Sự lan tỏa của làn sóng hallyu và tác động của nó đến nền kinh tế hàn quốc

Khái quát chung về làn sóng Hallyu Thuật ngữ “Hallyu” hay còn gọi là "Làn sóng Hàn Quốc" mới xuất hiện vào cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21, được dùng để chỉ hiện tượng văn hóa Hàn Quốc được

Đề tài: Sự lan tỏa của làn sóng Hallyu và tác động của nó đến nền kinh tế Hàn Quốc

1 Khái quát chung về làn sóng Hallyu

Thuật ngữ “Hallyu” hay còn gọi là "Làn sóng Hàn Quốc" mới xuất hiện vào cuối thế kỷ

20 đầu thế kỷ 21, được dùng để chỉ hiện tượng văn hóa Hàn Quốc được hâm mộ trên toàncầu, đặc biệt tại các nước Đông Á bao gồm cả Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan và một

số nước Đông Nam Á

Hallyu hiện nay đã trở thành một hiện tượng mang tính toàn cầu, song không thể phủnhận sự thật rằng nguồn gốc của làn sóng này bắt đầu từ khu vực Châu Á, với trọng tâm

là Trung Quốc và Nhật Bản

Trước đây người ta được biết đến là gió nóng Hallyu thổi trên lục địa châu Á là các bộphim truyền hình Có thể kể đến những bộ phim “quốc dân” đưa là sóng Hallyu đến vớimoi người đó là: Trái tim mùa thu, Bản tình ca mùa đông hay Nàng Dae Jang Geum Sựthành công nhanh chóng của phim truyền hình Hàn Quốc kéo theo sự nổi tiếng của phimnhựa, âm nhạc đại chúng Hàn Quốc (gọi tắt K-pop), Ẩm thực và tiếng Hàn Quốc Đặcbiệt trong số đó là K-pop Từ khi văn hóa đại chúng hay chính là âm nhạc đại chúng HànQuốc và phim truyền hình theo xu hướng phát triển nhanh chóng từ nửa cuối những năm

1990 và mở rộng sang toàn bộ các khu vực như Việt Nam, Singapore, Hồng Kông, TháiLan, Indonesia chứ không chỉ giới hạn ở Trung Quốc, Nhật Bản, đồng thời đón nhậnđược sự quan tâm của đông đảo các tầng lớp, Hallyu đã liên tục được mở rộng thành văn

hóa Hàn Quốc, con người Hàn Quốc, đất nước Hàn Quốc và trở thành một hiện tượngvăn hóa có vị trí vững chắc.

Đặc biệt, hiện nay âm nhạc đại chúng của Hàn Quốc đã thu hút được sự quan tâm củakhán giả trên toàn thế giới trong đó cá cả các quốc gia ở Trung Nam Mỹ, Châu Phi vàTrung Đông

Làn sóng Hallyu nhanh chóng lan rộng nhờ sự phát tiển nhanh chóng của công nghệ kỹthuật số và truyền thông Những rào cản, ranh giới khu vực đã dễ dàng hơn Cùng với sựnổi tiếng của nền văn hóa nhạc Pop mà cũng có nhiều fan hâm mộ, phóng viên báo chínước ngoài tập trung đưa tin về Hàn Quốc và sự phát triển cũng tăng lên rất nhiều

Các thương hiệu quốc gia Hàn Quốc cũng đươc thay đổi rất nhiều nhờ làn sóng Hallyu ,trong đó phải kể đến những doanh nghiệp lớn như Samsung, Huyndai… Có thể nói rằng

sự xuất hiện của các ngôi sao Hallyu trong các quảng cáo góp phần không nhỏ vào việctăng doanh số bán hàng, tạo hiệu quả tích cức trong nghành kinh tế nước nhà

Bên cạnh đó làn sóng Hallyu cũng góp phần không nhỏ trong việc phát triển du lịch ở đấtnước xinh đẹp này Không chỉ yêu thích phong cảnh mà du khách còn yêu thích nền vănhóa nên chắc chắn sẽ dành mức độ quan tâm tăng cao hơn Điều này đồng nghĩa với việc

du lịch Hàn quốc cũng sẽ đón tiếp niều lượt du khách hơn nữa

2 Nền âm nhạc và điện ảnh Hàn quốc đã được "toàn cầu hóa" như thế nào

2.1 Mức độ phổ biến của làn sóng Hallyu

[Cơn sốt phim truyền hình Hàn Quốc trên toàn châu Á]

Bộ phim truyền hình nổi tiếng "Bản tình ca mùa đông" lần đầu tiên được phát sóng tạiHàn Quốc vào tháng 1 năm 2002 Sau đó, vào tháng 4 cùng năm, phim được xuất khẩusang Đài Loan rồi tiếp đó là Hồng Kông, Singapore và Nhật Bản, châm ngòi cho một

“cơn sốt” phim truyền hình Hàn Quốc trên toàn châu Á Đặc biệt, vào tháng 4 năm 2004tại Nhật Bản, bộ phim đã lên sóng vào giờ vàng, tức là lúc 11 giờ đêm thứ Bảy hàng tuần

và luôn đạt tỷ lệ người xem bình quân lên tới 14% Con số này nhiều gấp ba lần tỷ lệngười xem của các bộ phim truyền hình nước ngoài cũng đã từng được phát sóng vào giờvàng trước đó Riêng tỷ lệ người xem tập cuối của bộ phim "Bản tình ca mùa đông" thì

đã đạt kỷ lục khi vượt quá 20%

Sự hâm mộ cuồng nhiệt dành cho "Bản tình ca mùa đông" đã đưa tới một kết quả khác làmột số lượng lớn khách du lịch nước ngoài, đặc biệt là từ Nhật Bản và Đông Nam Á, đổ

xô đến tham quan các địa danh vốn là bối cảnh trong phim, chẳng hạn như thành phốChuncheon, đảo Nami và khu nghỉ dưỡng trượt tuyết Yongpyeong Nối bước “Bản tình

ca mùa đông”, bộ phim “Nàng Dae Jang-geum” kể về cuộc đời của Jang-geum, nữ y sĩcủa triều đại Joseon, đã trở thành hiện tượng Hallyu tiếp theo Ước tính khoảng 3 triệungười ở 89 quốc gia trên khắp thế giới bao gồm cả Trung Quốc, Nhật Bản, các nướcTrung Đông đã ngồi trước màn hình dõi theo diễn biến cuộc đời của nàng Jang Geum.Đặc biệt, ở Hungary và Iran, tỷ lệ người xem luôn đạt rất cao, tương ứng là 40% và 90%

Không chỉ thu hút sự quan tâm của khán giả châu Á, danh tiếng của "Nàng Dae

Jang-geum” đã vươn sang cả các nước Trung Đông, châu Phi như Zimbabwe và Tanzania, khuvực Trung Nam Mỹ và châu Âu, góp phần quảng bá ẩm thực và vẻ đẹp của Hàn Quốc ra

Nhà bình luận văn hóa đại chúng Kim Heon-sik cho biết: “"Nàng Dae Jang-geum” bao hàm nhiều giá trị mang tính phổ quát Thay vì chỉ tập trung vào một số khía cạnh độc đáo về kinh tế hay văn hóa của triều đại Joseon, bộ phim đã hướng tới một giá trị lớn hơn, đó là mang tới niềm hy vọng về nghị lực sống để mọi người đều cảm thấy đồng cảm Thêm vào đó, bộ phim còn đề cập đến ẩm thực, một yếu tố quan trọng trong thành công của nhân vật nữ chính trong phim và đây là điều có thể thu hút bất kỳ khán giả nào ở bất kỳ nền văn hóa nào Quan trọng hơn, bộ phim thành công còn nhờ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tâm tư tình cảm của người châu Á với

kỹ xảo, cách thực hiện của phương Tây, qua đó đã đến được với một thế giới rộng lớn.”

Kể từ sau “Nàng Dae Jang-geum”, các bộ phim truyền hình khác của Hàn Quốc như

“Nấc thang lên thiên đường”, “Ngôi nhà hạnh phúc”, “Hoàng cung”, "Vườn sao băng”phiên bản Hàn Quốc đã lần lượt được xuất khẩu sang Trung Quốc, Đài Loan, Thái Lan,Philippines, Singapore khiến cho Làn sóng văn hóa Hàn Quốc lại tiếp tục dậy sóng ởnhững nơi này

[Sự trỗi dậy của K-Pop - âm nhạc đại chúng Hàn Quốc]

Cùng với phim ảnh, một yếu tố khác cũng góp phần thúc đẩy Hallyu tăng trưởng mạnh,

đó chính là K-Pop hay âm nhạc đại chúng Hàn Quốc Năm 2002, album đầu tiên của nữ

ca sĩ BoA được phát hành tại Nhật Bản, mang tên "Listen to My Heart" (Lắng nghe tráitim tôi), đã nhanh chóng leo lên vị trí số một trên bảng xếp hạng âm nhạc Oricon củaNhật Bản Đây là lần đầu tiên một ngôi sao nhạc pop Hàn Quốc đạt được thành tích này,khởi đầu cho một cơn sốt hâm mộ âm nhạc Hàn Quốc Trên đà này, BoA đã tiến côngsang các thị trường khác như Trung Quốc và Đông Nam Á và chinh phục công chúng nơiđây bằng khả năng vũ đạo và giọng hát tuyệt vời của mình

Nối tiếp thành công của BoA, các nhóm nhạc DBSK (TVXQ), Super Junior, SHINee,Thời đại thiếu nữ SNSD và 2NE1 đã nhanh chóng tiến ra thị trường quốc tế và trở thànhcác ngôi sao hàng đầu tại nhiều nước châu Á Một cảnh tượng quen thuộc khi các nhómnhạc này hạ cánh đến thăm một quốc gia, là sân bay sẽ gần như bị tê liệt với đám đôngngười hâm mộ chào đón và la hét tên họ Các bài hát quen thuộc của thần tượng cũng sẽđược các fan học thuộc và hát theo tại nơi trình diễn

Giữa lúc Làn sóng văn hóa Hàn Quốc bước vào thời kỳ hoàng kim, có một ca sỹ mới xuấthiện nhưng tên tuổi anh đã vượt xa ngoài phạm vi Hàn Quốc Đó chính là nam ca sĩ Bi -Rain Anh ra mắt lần đầu tiên vào năm 2002, và đã nhanh chóng trở thành siêu sao ở cảTrung Quốc, Đông Nam Á, tham gia đóng phim bom tấn Hollywood và sau đó được nêutên trong số “100 nhân vật ảnh hưởng nhất thế giới” do tạp chí Time bầu chọn vào năm

2006

Tầm ảnh hưởng của K-pop không chỉ giới hạn ở đó Thông qua YouTube, Facebook vàcác dịch vụ mạng xã hội khác, K-pop đã phủ sóng sang cả khu vực châu Âu và Nam Mỹ

Nhà bình luận văn hóa đại chúng Kim Heon-sik nói: “K-pop cuốn hút cả thế giới cũng

là nhờ internet Hàn Quốc đã là nước dẫn đầu về internet từ giữa những năm 1990, nhờ đó những video K-pop đã được truyền tải dễ dàng đến không gian mạng ở châu

Âu và Trung Nam Mỹ, qua đó tăng cường sức ảnh hưởng trong giới trẻ vốn rất nhạy bén về công nghệ thông tin.”

[K-pop vươn ra toàn thế giới]

Và đến năm 2012, sự xuất hiện của ca khúc “Gangnam Style” (Phong cách Gangnam) do

ca sỹ Psy thể hiện đã tạo nên một cơn sốt càn quét toàn thế giới.Giai điệu và điệu nhảy ngựa gây nghiện trong "Gangnam Style" đã khiến video này ghidấu ấn kỷ lục hai tỷ lượt người xem trên YouTube, đứng thứ hai trên bảng xếp hạng đĩađơn Billboard (Mỹ) trong bảy tuần liên tiếp và đứng đầu bảng xếp hạng đĩa đơn của Anh.Bài hát đã nhanh chóng lan tỏa ra khắp nơi trên thế giới, giúp hâm nóng lại tên tuổi củatay rap Psy, đồng thời đưa K-pop trở thành một thương hiệu riêng trong nền âm nhạc thếgiới

=>> Làn sóng văn hóa Hàn Quốc Hallyu khởi đầu từ các bộ phim truyền hình và K-pop

giờ đây đã trở thành đại diện cho nền văn hóa Hàn Quốc nói chung, lôi kéo sự quan tâm

và ngưỡng mộ của thế giới Giáo sư Kim Chang-nam của khoa Báo chí và Phát thanhtruyền hình thuộc trường Đại học SungKongHoe cho rằng Hallyu đã góp phần đáng kểtrong việc quảng bá hình ảnh và văn hóa Hàn Quốc ra bên ngoài

Âm nhạc và phim truyền hình Hàn Quốc đã vượt qua ranh giới của quốc tịch, tôngiáo và lãnh thổ để chiếm lĩnh trái tim hàng triệu người trên toàn cầu Đã hơn một thập

kỷ kể từ khi làn sóng văn hóa Hàn Quốc bắt đầu xuất hiện, nhưng sức hút của nó chưabao giờ giảm và vẫn tiếp tục đóng vai trò cầu nối để thu hút sự chú ý của người dân cácnước đối với nền văn hóa đặc sắc của Hàn Quốc Có thể nói Hallyu chính là hạt giốngươm mầm cho sự lớn mạnh và sức ảnh hưởng của nền văn hóa Hàn Quốc đối với thếgiới

2.2 Các yếu tố dẫn đến sự lan tỏa toàn cầu của làn sóng Hallyu

Hàn Quốc là một trong top 10 nước xuất khẩu văn hóa hàng đầu thế giới, làn sóng

Hàn Quốc - Hallyu - bắt đầu với việc xuất khẩu các sản phẩm phim truyền hình như Trái

tim mùa thu, Vì sao đưa anh tới, Hậu duệ mặt trời khắp Đông và Đông Nam Á Sự thành

công nhanh chóng của phim truyền hình Hàn Quốc kéo theo sự nổi tiếng của phim ảnh,

âm nhạc đại chúng Hàn Quốc (K pop), ẩm thực và tiếng Hàn Nền kinh tế của Hàn Quốc

đã được hưởng lợi từ ngành công nghiệp truyền thông và Hallyu đã mở ra nhiều cánh cửa

cơ hội cho Hàn Quốc bước ra thế giới Sự thành công của Hallyu có sự tham gia khôngnhỏ của công nghệ truyền thông, nhờ sự hợp tác giữa văn hóa và các phương tiện truyềnthông Hàn Quốc

Mô hình trên cho thấy Hallyu là sự tích hợp giữa hai tầng vĩ mô và vi mô.

Ở tầng vĩ mô: là một tương tác mạnh mẽ giữa các mối quan hệ bao gồm giới truyềnthông, các nhà sản xuất và xuất khẩu văn hóa, các học giả khoa học có liên quan và cácnhà nghiên cứu; chính phủ Hàn Quốc

Ở tầng vi mô: là sự kết hợp giữa văn hóa truyền thống được phổ biến qua các nhàphân phối địa phương Qua các luồng thông tin, các sản phẩm này thu hút được các công

ty nước ngoài tham gia tài trợ tại một cấp độ vi mô Khi đó, nội dung truyền thông mớiđược sản xuất qua các công ty, tập đoàn đa quốc gia, biến đối thành sản phẩm văn hóacung cấp thị trường toàn cầu

2.2.1 Sự hợp tác của các công ty viễn thông và các nhà cung cấp nội dung truyềnthông

Năm 2013, Công ty Viễn thông Hàn Quốc (Korea Telecommunication - KT), đãquyết định hợp tác cùng Công ty Olive Nine với số tiền đầu tư lên tới 200 triệu USD, trởthành cổ đông lớn nhất trong Olive Nine với thị phần 19,12% Sự phối hợp này đã tạo ramột cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc hoành tráng với mô hình hội tụ của công nghệ truyềnthông và sản phẩm văn hóa, giúp Hàn Quốc có cơ hội tốt hơn trong việc thâm nhập thịtrường toàn cầu KT còn mua lại một bộ phận sản xuất phim của Sidus FNH, tổ chức cácbuổi biểu diễn lớn và sản xuất được hơn mười bộ phim truyền hình, các chương trình giảitrí trong một năm Đây là trường hợp minh họa cho sự hợp tác giữa các công ty viễnthông và các công ty sản xuất nội dung như một mô hình kinh doanh mới cần được xemxét cho môi trường phương tiện truyền thông kỹ thuật số để tối đa hóa lợi nhuận và tậndụng lợi thế của hiện tượng Hallyu

Chính phủ Hàn Quốc và Viện Phát thanh truyền hình Hàn Quốc (KBI) còn thườngxuyên tổ chức các chương trình giao lưu văn hóa và hợp tác sản xuất Ví dụ như Công typhát thanh truyền hình Munhwa Broadcasting Corporation (MBC) - một công ty chinhánh của đài MBC, đã ký một thỏa thuận hợp tác sản xuất với một công ty sản xuấttruyền hình địa phương tại Singapore, Sweet Rain Productions để hợp tác sản xuất cácchương trình truyền thông cho địa phương và phân phối ra toàn cầu Tiêu chí của việctăng cường hợp tác nhằm địa phương hóa các chương trình giải trí Hàn Quốc, giảm thiểutình trạng các đài địa phương, đài nước ngoài cắt giờ phát sóng các chương trình made inKorea.

Tương tự, ở Thái Lan, các tập đoàn, công ty giải trí Hàn Quốc cũng hợp tác với cáccông ty sản xuất truyền thông Thái Lan với hy vọng rằng các nỗ lực hợp tác sẽ giảm xungđột văn hóa giữa hai nước Việc khuyến khích trao đổi văn hóa hai chiều giúp Hallyu nhẹnhàng thâm nhập và được chào đón tại các nước mà không bị kỳ thị như một dạng xâmlược văn hóa Nói cách khác, chiến lược tăng cường hợp tác giữa tư nhân, quốc gia, địaphương và toàn cầu là một trong những thế mạnh làm nên thành công cho công nghệ xuấtkhẩu văn hóa của Hallyu trên toàn thế giới trong lĩnh vực truyền thông

2.2.2 Tận dụng thành tựu trong công nghệ truyền thông

Ngoài ra, Hallyu còn tận dụng những thành tựu mới trong công nghệ truyền thông

để phân phối nội dung chương trình Sự phát triển công nghệ kỹ thuật số và toàn cầu hóanhanh chóng đã khiến người tiêu dùng của nền văn hóa pop TK XXI có khả năng hưởngthụ văn hóa, nội dung chương trình giải trí trên nhiều loại phương tiện đồng bộ Theothống kê, Youtube có 1 tỷ người dùng mỗi tháng và trung bình, mỗi ngày Youtube có đến

2 tỉ tỉ lượt xem Với facebook, trên toàn thế giới, có hơn 1,94 tỷ tài khoản Facebook hoạt động mỗi tháng (cập nhật vào tháng 3/2017) Do đó, việc truyền thông qua các

phương tiện mạng xã hội như Youtube, Facebook, Instagram cũng rất dễ sử dụng và tiếpcận các đối tượng khách hàng Chẳng hạn, khi PSY phát hành ca khúc Gangnam Style,clip này chỉ mất 159 ngày sau khi lần đầu tiên xuất hiện trên Youtube để cán mốc 1 tỷlượt xem vào ngày 22/12/2012 và giữ vững vị trí MV được xem nhiều nhất trên youtubecho đến tận ngày 11/7/2017 với 2,985 tỷ lượt xem Hay sự trở lại của BTS với MV DNA18/9 vừa rồi Đúng 7 tiếng sau khi trở lại BTS đã vượt qua những tên tuổi hàng đầu thếgiới như Ed Sheeran, Taylor Swift, Justin Bieber… để leo lên #1 Global Digital ArtistRanking Ngoài ra, BTS cũng chính thức phá kỷ lục MV có lượt xem nhiều nhất trong

24h đầu tại Youtube của Hàn Quốc, MV DNA đã đạt đến con số 25 triệu lượt xem chỉ

trong 24 giờ đầu Có thể nói ngoài việc giúp quảng bá các sản phẩm mới, Youtube còntiết kiệm được cho các nghệ sĩ các chi phí marketing Năm 2016, khoảng 24 tỷ lượt xemcác chương trình Kpop đã diễn ra trên Youtube và 80% số đó đến từ thị trường ngoài HànQuốc Số liệu của IFPI cho thấy Hàn Quốc với hơn 51 triệu dân là thị trường lớn thứ 8thế giới về doanh thu từ mảng âm nhạc, cao hơn cá các nước như Trung Quốc hay Ấn

Độ Trong khi đó, báo cáo của KFICE cho biết doanh thu âm nhạc từ thị trường ngoàiHàn Quốc đã đóng góp hơn 1 nghìn tỷ Won cho GDP của nước này trong năm 2016 Nếunhư trước đây khi phân tích về sự hình thành và phát triển của truyền thông đại chúng,người ta không thể bỏ quan vai trò của tivi và radio, đặc biệt là trong quá trình thươngmại hóa các sản phẩm văn hóa đại chúng như phim ảnh hay các album nhạc, thì nay, bên

cạnh tivi và radio, người ta không thể bỏ qua vai trò của internet toàn cầu, nhất là trongbối cảnh hội tụ truyền thông hiện nay.

2.2.3 Phối hợp các loại hình quảng cáo

Bên cạnh đó, sự thành công của Hallyu cũng là do truyền thông Hàn Quốc còn biếtcách phối hợp loại hình quảng cáo với nhau rất tốt Khi quảng cáo truyền hình thực tếđang dần bị gạt ra trong lựa chọn của khán giả thì các kênh mua sắm tại nhà đang dầnđược thay thế quảng cáo riêng lẻ xen kẽ trong các chương trình Hơn nữa, khán giả sẽ cóthể xem một bộ phim và mua các sản phẩm mà họ đã thấy trong các chương trình thôngqua phụ đề hoặc thông báo trước và sau chương trình Ngoài ra, nội dung và sản phẩmquảng cáo chương trình còn được kết hợp trong nội dung bộ phim hay chương trình thực

tế, làm mờ ranh giới nội dung tách ra từ quảng cáo Vì vậy, khi họ tiêu thụ sản phẩm vănhóa Hàn Quốc qua các hình thức chuyển tải trên phương tiện truyền thông như xem bộphim truyền hình, phim điện ảnh hay nghe nhạc, người tiêu dùng dễ bị tác động bởinhững yếu tố văn hóa liên hệ một cách vô ý nhưng lại tiêu thụ các sản phẩm trong vôthức

Do đó, Hallyu đã không sử dụng ngành công nghiệp giải trí để công khai quảng bá sảnphẩm của Hàn Quốc, mà lồng ghép vào trong từng sản phẩm văn hóa khi trình chiếu racông chúng Điển hình nhất là trên phim truyền hình, âm nhạc, các sản phẩm được lồngghép để quảng bá như du lịch, thực phẩm, điện thoại, điện thoại di động, máy ảnh, máytính, mỹ phẩm, quần áo,… Đây là chiến lược mang lại hiệu quả, bởi vì, tiếp thị văn hóađược gắn liền với một hình thức hữu hình trong một chương trình hoặc trong phim, tạo ramột hiệu ứng gần như vô thức cho người xem Ví dụ, Etude House là một trong những