và đang thực hiện đổi mới giáo dục căn bản, toàn diện với mục tiêu đàotạo nên những con người Việt Nam Xã hội chủ nghĩa phát triển một cách toàndiện về “ đạo đức- trí tuệ - thẩm mỹ” Để làm được điều này cần phải đổi mớimột cách mạnh mẽ các phương pháp dạy và học nhằm phát huy tính tích cực,chủ động, sáng tạo của học sinh; tăng cường rèn luyện các kỹ năng thực hành,vận dụng kiến thức kỹ năng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn Vậy vấn đề đặt
ra là giáo viên phải có biện pháp gì để góp phần giáo dục nên những thế hệ trẻvừa chủ động, vừa sáng tạo,vừa có kỹ năng thực hành tốt, biết vận dụng nhữngkiến thức môn học vào giải quyết các tình huống thực tiễn
Trong thực tế, tôi thấy rằng đa số giáo viên thường hay sử dụng Phươngpháp dạy học truyền thống trong giảng dạy Ở phương pháp này chủ yếu là hoạtđộng của giáo viên nhằm truyền đạt các kiến thức có trong sách giáo khoa chohọc sinh Phương pháp này có ưu điểm là học sinh nắm được nội dung kiến thứccủa bài ngay trong tiết học, các em có thể trả lời được những câu hỏi liên quan
có trong sách giáo khoa Tuy nhiên, khi dạy học theo phương pháp này vẫn cònnhiều hạn chế như: Học sinh học bài còn mang tính chất học vẹt, tiếp thu bàimột cách thụ động, không nắm được kiến thức trọng tâm nên dẫn đến rất nhanhquên, khả năng tư duy còn hạn chế, khả năng vận dụng kiến thức bộ môn vàogiải quyết các vấn đề thực tiễn còn kém…điều này thể hiện qua kết quả ở cácbài kiểm tra của các em còn thấp, khi gặp các vấn đề thực tiễn có liên quan đếnkiến thức bộ môn các em còn lúng túng hoặc không giải đáp được
Ở lứa tuổi trung học phổ thông đặc biệt là học sinh lớp 11, các em đang ởgiai đoạn dậy thì nên cơ thể có sự phát triển mạnh về kích thước và thể lực.Đồng thời các em có sự phát triển mạnh mẽ về tâm sinh lí, các em rất tò mò,ham hiểu biết, muốn tìm hiểu cũng như giải đáp được những vấn đề nảy sinhtrong cuộc sống hàng ngày Những câu hỏi: “Tại sao?” Hay “Do đâu?” thườngxuất hiện trong đầu các em Các em tự cho mình là người lớn và cũng muốnđược coi là người lớn, muốn được tham gia học tập một cách độc lập, muốn thửsức mình…Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy nhiều giáo viên chưa lựa chọnđược các phương pháp dạy học phù hợp nên chưa tích cực hóa được hoạt động
Trang 7học tập của học sinh, ít chú trọng đến việc đưa các vấn đề thực tế vào tronggiảng dạy Điều này đã làm cho các em cảm thấy các kiến thức của môn học trởnên khô khan, xa lạ …từ đó các em ít hứng thú hơn đối với môn học Mặt khác,cùng với sự bùng nổ của công nghệ thông tin các em có rất nhiều sân chơi khácnhư: Facebook, Zing me, Game online, Zalo…điều này đã làm phân tán sự tậptrung của các em, hứng thú học tập của các em ngày càng giảm sút, các em tiếpthu bài một cách thụ động nên không nắm được kiến thức trọng tâm Do đó, chấtlượng học tập bộ môn chưa cao.
Bên cạnh đó, nhiều phụ huynh còn có tư tưởng phó mặc việc giáo dục con
em họ cho nhà trường, nên bỏ bê việc quan tâm đến học tập của con cái Ngoài
ra, kinh tế của một số gia đình học sinh còn nhiều khó khăn, bố mẹ mãi lo làm
ăn kinh tế nên ít quan tâm đến việc học tập, không giám sát việc học ở nhà củacon em mình, đến lớp các em lại không chú ý nghe giảng, không nắm được kiếnthức trọng tâm của bài nên dần dần sinh ra tâm lí chán nản, không thích học,không tập trung trong học tập…dẫn đến chất lượng học tập không cao
Qua kết quả kiểm tra trên, tôi thấy rằng kết quả học tập môn Sinh học 11của các em còn thấp, tỉ lệ bài kiểm tra bị điểm yếu và kém vẫn còn cao, tỉ lệ cácbài đạt loại khá và giỏi còn ít
Trong thực tế giảng dạy tôi nhận thấy rằng nếu trong quá trình dạyhocjgiaos viên tổ chức các tình huống vào bài trước khi học bài mới, đặc biệt là
sử dụng các tình huống có liên quan đến các vấn đề có trong thực tế hoặc mộttình huống giả định, các câu chuyện ngắn hay các câu ca dao, tục ngữ mang tínhchất giáo dục… và yêu cầu học sinh cùng tìm hiểu và giải thích qua bài học, sẽtạo cho các em một tâm thế học tập tốt, các em sẽ chủ động trong việc lĩnh hộikiến thức Từ đó, kích thích được hứng thú học tập của học sinh, chất lượng bộmôn cũng được nâng cao Ngoài ra, thông qua các tình huống vào bài giáo viêncòn có thể lồng ghép các nội dung khác nhau chẳng hạn như: giáo dục ý thứcbảo vệ cơ thể, biết chăm sóc, giữ gìn sức khỏe và giáo dục đạo đức lối sống chocác em
2.3 Các giải pháp thực hiện.
Trước những thực trạng trên, bản thân tôi mạnh dạn đưa ra một số giảipháp, biện pháp mà tôi đã đúc rút được qua nhiều năm giảng dạy tại trườngTHPT Nhằm mục đích trao đổi với các đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường
để cùng nhau tháo gỡ những khó khăn, hạn chế của công tác giảng dạy bộ mônSinh học nói chung và môn Sinh học 11 nói riêng trong nhà trường Từng bướcnâng cao chất lượng bộ môn
Trong quá trình giảng dạy môn Sinh học 11 ở trường THPT Hà Trung tôi
đã tìm tòi, sưu tầm và đúc kết được một số kinh nghiệm tổ chức các tình huốngvào bài và đã sử dụng, trải nghiệm trong quá trình giảng dạy môn Sinh học 11
và bước đầu đã mang lại hiệu quả Tôi xin mạnh dạn đưa ra đây để cùng trao đổivới thầy cô và bạn bè đồng nghiệp
Trang 82.3.1 Giải pháp 1: Sử dụng các câu chuyện ngắn có trong thực tế vào giảng dạy.
Các câu chuyện ngắn có nội dung liên quan đến thực tế là những câuchuyện kể về những sự việc diễn ra trong cuộc sống hằng ngày, mang tính chấtthời sự, làm cho các em cảm thấy môn Sinh học trở nên gần gũi và thiết thực.Cách thức thực hiện: Đối với giải pháp sử dụng các câu chuyện ngắn vàogiảng dạy giáo viên có thể sử dụng ở các nội dung: Tuần hoàn máu, hô hấp ởđộng vật, tiêu hóa ở động vật, phản xạ không điều kiện và phản xạ có điềukiện…
* Một số ví dụ cụ thể:
- VD1: Khi dạy nội dung Vận chuyển máu qua hệ mạch.
Cuộc thi chạy Maratông
Để tạo hứng thú trước khi vào bài giáo viên kể cho các em một câu chuyện:
“Nguồn gốc cuộc thi chạy Maratông”
Năm 490 trước công nguyên, tại làng Maratông trong vùng Attic, quân đội Hi Lạp đã đánh tan quân xâm lược Ba Tư, một người lính nhận lệnh chạy từ làng Maratông về thủ đô Aten để báo tin chiến thắng Anh đã chạy một mạch 42,195 km và chết ngay sau khi báo tin chiến thắng Để kỉ niệm sự kiện đáng nhớ đó, từ 1896 người ta đã tổ chức cuộc thi chạy hằng năm từ Maratông đến Aten và vô số vận động viên đã vượt qua quảng đường này an toàn với thời gian ngày càng rút ngắn Tại sao các vận động viên có thể chạy một quảng đường dài như vậy nhưng vẫn an toàn?
Qua câu chuyện này sẽ tạo cho các em sự tò mò, muốn tìm hiểu kiến thức
để có thể giải thích được sự phi thường mà các vận động viên đã làm được khiphải chạy qua một quảng đường rất dài như vậy Qua đó giáo dục cho các em ýthức tự giác rèn luyện để có một cơ thể khỏe mạnh
Trang 9- VD2: Khi dạy nội dung hô hấp ở động vật
Trước khi học bài mới, giáo viên có thể mở bài bằng một câu chuyện
“Đốt than để sưởi ấm…”
Ngày 27 tháng 11 năm 2018 do thời tiết quá lạnh nên một gia đình ở thành phố Vinh thuộc tỉnh Nghệ An đã đốt than trong nhà để sưởi ấm Cả gia đình đã phải nhập viên cấp cứu trong tình trạng khó thở, tức ngực và 1 người
đã bị tử vong Vậy tại sao lại có hiện tượng này? Để giải đáp câu hỏi này
chúng ta cùng tìm hiểu qua nội dung hô hấp bằng phổi Khi học phần này cầnbảo vệ hệ hô hấp khỏi các tác nhân có hại, giáo viên nhắc lại câu chuyện và yêucầu học sinh lí giải hiện tượng đó Qua việc chủ động tìm hiểu kiến thức họcsinh chỉ ra được: Đốt than sưởi ấm trong nhà đã thải ra khí cacbon ôxit, khícacbon ôxit này sẽ chiếm chỗ của ôxi trong máu, làm giảm hiệu quả hô hấp, cóthể dẫn đến tử vong
- VD3: Khi dạy nội dung tiêu hóa ở dạ dày
Để tạo hứng thú học tập cho học sinh, trước khi học bài mới giáo viên kểcho các em một câu chuyện :“Dạ dày biết nói…”
Một vụ án mạng xảy ra tại một khu trung cư, nạn nhân là một cô gái khoảng 25 tuổi Sau khi tiếp nhận vụ án, bác sĩ pháp y tiến hành lấy dịch của
dạ dày rồi phân tích chúng và đã xác định được giờ chết của nạn nhân Từ đặc điểm này các chiến sĩ công an đã lần ra các đầu mối và tìm ra được thủ phạm Vậy tại sao khi kiểm tra dịch ở dạ dày bác sĩ pháp y có thể xác định được giờ chết của nạn nhân? Liệu có phải chính dạ dày đã nói lên điều gì với bác sĩ pháp y? Để giải đáp được câu hỏi này chúng ta cùng tìm hiểu qua nội
dung tiêu hóa ở dạ dày Khi học nội dung: Tiêu hóa ở dạ dày, giáo viên yêu cầuhọc sinh giải thích câu hỏi trong tình huống ở đầu bài Sau khi các em trình bàysuy nghĩ của mình, giáo viên chốt kiến thức và cung cấp thêm một số thông tincho học sinh: Dạ dày giữ thức ăn một thời gian, dài hay ngắn tùy thuộc vào bảnchất và trạng thái thức ăn Đối với thức ăn lỏng như cháo hoặc sữa qua dạ dày vàđược đẩy xuống ruột ngay Thức ăn gluxit như cơm tẻ lưu lại khoảng 2 giờ, cơmnếp khoảng 4 giờ Thức ăn chứa nhiều mỡ như thịt chiên, cá chiên…lưu lạitrong dạ dày rất lâu khoảng 9 giờ hoặc hơn một chút… Bác sĩ pháp y dựa vàođặc điểm này để xác định giờ chết của nạn nhân Chẳng hạn, tử thi được pháthiện lúc 5 giờ sáng Bác sĩ mổ khám nghiệm và phát hiện cơm đang rời dạ dàyqua ruột thì ngừng lại Như vậy nạn nhân chết khoảng 2 giờ sau khi ăn Lúc nàychỉ cần điều tra xem nạn nhân ăn tối lúc mấy giờ thì sẽ xác định được giờ chếtcủa nạn nhân
- VD4: Khi dạy nội dung Vitamin và muối khoáng
Trang 10Giáo viên có thể mở bài bằng một câu chuyện ngắn:
“Chuyến thám hiểm của tàu Cartier”
Năm 1536, các thủy thủ và đoàn viên tàu Cartier tiến hành chuyến thám hiểm đi Canađa, chuyến đi kéo dài mấy tháng trời, lượng thức ăn rau, củ, quả tươi mang từ đất liền đã hết, mọi người trong đoàn chủ yếu ăn thịt cá suốt một thời gian dài Nhiều thủy thủ và đoàn viên trên tàu đã mắc một căn bệnh nghiêm trọng, đó là bệnh Xcorbut, người bệnh bị chảy máu lợi, chảy máu dưới da, viêm khớp, đau cơ….và nhiều người đã bị chết Vậy tại sao họ lại bị mắc căn bệnh này? Để giải đáp câu hỏi này chúng ta cùng tìm hiểu trong
nội dung: Vitamin và muối khoáng Điều này sẽ tạo cho học sinh sự tò mò,muốn tìm hiểu kiến thức để lí giải được nguyên nhân gây bệnh trên Sau khi tìmhiểu phần vitamin, giáo viên nhắc lại tình huống vào bài và yêu cầu học sinhtrình bày quan điểm của mình Học sinh sẽ chỉ ra được nguyên nhân chính củacăn bệnh này là do trong khẩu phần ăn thiếu rau, củ, quả tươi nên cơ thể bị thiếuvitamin C làm cho mạch máu giòn, dễ vỡ, gây chảy máu Đồng thời qua đâygiáo dục các em kỹ năng thiết lập khẩu phần ăn chứa đầy đủ các chất, đặc biệtphải đủ các loại vitamin và muối khoáng
- VD5: Khi dạy nội dung Phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện
Để tạo hứng thú học tập cho học sinh giáo viên mở bài bằng câu chuyện:
“ Tào tháo với rừng mơ”
Trong một lần hành quân qua một chặng đường dài, trời vừa nắng và nóng, quân sĩ của Tào Tháo vừa đói lại vừa khát, mọi người đều mệt lã tưởng chừng không thể đi nổi nữa Tình hình khá là nguy cấp vì còn phải hành quân qua một đoạn đường rất dài nữa mới đến nơi đóng quân Thấy vậy, Tào Tháo liền thông báo cho quân sĩ rằng: Các quân sĩ hãy cố gắng lên một chút nữa, ở phía trước có một khu rừng mơ chín mọng, mọi người tha hồ mà ăn Cuối cùng quân sĩ của Tào Tháo cũng đến được nơi đóng quân Vậy tại sao quân sĩ lại hết khát ? Để giải đáp câu hỏi này chúng ta cùng tìm hiểu nội dung:
Phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện Khi học phần: Sự hình thànhphản xạ có điều kiện, giáo viên nhắc lại câu hỏi ở đầu bài và yêu cầu học sinhđưa ra quan điểm của mình, sau khi học sinh đưa ra các ý kiến, giáo viên chốtkiến thức, từ đó giúp các em khắc sâu kiến thức về sự hình thành phản xạ cóđiều kiện
Trang 11Cũng trong bài này giáo viên có thể sử dụng một câu chuyện khác vào phần
mở bài như câu chuyện:
“ Mèo của Trạng Quỳnh ”
Một vị chúa nọ có một con mèo rất đẹp, chúa rất yêu quý con mèo Suốt ngày chúa chăm bẵm, chơi đùa với mèo mà không quan tâm gì đến việc triều chính Thấy vậy, Trạng Quỳnh liền bắt trộm mèo của chúa và mang về nhà nuôi Chúa cho quân lính tìm kiếm khắp nơi, mãi một thời gian sau chúa thấy nhà Trạng Quỳnh có một con mèo giống của mình liền đến đòi mèo lại Trạng quỳnh liền nói: Đây là mèo của thần và để chứng minh là mèo của mình, Trạng Quỳnh liền mang ra hai bát cơm, một bát bỏ đầy thịt, cá còn một bát chỉ có cơm chan nước canh Con mèo liền tiến lại gần bát cơm chan nước canh và ăn một cách ngon lành Lúc này, Trạng Quỳnh liền nói: Chúa thấy đấy, nhà thần nghèo, không có tiền mua cá, thịt nên chỉ toàn ăn cơm chan với canh nên mèo nhà thần chỉ quen ăn món này mà thôi Mèo nhà chúa sống sung sướng , chỉ quen ăn cơm với cá và thịt, nên đây chính là mèo của thần Lúc này chúa đành mất mèo và ấm ức đi về Vậy tại sao chúa chịu mất mèo? Để giải đáp câu hỏi này chúng ta cùng tìm hiểu nội dung: Phản xạ không
điều kiện và phản xạ có điều kiện Qua tìm hiểu kiến thức để giải đáp câu hỏinày học sinh chỉ ra được: Chính Trạng Quỳnh đã tập cho mèo một thói quenmới, đó là chỉ được ăn cơm chan với nước canh mà thôi Từ đó, học sinh sẽ khắcsâu được kiến thức về sự hình thành phản xạ có điều kiện Đồng thời qua đâygiáo viên lồng ghép giáo dục học sinh rèn luyện các thói quen học tập tốt, cácnếp sống văn minh…
2.3.2 Giải pháp 2: Sử dụng các tình huống có trong thực tế vào giảng dạy.
Trong cuộc sống hằng ngày, có rất nhiều những tình huống nảy sinh làmxuất hiện trong đầu các em rất nhiều thắc mắc, các em rất muốn tìm ra lời giảiđáp cho những thắc mắc đó Trong giảng dạy, giáo viên sử dụng những tìnhhuống có thể là những tình huống có sẵn trong thực tế hoặc là những tình huốnggiả định mà giáo viên tạo ra có nội dung liên quan đến bài học, nhằm mục đíchyêu cầu học sinh hãy suy nghĩ và tìm ra cách xử lí tình huống đó, điều này đãđặt ra cho các em một câu hỏi lớn buộc các em phải huy động trí não, sự tậptrung trí tuệ để giải quyết vấn đề, từ đó tạo cho các em tâm thế học tập tốt, chủđộng trong việc tìm tòi và lĩnh hội kiến thức, nâng cao chất lượng bộ môn
2.3.2.1 Biện pháp 1: Sử dụng tình huống thực tế
Các tình huống có sẵn là những tình huống nảy sinh trong cuộc sống hằngngày, rất quen thuộc với học sinh Việc sử dụng các tình huống này trong giảngdạy, tạo cho học sinh sự hứng thú, muốn tìm hiểu kiến thức để có thể giải quyếtcác tình huống đó
Cách thức thực hiện: Đối với giải pháp sử dụng các tình huống có trongthực tế vào giảng dạy giáo viên có thể sử dụng ở các nội dung như: Phản xạ;tuần hoàn máu, hô hấp ở động vật