SKKN một số giải pháp tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học địa lí ở trường trung học phổ thông

Chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài Một số giải pháp tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học Địa lí ở trường trung học phổ thông làm sáng kiến kinh nghiệm để tiếp tục nghiên cứu, trao đổ

2.3 Các giải pháp tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học Địa lí 5

ở trường trung học phổ thông

2.3.1 Tích hợp giáo dục môi trường trong bài dạy học Địa lí 5

2.3.2 Các phương pháp tích hợp giáo dục môi trường trong bài dạy 7

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi chứađựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất của con người vàcũng là nơi phân hủy các chất thải do con người tạo ra Không chỉ thế, môitrường còn là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển, lao động và nghỉ ngơi, hưởngthụ của con người Nói cách khác, không có môi trường sẽ không tồn tại sự sốngtrên Trái đất Tuy nhiên, môi trường đang ngày càng trở thành vấn đề gay gắtcủa toàn nhân loại, khi mà con người ngày càng phải đối mặt trực tiếp với sự cạnkiệt tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm môi trường diễn ra trên khắp địa cầu songhành với sự tăng trưởng kinh tế

Sản xuất xã hội vẫn không ngừng tăng trưởng nhanh, trong khi phải chú ý đến việc giữ gìn hành tinh này bàn giao cho thế hệ mai sau, đảm bảo lợi ích cần thiết và sự phát triển lâu dài, bền vững của mọi thế hệ Đó cũng chính là thông điệp chung cho tất

cả mọi người vang lên từ yêu cầu phát triển bền vững Khó có thể làm được điều đó, nếu không có những hiểu biết về môi trường Và con đường tốt nhất cho sự hiểu biết chính là giáo dục môi trường Chúng ta có thể tham khảo qua những số liệu cụ thể sau đây để thấy được những vấn đề cấp bách của môi trường hiện nay:

* Về môi trường đất

Nước ta có tổng diện tích đất tự nhiên là 331 212 km 2 xếp hàng thứ 56 trong tổng số 200 quốc gia Tuy nhiên vì số dân đông nên diện tích đất bình quân đầu người thuộc diện thấp, khoảng 0,4ha/người, gần bằng 1/6 mức bình quân của thế giới Thế nhưng chất lượng đất không ngừng bị giảm sút và thoái hóa do xói mòn, chất thải, ô nhiễm, sử dụng phân hóa học

* Về tài nguyên rừng

Năm 1945 độ che phủ của nước ta là 43% nhưng đến năm 2009 chỉ còn lại 39,1% và đến năm 2019 là 41,9% Tuy đến thời điểm này diện tích rừng đã được tăng lên nhưng chất lượng rừng vẫn tiếp tục giảm sút.

* Về môi trường nước

Tài nguyên nước của nước ta đang bị sử dụng quá mức và ô nhiễm nghiêm trọng Hầu hết nước thải công nghiệp và sinh hoạt đổ thẳng ra sông, hồ chưa qua xử lí (các khu công nghiệp ở Biên Hoà và Thành phố Hồ Chí Minh có lượng nước thải hàng ngày là 750 nghìn m 3 ; còn ở Hà Nội là gần 500 nghìn

m 3 ).

* Về không khí

Không khí đang bị ô nhiễm nghiêm trọng ở một số khu công nghiêp, điểm dân cư Nồng độ các chất khí C0 2, S0 2, N0 2 …vượt quá tiêu chuẩn cho phép nhiều lần Theo kết quả quan trắc cho thấy, hầu hết các đô thị Việt Nam đều bị nhiễm bụi.

* Về đa dạng sinh học

Theo sách đỏ Việt Nam đã nêu: 500 loài thực vật và 305 loài động vật quý hiếm đang bị mất dần Trong đó có 100 loài thực vật và 91 loài động vật có nguy cơ bị tuyệt chủng Nguyên nhân chủ yếu là do thực hiện các hoạt động sản xuất kinh tế, khai thác tài nguyên

* Về chất thải

Mỗi năm nước ta thải ra ngoài môi trường khoảng 15 triệu tấn chất thải, tăng khoảng 15% gây nguy hại cho sức khỏe con người và môi trường.

Một khi môi trường bị ô nhiễm thì gây ra những tác hại nghiêm trọng.Không khí ô nhiễm có thể giết chết nhiều cơ thể sống trong đó có con người

Ô nhiễm ozone có thể gây bệnh đường hô hấp, bệnh tim mạch, viêm vùng họng,đau ngực, tức thở Ô nhiễm nước gây ra xấp xỉ 14.000 cái chết mỗi ngày, chủyếu do ăn uống bằng nước bẩn chưa được xử lý Các chất hóa học và kim loạinặng nhiễm trong thức ăn nước uống có thể gây ung thư Dầu tràn có thể gâyngứa rộp da Ô nhiễm tiếng ồn gây điếc, cao huyết áp, trầm cảm, và bệnh mấtngủ Theo thống kê Việt Nam có gần 200 000 người mắc bệnh ung thư mỗinăm, mà nguyên nhân chủ yếu là do tác nhân môi trường gây nên Chính vì vậycông tác bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của riêng ai, mà các cấp,các cơ quan ban ngành đều phải quan tâm Sự cần thiết của việc giáo dục bảo vệmôi trường trong trường học là một trong những chủ trương của Đảng và củaNgành giáo dục hiện nay Mặt khác, để đáp ứng được yêu cầu của giáo dục hiệnnay, mục tiêu của dạy học là phải đảm bảo các yêu cầu về kiến thức, kĩ năng,thái độ, phẩm chất và năng lực Có nghĩa là, ngoài việc truyền thụ kiến thức vàrèn luyện kĩ năng, giáo viên cần hình thành cho học sinh một nhân cách, lối sốngtốt Tuy nhiên, qua đánh giá nhiều tiết dạy cùng với quá trình tìm hiểu từ đồngnghiệp, tôi nhận thấy rằng còn nhiều giáo viên hiện nay chỉ chú trọng đến việctruyền thụ kiến thức, không còn thời gian để lồng ghép giáo dục môi trường vàobài học

Trách nhiệm của giáo viên dạy Địa lí là phải từng bước hình thành chocác em một lối sống lành mạnh, biết yêu quý thiên nhiên và sống thân thiện vớithiên nhiên Từ đó các em mới có trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên và môi trường,giữ gìn vệ sinh nơi các em đang sinh sống và học tập Hay nói cách khác mônĐịa lí là bộ môn có nhiều khả năng để tích hợp giáo dục môi trường vào bài

giảng nhất Chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài Một số giải pháp tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học Địa lí ở trường trung học phổ thông làm sáng kiến

kinh nghiệm để tiếp tục nghiên cứu, trao đổi

1.2 Mục đích nghiên cứu

Qua đề tài này muốn gửi đến các đồng nghiệp một vài kinh nghiệm nhằmmục đích nâng cao giáo dục toàn diện cho học sinh, đồng thời góp phần nho nhỏ

để bảo vệ bầu không khí trong lành cho nhân loại

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Các phương pháp tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học Địa lí ở trường trung học phổ thông

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài Một số giải pháp tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học Địa

lí ở trường trung học phổ thông đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu:

phương pháp đàm thoại, phương pháp trực quan, phương pháp quan sát thựctiễn, phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp tranh luận, phương pháp nêugương, phương pháp dạy học theo dự án

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận

2.1.1 Một số vấn đề chung về môi

trường a Khái niệm về môi trường

UNSCO (1981) đã coi môi trường là toàn bộ các hệ thống tự nhiên và hệthống do con người tạo ra ở xung quanh mình, trong đó con người sinh sốngbằng lao động, đã khai thác những tài nguyên tự nhiên hoặc nhân tạo cho phépthoả mãn nhu cầu của con người

Sơ đồ: Môi trường là một hệ thống( theo sổ tay GDDS VIE 88/P10-H1991)

b Chức năng của môi trường

- Môi trường cung cấp nơi cư trú cho sinh vật và là không gian sống của con người

- Môi trường cung cấp nguồn sống cho sinh vật và tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người

- Môi trường là nơi chứa đựng các chất phế thải do con người tạo ra trongcuộc sống và hoạt động sản xuất của mình Do vậy, môi trường còn có chứcnăng cân bằng sinh thái

2.1.2 Giáo dục môi trường

a Quan niệm về giáo dục môi trường(GDMT)

Giáo dục môi trường là quá trình giáo dục nhằm giúp cho mỗi học sinh

có nhận thức về môi trường thông qua kiến thức về môi trường (khái niệm, mối liên hệ, quy luật…); tạo cho học sinh có ý thức, thái độ đối với môi trường; trang bị các kĩ năng thực hành Kết quả là học sinh có được ý thức trách nhiệm với môi trường và biết hành động thích hợp để bảo vệ môi trường, ứng xử thích nghi thông minh với môi trường [1]

Như vậy, giáo dục môi trường sẽ tạo ra ở học sinh:

- Nhận thức đúng đắn về môi trường - Về môi trường

- Ý thức, thái độ thân thiện với môi trường - Vì môi trường

- Kĩ năng thức tế hành động trong môi trường - Trong môi trường

b Mục đích của giáo dục môi trường

Giáo dục môi trường trong nhà trường phổ thông nhằm đạt mục đích là họcsinh được trang bị một ý thức trách nhiệm sâu sắc đối với sự phát triển bền vữngcủa Trái Đất Học sinh có một khả năng cảm thụ, đánh giá vẻ đẹp của nền tảng đạo

lý môi trường và một nhân cách được khắc sâu bởi nền tảng đạo lý môi trường

c Ý nghĩa của công tác giáo dục môi

trường * Đối với giáo viên

- Biết phát huy các kiến thức và kinh nghiệm sẵn có của học sinh

- Dẫn dắt những khái niệm đúng

- Điều chỉnh các ý tưởng lệch lạc, khuôn sáo

- Khuyến khích, giúp đỡ và tạo điều kiện cho học sinh phán xét và ra quyết định

* Đối với học sinh

- Hình thành nhận thức đúng đắn về môi trường và sự quan tâm đến các nguồn gốc suy thoái, ô nhiễm môi trường

- Hình thành đạo lí môi trường, thái độ, hành vi và thói quen bảo vệ môi trường

2.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

2.2.1 Thực trạng của việc tích hợp giáo dục môi trường hiện nay trong trường trung học phổ thông

a Đối với việc dạy và

học * Đối với giáo viên

- Ngày 31/01/2005 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra Chỉ thị vềviệc tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường, nhiệm vụ của giáo dụcphổ thông là phải trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng về môi trường và bảo

vệ môi trường bằng nhiều hình thức phù hợp trong các môn học và thông quacác hoạt động ngoại khóa

- Tuy nhiên một số giáo viên thuộc nhiều môn học thực hiện nội dung tíchhợp giáo dục bảo vệ môi trường vào trong các tiết học còn ít

- Một số giáo viên chưa hướng dẫn các em liên hệ những kiến thức đã họcvới thực tiễn, chưa rút ra được những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn sau khiđược học lý thuyết

- Một số giáo viên đã có liên hệ thực tiễn, tuy nhiên còn ít và hiệu quả giáo dục chưa cao

- Việc cập nhật thông tin, số liệu, sự kiện của địa phương ở một số giáoviên chưa liên tục vì vậy quá trình vận dụng để tích hợp giáo dục môi trườngcòn nhiều hạn chế

* Đối với học sinh

- Việc nắm bắt kiến thức, nhìn nhận các vấn đề Địa lí còn mông lung (Vídụ: Chưa hiểu rõ ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường, tác hại của ô nhiễm môitrường, thực trạng của các vấn đề môi trường là do đâu? Vai trò của học sinhhiện nay trong việc bảo vệ môi trường như thế nào? )

- Chưa đề cao trách nhiệm của bản thân đối với môi trường

- Chưa tự giác trong việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, nơi sinh sống vàhọc tập

b Đối với các cấp quản lí

- Đã tổ chức cho cán bộ giáo viên cốt cán tham gia các đợt tập huấn, trang

bị kiến thức và phương pháp để tích hợp giáo dục môi trường cho nhiều bộ môn.Tuy nhiên, việc tổ chức tập huấn cho cán bộ giáo viên chưa đại trà, chưa đi sâuvào việc đánh giá hiệu quả quá trình vận dụng phương pháp giáo dục môitrường của giáo viên

- Đã xuất bản một số tài liệu về giáo dục bảo vệ môi trường trong môn học

- Thường xuyên dự giờ, góp ý, rút kinh nghiệm cho giáo viên bộ môn Để công tác giáo dục ngày càng hoàn thiện hơn, giáo viên cần vận dụng

hiểu biết của bản thân về môi trường nhằm giáo dục học sinh theo yêu cầu hiệnnay Qua một quá trình tìm hiểu và tích lũy từ thực tiễn giảng dạy, tôi xin mạnhdạn đưa ra một vài kinh nghiệm về việc vận dụng phương pháp để tích hợp giáodục môi trường trong môn Địa lí

2.2.2 Kết quả, hiệu quả của thực trạng

Để thực hiện tốt việc tích hợp Giáo dục môi trường trong dạy học Địa líthì bản thân tôi phải có sự thành thục nghiệp vụ trong lĩnh vực giáo dục môitrường thể hiện qua các khả năng:

- Áp dụng hiểu biết về triết lý giáo dục để lựa chọn hoặc xây dựng cácchương trình giảng dạy hay chiến lược nhằm đạt được cả hai mục tiêu: mục tiêugiáo dục và mục tiêu giáo dục môi trường

- Sử dụng các lý thuyết hiện hành về học tập, tư duy, đạo đức, về quan hệgiữa tri thức- thái độ- hành động và về xã hội hoá các tư tưởng trong việc lựachọn, biên soạn và thực hiện các chiến lược giảng dạy một cách có hiệu quả đểđạt được các mục tiêu giáo dục môi trường

- Áp dụng lý thuyết về việc chuyển hoá trong học tập để lựa chọn và việc

ra quyết định của người học liên quan đến lối sống và hành động

- Để đạt được các mục tiêu Giáo dục môi trường cần phải thực hiện cóhiệu quả những biện pháp: Liên kết giữa các môn học, giáo dục ngoài trời vàthực địa, giáo dục các giá trị, tổ chức các trò chơi và có sự mô phỏng, học tậpdựa trên cơ sở liện hệ với cộng đồng, tiến hành điều tra các vấn đề môi trườngcủa địa phương, đánh giá và hành động trong việc giải quyết các vấn đề về môitrường, truyền tải một cách có hiệu quả phương pháp và tài liệu giáo dục môitrường vào tất cả các môn học …

2 3 Các giải pháp tổ chức thực hiện

2.3.1 Tích hợp giáo dục môi trường trong bài dạy học Địa lí

Trong chương trình dạy học Địa lí ở nhà trường trung học phổ thông cónhiều cơ hội giáo dục môi trường thể hiện ở chỗ chương trình có chứa đựngnhững nội dung của GDMT dưới 2 dạng chủ yếu:

- Dạng 1: Nội dung chủ yếu của bài học, hay một số phần nội dung môn

Địa lí có sự trùng lặp với nội dung GDMT

- Dạng 2: Một số nội dung của bài học, hay một số phần nhất định của

môn địa lí có liên quan trực tiếp với nội dung GDMT

- Ngoài ra, ở một số phần nội dung của môn học, bài học, ví dụ, bài tập…được xem như là một dạng vật liệu dùng để khai thác các vấn đề môi trường

Các nội dung và một số địa chỉ cụ thể

(1) (2) (3) (4) (5)

- Ngành trồng rừng I 28 Địa lí ngành trồng 10

trọt1.Tài - Tài nguyên rừng bị tàn I 14 Sử dụng và bảo vệ 12

phá nghiêm trọng tài nguyên thiên nhiênnguyên - Nạn phá rừng hiện nay I 37 Vấn đề khai thác thế 12

suy giảm

- Bảo vệ rừng ở Đông I 39 Vấn đề khai thác 12

biện pháp hoá trong tới phát triển và phân bố

và ô - Thâm canh không đi I 33 Vấn đề chuyển dịch 12nhiễm đôi với việc hoàn lại đầy cơ cấu kinh tế theo

môi đủ các chất dinh dưỡng ngành ở Đồng bằng sông

đất - Vấn đề sử dụng và cải I 41 Vấn đề sử dụng hợp 12

tạo đất ở Đồng bằng lí và cải tạo tự nhiên ở

Long

- Sự bùng nổ trong việc I 37 Địa lí ngành giao 10

không khí - Mưa a xít I 3 Một số vấn đề mang 11

- Lỗ thủng tầng ôdôn I tính toàn cầu

Đa dạng - Sự suy giảm tài nguyên I 14 Sử dụng và bảo vệ 12sinh học rừng, số lượng loài thực, tài nguyên thiên nhiên

động vật.

bị suy - Hậu quả của nạn phá I 37 Vấn đề khai thác thế 12

rừng hiện nay ở Tây mạnh ở Tây Nguyêngiảm Nguyên đối với các loài

chim và thú quý

Các khu - Đô thị hoá I 24 Sự phân bố dân cư 10

đô thị hoánghiệp - Ngành công nghiệp năng II 32 Địa lí các ngành 10tập trung

và môi lượng, công nghiệp hoá công nghiệp

chất, công nghiệp thựctrường phẩm.

- Tác động của các công I 32 Vấn đề khai thác thế 12trình thuỷ điện lớn đến mạnh ở Trung du và

- Môi trường tự nhiên, I 41 Môi trường và tài 10môi trường nhân tạo, vai nguyên thiên nhiên

trò của môi trường tựnhiên đối với sự pháttriển xã hội

- Mối quan hệ giữa môi Itrường tự nhiên và môi

trường xã hội, tài nguyênDân số và thiên nhiên

môi - Hậu quả của gia tăng I 42 Môi trường và sự 10trường quá nhanh và sự phát phát triển bền vững

triển dân số không hợp lí

ở các nước đang pháttriển

- Bùng nổ dân số thế I 3 Một số vấn đề mang 11

- Hậu quả của gia tăng I 16 Đặc điểm dân số và 12nhanh dân số ở Việt phân bố dân cư nước ta

Nam

2.3.2 Các phương pháp tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học Điạ lí

Chúng ta có thể vận dụng những phương pháp sau để tích hợp giáo dục

môi trường vào bài học:

a Phương pháp đàm thoại

Đây là phương pháp truyền thống tuy nhiên rất có hiệu quả, giáo viên cóthể áp dụng trong nhiều tiết học Phương pháp này giáo viên sử dụng hệ thốngcâu hỏi để dẫn dắt chỉ đạo học sinh tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức Câu hỏi thôngthường phải đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Có mục đích dứt khoát, rõ ràng, nhằm đúng vào vấn đề cần hỏi

+ Bám sát các tri thức cơ bản, trọng tâm

+ Sát trình độ người học, gây sự tò mò và kích thích trả lời sôi nổi, tạo ra

sự thảo luận sâu hơn

Trong quá trình vận dụng để giáo dục đạt hiệu quả giáo viên chọn trọngtâm cần tích hợp Ví dụ: Bài 22- “Dân số và sự gia tăng dân số” Lớp 10 – Mục

II:Gia tăng dân số giáo viên sử dụng câu hỏi để giáo dục học sinh các vấn đề về dân số: Bằng hiểu biết của bản thân em hãy cho biết: Dân số tăng nhanh đã ảnh hưởng xấu đến sự phát triển kinh tế- xã hội và môi trường như thế nào ? Biện pháp giải quyết?

Ví dụ: Bài 3 - “Một số vấn đề mang tính toàn cầu” Lớp 11- Mục II- Môi

trường: Bằng hiểu biết thực tế em hãy trình bày hậu quả do nhiệt độ Trái đất tăng lên và tầng ôzôn bị thủng đối với đời sống trên Trái đất Hiện tượng ô nhiễm nguồn nước biển và đại dương hiện nay đang ở mức báo động, vậy theo em nguyên nhân của hiện tượng này là gì?

b Phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan

Trong việc học Địa lý, việc sử dụng các phương tiện trực quan có ý nghĩarất lớn bởi vì học sinh chỉ có thể quan sát được các vấn đề môi trường tại địaphương, còn phần lớn các vấn đề môi trường tại Việt Nam và thế giới các emkhông có điều kiện để quan sát Chính vì thế phương tiện trực quan giúp họcsinh lĩnh hội kiến thức một cách hiệu quả nhất

Phương tiện trực quan rất phong phú và đa dạng song loại phương tiện cónhiều khả năng giáo dục môi trường cho học sinh là các tranh ảnh, băng đĩa cónội dung về các vấn đề môi trường

- Ví dụ : Bài 3- Địa lý 11“Một số vấn đề mang tính toàn cầu” Giáo viên cho học sinh quan sát tranh về ô nhiễm môi trường nước và không khí

Ô nhiễm dầu trên biển

Sau đó cho các em tìm hiểu những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường

mà các em đã nhìn thấy

Khi lựa chọn tranh ảnh, tốt nhất giáo viên nên chọn tranh ảnh trong SGK

để các em nhận biết, xây dựng các câu hỏi liên quan đến vấn đề môi trường

Đặt câu hỏi: Bức ảnh thể hiện hiện tượng gì?Nguyên nhân? Biện pháp để khắc phục?

c Phương pháp giải quyết vấn đề

Giáo viên tạo ra tình huống có vấn đề, học sinh phát hiện ra tình huống cóvấn đề để giải quyết

- Ví dụ : Bài 24- Lớp 10 “Phân bố dân cư Các loại hình quần cư và đô thịhoá” Giáo viên có thể tạo ra tình huống có vấn đề như sau:

Đô thị hoá phát triển với tốc độ nhanh sẽ làm cho bộ mặt môi trường tốt lên hay xấu đi?

Để trả lời học sinh cần làm rõ hai vấn đề:

- Đô thị hoá là gì? Môi trường có những chức năng nào?

- Đô thị hoá nhanh chóng sẽ tác động đến môi trường như thế nào?

- Học sinh có thể giải quyết vấn đề như sau: Đô thị hoá nhanh chóng sẽtạo ra một cảnh quan văn hoá có giá trị kinh tế và thẩm mỹ cao Tuy nhiên, đôthị hoá nhanh, ồ ạt sẽ làm cho tài nguyên nhanh chóng suy kiệt và bị biến mất,môi trường ô nhiễm nghiêm trọng

- Vận dụng các kết luận đưa ra cam kết hành động Giáo viên gợi ý bằng các câu hỏi:

+ Em cần phải làm gì để bạn bè, người thân trong gia đình hiểu được hậu quả của tác động đô thị hoá đến môi trường?

+ Em cần làm gì để góp phần bảo vệ môi trường đô thị xanh, sạch,

đẹp ? d Phương pháp làm việc nhóm

Đây là phương pháp dạy học có nhiều khả năng tốt trong giáo dục môitrường vì nó đề cao sự hợp tác trên cơ sở hoạt động tích cực của từng cá

nhân Trong phương pháp thảo luận nhóm cần chú ý:

Vai trò của nhóm trưởng phải được xác định rõ

Giáo viên phải chuẩn bị nội dung chu đáo (hệ thống câu hỏi cũng như tiến trình) Cần khuyến khích các em tranh luận

Phương pháp thảo luận nhóm được tiến hành qua 4 bước: chuẩn bị, giao nhiệm vụ, tiến hành thảo luận, tổng kết

- Ví dụ : Đề tài thảo luận “Cần phải sử dụng đất ở địa phương em như thế nào để các hộ gia đình mới (các cặp vợ chồng mới kết hôn) có đất ở và đất sản xuất?”

e Phương pháp tham quan điều tra khảo sát thực địa

Đây không chỉ là phương pháp dạy học đặc trưng của môn Địa lí mà còn

là phương pháp có hiệu quả nhất của Giáo dục môi trường Phương pháp nàygiúp học sinh kiểm nghiệm kiến thức ở lớp, rèn luyện kĩ năng quan sát và rènluyện hành vi ứng xử phù hợp với môi trường

Việc tham quan sẽ giúp các em cảm nhận được sự phong phú, đa dạngcủa vẻ đẹp tự nhiên, đồng thời thấy được hiện trạng cũng như một số vấn đề củamôi trường, nguyên nhân hậu quả của sự suy thoái môi trường Từ đó các em sẽ

có những việc làm tốt hơn phù hợp với khả năng như việc giữ gìn vệ sinh trườnglớp, nơi các em đang sinh sống ( Lưu ý: Kế hoạch tham quan của các emkhông chỉ là các đợt tham quan do nhà trường tổ chức mà giáo viên cần linhđộng hướng dẫn cho các em tự “tham quan”, có nghĩa là các em có thể tự tìmđịa điểm để quan sát, tìm hiểu, thu thập thông tin trên đường đến trường, gầnkhu vực nơi các em đang sống….)

g Phương pháp tranh luận