tiểu luận quản trị KDQT phân tích môi trường vĩ mô của hàn quốc

Các yếu tố PEST trong môi trường vĩ mô PEST là công cụ phân tích liên quan đến những yếu tố vĩ mô, bên ngoài môi trường kinh doanh của mỗi doanh nghiệp.. Và ngày nay, Hàn Quốc đã trở thà

NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận

1 Khái niệm môi trường vĩ mô

Môi trường vĩ mô là tổng hợp các yếu tố nằm bên ngoài một tổ chức, một đối tượng

mà nhà quản trị khó có thể kiểm soát được; tuy nhiên chúng lại có những ảnh hưởng gián tiếp mà to lớn đến kết quả hoạt động của tổ chức, đối tượng đó

Môi trường vĩ mô của doanh nghiệp là nơi mà doanh nghiệp phải bắt đầu tìm kiếm những cơ hội và những mối đe dọa có thể xuất hiện, nó bao gồm tất cả các nhân tố và lực lượng có ảnh hưởng đến hoạt động và kết quả thực hiện của Doanh nghiệp

2 Đặc trưng của môi trường vĩ mô

Môi trường vĩ mô gồm 3 đặc điểm chính: - Môi trường vĩ mô thường có tác động gián tiếp đến các hoạt động cũng như kết quả hoạt động của đối tượng - Các yếu tố về môi trường vĩ mô là một tổng thể; có tác động qua lại, tương tác với nhau và cùng ảnh hưởng đến đối tượng - Môi trường vĩ mô ảnh hưởng đến tất cả các ngành; tất cả các tổ chức hay lĩnh vực

3 Các yếu tố PEST trong môi trường vĩ mô

PEST là công cụ phân tích liên quan đến những yếu tố vĩ mô, bên ngoài môi trường kinh doanh của mỗi doanh nghiệp Thường dùng trong các phân tích chiến lược kinh doanh, chiến lược marketing, …

P (Politics – Chính trị) - Các yếu tố chính trị và luật pháp có thể tác động tới ngành

kinh doanh, ví dụ Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư 2005, các chính sách của chính phủ,

E (Economics – Kinh tế)- Các yếu tố kinh tế, ví dụ như thay đổi trong giá dầu, hoặc

S (Social – Xã hội)- Các yếu tố xã hội như thay đổi về niềm tin hoặc thái độ từ việc

tăng thu nhập hoặc tiếp cận với các xu hướng quốc tế

T (Technology – Công nghệ) - Các yếu tố về kỹ thuật như tăng việc sử dụng Internet

hoặc có thêm nhiều thông tin trên mạng về lĩnh vực kinh doanh của bạn

Phân tích PEST giúp xác định được các yếu tố bên ngoài mà có khả năng là cơ hội hoặc thách thức đối với doanh nghiệp

II Phân tích môi trường vĩ mô của Hàn Quốc (PEST)

1 Sơ lược về Hàn Quốc

Hàn Quốc tên đầy đủ là Đại Hàn Dân Quốc, còn được gọi là Nam Hàn, Đại Hàn hay Nam Triều Tiên

Hàn Quốc là quốc gia thuộc Đông Á, nằm ở phía nam bán đảo Triều Tiên, giáp với Bắc Triều Tiên và Nhật Bản Thủ đô của quốc gia này là

Hình 2.1: Quốc kỳ Hàn Quốc Seoul – một trong những thành phố sầm

uất nhất trên Thế giới.

Hàn Quốc thuộc vùng lãnh thổ có khí hậu Ôn đới với nhiều đồi núi Lãnh thổ Hàn Quốc trải rộng 100.032 km vuông Dân số của quốc gia này khoảng 50 triệu người – mật

độ dân số cao thứ ba trong các quốc gia có diện tích đáng kể1

1 "About Korea" Trang web quảng bá cho Hàn Quốc, 26/12/2015, truy cập ngày 20 tháng 09 năm 2017.

Hình 2.2: Bản đồ Hàn Quốc

Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên trước Chiến tranh Thế giới thứ II là một quốc gia “Đế quốc Đại Hàn” Nhưng sau đó bị chia cắt nên năm 1948, Hàn Quốc được thành lập như một nền dân chủ độc lập Và ngày nay, Hàn Quốc đã trở thành một quốc gia có sự phát triển vượt bậc cả về nền kinh tế (thứ 4 châu Á) và văn hóa – du lịch (làn sóng Hàn Quốc tuy vẫn còn những vấn đề chính trị với Bắc Triều Tiên mà chưa thể giải quyết được1

2 Phân tích PEST

2.1 Chính trị và luật pháp

▪ Chính trị

Hàn Quốc là nước theo thể chế Cộng hòa Tổng thống Người đứng đầu Đại Hàn sẽ Tổng thống do người dân trực tiếp bầu ra mỗi năm Tổng thống là đại diện cao nhất của quốc gia và có quyền chỉ huy quân đội (tương đương chức: Tổng Tư lệnh) Thủ tướng do Tổng thống chỉ định và lãnh đạo chính phủ

Tình hình chính trị của Hàn Quốc gần đây có nhiều sự bất ổn Năm 2016, scandal bê bối chính trị lớn nhất Hàn Quốc – tổng thống Park Geun-hye bị luận tội dính líu đến vụ bê bối gây áp lực lên các doanh nghiệp lớn tại Hàn Quốc của người bạn thân Choi Soon-sil,

trong đó bà Choi bị cáo buộc đã lợi dụng vị thế bạn thân của tổng thống để gây sức ép buộc các tập đoàn lớn của nước này phải ủng hộ tiền cho 2 quỹ phi lợi nhuận của mình Ngoài ra, bà Choi cũng bị nghi ngờ đã can thiệp vào một số vấn đề chính sách của tổng thống Park, mà một trong số đó là các chính sách kinh tế, gây ảnh hưởng xấu đến lượng tiêu thụ và đầu tư trong nước Tổng thống Park Geun-hye đã chính thức bị Quốc hội Hàn Quốc tuyên bố ngưng chức vào ngày 9.12 vừa qua để chuẩn bị luận tội là một trong những scandal lớn nhất trong nền chính trị nước này nhiều năm qua

Ngoài ra, chính trị bất ổn khi vẫn tiếp tục có những giao tranh tranh chấp với Triều Tiên Căng thẳng gia tăng với Bắc Triều Tiên cũng khiến nền kinh tế Hàn Quốc lãnh đủ, khi sau một vụ phóng tên lửa khác của Bình Nhưỡng Tình hình tranh chấp giữa hai miền Triều Tiên đang ngày càng trở nên căng thẳng mà không hề có sự thuyên giảm hay giảng hòa nào

Hàn Quốc tham gia nhiều tổ chức quốc tế như: AEC, APEC, OECD, WTO,…Ngoài

ra Việt Nam và Hàn Quốc đã thiết lập quan hệ ngoại giao Năm 1990, khi Việt Nam đã thực hiện chính sách mở cửa thì mối quan hệ này đã thiết lập quan hệ và chính phủ Hàn Quốc đã ào ạt đầu tư hạ tầng giáo dục, hợp tác, truyền bá ngành phim ảnh truyền hình; âm nhạc, Cả hai đều có đại sứ quán cùa mình Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam: tầng 28 tòa nhà Lotte Center – 54 Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội Còn đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc

là : 28 – 58, Sancheong – dong, Jongno – ku, Seoul, Hàn Quốc 110 – 230 Bên cạnh đó, hai nước luôn tăng cường giao lưu và hợp tác cùng nhiều các chuyển viếng thăm giữa các nhà chức trách của hai nước

Có thể nhận thấy, trong thời kì hội nhập như hiện nay, Hàn Quốc cũng là một trong những nước chủ động tham gia các tổ chức, hiệp định quốc tế; mở rộng giao thương với các nước trên toàn thế giới tuy nền chính trị còn bất ổn Hàn Quốc là một thị trường tiềm năng cho Việt Nam nhưng cần lưu ý và tìm hiểu kỹ thông tin trước khi thâm nhập

▪ Luật pháp

Hàn Quốc có nền kinh tế mở cửa, luật pháp cũng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nước ngoài, tuy nhiên khó tránh khỏi những quy định ngặt nghèo

Sau khi Việt Nam và Hàn Quốc kí Hiệp định định Thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA), Quốc gia này sẽ có những ưu đãi nhất định về luật đối với các mặt hàng được nhập khẩu từ Việt Nam

Hàn Quốc chấp nhận và thông qua hệ thống tiêu chuẩn ISO 9000 từ năm 1992 và hệ thống quản lý môi trường năm 1997 Hàn Quốc có một số Luật quan trong liên quan đến quản lý hàng hóa là Nông – Lâm – Thủy sản, Thực phẩm và Dược phẩm như: Food code, Agricultural and Fisheries Product Quility Control Act, The Plant Protection Act,… Ngoài ra, quốc gia này còn có quy định chấp thuận trước (pre – approval) các phương tiện sản xuất và xuất khẩu sang Hàn Quốc và quy định kiểm tra tại chỗ (spot inspection) hàng hóa tại nước xuất khẩu trước khi hàng được tổ chức xuất khẩu sang Hàn Quốc

Ngoài ra, chúng ta cũng cần lưu ý đến các thủ tục giấy tờ, quy định đóng gói, và danh sách những hàng hóa cấm, hạn chế hay có những yêu cầu hay kiểm định đặc biệt (ví dụ: những loại hàng như dược phẩm và thiết bị ý tế phải đăng ký nhập khẩu từ trước)… trước khi thâm nhập vào thị trường này

2.2 Kinh tế

▪ Tình hình Kinh tế Hàn Quốc

Hàn Quốc là nước có nền kinh tế thị trường trong đó Nhà nước đóng vai trò quan trọng Nếu cách đây khoảng 55 năm trước, tổng sản phẩm quốc nội của Hàn Quốc chỉ ngang với với các nước nghèo ở Châu Phi và Châu Á thì giờ đây, Hàn Quốc đã vươn thế đứng thứ 4 Châu Á (sau Nhật Bản, Ấn Độ và Trung Quốc) và thứ 15 Thế giới

Biểu đồ 2.1: Tổng sản phẩm quốc nội Hàn Quốc và một số nước Châu Á

giai đoạn 1985 - 2015

16000000

12000000

Hàn Quốc 10000000

2000000 1002731

0

1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015

Nguồn: Word Bank, 18/09/2017

Từ Đồ thị 2.1, có thể thấy GDP của Hàn Quốc có sự vượt trội hơn hẳn so với các Quốc gia mạnh khác của Châu Á như Thái Lan và Singapore

Theo Ngân hàng trung ương Hàn Quốc (BOK), trong năm 2016, chi tiêu khu vực công và tư nhân tăng cao đã giúp nền kinh tế Hàn Quốc tăng lên Tổng thu nhập quốc dân (GNI) tính theo bình quân đầu người ở mức 27.561 USD năm 2016, tăng 1,4% so với mức 27.171 USD trong năm 2015 Thu nhập khả dụng của người dân Hàn Quốc - thước

đo sức mua của người dân - đã tăng 3,5% so với năm trước đó, đạt 18,14 triệu Won năm

2016 Còn năm 2017, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Hàn Quốc trong 3 tháng đầu năm 2017 tăng 1,1% so với quý trước Ngoài ra, chi tiêu tiêu dùng của người dân Hàn Quốc đã tăng 0,4% trong quý I/2017

Hàn Quốc có nền Công nghiệp nặng phát triển như: sản xuất thép, đóng tàu, sản xuất

ô tô,… Ngoài ra, Hàn Quốc còn rất nổi tiếng với các tập đoàn gia đình (Chaebul) Các tập đoàn Chaebul như: Samsung, Lotte, Hyundai,… đều mang lại những đóng góp rất lớn cho nền kinh tế của Nam Hàn Tuy nhiên, trong năm 2016 và 2017 vừa rồi, vấn đề chính trị về tổng thống Park Geun-hye cùng một vài thất bại kinh doanh của các tập đoàn lớn (ví dụ như năm 2016, Hyundai với công ty con Kia Motor đã dự báo tốc độ tăng trưởng doanh

số bán hàng thấp nhất trong vòng 10 năm) đã gây ảnh hưởng xấu tới nền kinh tế Hàn

Quốc trong giai đoạn tới Dịch vụ, công nghệ giải trí cũng rất phát triển, chiếm 70% GDP của đất nước này Đặc biệt với sự phát triển mạnh mẽ trên khắp thế giới của văn hóa K-pop và Hallelujah đã góp phần không nhỏ đẩy mạnh dịch vụ du lịch và công nghệ giải trí của Hàn – mang lại những lợi nhuận vô cùng to lớn cho đất nước này

Hàn Quốc là một trong những thị trường nhập khẩu nông sản, thực phẩm chế biến lớn trên thế giới Trước đây, người tiêu dùng Hàn Quốc thiên về các sản phẩm thực phẩm liên quan đến thịt, nhưng giờ thiên về thuỷ sản, gạo, ngũ cốc, sử dụng sản phẩm không sử dụng hoá chất, không sử dụng thực phẩm sử dụng công nghệ biến đổi gen Và chính xu hướng tiêu dùng của người dân cũng trở thành quy định của Chính phủ Hàn Quốc trong nhập khẩu thực phẩm Việt Nam là nước có nhiều tiềm năng xuất khẩu nhóm hàng này Tuy nhiên, hàng nông sản thực phẩm của Việt Nam vẫn chưa có thị phần tương xứng so với các đối thủ cạnh tranh khác trên thị trường Hàn Quốc (Việt Nam chiếm khoảng 2,3% tổng tiêu dùng thực phẩm của Hàn Quốc)

▪ Quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam – Hàn Quốc

Hàn Quốc là một đối tác kinh tế quan trong của Việt Nam Hàn Quốc còn luôn là nước đứng trong top đầu các quốc gia có quan hệ kinh tế quy mô lớn nhất với Việt Nam Việt Nam và Hàn Quốc đã cùng nhau ký rất nhiều Hiệp định để phát triển hơn nền kinh tế của cả hai nước như: Hiệp định Hàng không, Hiệp định Thương mại (5/1993), Hiệp định tránh đánh thuế 2 lần (5/1994), Hiệp định Vận tải biển (4/1995), Hiệp định về viện trợ không hoàn lại và hợp tác kỹ thuật (4/2005), và đặc biệt Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (5/5/2015)…

Cuối năm 2015, Hiệp định định Thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA) chính thức có hiệu lực Đây là cột mốc mở ra một thời kỳ phát triển mới trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước và giúp hàng hóa hai nước thuận lợi thâm nhập thị trường của nhau (thuế được cắt giảm: Hàn Quốc sẽ tự do hóa tới 96,48% giá trị nhập khẩu từ

VN1) Ngoài ra, hai nước cũng thường xuyên tổ chức các triển lãm thương mại để giới thiệu sản phẩm hai nước Ví dụ, ngày 10 – 13/5/2016, Cơ quan Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Hàn Quốc (KOTRA) đã tổ chức Triển Lãm Thực phẩm Quốc tế Seoul 2016 tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế Hàn Quốc (KINTEX) Trong triển lãm này, có tới 12 doanh nghiệp Việt Nam trong ngành thực phẩm đã tham gia và Công ty Cổ phẩn Lavifood đã ký được hợp đồng có giá trị khoảng 1 triệu USD với Công ty TNHH Semiwwon Food của Hàn Quốc và xuất khẩu mặt hàng xoài

Vê mặt kinh doanh, có khoảng 3.000 doanh nghiệp Hàn Quốc đang hoạt động taih Việt Nam và khoantg 40.000 công nhân Việt Nam đang làm việc ở Hàn Quốc Nhờ những đóng góp tích cực của các doanh nghiệp và công nhân này mà mối quan hệ thương mại song phương và đầu tư giữa hai nước đã đạt được những kết quả ấn tượng

Và tính đến năm 2016 hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng trưởng 36,23% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước, đạt trên 3,34 tỷ USD so với cùng kỳ năm ngoái với các mặt hàng chủ lực là linh kiện, dệt may phụ tùng,…

Bảng 2.1: Tình hình xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Hàn Quốc 2015 và 2016

Đơn vị: USD

Điện thoại các loại và linh kiện 809.942.785 217.496.753 +272,39

Sản phẩm điện tử và linh kiện 357.271.183 184.056.495 +94,11 Máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng 190.874.850 137.348.196 +38,97

Nguồn: Thống kê của Tổng cục Hải Quan 2016

1 http://tuoitre.vn/nhieu-co-hoi-cho-hang-viet-nam-sang-han-quoc-686649.htm , truy cập ngày 18/09/2017.

2.3 Xã hội và môi trường

▪ Xã hội

Dân số Hàn Quốc tương đối lớn, khoảng 51247 triệu người Trong thành phần dân cư Hàn Quốc thì người Triều Tiên chiếm đại đa số Dân tộc thiểu số duy nhất là một bộ phận nhỏ người gốc Hoa Vì sự bất ổn chính trị, xã hội và kinh tế trong nước từ thời kỳ trước, nhiều người Hàn Quốc di cư sang Canada và Hoa Kỳ Khi tình hình ổn định hơn, một số

đã trở về quê hương Vì vậy, xã hội Hàn Quốc có được sự đa dạng cũng như tiếp thu văn hóa các quốc gia khác

Tuy nhiên xã hội Hàn Quốc là một xã hội có nhiều sự khắt khe Cũng như nhiều nước Châu Á khác, họ rất coi trọng cấp bậc và khoảng cách quyền lực lớn Họ có những yêu cầu và phép tắc nhất định khi giao tiếp với những người có khoảng cách tuổi lớn, đề cao người cao tuổi và yêu thương trẻ em Trong doanh nghiệp, họ đề cao sự trung thành và kỷ luật Ngoài ra, Hàn Quốc cũng là quốc gia có tính tự tôn cao và đề cao giáo dục, bằng cấp Điều này được thể hiện rõ trong việc họ luôn ưu tiên dùng hàng nội Chủ yếu người dân luôn ưu tiên dùng hàng hóa do trong nước sản xuất từ hàng hóa tiêu dùng nhanh như thực phẩm, quần áo (Forever21),… đến hàng hóa lớn như ô tô (Huyndai), điện thoại (Samsung)… Hay còn thể hiện rõ hơn là họ rất đề cao ngôn ngữ bản địa của họ là tiếng Hàn, không quá coi trọng Tiếng Anh – ngôn ngữ quốc tế Hàn Quốc có một điểm yếu đó

là quá coi trọng bằng cấp Họ thường quá tập trung nhìn vào những bằng cấp hay chứng chỉ để đánh giá sự việc, con người hay hàng hóa

Có lẽ vì xã hội Hàn Quốc còn tương đối khắt khe nên đây là một quốc gia nằm trong những quốc gia có áp lực và tỷ lệ tự sát cao trên thế giới Xã hội Hàn Quốc hiện đại tạo nên áp lực rất lớn trong cuộc sống, từ học tập, thi cử tới kiếm việc làm, kết hôn Năm

2012, tỷ lệ tự sát tại Hàn Quốc là 28,9 vụ/100.000 dân, cao hơn nhiều so với mức 12,1 vụ của Mỹ, 7,8 vụ của Trung Quốc và cao hơn 2,5 lần so với mức trung bình trên toàn thế

giới1 Tự sát là nguyên nhân số một trong những ca tử vong của thanh thiếu niên (từ 10 tới

30 tuổi)

▪ Văn hóa

Bên cạnh, một xã hội còn nhiều khắt khe của Hàn Quốc, quốc gia này có nền văn hóa rất lâu đời mà vẫn rất đa dạng và cởi mở Họ luôn giới thiệu và quản bá nền văn hóa của mình trên khắp thế giới Văn hóa của họ được hình thành bởi ngôn ngữ Hàn Quốc (Hanja)

và nền tôn giáo kết hợp cả Phật giáo (23%) và Cơ đốc giáo (30%)2 Họ còn rất nổi tiếng

về ẩm thực, văn hóa K-pop/ Hallelujah, phim ảnh,…

Về ẩm thực, Hàn Quốc nổi tiếng với món kimchi Đây là một loại rau muối (chủ yếu với bột ớt) lên men Đây là món ăn kèm cay không thể thiếu của người Hàn Quốc Tiếp đến, quốc gia này còn được biết đến với các món thịt nướng (lợn, bò, sườn,…) Đây là quốc gia sở thích cũng như lượng tiêu thụ thịt lớn Các món ăn phổ biến khác còn có cơm trộn, cơm cuốn, bánh gạo cay, rong biển,… Và vì là một quốc gia lạnh nên người dân của

họ thích và cũng thường ăn đồ cay Ngoài ra ngành công nghiệp thực phẩm chế biến sẵn ở đất nước này rất phát triển vì nhằm thỏa mãn nhu cầu trong nước Người dân của họ có cuộc sống tương đối bận rồn nên họ thường đồ ăn sẵn làm món ăn hàng ngày Trong đó, nổi tiếng nhất là mì ăn liền và xúc xích Đồ uống yêu thích của họ là rượi Soju và họ cũng

có văn hóa uống rượu tương đối nhiều

Về âm nhạc và điện ảnh, nhắc đến Hàn Quốc là không thể không nhắc đến pop

K-Pop (viết tắt của Korean K-Pop, K-Pop Hàn Quốc) là dòng nhạc K-Pop ở Hàn Quốc, chịu ảnh

hưởng của J-Pop (Pop Nhật) Nhờ sự quảng bá mạnh mẽ của truyền thông mà K-Pop đã vượt ra ngoài biên giới quốc gia, thu hút hàng triệu fan cuồng nhiệt không chỉ ở chấu Á

mà cả thế giới, trở thành một hiện tượng giải trí toàn cầu, trong đó có Việt Nam Một số nhóm nhạc nổi tiếng là: Super Junior, Big Bang, SNSD,… Điện ảnh của họ cũng vậy,

1 North Korea's suicide rate among worst in world, says WHO report” the Guardian, 27/09/2015, truy cập

20 tháng 9 năm 2017

2 International Religious Freedom Report 2008 - Korea, Republic of” State.gov Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2009