Nâng cao hứng thú học môn ngữ văn cho học sinh trường THPT thường xuân 2 qua hoạt động ngoại khóa

Hoạt động ngoại khóa bản thân nó đã rất phong phú sinh động, nhất là khi nó được tổ chức một cách nghiêm túc, sáng tạo bởi một tập thể bộ môn tâmhuyết, có năng lực với nghề và với HS, từ

Với việc dạy học tích cực theo xu hướng hiện đại: ngoài dự án dạy học

tích hợp liên môn thì hoạt động ngoại khóa đóng một vai trò quan trọng trongviệc bổ trợ kiến thức, bổ sung các kĩ năng và kinh nghiệm sống cho HS, giúp HStrở thành những con người toàn diện Thế nhưng trong những năm qua, hoạtđộng ngoại khóa ở các trường phổ thông chưa được chú ý thực hiện, nếu có thìcũng chỉ mang tính hình thức, chưa mang lại hiệu quả

Hoạt động ngoại khóa bản thân nó đã rất phong phú sinh động, nhất là khi

nó được tổ chức một cách nghiêm túc, sáng tạo bởi một tập thể bộ môn tâmhuyết, có năng lực với nghề và với HS, từ đó phát huy được niềm say mê, yêuthích, hứng thú của HS đối với môn học, bồi dưỡng thêm năng khiếu, sự sángtạo của HS cũng như vai trò chủ thể, sự tự tin của HS Qua hoạt động ngoại khóavăn học, học sinh được phát triển cân đối về trí tuệ, đạo đức, thể dục và mĩ dục Mặt khác, cũng là vận dụng quan điểm đổi mới trong phương pháp dạy họctích cực, hướng vào phát triển năng lực của học sinh trong bộ môn Ngữ văn nóiriêng, bộ môn khác nói chung, chúng tôi đề xuất thêm một cách làm để đáp ứng

yêu cầu của nền giáo dục hiện đại với đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Nâng cao hứng thú học văn qua hoạt động ngoại khóa” với mong muốn từng bước hình

thành và hoàn thiện phương pháp giảng dạy môn Ngữ văn theo hướng hiện đạiphù hợp với xu thế giáo dục thời kì hội nhập và phát triển của thế giới hiện đại

II Ý nghĩa của đề tài

Qua thực tế tổ chức các hoạt động ngoại khóa theo chuyên đề với mônNgữ văn, chúng tôi thấy rằng với hình thức tổ chức ngoại khóa dưới dạng một

11

trò chơi với những câu hỏi gợi mở, dí dỏm, việc phát hiện những chi tiết nghệthuật hay, đặc sắc trong một tác phẩm cũng như việc chuyển thể tác phẩm vănhọc thành kịch bản để diễn là rất hữu ích với việc tiếp nhận và ghi nhớ kiến thứcmôn Văn, đặc biệt là tạo được hứng thú của HS Điều đó đòi hỏi giáo viên phải

có năng lực chuyên môn vững vàng, nghiệp vụ sư phạm tốt và thường xuyên tựhọc nâng cao vốn kiến thức, có tâm huyết với nghề, có những sáng tạo tronghình thức tổ chức nhằm tạo ra một sân chơi ngoại khóa thiết thực, bổ ích, cóhiệu quả với môn học

Thông qua hoạt động ngoại khóa với chủ đề Theo dòng văn học (phạm vi

nghiên cứu Văn học hiện đại Việt Nam nửa đầu thế kỉ XX – chủ yếu là những tác giả, tác phẩm trong chương trình Ngữ văn 11, tập một) nhằm mục đích:

- Góp phần củng cố, gợi nhắc lại các đặc điểm của văn học hiện đại giaiđoạn nửa đầu thế kỉ XX: đổi mới theo hướng hiện đại hóa, phân hóa thànhnhiều bộ phận và xu hướng, phát triển với tốc độ nhanh chóng (những gươngmặt tác giả tác phẩm tiêu biểu, giá trị nội dung – hiện thực, nhân đạo và giá trịnghệ thuật của mỗi tác phẩm; ý nghĩa triết lí hoặc bài học, thông điệp các tácgiả gửi gắm đến độc giả thông qua số phận, tính cách, cuộc đời của nhânvật)

-Tạo điều kiện cho GV khai thác các tác phẩm văn học giai đoạn này từnhiều khía cạnh, góc độ khác nhau, thỏa mãn nhu cầu làm sống lại tác phẩmthông qua hình thức các trò chơi, hình thức diễn kịch để tái hiện được đời sống

xã hội trong một giai đoạn lịch sử nhất định cũng như bài học gửi gắm sau mỗitác phẩm văn học cụ thể

- Hình thành và rèn luyện nhiều năng lực cho HS: năng lực hoạt độngnhóm, năng lực tổ chức sự kiện, năng lực cảm thụ đáp ứng nhu cầu đổi mớiphương pháp giảng dạy theo hướng phát huy năng lực HS

Như vậy, thay vì chỉ được học những kiến thức mà thầy cô truyền đạt, tựbản thân mỗi học sinh cũng có thể tìm tòi, khám phá thêm những kiến thức,những vận dụng mới liên quan đến bài học thông qua các hình thức trảinghiệm phong phú, sinh động, hấp dẫn

Hoạt động ngoại khóa cũng sẽ hỗ trợ cho giáo dục nội khóa, góp phần pháttriển và hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo củahọc sinh Nội dung của giáo dục ngoại khóa rất phong phú và đa dạng thể hiệnqua các hình thức sáng tạo, thường xuyên đổi mới đáp ứng được nhu cầu tiếpnhận của học sinh Nhờ đó các kiến thức tiếp thu được ở trên lớp có cơ hội được

áp dụng, mở rộng thêm trên thực tế, đồng thời có tác dụng nâng cao hứng thúhọc tập nội khóa

Lâu nay trong trường phổ thông vẫn coi ngoại khóa là một hoạt động ngoàigiờ học, một hoạt động phụ, nằm ngoài quản lí chuyên môn Cũng có quan niệmcho rằng hoạt động ngoại khóa như một hình thức giải trí, được tổ chức theo mộthình thức chương trình trình diễn văn nghệmúa hát, chủ đề đơn giản, sơ sài vềnội dung, không chủ điểm, không mang tính giáo dục cao và càng không có khảnăng phát huy khả năng của HS (vì chỉ HS nào có năng khiếu mới được lựachọn tham gia và trình diễn năng khiếu của mình) nên thường gây tâm lí nhàmchán Quan điểm về hoạt động ngoại khóa như trên là không thỏa đáng, chưa thểhiện sự quan tâm đúng mức cũng như lợi ích thiết thực của hoạt động này đốivới việc ghi nhớ kiến thức, nhạy bén trong nhận diện vấn đề và cả khả năng sángtạo của HS trong quá trình học tập

Tác dụng của hoạt động ngoại khóa được khẳng định ở chỗ nó gắn kết đượcgiữa lí thuyết với thực hành, làm cho vốn kiến thức của HS được liên kết, được

mở rộng và củng cố sâu hơn (vì nguồn tư liệu sưu tầm được rất phong phú và đadạng, biết cách xử lí tư liệu, phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề) Điều này

33

theo phương pháp dạy học mới rất có ý nghĩa và quan trọng trong việc thực hiệnnhững nhiệm vụ và mục đích dạy học hiện nay Đặc biệt thông qua hoạt độngngoại khóa phát triển được một số năng lực cho HS:

- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ và năng lực nhận thức

- Năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết tình huống thực tiễn

- Năng lực phát hiện vấn đề (nhận biết nhạy bén)

Hiệu quả của hoạt động ngoại khóa

Đối với GV: Gắn lí thuyết với thực tiễn, củng cố thêm kiến thức trên lớp,

gắn liền giữa nhà trường và cuộc sống Hiểu rõ hơn học sinh của mình, phát hiệnđược khả năng của các em, từ đó điều chỉnh phương pháp dạy trên lớp cho phùhợp, khơi dậy, bồi dưỡng những tiềm năng văn học Mặt khác, GV cũng có cơhội bồi dưỡng thêm vốn sống, vốn hiểu biết từ thực tế để giờ dạy chính khóakhông còn nghèo nàn, thiếu cơ sở thực tiễn Phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu.Phát huy tính tự chủ độc lập và làm việc tập thể của HS

Đối với HS: thông qua hình thức trò chơi, HS nhớ kiến thức dễ dàng hơn, có

hứng thú nhiều hơn với môn Ngữ văn; các em tự khám phá và thể hiện được tàinăng của mình đối với các tác phẩm văn chương; khi viết bài thì bài viết cũng sẽphong phú hơn vì có được chất liệu thực tế sống động từ các giờ ngoại khóa.Ngoài ra, hình thức học này cũng rèn luyện cho các em kĩ năng nói, kĩ năng giaotiếp trước đám đông, kĩ năng làm việc nhóm để có hiệu quả cao nhất

Tóm lại: Hoạt động ngoại khoá có thể được coi như một trong các hình thức

để đánh giá học sinh theo quan điểm phát triển toàn diện và càng có ý nghĩa hơnnếu các hoạt động ngoại khoá có tác động trở lại, giúp học sinh có thêm hứngthú, niềm vui trong học tập môn Ngữ văn và rèn luyện đạo đức Với những lý dotrên, hoạt động ngoại khoá nên được tổ chức gắn liền với quá trình học tập chínhkhóa để HS tham gia với niềm say mê, tự nguyện, quan trọng nhất là thay đổiđược cách tiếp nhận và thái độ học đối với bộ môn

2 CƠ SỞ THỰC TIỄN:

1.2 Thực trạng vấn đề:

Giảng dạy văn học trước đây thường là phương pháp thuyết trình thẩmbình Một tiết học chính khóa thông thường:Giáo viên soạn giáo án, hướng dẫnhọc sinh chuẩn bị bài theo câu hỏi trong sách giáo khoa Trên lớp, giáo viênđóng vai trò chủ đạo trong giờ dạy Ngữ văn, học sinh tiếp thu kiến thức qua lời

thuyết trình, giảng giải của giáo viên Trong quá trình giảng, GV chủ yếu tậptrung vào một vài phương diện nghệ thuật để nhận xét như ý nghĩa của câu văn,câu thơ, tài năng sử dụng từ ngữ của nhà văn nhà thơ, cá tính người cầmbút GV thường đặt nặng mục tiêu dạy hết bài, đúng giờ, đúng chương trình hơnmục tiêu hình thành năng lực tổ chức hoạt động giáo dục cho HS.Các đề thi,kiểm tra được ra theo hướng nặng về lý thuyết, nhẹ về thực hành.

Không thể phủ nhận ưu điểm của phương pháp đó, như: Giáo viên có thể

đi sâu khai thác những vấn đề đặt ra trong tác phẩm văn học; học sinh tập trungtheo dõi nội dung bài học, chú ý đến những vấn đề trọng tâm được nhấn mạnhtrong giờ học

Tuy nhiên nó cũng tồn tại nhiều vấn đề:

Đối với học sinh:

- Chỉ biết phần kiến thức giới hạn bó hẹp trong một vấn đề, một bài học,một môn học.Vì vậy, tâm lí chung của học sinh khi học tác phẩm văn học lànhàm chán, ít hứng thú tìm hiểu khám phá giá trị của tác phẩm văn chương

- Chưa phát huy được khả năng sáng tạo, chủ động trong học tập do sự ápđặt trong cách truyền thụ cũng như trong quá trình kiểm tra với phần phải táihiện kiến thức (thường học vẹt, học tủ)

- Việc vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống tronghọc tập còn lúng túng, khó khăn

Đối với giáo viên:

- Tương tác với HS ít nên không có cái nhìn đa chiều, đôi khi tự bằnglòng với chính mình nên nhiều khi không có cơ hội nhìn lại mình để tự nâng caonăng lực truyền đạt (phương pháo) cũng như năng lực về chuyên môn

- Bài giảng văn trở thành giáo điều, khô khan, khó tiếp nhận

- Giáo viên chưa có điều kiện bộc lộ hết nghiệp vụ sư phạm củamình, không có điều kiện làm việc chung với cả tổ nhóm để nâng cao hiệu quảchuyên môn cũng như trao đổi rút kinh nghiệm

Hiện tượng đó phản ánh rõ một điều là dạy học và đánh giá học phần nàyhiện nay còn khá nặng về lý luận, thiếu tính thiết thực Vì vậy cần phải thay đổinhận thức về tính thiết thực của môn học đối với việc hình thành năng lực tổchức hoạt động giáo dục ở trường phổ thông cho HS

2.2 Giải pháp mới cải tiến: tổ chức hoạt động ngoại khóa

55

Mục đích:

- Coi trọng tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong giờ học

- Lấy học sinh làm trung tâm, thay đổi hoạt động chủ yếu là thuyết trình sanghoạt động đối thoại, giao tiếp với học sinh

Để có được một hoạt động ngoại khóa như mục đích mong muốn đặt ra cần

có sự chuẩn bị kĩ về dự kiến, cách thức tổ chức, giao nhiệm vụ cho học sinh, tiếntrình tổ chức hoạt động Căn cứ vào tình hình thực tế của bộ môn tại trườnggiảng dạy, căn cứ và mức độ nhận thức của học sinh của khối lớp đảm nhiệmgiảng dạy tôi đề xuất hình thức tổ chức hoạt động giờ học ngoại khóa môn văn

với chủ đề Theo dòng vãn học với phạm vi nghiên cứu là Văn học Việt Nam

hiện đại nửa đầu XX như sau:

Theo cấu trúc chương trình Ngữ văn 11 THPT hiện nay, mảng văn học hiệnđại Việt Nam đầu XX, HS được học các văn bản thơ và văn xuôi: Hai đứa trẻ

(Thạch Lam), Chữ người tử từ (Nguyễn Tuân), Hạnh phúc của một tang gia

(trích Số đỏ, Vũ Trọng Phụng), Chí Phèo (Nam Cao), Vội vàng (Xuân Diệu), Từ

ấy (Tố Hữu), Tràng giang (Huy Cận), Đây thôn Vĩ Dạ (Hàn Mạc Tử) và một số

bài đọc thêm Ngoài ra, GV có thể giới thiệu các tác phẩm tiêu biểu của các tácgiả trên để HS về nhà tự tìm đọc, có cái nhìn thấu đáo hơn về văn học giai đoạnnày cũng như phong cách, đặc điểm sáng tác của các tác giả Việc đó giúp íchcho việc biên soạn câu hỏi trong hoạt động ngoại khóa phong phú hơn, sâu sắchơn và HS cũng nắm được lượng kiến thức đa dạng hơn

- Dự kiến thời gian: hai tuần cuối học kì I, sau khi đã học xong toàn bộ các

tác phẩm văn xuôi giai đoạn nửa đầu XX trong SGK ngữ văn 11 tập một, học kì

I Giờ học ngoại khóa kéo dài khoảng 3 tiếng – tương đương với 3,5 tiết họcchính khóa

- Hình thức tổ chức: 5 phần

+ P hần 1: Hiểu biết: tái hiện kiến thức về các tác phẩm đã học (nhận diện tác

phẩm, nhận diện chi tiết, phát hiện chi tiết)

+ P hần 2: Giải mã bí mật: trò chơi tìm kiếm chủ đề dưới hình thức trả lời các

câu hỏi gợi mở (liên quan đến chủ đề đang bị ẩn giấu)

+ P hần 3: Đuổi hình bắt chữ: nhận diện tên nhân vật, tác giả, tác phẩm

thông qua những gợi dẫn về hình ảnh dí dỏm, hài hước

+ Phần 4: Cảm thụ thẩm mĩ văn chương: HS lựa chọn một chi tiết đặc

sắc mà bản thân thấy tâm đắc nhất trong một tác phẩm đã học (Phần này, HStrình bày trực tiếp, rèn kĩ năng nói, tạo lập văn bản trong quá trình giao tiếp)

+ P hần 5: Tập làm nghệ sĩ.: quá trình HS chuyển thể một sự việc, một

phân đoạn trong tác phẩm dưới dạng tiểu phẩm (Hs được lựa chọn theo hứngthú) – cho phép có sự sáng tạo, hư cấu nhưng phải đảm bảo được tinh thần củavăn bản, mang giá trị giáo dục tiến bộ, lành mạnh

-Chuẩn bị của HS:

+ Tích lũy kiến thức bằng cách tìm đọc các tác phẩm sáng tác cùng thời vớicác tác phẩm đã học, có thể là của cùng tác giả hoặc khác tác giả (GV có thểgiới thiệu, hướng dẫn)

+ Ghi nhớ được những kiến thức đã học về các tác phẩm

+ Chuyển thể tác phẩm sang dạng kịch và tiến hành tập luyện

+ Chuẩn bị các điều kiện, phương tiện phục vụ cho buổi học ngoại khóa

+ Soạn câu hỏi bám sát các tác phẩm đã học, khơi được kiến thức khái quát

và cụ thể về tác giả, tác phẩm, đặc điểm giai đoạn văn học đang nghiên cứu

+ Soạn phần mềm trình chiếu với ứng dụng linh hoạt, sinh động

+ Duyệt và chỉnh sửa kịch bản chuyển thể cho HS cho phù hợp với lứa tuổi

và môi trường học tập

+ Dự kiến thời gian, địa điểm chính thức tổ chức hoạt động

Trong mỗi phần, GV phải có hướng dẫn về hình thức tổ chức – thể lệ từngphần để học sinh nắm được

3 SƠ ĐỒ MÔ TẢ TÍNH CHẤT ƯU VIỆT CỦA HOẠT ĐỘNG HỌC NGOẠI KHÓA SO VỚI TIẾT HỌC CHÍNH KHÓA TRÊN LỚP

* Dạy học chính khóa theo phương pháp phổ biến hiện nay:

- T ruyền đạt Tiếp thu Học sinh

Thụ động, không sáng tạo

Giáo viên Trung

tâm, chủ đạo

Văn bản văn học

77

Giải thích sơ đồ: Mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh là quan hệ một chiều,học sinh tiếp thu bài thụ động Hiệu quả giáo dục thấp.

* Phương pháp tổ chức dạy học ngoại khóa

-Có thể nói, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những con

Để phát triển năng lực trong mỗi cá nhân học sinh trong nhà trường phổthông, tạo ra môi trường thuận lợi để học sinh phát triển tư duy, hình thành nhâncách đáp ứng theo yêu cầu của xã hội Việc nhìn nhận đúng vị trí, vai trò củahoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ giúp các cấp quản lí dành sự đầu tưthích đáng để chỉ đạo hoạt động này ở trường, giúp đội ngũ giáo viên có thái độtích cực và sáng tạo khi tham tổ chức các hoạt động, tạo ra sự chuyển biến vềchất trong các hoạt động ngoài giờ nhằm thực hiện tốt mục tiêu giáo dục trongnhà trường phổ thông

II: BÀI SOẠN THỰC NGHIỆM

1.2 MÔ TẢ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA THỰC NGHIỆM

1. Mục tiêu :

a.Về kiến thức: GV hướng dẫn HS

- Hiểu được một số nét nổi bật của hoàn cảnh lịch sử, xã hội văn hóa Vn từđầu XX đến Cách mạng tháng Tám 1945 Đó chính là cơ sở hình thành nên nềnvăn học Việt Nam hiện đại

- Nắm vững những đặc điểm cơ bản và những thành tựu chủ yếu của văn họcViệt Nam giai đoạn này

Giáo viên

Củng cố được kiến thức; hình thành nhiều năng lực; sáng tạo, chủ động, tích cực với hoạt động học tập

Hiệu quả giáo dục:

- Bồi dưỡng năng lực cảm thụ tác phẩm văn chương cho học sinh

- Phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp

- Nâng cao tư duy khoa học, tư duy hình tượng, tư duy logic

- Hình thành và phát triển kĩ năng sống

- Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết vấn đề đặt ra trong học tập

và trong cuộc sống

- Hiểu sơ bộ những nét chủ yếu về các khái niệm xu hướng và trào lưu vănhọc để có thể vận dụng những kiến thức đó học các tác giả, tác phẩm cụ thể.

- Khái quát lại các văn bản đã học với giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật, đặcđiểm sáng tác, phong cách nghệ thuật của các tác giả tiêu biểu

b Về kĩ năng:

- Giúp HS thực hành rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng tổ chức, kỹ năng giaotiếp, chức các chương trình game show mang tính trí tuệ nhằm tạo sân chơi lànhmạnh và tạo điều kiện cho HS có cơ hội phát huy khả năng cá nhân

-Rèn luyện kĩ năng cảm thụ tác phẩm văn xuôi trữ tình, phân tích ngôn ngữnghệ thuật, cách cảm cách diễn đạt, cách sử dụng ngôn ngữ khi nói và viết chohay và hiệu quả

c Về thái độ, tình cảm:

- HS trân trọng giá trị của tác phẩm văn chương

- Tâm hồn phong phú: giàu lòng trắc ẩn, biết yêu thương chia sẻ

- Tôn vinh yêu chuộng cái đẹp, biết đấu tranh chống lại cái xấu cái ác

- Rút ra những bài học nhận thức và hành động trong cuộc sống

2 Đối tượng thực hiện: Học sinh toàn khối 11; Những tác giả, tác phẩm văn xuôi hiện đại trong hương trình SGK Ngữ văn 11, tập một.

Học sinh lớp 11sau khi học xong một số tác phẩm văn học trung đại sẽ

bước sang tìm hiểu văn học hiện đại Bài đầu tiên các em tiếp cận là Khái quát văn học Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến cách mạng tháng Tám 1945 Qua bài học

này, HS được trang bị kiến thức văn học sử tương đối đầy đủ về đặc điểm xã hộicũng như đặc điểm của văn học hiện đại Việt Nam giai đoạn này Trước đó, các

em đã được tham gia hai chương trình hoạt động ngoại khóa với hai chủ đề:

Văn học dân gian và Văn học trung đại Với hoạt động ngoại khóa lần này các

em sẽ được tiếp cận văn học hiện đại, từ đó có sự so sánh sự khác biệt về thipháp sáng tác cũng như cách tiếp nhận những tác phẩm văn học thuộc mỗi giaiđoạn, học phần văn học khác nhau Các em sẽ có cái nhìn tổng thể về văn họcdân tộc trong dòng chảy liên tục của nó, những nền tảng đầu tiên, sự kế thừa,phát huy và phát triển của những giai đoạn về sau

3.Ý nghĩa của đề tài: tổ chức hoạt động ngoại khóa chuyên đề Theo dòng văn

học (phạm vi nghiên cứu: Văn học hiện đại Việt Nam nửa đầu thế kỉ XX ):

99

-Tạo ra được sân chơi lành mạnh, pháy huy được tính tự giác, sáng tạo,nhạy bén của HS với các tác phẩm văn học đã học.

-Giá trị hiện thực và nhân đạo trong các tác phẩm văn học này giúp các

em có cái nhìn cụ thể hơn về một thời đại của đất nước dưới ách áp bức nô lệ,thấy được những bài học, thông điệp mà nhà văn muốn gửi gắm, thấy sự nghiêmtúc trách nhiệm trong lao động nghệ thuật của các nhà văn để yêu quý, ngưỡng

mộ, trân trọng tài năng, tâm huyết của người nghệ sĩ

-Làm phong phú về nhận thức cuộc sống, đời sống tâm hồn con người,góp phần nâng cao trí tuệ, bồi đắp lối sống tình cảm ngày tốt đẹp hơn

Học sinh được phát huy khả năng, khơi gợi hứng thú tự nghiên cứu trongcác trò chơi Hoạt động ngoại khoá trên cũng giúp học sinh cảm nhận thêmnhiều điều về cuộc sống, cảm nhận sâu sắc hơn các vấn đề đã học trong các tácphẩm đã học Bên cạnh đó, hoạt động ngoại khóa theo chuyên đề cũng rất bổích cho việc mở rộng hiểu viết, sự hứng thú và gắn bó với tập thể, đoàn kết nhautrong quá trình giải quyết vấn đề

4 Thiết bị tổ chức hoạt động

- Máy chiếu

- Tranh ảnh minh họa

- Băng đĩa

5 Tiến trình tổ chức hoạt động ngoại khóa

GV giới thiệu các phần của hoạt động ngoại khóa và lần lượt hướng dẫncách thức hoạt động của mỗi phần:

Phần 1: Hiểu biết: Tái hiện kiến thức khái quát

GV nói rõ mục đích của phần này: nhằm tái hiện lại vốn kiến thức đã học

về tác giả tác phẩm với những vấn đề chung khái quát và cốt lõi nhất Câu hỏikhông khó nhưng đòi hỏi HS phải nhạy bén và có nền tảng kiến thức chắc chắnmới có thể trả lời được

Mỗi câu hỏi, máy chiếu trình chiếu câu hỏi trên màn hình lớn, GV đọc lạicho HS có thể nghe rõ hơn và cho thời gian để trả lời Cứ lần lượt như thế chođến khi kết thúc (Theo số lượng câu hỏi dự kiến ban đầu đã chuẩn bị)

Phần 2: Giải ô chữ: Tìm bí ẩn về chủ đề hoặc bức tranh thông qua hệ thống các câu hỏi gợi dẫn.

Các câu hỏi sẽ cùng hướng về chủ đề (bức tranh) đang bị ẩn giấu Mỗi câutrả lời đúng sẽ hé mở được một phần của bí ẩn đó Xâu chuỗi liên kết các câu trảlời sẽ tìm ra được chủ đề bí ẩn.

Phần 3: Đuổi hình bắt chữ vui nhộn: nhận diện tên tác giả, tác phẩm, nhân vật thông qua những kí hiệu hình ảnh vui, hóm hỉnh

Mỗi câu hỏi tương ứng với một hình ảnh được trình chiếu trên màn hình

HS phải chú ý theo dõi, tìm ra được tên nhân vật hoặc tác giả, hoặc tác phẩmđược gợi ý từ những hình ảnh minh họa đó

HS với kịch bản đã được viết từ trước đó cùng với quá trình tập luyện, đây sẽ

là lúc trình bày sản phẩm cụ thể Các tiểu phẩm đảm bảo được chuyển thể linhhoạt, sáng tạo, lành mạnh, trong sáng, chuyển tải được giá trị hoặc tư tưởng củatác phẩm, tác giả, gây được sự hứng thú với người xem Đây là cơ sở để đánhgiá năng lực sáng tạo và phát hiện năng lực nhập vai của HS

2.2 CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓATHỰC NGHIỆM NGOẠI

KHÓA VĂN HỌC: CHUYÊN ĐỀ THEO DÒNG VĂN HỌC

(Phạm vi tìm hiểu: NHỮNG TÁC PHẨM VĂN XUÔI HIỆN ĐẠI

VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XX

DỰ KIẾN CHƯƠNG TRÌNH VÀ THỜI GIAN

gian

Người thực hiện

Ghi chú

1 Giới thiệu buổi ngoại khóa và đại

2 Phần 1: Thi Tìm hiểu kiến thức

Văn học hiện đại 30 phút HS 3 đội thi

11

3 Phần 2: Giao lưu với khán giả 10 phút Khán giả

4

Phần 3: Bình thơ:

Đội 1: Tương tư Đội 2: Mùa xuân chín Đội 3: Chiều xuân

Đội 1: Tiểu phẩm “Ăn vạ” (Trích

truyện ngắn “Chí Phèo”, Nam Cao)

Đội 2: Tiểu phẩm “Định kiến”

KẾT LUẬNI.Hiệu quả xã hội của sáng kiến kinh nghiệm:

Khi hoạt động ngoại khóa chuyên đề được áp dụng vào thực tế giảng dạymôn Ngữ văn đem lại hiệu quả giáo dục rất lớn Cụ thể là:

* Đối với học sinh:

- Được bồi dưỡng kiến thức sâu rộng về mọi lĩnh vực nhất là kiến thức vềkhoa học xã hội Có ý thức tự học, tự bồi dưỡng kiến thức để phát triển tâmhồn, nhân cách, trí tuệ

- Được rèn luyện kĩ năng sống từ những bài học thiết thực trong các vănbản

- Có khả năng thích nghi với những môi trường mời cũng như bước rakhỏi thế giới nhỏ của bản thân, tự tin khám phá nhiều hơn về bản thân và cuộcsống điều quan trọng nhất mà mỗi HS học đượch là kiến thức về xã hội và sựnhạy bén ở những hoàn cảnh khác nhau Cũng chính từ hoạt động ngoại khóaphong phú này, HS có cơ hội hoàn thiện nền tảng kiến thức vững chắc, nângcao tính sáng tạo, sự tự tin cũng như kĩ năng giải quyết vấn đề và nuôi dưỡngtâm hồn lành mạnh, khỏe khoắn

* Đối với giáo viên: Tích cực, thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng nâng

cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Ngày càng có thêm nhiều giáo viên giỏi,nhiệt tình, đủ khả năng đáp ứng yêu cầu của nền giáo dục hiện đại, tiên tiến

Hoạt động ngoại khóa đem lại những ảnh hưởng tích cực trong nhàtrường Đa số các em đều thích thú, hào hứng với hoạt động ngoại khóa Sauđây là kết quả khảo sát phản ứng của HS sau khi tham gia hoạt động ngoạikhóa môn Ngữ văn theo thống kê phiếu thăm dò

Tiêu chí

khảo sát

Trước khi dạy học ngoại khóa (Số lượng HS, khối lớp khảo sát:

Khối 11

234 HS / tổng

07 lớp

Kết quả khảo sát sau khi dạy học ngoại khóa Năm học 2018-2019

Ngoại khóa chuyên

Kết quả học tập

Trung bình:

167 HS(71,3%)

Cơ bản nắm đượcnhững yêu cầu sửdụng tiếng Việt Lỗitrong quá trình nói,viết được hạn chếhơn

Vốn từ phong phú,biết sử dụng linhhoạt, phù hợp vớinhiều ngữ cảnh đadạng

Phân biệt được cácphong cách chứcnăng

Kĩ năng làm việc

theo nhóm

Hầu như chưa

có, không có sựtrao đổi, bànbạc

Hoạt động họccòn biệt lập

Đoàn kết, hỗ trợnhau trong quá trìnhgiải quyết vấn đề

Thảo luận, đóng góp,

bổ sung ý kiến cóthói quen hợp tác vàcùng chịu tráchnhiệm

Kĩ năng nhận diện

và giải quyết vấn

đề

Thụ động, lúngtúng

Chủ động, tích cực Nhạy bén

Kĩ năng cảm thụ

văn học

Máy móc, saochép, hời hợt

Có cảm quan cánhân

Biết chọn lọc ý kiến

Hiểu bản chất vănhọc, chức năng vănhọc

Tâm hồn cảm thụphong phú, mang tínhthẩm mĩ

Kết quả khảo sát cho thấy, hình thức tổ chức ngoại khóa theo chuyên đề

bộ môn Ngữ văn đã khắc phục khá khả thi tình trạng thụ động, ngại nản của HSvới bộ môn Tạo được thái độ tích cực, chủ động của HS với môn văn Mặtkhác, GV cũng có thể phát huy tính sáng tạo trong giảng dạy và đích cuối cùngkhông chỉ là kết quả kiến thức lí thuyết tiếp thu được mà còn góp phần hìnhthành nhân cách, năng lực của các em sau này

II.Điều kiện và khả năng áp dụng

1 Điều kiện:

* Với GV:

Để nâng cao hiệu quả việc bồi dưỡng các kỹ năng hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp cho cán bộ, giáo viên, cần dựa trên kế hoạch hoạt động chungcủa nhà trường, tổ chức các buổi tập huấn phù hợp với khả năng hiện có để cóđiều kiện giao lưu, học tập, rút kinh nghiệm, từ đó nâng cao trình độ về chuyênmôn nghiệp vụ trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ

Vận dụng phương pháp mới này vào thực tế giảng dạy, ngoài nhữngphương tiện truyền thống: bảng, phấn, sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án,giáo viên còn phải chuẩn bị tài liệu có liên quan đến bài học từ các môn họckhác

- Kết hợp viết bảng, ngôn ngữ nói (giáo viên dẫn chương trình ngoại khóa) với

sử dụng máy chiếu, tranh ảnh minh họa, máy ghi âm, băng đĩa, video Đó lànhững phương tiện hỗ trợ cho buổi ngoại khóa sinh động hấp dẫn cuốn hút họcsinh, tác động đến nhận thức, tình cảm, thái độ của học sinh

- Được BGH nhất trí, ủng hộ từ khi mới bắt đầu hình thành ý tưởng

- Chất lượng HS khối 11 đầu khá, ham học hỏi, tìm tòi, thích sáng tạo và có khảnăng thực hiện các nhiệm vụ được giao

- Cung cấp, giới thiệu những tư liệu cần thiết, liên quan đến hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp cho học sinh, tổ chức các buổi tuyên truyền giáo dục ý thứcchấp hành, tinh thần, thái độ và đề cao trách nhiệm và quyền lợi của học sinh khitham gia các hoạt động

15