Giải pháp nâng cao kĩ năng sống cho học sinh thông qua một số phương pháp dạy học tích cực khi dạy tác phẩm “chữ người tử tù” của nguyễn tuân ( ngữ văn 11, tập 1)

Vì thực tế đa số học sinh, sinhviên khi gặp những tình huống thường lúng túng trong cách xử lí thông tin.Nhằm đáp ứng yêu cầu này, mục đích giáo dục phổ thông của nước ta hiện naychuyển

MỤC LỤC Trang

1 MỞ ĐẦU.

1.1 Lí do chọn đề tài:

Trong xu thế hội nhập và phát triển toàn cầu hiện nay luôn đòi hỏi con người

phải có sự sáng tạo, năng động và khả năng xử lí thông tin một cách kịp thời vàhiệu quả để tránh những rủi ro không cần thiết Vì thực tế đa số học sinh, sinhviên khi gặp những tình huống thường lúng túng trong cách xử lí thông tin.Nhằm đáp ứng yêu cầu này, mục đích giáo dục phổ thông của nước ta hiện naychuyển từ trang bị kiến thức sang trang bị những kĩ năng sống cần thiết qua việclồng ghép kĩ năng sống vào bài học qua các phương pháp dạy học tích cực Vìvậy, hoạt động giáo dục giá trị sống và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh vừamang tính chiến lược, vừa mang tính cấp bách, là động cơ và cũng là nhiệm vụcủa nhà trường, cơ quan và của cha mẹ học sinh thường xuyên và lâu dài

Hiện nay, Bộ GD và ĐT đã đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống lồng ghéptrong các môn học ở THPT nhằm đạt mục tiêu trang bị cho học sinh những kiếnthức, giá trị thái độ và kỹ năng phù hợp, tạo cơ hội thuận lợi cho học sinh sửdụng toàn quyền và bổn phận của mình để phát triển toàn diện về thể chất, trítuệ, tinh thần, đạo đức Đây là một chủ trương cần thiết và đúng đắn Tuy nhiên,trong dạy học các môn học nói chung và dạy học Ngữ văn ở trường THPT nóiriêng, việc thiết kế những bài dạy sao cho vừa đảm bảo yêu cầu về nội dung vừagiúp HS nhận thức được các giá trị trong cuộc sống, hình thành lối sống, cáchứng xử có văn hóa trong các tình huống giao tiếp đa dạng của cuộc sống mà vẫntạo hứng thú cho học sinh trong một thời lượng có hạn là vấn đề rất cần thiết đốivới người giáo viên Ngữ văn

Đối với việc dạy học Ngữ văn ở các cấp học nói chung và ở trường THPTnói riêng đều hàm ẩn giáo dục kĩ năng sống mới mức độ khác nhau, việc làmsao để đảm bảo được nội dung kiến thức bài học mà đồng thời học sinh lại phảichủ động chiếm lĩnh kiến thức bài học theo yêu cầu đổi mới về phương pháphiện nay quả thật là điều không dễ thực hiện Vì vậy, đòi hỏi người giáo viênphải vận dụng nhiều kĩ năng, trong đó không chỉ là kiến thức mà đòi hỏi cả sựsáng tạo, linh hoạt ở mỗi bài dạy cụ thể Sự chuẩn bị kĩ càng cho việc lên lớpcủa người giáo viên từ khâu chuẩn bị - tức là phần thiết kế bài dạy - là một trongnhững yếu tố góp phần không nhỏ vào hiệu quả của tiết học, đặc biệt là trongviệc vận dụng và phát huy tối đa công năng của các phương pháp dạy học tíchcực trong việc giáo dục KNS cho HS Chính vì thế, để nhằm giáo dục KNS chohọc sinh, tôi đã áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để nâng cao chấtlượng giờ dạy như dạy học nhóm, dạy học theo dự án và dạy học theo sơ đồ tưduy nhằm giúp cho HS phát triển và rèn luyện những kĩ năng cần thiết để hộinhập cuộc sống một cách chủ động hơn

Trong quá trình giảng dạy Ngữ văn 11, tập 1, tôi nhận thấy truyện ngắn

“Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân không chỉ có giá trị về nội dung và nghệthuật mà còn có tác dụng bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm góp phần hình thành vàphát triển toàn diện nhân cách cho học sinh Xuất phát từ thực tế trên, tôi lựa

chọn đề tài “Giải pháp nâng cao kĩ năng sống cho học sinh thông qua một số

phương pháp dạy học tích cực khi dạy tác phẩm “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân ( Ngữ văn 11, tập 1) mà bản thân tôi nhận thấy có hiệu quả trong

quá trình thực hiện

1.2.Mục đích nghiên cứu:

Căn cứ vào việc tìm hiểu cơ sở lí luận và cơ sở pháp lí việc xây dựng mô

hình giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống thông qua một số phương pháp dạy họctích cực, giúp học sinh có tinh thần, thái độ học tập tự giác, tích cực, sống có lítưởng và hoài bão, ứng xử, hành động mang tính nhân văn Nó giúp cho họcsinh có ý thức bảo vệ và rèn luyện cơ thể, không vi phạm các tệ nạn xã hội Giúphọc sinh có đủ khả năng tự thích ứng với môi trường xung quanh, tự chủ, độclập, tự tin khi giải quyết công việc

1.3 Đối tượng nghiên cứu :

Đề tài hướng vào nghiên cứu đặc điểm của các bài dạy trong tác phẩm “Chữ

người tử tù” của Nguyễn Tuân, từ đó áp dụng những phương pháp dạy học tích

cực để lồng ghép giáo dục kỹ năng sống trong môn Ngữ văn

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Tìm hiểu về khái niệm kỹ năng sống, đặc điểm cơ bản của một số phương

pháp dạy học tích cực qua đó áp dụng vào dạy tác phẩm “Chữ người tử tù” của

Nguyễn Tuân, Ngữ văn 11, tập 1 Từ đó lôi cuốn học sinh hoạt động học tập mộtcách tích cực, chủ động, nắm vững kiến thức bài học đồng thời các kỹ năng sốngcũng được hình thành

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận của đề tài

Trong thời đại khoa học kĩ thuật phát triển với tốc độ phát triển như hiện naythì giáo dục đóng vai trò quan trọng Việc đổi mới giáo dục phổ thông là đổi mớiđồng bộ các phương diện giáo dục từ mục tiêu, nội dung, phương pháp, phươngtiện đến cách thức đánh giá nhằm thay lối dạy học truyền thụ một chiều sangdạy học tương tác, giúp học sinh phát triển năng lực cá nhân, phát huy tính tíchcực tự giác, chủ động sáng tạo bồi dưỡng phương pháp tự học, năng lực tự học,năng lực hợp tác, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn có tìnhcảm nhân văn, hứng thú trong học tập Cho nên, giáo dục kĩ năng sống cho họcsinh đang trở thành một nhiệm vụ quan trọng đối với giáo dục cả nước Giáo dụcphải mang lại cho học sinh không chỉ kiến thức mà cả kĩ năng sống một cáchtrực tiếp hay gián tiếp Vì thế công tác vận dụng các biện pháp và hình thành tổchức giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là việc làm cần thiết, thông qua cáchoạt động cũng như các hình thức giáo dục mà kĩ năng sống của học sinh sẽđược hình thành và phát triển

Mục tiêu và nội dung môn Ngữ văn đã chứa đựng những yếu tố của giáo dụcKNS, phù hợp với các nội dung cơ bản của giáo dục KNS, bao gồm kĩ năng tưduy sáng tạo, kĩ năng hợp tác nhóm, kĩ năng giao tiếp, phù hợp với cách tiếpcận làm thay đổi hành vi của người học trên cơ sở nhận thức về các nội dung củamôn Ngữ văn Nhiều bài học của môn Ngữ văn hướng đến việc giúp HS nhậnthức được các giá trị trong cuộc sống, hình thành lối sống, tình cảm gia đình,

bạn bè, tình yêu đối với quê hương đất nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, lòngbiết ơn sâu sắc Mặt khác, các KNS còn được giáo dục thông qua phương pháphọc tập tích cực, dựa trên sự tương tác giữa nội dung bài học với những hiểubiết, kinh nghiệm vốn có của bản thân người học và quá trình đối thoại, tươngtác người học với nhau để thực hành, vận dụng linh hoạt vào các tình huống

trong cuộc sống phù hợp với lứa tuổi của các em

Có rất nhiều phương pháp dạy học tích cực nhằm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong dạy học Ngữ văn Tuy nhiên trong khuôn khổ một sáng kiến kinh

nghiệm, tôi xin trình bày một số vận dụng mà bản thân nhận thấy có hiệu quảtích cực trong giáo dục KNS cho học sinh ở ba phương pháp: dạy học nhóm, dạyhọc theo dự án và theo sơ đồ tư duy

1 Theo em, học Ngữ văn ở trường phổ

thông có giúp em nâng cao khả năng

Qua kết quả khảo sát, tôi nhận thấy có sự mâu thuẫn trong nhận thức của

HS khi các em nhận định Ngữ văn là môn học bổ ích, có ý nghĩa nhưng có đến52,3,5% HS cho rằng học Ngữ văn là không cần thiết Hoặc có tới có 62,5%học sinh cho rằng học môn Ngữ văn giúp nâng cao nhận thức nhưng không thực

tế vì học Ngữ văn trong trường phổ thông phần lớn chỉ phản ánh những cái đãqua nên chỉ giúp các em nhìn nhận lại quá khứ mà không giúp các em hội nhậpvới cuộc sống hiện đại Thậm chí có đến 76,5% HS không biết là học Ngữ văn cógiúp em điều chỉnh hành vi của mình hay không và 45,5% HS kết luận không cầnhọc môn Ngữ văn là một tỉ lệ không nhỏ Từ đó ta dễ dàng nhận ra HS nhận thấymôn Ngữ văn có ý nghĩa nhưng còn mơ hồ về khả năng áp dụng thực tiễn của mônhọc này

Từ thực trạng trên, cho thấy việc dạy học môn Ngữ văn nói chung và giảngdạy môn Ngữ văn ở chương trình lớp 11, HS còn nhiều bỡ ngỡ chưa thật sự lôicuốn Để đạt hiệu quả, hấp dẫn, lôi cuốn và tác động tích cực hơn đối với HSnhằm giáo dục KNS cho các em, tôi đã tìm cách để nâng cao hiệu quả của việcgiáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua dạy tác phẩm “ Chữ người tử tù”,Ngữ văn lớp 11 THPT giúp học sinh có những kĩ năng cần thiết để hội nhậpcuộc sống một cách chủ động và sáng tạo hơn

2.3 Các giải pháp để giải quyết vấn đề:

2.3.1 Phương pháp dạy học nhóm:

Phương pháp dạy học nhóm rất đa dạng từ cách chọn chủ đề cần thảo luậncho đến cách phân chia nhóm, giáo viên có thể vận dụng linh hoạt tùy theo từngmục tiêu và đặc trưng của bài học Trong phương pháp dạy học nhóm, có rất nhiềucách phân chia nhóm khác nhau Nếu hoạt động nhóm diễn ra trên lớp học thì nêntạo các nhóm nhỏ, tối đa 10 học sinh một nhóm, để HS có điều kiện thảo luận vớinhau Các nhóm này cũng không nên trùng lặp trong suốt quá trình dạy của giáoviên Việc phân chia nhóm linh hoạt sẽ giúp học sinh hứng thú hơn, đồng thời tạo

cơ hội cho các học sinh được học hỏi, giao lưu với các bạn trong lớp

Khi dạy truyện ngắn: “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân, giáo viên chia lớpthành 4 nhóm theo hai dãy bàn ngồi, mỗi nhóm 3 bàn, nhóm 1 tìm hiểu tìnhhuống truyện, nhóm 2, tìm hiểu về hình tượng nhân vật Huấn Cao và nhóm 3tìm hiểu về nhân vật quản ngục, nhóm 4, tìm hiểu tại sao nói: cảnh cho chữ làcảnh tượng xưa nay chưa từng có Học sinh các nhóm thảo luận trong vòng 7phút, giáo viên yêu cầu các nhóm dừng thảo luận và tập trung nghe kết quả thảoluận của các nhóm để nhận xét, bổ sung Điều này, giúp rèn luyện kĩ năng sốngcho học sinh như kĩ năng độc lập suy nghĩ, đánh giá, kĩ năng trình bày và thểhiện quan điểm của mình trước cô giáo và các bạn học sinh trong lớp Sau mỗiphần giáo viên khái quát ý chính, bình mở rộng thêm hoặc gợi ý thêm bằng cáccâu hỏi cho các nhóm Để phát huy năng lực sáng tạo của học sinh, giáo viên chỉgợi ý, khuyến khích, động viên chứ không nên gò ép học sinh theo ý của mình.Điều quan trọng là sau khi học sinh trình bày, thảo luận bao giờ giáo viên cũngphải có phần nhận xét, chốt ý và có những câu hỏi gợi mở, dẫn dắt để giúp họcsinh hiểu rõ hơn những nội dung chưa được thể hiện, hoặc thể hiện chưa sâu Với phương pháp này mỗi học sinh đều được thể hiện chính kiến của mình, đồngthời vẫn phải hợp tác, tranh luận để đi đến thống nhất lựa chọn ý kiến chung từ đócác em nâng cao rèn luyện kỹ năng giao tiếp

2.3.2 Phương pháp dạy học theo dự án

Phương pháp dạy học theo dự án là một trong những phương pháp ưu việttrong việc phát huy năng lực tư duy sáng tạo của chủ thể - trò, đồng thời lồng ghépđược kỹ năng sống hợp lí, tự nhiên Đây là phương pháp dạy học kết hợp có hiệuquả việc sử dụng máy tính với các chương trình dạy học hiện có, giúp các giáo viênphát huy khả năng sáng tạo của mình và phát triển trí tưởng tượng, sở trường củahọc sinh ra ngoài phạm vi học đường, học tập kết hợp với thực hành Để thực hiệnphương pháp dạy học này này, trước hết giáo viên phải chuẩn bị một kế hoạch bàidạy cụ thể, chi tiết Hồ sơ và các bước thực hiện bao gồm:

- Bước 1:

+ Kế hoạch bài dạy với các mục tiêu học tập của học sinh đáp ứng yêu cầu vềkiến thức, kĩ năng của chương trình do Bộ Giáo Dục và Đào Tạo quy định + Thu thập tư liệu, thiết kế bài trình bày đa phương tiện của GV

+ Thiết lập các tiêu chí đánh giá cho bài trình bày đa phương tiện của học sinh

+ Bài trình bày, bài báo, tờ giới thiệu, hoặc trang web,… của giáo viên hỗ trợcho bài dạy

- Bước 2:

+ Hướng dẫn HS cách thiết kế các bài trình bày đa phương tiện: PowerPoint,cách sử dụng phần mềm làm phim: Windows Movie Maker hoặc Corel VideoStudio,

+ Gợi ý cho HS hình thành ý tưởng, chọn vai

- Bước 3:

+ Theo dõi quá trình thực hiện dự án của HS

+ Gợi ý cho HS điều chỉnh để có sản phẩm tốt hơn

Chẳng hạn dạy tác phẩm “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân, giáo viên giaonhiệm vụ cho học sinh nghiên cứu làm việc theo dự án

Trước hết, giáo viên chia học sinh làm hai nhóm lớn và giao nhiệm vụ nghiên cứucho các nhóm Cụ thể, nhóm 1: Hoàn thành dự án về sưu tầm tranh ảnh kí họa, bàibình luận, phóng sự về tác giả Nguyễn Tuân Nhóm 2: Hoàn thành dự án về nhậpvai tái hiện tác phẩm

Sau khi giao nhiệm vụ cho các nhóm xong, giáo viên định hướng cho học sinhcác nhóm cách lên ý tưởng: làm phóng sự về hình ảnh Hà Nội đồng thời phâncông công việc cho từng thành viên: như nghiên cứu thu thập tài liệu, hình ảnhphục vụ cho dự án, xây dựng vi deo, lập báo cáo thuyết trình, chuẩn bị câu hỏi.Học sinh tìm tài liệu phục vụ cho dự án của nhóm bằng cách vào Internet để tìmtài liệu, tranh ảnh, vi deo phục vụ cho dự án của nhóm Trong thời gian học sinhthực hiện dự án cần liên tục báo cáo tiến trình thực hiện sản phẩm xin ý kiếngiáo viên để giáo viên nắm bắt và kịp thời góp ý điều chỉnh Phương pháp nàyrèn luyện các kỹ năng sống cho học sinh như: tự giác nghiên cứu học tập, tínhđoàn kết tinh thần hợp tác làm việc nhóm, sự mạnh dạn trình bày suy nghĩ củamình trước cô giáo và các bạn học sinh, rèn kỹ năng thuyết trình…

2.3.3 Phương pháp sử dụng sơ đồ tư duy:

Sơ đồ tư duy hay còn gọi là bản đồ tư duy là một hình thức ghi chép sửdụng màu sắc hình ảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng Sơ đồ tư duy có cấutạo như một cái cây có nhiều nhánh lớn, nhỏ mọc xung quanh “Cái cây” ở giữa

sơ đồ là một ý tưởng chính hay hình ảnh trung tâm Nối với nó là các nhánh lớnthể hiện các vấn đề có liên quan với ý tưởng chính Các nhánh lớn sẽ phân thànhnhiều nhánh nhỏ rồi nhánh nhỏ hơn, nhánh nhỏ hơn nữa nhằm thể hiện ở mức

độ sâu hơn Sự phân nhánh cứ tiếp tục và các kiến thức, hình ảnh luôn kết nốivới nhau Sự liên kết này tạo ra một “bức tranh tổng thể” mô tả ý tưởng trungtâm một cách cụ thể và rõ ràng

Phương pháp sơ đồ tư duy thường được tổ chức đầu tiết dạy để kiểm tra bài

cũ tạo tâm thế hứng thú cho học sinh đi vào tìm hiểu bài học hoặc để kiểm tranhững kiến thức đã học qua, hoặc sử dụng ở cuối giờ để củng cố nội dung bàihọc Phương pháp này tạo sự sôi nổi, tránh nhàm chán của tiết học

Ví dụ dạy xong tác phẩm “ Chữ người tử tù” giáo viên hướng dẫn vẽ sơ đồ tưduy bằng phần mềm Imindmap Từ đó, giáo viên có thể nắm bắt việc học sinh đãnắm kiến thức bài học qua sơ đồ tư duy giúp các em ghi nhớ và khắc sâu hơn vềkiến thức đã lĩnh hội

Đây là một trong những phương pháp rất hiệu quả trong việc tạo hứng thúcho học sinh trong giờ học môn Ngữ văn và qua đó rèn luyện kĩ năng sống mộtcách hữu hiệu nhất cho học sinh như: độc lập suy nghĩ, tính quyết đoán, tư duy

và sáng tạo chủ động trong giải quyết vấn đề

- Thấy được quan niệm về cái đẹp và tấm lòng yêu nước kín đáo của NguyễnTuân

- Hiểu và phân tích được nghệ thuật của truyện: xây dựng tình huống truyệnđộc đáo, ngôn ngữ tạo hình, thủ pháp đối lập …

2 Kĩ năng :

a/ Biết làm: bài đọc hiểu về truyện ngắn của Nguyễn Tuân

b/ Thông thạo: sử dụng tiếng Việt khi trình bày một bài nghị luận về một tácphẩm

c Hình thành các kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, giải quyết tình huống có vấn đề,

tư duy, phán đoán và sáng tạo

3 Thái độ :

a/ Hình thành thói quen: đọc hiểu văn bản

b/ Hình thành tính cách: tự tin khi trình bày kiến thức về truyện ngắn củaNguyễn Tuân

c / Hình thành nhân cách: có tâm hồn nghệ sĩ, biết yêu cái đẹp, lên án cái ác,cái xấu

4 Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển:

- Năng lực giải quyết vấn đề: lí giải vấn đề đời sống được thể hiện qua tác

phẩm sự đề cao cái đẹp, đề cao thiên lương của con người;

- Năng lực sáng tạo: học sinh xác định và hiểu được những ý tưởng mà tác giả

muốn gửi gắm Trình bày được suy nghĩ của mình trước giá trị cuộc sống đượcthể hiện qua tác phẩm

- Năng lực hợp tác: HS cùng chia sẻ, phối hợp với nhau qua hoạt động thảo

luận nhóm

- Năng lực giao tiếp TV: HS giao tiếp cùng tác giả qua văn bản, nâng cao khả

năng sử dụng tiếng Việt

- Năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mỹ: HS cảm nhận vẻ đẹp ngôn

ngữ văn học - tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân; biết rungđộng trước cái đẹp nhân cách và tài năng của nhân vật

B HÌNH THỨC DẠY HỌC: DH trên lớp.

C CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1 Giáo viên:

- Phương tiện, thiết bị:

+ SGK, SGV, Tư liệu Ngữ Văn 11, thiết kế bài học

+ Máy tính, máy chiếu, loa

- PPDH: Phát vấn, thuyết trình, nêu vấn đề, giảng bình, thảo luận nhóm,

dự án, sơ đồ tư duy

2 Học sinh: Sách giáo khoa, bài soạn.

D TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC

 1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT KĨ NĂNG Tiết 39

Bước 1: GV giao nhiệm vụ

+Trình chiếu tranh ảnh, cho hs

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: HS báo cáo kết quả

thực hiện

Bước 4: GV nhận xét, chốt kiến

thức và dẫn vào bài mới:

Nguyễn Tuân là người nghệ sĩ

suốt đời đi tìm cái đẹp Với phong

cách nghệ thuật tài hoa, uyên

bác, ông đã tìm được biết bao vẻ

đẹp độc đáo để lại cho đời Một

trong những tuyệt tác chứa đựng

- Có thái độ tích cực, hứngthú

những nội dung chính nào?

- Nêu vài nét về tác giả Nguyễn

Tuân?

Xuất xứ của truyện “ Chữ người

tử tù” ?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: HS báo cáo kết quả

(Thời gian thảo luận 7 phút),

yêu cầu đại diện nhóm trả lời,

thế các nhân vật, diễn biến)

Học sinh thảo luận, phát hiện ý

- Là người nghệ sĩ suốt đời

2 Tác phẩm

a Xuất xứ: In trong tập

“Vang bóng mộtthời”(1940), lúc đầu có tên

b Vị thế của Huấn Cao

và viên quản ngục:

+ Xét trên bình diện xãhội: Họ là hai kẻ đối lập, ởhai chiến tuyến đối nghịch

+ Xét trên bình diện nghệthuật: Họ đều là nhữngcon người có tâm hồn

- Kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm.

- Kĩ năng giải quyết tình huống có vấn đề.

- Kĩ năng thuyết trình.

khác bổ sung, phản biện để hoàn

thường của quan hệ đời sống”

(Chu Văn Sơn) Đó là cuộc gặp

gỡ đầy kịch tính giữa Huấn Cao

và viên quản ngục.

Giáo viên mở rộng thêm câu

hỏi: Theo em, tình huống truyện

có ý nghĩa gì và thông điệp mà

nhà văn Nguyễn Tuân muốn gửi

gắm ở đây là gì?

Học sinh phát hiện, tư duy, lập

luận trả lời việc nhà văn xây dựng

tình huống truyện có ngụy ý gì

Tiết 40

Thao tác 2 : Nhóm 2: Tìm và

phân tích những chi tiết trong

tác phẩm để chứng minh vẻ đẹp

của nhân vật Huấn Cao ( vẻ đẹp

tài năng, khí phách, thiên

lương)

Nhóm 2 trình bày sản phẩm về

đồng điệu Viên quản ngụcyêu thích nghệ thuật thưpháp, ngưỡng mộ tài viếtchữ của Huấn Cao cònHuấn Cao lại là người cótài viết chữ đẹp, có khíkhách => Họ là tri âm trikỉ

c Diễn biến của tình huống:

- Lúc đầu, giữa họ là một

hố sâu ngăn cách

- Sau đó, nhận được phiếntrát lần hai Thấu hiểu nỗilòng của quản ngục HuấnCao đồng ý cho chữ

- Cảnh cho chữ - một cảnhtượng xưa nay chưa từng

có đã diễn ra

d Ý nghĩa của tình huống truyện:

- Góp phần phát triển cốttruyện làm nổi bật chủ đề,

tư tưởng của tác phẩm

- Đặt nhân vật vào tìnhhuống có vấn đề buộcnhân vật bộc lộ vẻ đẹpnhân cách

* Quan niệm về con người

và quan điểm thẩm mĩ củanhà văn: khẳng định, tônvinh cái đẹp, sự song hànhcủa cái đẹp và cái thiệntrong đời sống

2 Nhân vật Huấn Cao.

a Vẻ đẹp tài năng.

- Tài năng của Huấn Cao

gián tiếp qua lời đồn” … hay là người cả vùng tỉnh Sơn vẫn khen là viết chữ rất nhanh và rất đẹp”

- Lời ca ngợi và ước mơ

- Kĩ năng độc lập suy nghĩ, đánh giá.

- Kĩ năng suy luận, thuyết trình.

vẻ đẹp tài năng của Huấn Cao.

Các nhóm khác bổ sung, phản

biện để hoàn thiện sản phẩm

Giáo viên đánh giá, bình luận

chốt ý:

“Chữ” ở đây là chữ Hán – thứ

chữ khối vuông, được viết bằng

bút lông Người viết chữ đẹp

được coi là nghệ sĩ và viết chữ

được xem là một hành vi sáng tạo

nghệ thuật, một hoạt động sản

sinh cái đẹp Bộ môn nghệ thuật

ấy được gọi là thư pháp.

(Ảnh minh họa: Hình 2 trang

23)

Nhóm 2 : trình bày sản phẩm về

vẻ đẹp khí phách của Huấn Cao

Các nhóm khác bổ sung, phản

biện để hoàn thiện sản phẩm

Giáo viên đánh giá và bình luận:

Nguyễn Du từng viết: “Hùm

thiêng khi đã sa cơ cũng hèn”.

Tuy nhiên, Huấn Cao vẫn nằm

ngoài quy luật ấy Trong ngục

thất ông vẫn hiên ngang, bất

khuất, ung dung, tự tại

Nhóm 2 trình bày sản phẩm về

vẻ đẹp thiên lương của Huấn

Cao

Các nhóm khác bổ sung, phản

biện để hoàn thiện sản phẩm

Giáo viên đánh giá và bình luận:

Ông từ bỏ đặc quyền, đặc lợi để

cháy bỏng của viên quảnngục

- Qua hành động và thái

độ bất chấp tính mạng củaviên quản ngục

 Huấn Cao là ngườinghệ sĩ tài hoa trong nghệthuật thư pháp Qua đó,nhà văn bộc lộ sự ngưỡng

mộ, trân trọng với nhữngngười tài hoa và nghệthuật thư pháp cổ truyềncủa dân tộc

b Vẻ đẹp khí phách.

- Trước khi vào ngục: Làthủ lĩnh trong phong tràochống lại triều đình

- Khi vào ngục:

+ Không thèm chấp,không thèm để ý câu nóicủa tên lính áp giải

+ Hành động “dỗ gông” ->

thái độ coi thường chốnngục tù

+ Thản nhiên nhận rượuthịt như cái hứng sinh bình-> phong thái tự do, ungdung coi thường cái chết

+ Trả lời viên quản ngụcbắng thái độ khinh miệt -không quỵ lụy trướccường quyền

Huấn Cao là trang anhhùng dũng liệt, khí pháchhiên ngang bất khuất

c Vẻ đẹp thiên lương trong sáng.

- Không vì vàng ngọc mà

ép mình viết câu đối -> là

người trọng nghĩa khinhlợi

đứng về phía nhân dân đấu tranh

cho quyền lợi của họ Khi vào tù,

Huấn Cao vẫn giữ nguyên vẹn

tấm lòng ấy Điều đó thể hiện rõ

ở lí do ông cho chữ viên quản

- Câu nói: “Thiếu … thiên hạ”: thể hiện tấm lòng trân

trọng những người có sởthích thanh cao, có nhâncách cao đẹp

 Bằng bút pháp lãngmạn, Nguyễn Tuân đã xâydựng thành công hìnhtượng nhân vật Huấn Cao:

một người vừa có tài vừa

có tâm, hiên ngang bấtkhuất trước cái xấu, cái ác;

mềm lòng trước cái đẹp,cái thiện

* Quan niệm thẩm mĩ củanhà văn: - Cái đẹp và cáithiện không thể tách dời

- Một nhân cách đẹp là sựthống nhất cao cả giữa cáiTài và cái Tâm

-> Đây là quan niệm thẩm

mĩ tiến bộ Qua đó bộc lộtấm lòng yêu nước thầmkín của nhà văn NguyễnTuân

> một người có tính cáchđiềm đạm, có phần phúchậu

b Phẩm chất.

* Quản ngục là người có