HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG CÔNG tác xây DỰNG cơ sở vật CHẤT CHO các TRƯỜNG TRUNG học cơ sở THEO HƯỚNG đạt CHUẨN QUỐC GIA TRÊN địa bàn HUYỆN đức TRỌNG, TỈNH lâm ĐỒNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI HOÀNG SỸ HOÀ HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG CƠ SỞ VẬT CHẤT CHO CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƯỚNG ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

HOÀNG SỸ HOÀ

HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG

CƠ SỞ VẬT CHẤT CHO CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THEO HƯỚNG ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM ĐỒNG

Chuyên ngành: Giáo dục và Phát triển cộng đồng

Mã số : Thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ HẢI THIỆN

HÀ NỘI - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi.Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực Những kết quả nghiên cứu của luậnvăn chưa từng được công bố trong bất kì công trìnhnào khác

TÁCGIẢ

Hoàng Sỹ Hòa

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các Phòng, Ban, đơn vị,các bậc cha mẹ học sinh và bạn bè, đồng nghiệp trên địa bàn huyện Đức Trọng,tỉnh Lâm Đồngđã tận tình quan tâm giúp đỡ, cung cấp nhiều thông tin, số liệu

và tư liệu quý giá cho luận văn

Trong quá trình học tập và nghiên cứu, bản thân tác giả đã có những cốgắng nhất định, song luận văn không tránh khỏi thiếu sót Kính mong các nhàkhoa học,quý thầy giáo, cô giáo cùng bạn bè, đồng nghiệp chỉ dẫn và góp ý đểcông trình nghiên cứu được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng 6 năm 2019

TÁC GIẢ

Hoàng Sỹ Hòa

DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ngày nay, trong bối cảnh cuộc cách mạng khoa học - công nghệ 4.0, laođộng trí tuệ ngày càng gia tăng, lợi thế đang chuyển dần về phía những quốc gia

có nguồn nhân lực chất lượng cao, giáo dục trở thành nhân tố quyết định đối với

sự phát triển nhanh và bền vững của mỗi quốc gia, dân tộc Ở Việt Nam, Đảng tacũng nhất quán quan điểm khẳng định: Nguồn lực con người là quý báu, có vaitrò quyết định, đặc biệt đối với nước ta, khi nguồn lực tài chính và nguồn lực vật

chất còn hạn hẹp, văn kiện Đại hội X khẳng định: “…Giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước…” Để phát triển nguồn nhân lực

có chất lượng, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa, rất cần đến một hệ thống giải pháp đồng bộ về giáo dục, đào tạo,tạo ra động lực kích thích tính tích cực ở con người Như vậy, hệ thống giáo dụchiện nay cần có nhiều giải pháp để vượt qua khó khăn, xây dựng một nền giáodục tiên tiến, hiện đại là yêu cầu bắt buộc mang tính sống còn Để thực hiệnđược mục tiêu này, trước hết, các cơ sở giáo dục phải đảm bảo đạt chuẩn theoquy định, tạo điều kiện tốt nhất để học sinh phát triển toàn diện, trở thành nhữngcon người Việt Nam trong thời đại mới, thúc đẩy tiến bộ xã hội Xây dựngtrường đạt chuẩn quốc gia là yêu cầu tất yếu, khách quan của sự nghiệp pháttriển giáo dục và đào tạo

Để phát triển lĩnh vực giáo dục và đào tạo, Đảng và Nhà nước ta đã cónhiều chính sách cụ thể để đẩy mạnh việc huy động các nguồn lực đầ tư chogiáo dục và đào tạo trên mọi mặt: Nghị quyết số 31-NQ/TW, ngày 02/02/2009của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá X đã đề ra nhiệm vụ và giải pháp:

"…, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa việc huy động các nguồn lực cho phát triển giáo dục - đào tạo ”; Nghị quyết số 05/2005/NQ-CP của Chính phủ ngày 18/4/2005 nêu “Giáo dục cũng như các mặt công tác cách mạng khác, phải huy động bằng được sự tham gia của nhân dân Nhà trường phải gắn bó với cha mẹ

học sinh, phải gắn bó với cộng đồng, với xã hội, phải thể hiện được tư tưởng của dân, do dân, vì dân Chỉ có như vậy, nhân dân mới chăm lo cho nhà trường

và mới huy động được nhân dân đóng góp là trí tuệ, công sức, tiền của để phát triển giáo dục” Như vậy, xã hội hóa giáo dục là một chủ trương lớn của Đảng,

Nhà nước và của ngành giáo dục và đào tạo Huy động nguồn lực cộng đồngtrong xây dựng cơ sở vật chất cho các trường Trung học cơ sở (THCS) theohướng đạt chuẩn quốc gia là một nội dung quan trọng trong thực hiện chủtrương xã hội hóa giáo dục; là đóng góp quan trọng để xây dựng cơ sở vật chấtcác nhà trường góp phần nâng cao chất lượng giáo dục thực hiện mục tiêu

"Chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá", “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo” theo Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X và XI của Đảng.

Chất lượng giáo dục và đào tạo có mối liên hệ biện chứng, chặt chẽ vớicác và các nguồn lực trong giáo dục và đào tạo, trong đó nguồn lực về cơ sở vậtchất (CSVC) đóng vai trò hết sức quan trọng Khó có được chất lượng giáo dụcbền vững, CSVC tốt khi nhà trường chưa quan tâm đúng mức đến việc nâng caohiệu quả huy động cộng đồng trong phát triển nhà trường nói chung, phát triển

hệ thống CSVC nói riêng

Huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng là một huyện vùng núi Tây nguyên,trong những năm qua, công tác giáo dục và đào tạo của huyện đã đạt được nhiềukết quả cao đáng khích lệ, là huyện đứng đầu trong toàn tỉnh Nhưng ngành giáodục và đào tạo huyện Đức Trọng vẫn còn gặp những khó khăn nhất định trongviệc đầu tư xây dựng CSVC, mua sắm trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho cáctrường THCS trên địa bàn huyện đạt chuẩn quốc gia

Những năm qua, cùng với việc chung tay xây dựng nông thôn mới, côngtác xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Đức Trọng,tỉnh Lâm Đồng đã có sự phối hợp của các đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội, sựủng hộ của các tầng lớp nhân dân, các doanh nghiệp trong và ngoài địa bàn Tuynhiên, cho đến nay, còn có 57% (12/21) trường THCS trên địa bàn huyện ĐứcTrọng, tỉnh Lâm Đồng chưa đạt chuẩn quốc gia; trong đó, đa số chưa đạt tiêu chí

về cơ sở vật chất Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, trong đó,

nguyên nhân chính là chưa có các giải pháp cụ thể phù hợp, đồng bộ, trongviệc huy động cộng đồng tham gia phát triển CSVC của các trường THCS trênđịa bàn huyện Vì vậy, nghiên cứu lí luận, thực trạng và từ đó đề ra các giảipháp huy động cộng đồng tham gia phát triển CSVC trường THCS theo hướngchuẩn quốc gia có hiệu quả là vấn đề có ý nghĩa khoa học và quan trọng trongthực tiễn.

Để tiếp tục đưa sự nghiệp giáo dục huyện Đức Trọng ngày một phát triển,tiếp tục khẳng định vị trí dẫn đầu trong toàn tỉnh thì việc huy động cộng đồng hỗtrợ các trường THCS ở huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng là việc làm hết sứccấp thiết; và là con đường khả thi nhất để CSVC, trang thiết bị dạy học của cáctrường học sớm đạt chuẩn quốc gia, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàndiện bậc THCS trên địa bàn huyện

Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Huy động cộng

đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chất cho các trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng” để nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng huy động cộng đồng xây dựngCSVCcho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyệnĐức Trọng, tỉnh Lâm Đồng, luận văn đề xuất một số biện pháp góp phần nângcao hiệu quả huy động cộng đồng trong công tác xây dựng CSVC theo hướngđạt chuẩn quốc gia cho các trường THCS trên địa bàn huyện

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác xây dựng cơ sở vật chất trường THCS theo hướng đạt chuẩnquốc gia trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp huy động cộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chấtcác trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Đức Trọng,tỉnh Lâm Đồng

4 Giả thuyết khoa học

Hiện nay, công tác huy động cộng đồng xây dựng CSVCcho các trườngTHCS theo hướng đạt chuẩn quốc giatrên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh LâmĐồngtuy đã đạt đượcmột số kết quả song vẫn còn những hạn chế, bất cập nhấtđịnh Hệ thống CSVC ở nhiều trường chưa đáp ứng được tiêu chuẩn của trườngđạt chuẩn quốc gia Nếu đề xuất và áp dụng được các biện pháp huy động cộngđồng xây dựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia mộtcách phù hợp thì sẽ góp phần thúc đẩy hệ thống CSVC của các nhà trường ngàycàng hoàn thiện, nâng cấp các trường THCS trên địa bàn huyện sớm đạt chuẩnquốc gia

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về huy động cộng đồng trong công tác xâydựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng huy động cộng đồng trong công tác xâydựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia trên địa bànhuyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

5.3 Đề xuất biện pháp huy động cộng đồng trong công tác xây dựngCSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyệnĐức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

6 Giới hạn nghiên cứu

6.1 Về đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu biện pháp huy động các lực lượng cộng đồng(tổ chức kinh tế - xã hội, doanh nghiệp của địa phương, nhà trường, cha mẹ họcsinh ) trong công tác xây dựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạtchuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng Trong đó, nhàtrường giữ vai trò chính trong việc huy động các lực lượng trên

6.2 Về khách thể khảo sát

Chúng tôi tiến hành khảo sát trên 220 khách thể Trong đó, có 27 cán bộquản lí; 43 cán bộ các ban, ngành, đoàn thể; 40 giáo viên; 110 cha mẹ học sinhcủa 16 trường THCS trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

6.3 Về thời gian nghiên cứu

Từ tháng 8 năm 2018 đến tháng 5 năm 2019

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu

Chúng tôi tiến hành phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tài liệu liên quanđến các nội dung: chuẩn, chuẩn hóa, chuẩn quốc gia, trường trung học cơ sở đạtchuẩn quốc gia, cơ sở vật chất trường học, xây dựng cơ cở vật chất trường học

từ các lực lượng cộng đồng để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài

7.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Chúng tôi xây dựng các phiếu trưng cầu ý kiến nhằm thu thập thông tin vềthực trạng huy động cộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chất cáctrường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnhLâm Đồng và nguyên nhân của thực trạng

7.3 Phương pháp phỏng vấn

Chúng tôi tiến hành phỏng vấn một số cá nhân ở các tổ chức để tìm kiếm,thu thập thông tin về nội dung, hình thức tổ chức và các biện pháp huy độngcộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chất các trường THCS theo hướngđạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

7.4 Phương pháp quan sát

Phương pháp này được sử dụng để quan sát các công việc của tập thể và

cá nhân tham gia xây dựng cơ sở vật chất tại các trường THCS trên địa bànhuyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng theo hướng đạt chuẩn quốc gia, nhằm thuthập thêm các thông tin cần thiết, bổ sung cho kết quả điều tra bằng bảng hỏi,làm tăng thêm tính khách quan và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu

7.5 Phương pháp chuyên gia

Chúng tôi tham khảo ý kiến của một số chuyên gia để được định hướngcho thực nghiệm tác động cũng như nội dung cách thức tổ chức thực nghiệm

7.6 Phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để xử lí số liệu đảm bảo tính chínhxác, khoa học của các kết quả nghiên cứu

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo vàphụ lục, nội dung chính của luận văn được thể hiện qua 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về huy động cộng đồngtrong công tác xây dựng

CSVC cho các trường THCS trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồngtheo hướng đạt chuẩn quốc gia

Chương 2 Thực trạng huy động cộng đồng trong công tác xây dựng

CSVC cho các trường THCS trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồngtheo hướng đạt chuẩn quốc gia

Chương 3 Biện pháp huy động cộng đồngtrong công tác xây dựng

CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc giatrên địa bàn huyệnĐức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu về xây dựng cơ sở vật chất trường học

Trong suốt quá trình lịch sử phát triển giáo dục, tất cả các trường trên thếgiới đều ý thức và thấy rõ tầm quan trọng, sự tác động của cơ sở vật chất đối vớiquá trình hoạt động và phát triển của các trường

Từ những năm cuối của thế kỷ XX, ở khu vực châu Âu và khu vực Bắc

Mỹ, một số nước sự mở rộng giáo dục đại trà đã dẫn đến sự gia tăng rất đông sốlượng người học Trong khi điều kiện nguồn lực cho CSVC không tăng theo tỷ

lệ thuận với qui mô đào tạo, nhà trường đã sử dụng các cách thức khác nhau vớimục đích khai thác một cách tối đa hiệu suất CSVC và thiết bị của nhà trườngtrên thế giới đã được phản ánh và phân tích trong nhiều công trình nghiên cứu:Bautista O [37] với việc chuyển đổi hệ thống một học kỳ sang ba học kỳ;Lockwood G và Davies G với cơ chế khuyến khích điều tiết, chuyển đổi CSVCgiữa các khu vực trong nhà trường; Đặc biệt, vào năm 1995, UNESCO đã tiếnhành một cuộc khảo sát khá toàn diện về hiệu quả khai thác diện tích sử dụng(diện tích hữu dụng và các thiết bị kèm theo) của các trường trong nhiều khuvực, châu lục trên thế giới Trong một công trình nghiên cứu liên quan,học giảSanyal B.C đã trình bày khá cụ thể về tình hình quản lý khai thác giảng đường,phòng học, phòng thí nghiệm của một số trường học ở Hoa Kỳ, Canada, Bỉ,Nga, Phần Lan, Hà Lan, Anh và Châu Mỹ La tinh, đồng thời phân tích ưu,nhược điểm của một số trường hợp Trong cuốn “Dựa vào các chỉ số thực hiện

để đưa ra các quyết định chiến lược” (Using Performance Indicators to GuideStrategic Decision Making - 1993), các học giả Mỹ Bottill và Borden đã liệt kê

21 lĩnh vực thực hiện, trong đó có “Phương tiện CSVC” và “Dịch vụ” Đây cũng

là 2 tiêu chí (21 Hệ thống hạ tầng cơ sở; 22 Hệ thống thư viện) trong tổng số 26tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí kiểm định chất lượng được đề xuất trong công trìnhcủa tác giả Nguyễn Đức Chính [9].

Ở Việt Nam trong giáo dục, quản lý CSVC và thiết bị được xem xét ởnhiều góc độ khác nhau Nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội nướcCHXHCN Việt Nam về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông đã nêu rõ:

“Đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy và học phải được thực hiện đồng bộ với nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học”

Tháng 3/2009, các tác giả Phạm Xuân Thanh, Trần Thị Tú Anh, trên cơ sởkinh nghiệm thế giới, đã đề xuất xem các nội dung “CSVC và điều kiện họctập”, “tư liệu học tập cung cấp cho môn học” là các tiêu chí thành phần để đánhgiá chất lượng giảng dạy khóa học và chất lượng giảng dạy môn học (tại hộithảo về đảm bảo chất lượng trường địa học Việt Nam) Năm 2008, nhóm nghiêncứu (Đào Thái Lai, Vũ Trọng Rỹ, Lê Đông Phương, Ngô Doãn Đãi) báo cáo kếtquả cuộc khảo sát về thực trạng đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng caochất lượng đào tạo trong các trường đại học nước ta, đã khẳng định “CSVC hạnchế” là yếu tố hàng đầu cản trở việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay[33]

Cùng với các công trình đưa ra lý luận chung về quản lý CSVC, có cácnghiên cứu cụ thể về thực trạng, về những hạn chế trong quản lý CSVC trườnghọc ở nước ta và giải pháp khắc phục Các tác giả Ngô Văn Dưỡng, HuỳnhVăn Kỳ [14] có bài viết phân tích về tình hình đầu tư, sử dụng thiết bị cácphòng thí nghiệm, thực hành của các trường đại học ở Đà Nẵng Tác giảNguyễn Minh Hiệp [25] đã đề xuất các giải pháp nghiệp vụ trong quản lý thưviện, mảng công tác quan trọng thuộc lĩnh vực quản lý CSVC

Các tác giả Vũ Trọng Rỹ [33], Nguyễn Phúc Châu [8] và một số nhànghiên cứu khác viết thành giáo trình hướng dẫn về nghiệp vụ quản lý Tác giảPhạm Phụ khái quát vấn đề quản lý nguồn lực theo quan điểm đáp ứng cơ chếvận động của nền kinh tế thị trường trong bối cảnh mới của giáo dục nước ta.Tác giả Đặng Quốc Bảo [7] nhìn nhận vấn đề hiệu quả sử dụng nguồn lực

CSVC trong phạm trù tổng thể về quản lý nhà trường, dưới góc độ kinh tế

-xã hội - sư phạm Các công trình nghiên cứu của các tác giả Phạm Đăng Quát,

Lê Quốc Trưởng, … đã tiến hành đánh giá thực trạng CSVC, thiết bị dạy học,thực trạng quản lý trang bị, bảo quản và sử dụng để từ đó đề ra biện pháp chiếnlược nhằm phát huy hiệu quả của CSVC, thiết bị dạy học trong các nhà trường

Những công trình của các tác giả nói trên đã xây dựng được một hệ thống

lí luận về vai trò, tác dụng của thiết bị dạy học cùng một số yêu cầu và nguyêntắc sử dụng nó trong quá trình dạy học Đồng thời khẳng định, đánh giá đượcthực trạng thiết bị dạy học, thực trạng quản lý trang bị, bảo quản và sử dụng từ

đó đề ra biện pháp chiến lược nhằm phát huy hiệu quả của thiết bị dạy học làviệc làm hết sức cần thiết, cấp bách đối với cán bộ quản lý các nhà trường

1.1.2 Nhữngnghiên cứu về xây dựng cơ sở vật chất trường học theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Công tác xã hội hóa giáo dục và đào tạo nói chung, công tác huy độngcộng đồng tham gia phát triển hệ thống CSVC trường học theo hướng đạt chuẩnquốc gia nói riêng là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm của các cấp, cácngành, các nhà trường và các nhà nghiên cứu Tuy nhiên, số lượng các côngtrình đi sâu nghiên cứu về vấn đề này cả ở phương diện lí luận, thực trạng vàbiện pháp còn ít so với ý nghĩa và tầm quan trọng của nó

Vì vậy, rất cần tiếp tục nghiên cứu việc quản lý cơ sở vật chất từ góc độkhoa học để đề ra các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quảcủa công tác giáo dục, đào tạo Thực tế, mỗi địa phương trên cả nước có điềukiện địa lý, đặc điểm kinh tế xã hội khác nhau, nên hoạt động quản lý cơ sở vậtchất, thiết bị giáo dục và việc vận dụng những phương pháp quản lý cần cónhững điều chỉnh phù hợp với đặc trưng của địa phương đó Theo hiểu biết củanhà nghiên cứu, cho đến nay, chưa có đề tài nào nghiên cứu về huy động cộngđồng xây dựng cơ sở vật chất cho các trường trung học cơ sở theo hướng đạtchuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng Vì vậy, chúng tôilựa chọn nghiên cứu vấn đề này để tìm hiểu thực trạng cũng như đề xuất biện

pháp góp phần nâng cao hiệu quả huy động cộng đồng xây dựng cơ sở vật chấttheo hướng đạt chuẩn quốc gia cho các trường THCS trên địa bàn huyện.

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Chuẩn, chuẩn hóa, chuẩn quốc gia

a) Chuẩn

Theo Từ điển tiếng Việt: “Chuẩn” là cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó mà làm cho đúng Vật làm mẫu đo lường, cái được công nhận là đúng quy định hoặc theo thói quen xã hội [30].

Theo tác giả Đặng Thành Hưng: “Chuẩn” là mẫu lý thuyết có tính chấtnguyên tắc, tính công khai và tính xã hội hóa, được đặt ra bằng quyền lực hànhchính hoặc chuyên môn, bao gồm những yêu cầu, tiêu chí, quy định kết hợplogic với nhau một cách xác định, làm thước đo đánh giá hoặc so sánh các hoạtđộng, công việc, sản phẩm, dịch vụ trong lĩnh vực nào đó và có khuynh hướngđiều chỉnh những sự vật này theo nhu cầu, mục tiêu mong muốn của chủ thểquản lý

b) Chuẩn hóa

- Chuẩn hóa là quá trình làm cho các sự vật, đối tượng thuộc phạm trùnhất định đáp ứng được các chuẩn đã ban hành trong phạm vi áp dụng và hiệulực của chuẩn đó

Từ quan niệm chung nhất này, việc chuẩn hóa thông thường có thể đượchiểu là tiến trình tạo lập và áp dụng các chuẩn

- Công cụ thực hiện sự chuẩn hóa là các quy chuẩn (normativedocument), bao gồm: tiêu chuẩn (standard), quy định kỹ thuật (technicalspecifications), quy phạm thực hành (codes of practice), và văn bản pháp quy(regulations)

- Chuẩn hóa có những chức năng cơ bản sau:

+ Định hướng hoạt động quản lý và việc thực hiện các chức năng, cácnhiệm vụ, các biện pháp quản lý khác nhau trên những nguyên tắc nhất quán

+ Quy cách hóa các sản phẩm, quá trình thực hiện tạo ra sản phẩm làmcho chúng có tính chuẩn mực thống nhất, tức là đưa những sự vật này vào trật tựnhất định.

+ Khuyến khích phát triển, tạo môi trường chính thức phát triển ngàycàng thích hợp hơn cho phát triển, đồng thời hạn chế những nhân tố tự phát, phichính thức trong phát triển hoặc những nhân tố phản phát triển

Chuẩn hóa cũng có nghĩa nói đến những sự vật đối tượng đã đạt chuẩn, cótính chuẩn như: phần mềm chuẩn hóa, văn bản hành chính chuẩn hóa như lànhững kết quả của việc áp dụng chuẩn, tuân thủ chuẩn

Chuẩn hóa trong giáo dục là những quá trình cần thiết làm cho các sự vật,đối tượng trong lĩnh vực giáo dục đáp ứng được các chuẩn đã ban hành và ápdụng chính thức cho giáo dục để tạo thuận lợi hơn cho tiến bộ và phát triển giáodục Chuẩn hóa trong giáo dục cũng có những chức năng cơ bản là định hướngphát triển giáo dục, quy cách hóa các sản phẩm, nguồn lực, phương tiện, hoạtđộng giáo dục, tạo môi trường chính thức cho sự phát triển giáo dục

- Những quá trình bộ phận tiêu biểu của mỗi chu kỳ chuẩn hóa giáo dụcbao gồm:

(1) Phát triển chuẩn (xây dựng chuẩn, điều chỉnh chuẩn)

(2) Áp dụng chuẩn đã ban hành (ban hành và thực hiện)

(3) Quản lý chuẩn (giám sát, đánh giá việc áp dụng chuẩn, đánh giáhiệu lực của chuẩn để phát triển chuẩn cho chu kỳ tiếp theo)

c) Chuẩn quốc gia

Theo từ điển tiếng Việt (2000): Chuẩn quốc gia là cái được chọn làm căn

cứ để đối chiếu, hướng theo đó mà làm cho đúng, do nhà nước quy định bằngpháp luật [30]

Chuẩn quốc gia là chuẩn bắt buộc hoặc khuyến nghị có hiệu lực và phạm

vi áp dụng trong nước, có tính toàn quốc, do Nhà nước hoặc các tổ chức quốcgia ban hành Chuẩn quốc gia nói chung được phát triển sao cho cả nước thựchiện được trên cơ sở khả năng và nỗ lực thực tế hiện có Vì vậy chức năng chủyếu của chuẩn quốc gia là giúp Nhà nước đưa các sự vật cần điều chỉnh vào một

trật tự nhất định, tức là thiết lập trật tự trong một lĩnh vực nhất định ở qui môquốc gia.

1.2.2 Trường Trung học cơ sở, trường Trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia

a) Trường Trung học cơ sở

Theo Điều 30, Luật giáo dục năm 2005, trường trung học cơ sở thuộc cơ

sở giáo dục phổ thông [31];

Theo Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông vàtrường phổ thông có nhiều cấp học Ban hành kèm theo Thông tư số:12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3 /2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

[3] “Trường trung học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân Trường có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng”.

Trường trung học cơ sở có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

(1) Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông dành cho cấp THCS và cấp THPT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công khai mục tiêu, nội dung các hoạtđộng giáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục

(2) Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên theo quy định của pháp luật.(3) Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh; vận động học sinh đến trường; quản

lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

(4) Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công.(5) Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục

(6) Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của Nhà nước

(7) Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội.(8) Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục

(9) Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

b) Trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia

Trường THCS đạt chuẩn quốc gia là trường THCS đáp ứng các quy địnhtại Khoản 1, Điều 37 của Thông tư số 18/2018/TT-BGDĐT ngày 22/8/2018 của

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và côngnhận đạt chuẩn quốc gia đối với trường trung học cơ sở, trường trung học phổthông và trường phổ thông có nhiều cấp học [6]

Cụ thể, các quy định đó tập trung vào 5 tiêu chuẩn như sau:

*Tiêu chuẩn 1: Tổ chức và quản lý nhà trường

-Tiêu chí 1.1: Phương hướng chiến lược xây dựng và phát triển nhà trường

Nhà trường có các giải pháp giám sát việc thực hiện phương hướngchiến lược xây dựng và phát triển

-Tiêu chí 1.2: Hội đồng trường (Hội đồng quản trị đối với trường tư thục)

b) Các đoàn thể, tổ chức khác có đóng góp tích cực trong các hoạt độngcủa nhà trường

-Tiêu chí 1.4: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ chuyên môn và tổ văn phòng

a) Hằng năm, tổ chuyên môn đề xuất và thực hiện được ít nhất 01(một) chuyên đề có tác dụng nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục;

b) Hoạt động của tổ chuyên môn, tổ văn phòng được định kỳ rà soát,đánh giá, điều chỉnh

- Tiêu chí 1.5: Lớp học

Trường có không quá 45 (bốn mươi lăm) lớp Sỹ số học sinh trong lớptheo quy định

- Tiêu chí 1.6: Quản lý hành chính, tài chính và tài sản

a) Ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả trong công tác quản lýhành chính, tài chính và tài sản của nhà trường;

b) Trong 05 năm liên tiếp tính đến thời điểm đánh giá, không có viphạm liên quan đến việc quản lý hành chính, tài chính và tài sản theo kết luậncủa thanh tra, kiểm toán

- Tiêu chí 1.7: Quản lý cán bộ, giáo viên và nhân viên

Có các biện pháp để phát huy năng lực của cán bộ quản lý, giáo viên,nhân viên trong việc xây dựng, phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục nhàtrường

- Tiêu chí 1.8: Quản lý các hoạt động giáo dục

Các biện pháp chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá của nhà trường đối với cáchoạt động giáo dục, được cơ quan quản lý đánh giá đạt hiệu quả Quản lý hoạtđộng dạy thêm, học thêm trong nhà trường theo quy định (nếu có)

- Tiêu chí 1.9: Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở

Các biện pháp và cơ chế giám sát việc thực hiện quy chế dân chủ cơ

sở đảm bảo công khai, minh bạch, hiệu quả

- Tiêu chí 1.10: Đảm bảo an ninh trật tự, an toàn trường học

a) Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh được phổ biến,hướng dẫn và thực hiện phương án đảm bảo an ninh trật tự; vệ sinh an toàn thựcphẩm; an toàn phòng, chống tai nạn, thương tích; an toàn phòng, chống cháy, nổ;

an toàn phòng, chống thảm họa, thiên tai; phòng, chống dịch bệnh; phòng,chống các tệ nạn xã hội và phòng, chống bạo lực trong nhà trường;

b) Nhà trường thường xuyên kiểm tra, thu thập, đánh giá, xử lý cácthông tin, biểu hiện liên quan đến bạo lực học đường, an ninh trật tự và có biệnpháp ngăn chặn kịp thời, hiệu quả

* Tiêu chuẩn 2: Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh

- Tiêu chí 2.1: Đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng

a) Trong 05 năm liên tiếp tính đến thời điểm đánh giá, có ít nhất 02năm được đánh giá đạt chuẩn hiệu trưởng ở mức khá trở lên;

b) Được bồi dưỡng, tập huấn về lý luận chính trị theo quy định; đượcgiáo viên, nhân viên trong trường tín nhiệm

- Tiêu chí 2.2: Đối với giáo viên

a) Trong 05 năm liên tiếp tính đến thời điểm đánh giá, tỷ lệ giáo viên trênchuẩn trình độ đào tạo được duy trì ổn định và tăng dần theo lộ trình phù hợp;

b) Trong 05 năm liên tiếp tính đến thời điểm đánh giá, có 100% giáoviên đạt chuẩn nghề nghiệp giáo viên ở mức đạt trở lên, trong đó có ít nhất60%đạt chuẩn nghề nghiệp giáo viên ở mức khá trở lên và có ít nhất 50% ở mứckhá trở lên đối với trường thuộc vùng khó khăn;

c) Có khả năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, địnhhướng phân luồng cho học sinh; có khả năng hướng dẫn nghiên cứu khoa học;trong 05 năm liên tiếp tính đến thời điểm đánh giákhông có giáo viên bị kỷluật từ hình thức cảnh cáo trở lên

- Tiêu chí 2.3: Đối với nhân viên

a) Số lượng và cơ cấu nhân viên đảm bảo theo quy định;

b) Trong 05 năm liên tiếp tính đến thời điểm đánh giá, không cónhân viên bị kỷ luật từ hình thức cảnh cáo trở lên

- Tiêu chí 2.4: Đối với học sinh

Học sinh vi phạm các hành vi không được làm được phát hiện kịp thời,được áp dụng các biện pháp giáo dục phù hợp và có chuyển biến tích cực

*Tiêu chuẩn 3: Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

- Tiêu chí 3.1: Khuôn viên, khu sân chơi, bãi tập

Khu sân chơi, bãi tập đáp ứng yêu cầu tổ chức các hoạt động giáo dục

- Tiêu chí 3.2: Phòng học, phòng học bộ môn và khối phục vụ học tập

a) Phòng học, phòng học bộ môn được xây dựng đạt tiêu chuẩn theoquy định, đảm bảo điều kiện thuận lợi cho học sinh khuyết tật học hòa nhập;

b) Khối phục vụ học tập, đáp ứng yêu cầu các hoạt động của nhà trường vàtheo quy định

- Tiêu chí 3.3: Khối hành chính - quản trị

Khối hành chính - quản trị theo quy định; khu bếp, nhà ăn, nhà nghỉ(nếu có) phải đảm bảo điều kiện sức khỏe, an toàn, vệ sinh cho giáo viên, nhânviên và học sinh

- Tiêu chí 3.4: Khu vệ sinh, hệ thống cấp thoát nước

a) Khu vệ sinh đảm bảo thuận tiện, được xây dựng phù hợp vớicảnh quan và theo quy định;

b) Hệ thống cấp nước sạch, hệ thống thoát nước, thu gom và xử lýchất thải đáp ứng quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Y tế

- Tiêu chí 3.5: Thiết bị

a) Hệ thống máy tính được kết nối Internet phục vụ công tác quản lý,hoạt động dạy học;

b) Có đủ thiết bị dạy học theo quy định;

c) Hằng năm, được bổ sung các thiết bị dạy học, thiết bị dạy học tự làm

- Tiêu chí 3.6: Thư viện

Thư viện của nhà trường đạt Thư viện trường học đạt chuẩn trở lên

*Tiêu chuẩn 4: Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội

- Tiêu chí 4.1: Ban đại diện cha mẹ học sinh

Phối hợp có hiệu quả với nhà trường trong việc tổ chức thực hiện nhiệm

vụ năm học và các hoạt động giáo dục; hướng dẫn, tuyên truyền, phổ biến phápluật, chủ trương chính sách về giáo dục đối với cha mẹ học sinh; huy động học sinhđến trường, vận động học sinh đã bỏ học trở lại lớp

- Tiêu chí 4.2: Công tác tham mưu cấp ủy đảng, chính quyền và phối hợp

với các tổ chức, cá nhân của nhà trường

a) Tham mưu cấp ủy đảng, chính quyền để tạo điều kiện cho nhà trườngthực hiện phương hướng, chiến lược xây dựng và phát triển;

b) Phối hợp với các tổ chức, đoàn thể, cá nhân để giáo dục truyền thốnglịch sử, văn hóa, đạo đức lối sống, pháp luật, nghệ thuật, thể dục thể thao và cácnội dung giáo dục khác cho học sinh; chăm sóc di tích lịch sử, cách mạng, côngtrình văn hóa; chăm sóc gia đình thương binh, liệt sĩ, gia đình có công với cáchmạng, Bà mẹ Việt Nam anh hùng ở địa phương

*Tiêu chuẩn 5: Hoạt động giáo dục và kết quả giáo dục

- Tiêu chí 5.1: Thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông

a) Thực hiện đúng chương trình, kế hoạch giáo dục; lựa chọn nội dung,thời lượng, phương pháp, hình thức dạy học phù hợp với từng đối tượng và đápứng yêu cầu, khả năng nhận thức của học sinh;

b) Phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, phụ đạo học sinh gặpkhó khăn trong học tập, rèn luyện.

- Tiêu chí 5.2: Tổ chức hoạt động giáo dục cho học sinh có hoàn cảnh khó

khăn, học sinh có năng khiếu, học sinh gặp khó khăn trong học tập và rèn luyện

Học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh có năng khiếu, học sinh gặpkhó khăn trong học tập và rèn luyện đáp ứng được mục tiêu giáo dục theo kếhoạch giáo dục

- Tiêu chí 5.3: Thực hiện nội dung giáo dục địa phương theo quy định

Nội dung giáo dục địa phương phù hợp với mục tiêu môn học và gắn lýluận với thực tiễn

- Tiêu chí 5.4: Các hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp

a) Tổ chức được các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp với các hìnhthức phong phú phù hợp học sinh và đạt kết quả thiết thực;

b) Định kỳ rà soát, đánh giá kế hoạch tổ chức các hoạt động trảinghiệm, hướng nghiệp

- Tiêu chí 5.5: Hình thành, phát triển các kỹ năng sống cho học sinh

a) Hướng dẫn học sinh biết tự đánh giá kết quả học tập và rèn luyện;b) Khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh từng bướchình thành và phát triển

- Tiêu chí 5.6: Kết quả giáo dục

a) Kết quả học lực, hạnh kiểm của học sinh có chuyển biến tích cựctrong 05 năm liên tiếp tính đến thời điểm đánh giá;

b) Tỷ lệ học sinh lên lớp và tốt nghiệp có chuyển biến tích cực trong 05năm liên tiếp tính đến thời điểm đánh giá

1.2.3 Cơ sở vật chất trường học

Cơ sở vật chất trường học được hiểu là những phương tiện vật chất, kỹthuật và sản phẩm khoa học, công nghệ, thông tin của nhà trường được sử dụnglàm công cụ để thực hiện nhiệm vụ, tiến hành các hoạt động theo qui định

Hệ thống CSVC trường học bao gồm:

(1) Đất đai (mặt bằng);

(2) Các khối công trình (phòng học, phòng bộ môn; nhà tập đa năng,thư viện, phòng hoạt động Đoàn - Đội, phòng truyền thống; các phòng khốihành chính - quản trị; sân chơi, bãi tập; khu vệ sinh và hệ thống cấp thoát nước;Khu để xe; ký túc xá, nhà ăn tập thể, nhà thể thao…);

(3) Các công trình ngoại thất như sân vườn, cây cảnh, đài kỷ niệm, cầucống, đường xá, ao hồ, bể bơi, sân thể thao, sân vận động…;

(4) Các loại máy móc, phương tiện, trang thiết bị;

(5) Dụng cụ, đồ dùng;

(6) Ấn phẩm, tài liệu, sách báo, tư liệu điện tử (bao hàm cả mạng máytính và các phần mềm công cụ, dữ liệu thông tin);

(7) Vật liệu, nhiên liệu

Do CSVC trường học có cấu trúc đa dạng nên để thuận tiện trongquản lý đầu tư, các nhà quản lý thường chia thành hai nhóm: tài sản cố định

và trang thiết bị Tài sản cố định bao gồm đất đai và các công trình xây dựng.Trang, thiết bị bao gồm bàn, ghế, máy móc, phương tiện, vật dụng, đồ dùng,

ấn phẩm, tài liệu, thông tin tư liệu và sản phẩm khoa học công nghệ (được sửdụng như công cụ,…)

Trong một số văn bản quản lý, CSVC trường học còn được gọi là “cơ

sở vật chất kỹ thuật”, “cơ sở vật chất - thiết bị” hay “hạ tầng vật chất - kỹ thuật”của trường học

1.2.4 Cộng đồng, huy động cộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chất trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia

a)Cộng đồng

Cộng đồng (community) được hiểu theo nghĩa chung nhất là: “một cơ thểsống/cơ quan/tổ chức nơi sinh sống và tương tác giữa cái này với các khác”.Trong khái niệm này, điều được nhấn mạnh: cộng đồng là “cơ thể sống”, có sự

“tương tác” của các thành viên Dấu hiệu/đặc điểm để phân biệt cộng đồng nàyvới cộng đồng khác có thể là bất cứ cái gì thuộc về con người và xã hội loàingười, màu da, đức tin, tôn giáo, lứa tuổi, ngôn ngữ, nhu cầu, sở thích nghềnghiệp… nhưng cũng có thể là vị trí địa lý của khu vực (địa vực), nơi sinh sống

của nhóm người đó như làng xã, quận huyện, quốc gia, châu lục… Những dấuhiệu này chính là những ranh giới để phân chia cộng đồng Tuy nhiên, các nhàkhoa học, trong khái niệm này không chỉ cụ thể “cái này” với “cái khác” là cái

gì, con gì Đó có thể là các loại thực vật, cũng có thể là các loại động vật, cũng

có thể là con người - cộng đồng người

Theo từ điển xã hội học của Harper Collins, cộng đồng được hiểu làmọi phức hợp các quan hệ xã hội được tiến hành trong lĩnh vực kinh cụ thể, đượcxác định về mặt địa lý, hàng xóm hay những mối quan hệ mà không hoàn toàn vềmặt cư trú, mà tồn tại ở một cấp độ trừu tượng hơn

Theo quan điểm macxit, cộng đồng là mối quan hệ qua lại giữa các cánhân, được quyết định bởi sự cộng đồng hóa lợi ích giống nhau của các thànhviên về các điều kiện tồn tại và hoạt động của những người hợp thành cộng đồng

đó, bao gồm các hoạt động sản xuất vật chất và các hoạt động khác của họ, sự gầngũi các cá nhân về tư tưởng, tín ngưỡng, hệ giá trị chuẩn mực cũng như các quanniệm chủ quan của họ về các mục tiêu và phương tiện hoạt động

Quan niệm về cộng đồng theo quan điểm macxit là quan niệm rất rộng, cótính khái quát cao, mang đặc thù của kinh tế - chính trị Dấu hiệu đặc trưngchung của nhóm người trong cộng đồng này chính là “điều kiện tồn tại và hoạtđộng”, là “lợi ích chung”, là “tư tưởng”, “tín ngưỡng”, “giá trị”chung… Thựcchất đó là cộng đồng mang tính giai cấp, ý thức hệ

Theo UNESCO, cộng đồng là một tập hợp người có cùng chung một lợiích, cùng làm việc vì một mục đích chung nào đó và cùng sinh sống trong mộtkhu vực xác định Những người chỉ sống gần nhau, không có sự tổ chức lại thìđơn thuần chỉ là sự tập trung của một nhóm các cá nhân và không thực hiện cácchức năng như một thể thống nhất

Cộng đồng người có tính đa dạng, tính phức tạp hơn nhiều so với cáccộng đồng sinh vật khác Trong đời sống xã hội, khái niệm cộng đồng có nhiềutuyến nghĩa khác nhau đồng thời cộng đồng cũng là đối tượng nghiên cứu củanhiều ngành khoa học khác nhau: xã hội học, dân tộc học, y học…

Khi nói tới cộng đồng người, người ta thường quy vào những “nhóm xã

hội” có cùng một hay nhiều đặc điểm chung nào đó, nhấn mạnh đến đặc điểmchung của những thành viên trong cộng đồng.

* Phân loại cộng đồng

Tùy theo mục đích nghiên cứu mà người ta phân loại cộng đồng theonhững dấu hiệu khác nhau Theo tác giả Nguyễn Kim Liên, cộng đồng được chialàm các nhóm như sau [28]:

- Nhóm cộng đồng theo địa vực: thôn xóm, làng bản, khu dân cư, phường

xã, quận huyện, thị xã, thành phố, khu vực, châu thổ, quốc gia Đối với ViệtNam, ở quy mô tỉnh, thành phố, chúng ta có 63 tỉnh, thành phố; theo quy mô xãphường, chúng ta có trên chục ngàn xã, phường; ở quy mô thôn xóm, khu dân

cư (nhỏ hơn xã phường) thì chúng ta có hàng trăm ngàn cộng đồng

- Nhóm cộng đồng theo nền văn hóa: cộng đồng theo hệ tư tưởng, văn

hóa, tiểu văn hóa, đa sắc tộc, dân tộc thiểu số… Nhóm này cũng có thể bao gồm

cả cộng đồng theo nhu cầu và bản sắc như cộng đồng người khuyết tật, cộngđồng người cao tuổi

- Nhóm cộng đồng theo tổ chức: được phân loại từ các tổ chức không

chính thức như tổ chức gia đình, dòng tộc, hội hè cho đến những tổ chức chínhthức chặt chẽ hơn như các tổ chức đoàn thể, các tổ chức chính trị, tổ chức hànhchính nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức hiệp hội nghề nghiệp, xã hội… từ phạm

vi nhỏ ở một đơn vị hoặc trong phạm vi quốc gia cho đến phạm vi quốc tế

Cũng có thể phân loại cộng đồng theo đặc điểm khác biệt về kinh tế

-xã hội thành: “cộng đồng khu vực đô thị” và “cộng đồng nông thôn”

Có thể nói, cộng đồng là một đơn vị hành chính, kinh tế - xã hội có tínhđộc lập tương đối so với các cộng đồng khác trong một quốc gia Trong mỗicộng đồng có các thành viên cộng đồng (các cá nhân hoặc gia đình đang sinhsống trên địa bàn), có những tổ chức hành chính nhà nước, tổ chức xã hội màcác thành viên cộng đồng tham gia sinh hoạt trên địa bàn dân cư, các tổ chứckinh tế, dịch vụ mà thành viên cộng đồng tham gia làm việc (cũng có thể thànhviên không làm việc ở đó)

Ở nước ta hiện nay, các tổ chức chính trị - xã hội đó có thể là các tổ chứctrong khối Mặt trận Tổ quốc xã phường: Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ ChíMinh phường/xã; Hội/chi hội phụ nữ; Hội/chi hội người cao tuổi; Hội/ chi hộicựu chiến binh; Hội nông dân (đối với địa bàn nông thôn); tổ chức tôn giáo (nếucó)… Tổ chức chính quyền: Ủy ban nhân dân; Hội đồng nhân dân; một số tổchức kinh tế địa phương: Hợp tác xã nông nghiệp; Hợp tác xã thủ công, Doanhnghiệp… Các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn có Trạm Y tế xã/ phường; bệnh viện,trường học; tổ chức Đảng, chi bộ Đảng.

b) Huy động cộng đồng

- Huy động cộng đồng, về bản chất, là quá trình tổ chức huy động tổnglực sức mạnh của toàn dân cả về vật chất và tinh thần, làm cho tất cả các ngành,các giới, cũng như mỗi người dân đều nhận thấy đó là nhiệm vụ của chính mình,nên đều tự nguyện và tích cực phối hợp hành động thực hiện Đồng thời, chính

họ là người hưởng thụ mọi thành quả do hoạt động đó đem lại

- Có 4 tiêu chí sau trong huy động:

(1) Phát huy được sự tham gia tích cực và tự nguyện (về nhân lực, trí lực,vật lực, tài lực của tất cả các tổ chức, cá nhân vào cùng thực hiện một hoạt động,nhằm góp phần không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của chính họ

(2) Có sự phối hợp liên ngành để đạt mục đích chung và mục đích riêngcủa mỗi ngành với hiệu quả cao Sự phối hợp này không có tính chất nhất thời

mà mang tính chiến lược lâu dài

(3) Nguồn lực vật chất huy động phục vụ cho hoạt động đó được đadạng hoá: Từ ngân sách nhà nước và các nguồn ngoài ngân sách

(4) Có sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng, quản lý của các cấp chính quyềnmột cách thường xuyên và chặt chẽ, đảm bảo cho hoạt động này phát triển

- Huy động các nguồn lực trong cộng đồng cho sự nghiệp giáo dục thuộcphạm trù cách làm giáo dục, là làm cho toàn xã hội cùng làm giáo dục, tất cả chogiáo dục và giáo dục cho mọi người.Một cách tổng quát nhất có thể hiểu huy độngcộng đồng là một cách thực hiện xã hội hoá sự nghiệp giáo dục và nó có những đặcđiểm cơ bản như sau:

(1) Có sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của Đảng, sự quản lý chặt chẽcủa Nhà nước và vai trò chủ động, nòng cốt của ngành giáo dục Đây là điềukiện tiên quyết để thực hiện thành công việc huy động cộng đồng và cũng là đặcđiểm riêng của xã hội hoá sự nghiệp Giáo dục của nước ta.

(2) Các lực lượng xã hội của cộng đồng được huy động tham gia vào côngtác giáo dục

(3) Các lực lượng xã hội được huy động vào đa dạng hoá các hình thứcgiáo dục và các loại hình nhà trường

(4) Mở rộng các nguồn đầu tư, khai thác tiềm năng về nhân lực, vật lực,tài lực trong xã hội, phát huy và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của nhândân, tạo điều kiện cho giáo dục phát triển

1.3 Các tiêu chuẩn về cơ sở vật chất của trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia

Cơ sở vật chất trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia khi đáp ứng cácquy định tại điều 14 của thông tư số 18/2018/TT-BGDĐT ngày 22/8/2018 của

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và côngnhận đạt chuẩn quốc gia đối với trường trung học cơ sở, trường trung học phổthông và trường phổ thông có nhiều cấp học [6] Cụ thể như sau:

(1) Khuôn viên, khu sân chơi, bãi tập

a) Khuôn viên đảm bảo xanh, sạch, đẹp, an toàn để tổ chức các hoạt động giáo dục;

b) Có cổng trường, biển tên trường và tường hoặc rào bao quanh;

c) Khu sân chơi, bãi tập đáp ứng yêu cầu tổ chức các hoạt động giáo dục

có đủ thiết bị tối thiểu, đảm bảo an toàn để luyện tập thể dục, thể thao và các hoạt động giáo dục của nhà trường

(2) Phòng học, phòng học bộ môn và khối phục vụ học tập

a) Phòng học có đủ bàn ghế phù hợp với tầm vóc học sinh, có bàn ghế củagiáo viên, có bảng viết, đủ điều kiện về ánh sáng, thoáng mát; đảm bảo họcnhiều nhất là hai ca trong một ngày; được xây dựng đạt tiêu chuẩn theo quyđịnh, đảm bảo điều kiện thuận lợi cho học sinh khuyết tật học hòa nhập;

b) Có đủ phòng học bộ môn theo quy định được xây dựng đạt tiêu chuẩn theoquy định, đảm bảo điều kiện thuận lợi cho học sinh khuyết tật học hòa nhập;

c) Có phòng hoạt động Đoàn - Đội, thư viện và phòng truyền thống

d) Khối phục vụ học tập, đáp ứng yêu cầu các hoạt động của nhà trường

và theo quy định

(3) Khối hành chính - quản trị

a) Đáp ứng yêu cầu các hoạt động hành chính - quản trị của nhà trườngtheo quy định; khu bếp, nhà ăn, nhà nghỉ (nếu có) phải đảm bảo điều kiện sứckhỏe, an toàn, vệ sinh cho giáo viên, nhân viên và học sinh

b) Khu để xe được bố trí hợp lý, đảm bảo an toàn, trật tự;

c) Định kỳ sửa chữa, bổ sung các thiết bị khối hành chính - quản trị

(4) Khu vệ sinh, hệ thống cấp thoát nước

a) Khu vệ sinh riêng cho nam, nữ, giáo viên, nhân viên, học sinh đảm bảokhông ô nhiễm môi trường; khu vệ sinh đảm bảo sử dụng thuận lợi cho học sinhkhuyết tật học hòa nhập; đảm bảo thuận tiện, được xây dựng phù hợp với cảnhquan và theo quy định;

b) Có hệ thống thoát nước đảm bảo vệ sinh môi trường; hệ thống cấpnước sạch đảm bảo nước uống và nước sinh hoạt cho giáo viên, nhân viên vàhọc sinh; Hệ thống cấp nước sạch, hệ thống thoát nước, thu gom và xử lý chấtthải đáp ứng quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Y tế

c) Thu gom rác và xử lý chất thải đảm bảo vệ sinh môi trường

(5) Thiết bị

a) Có đủ thiết bị văn phòng và các thiết bị khác phục vụ các hoạt động củanhà trường;

b) Có đủ thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu tối thiểu theo quy định;

с) Hằng năm các thiết bị được kiểm kê, sửa chữa

a) Hệ thống máy tính được kết nối Internet phục vụ công tác quản lý, hoạtđộng dạy học;

b) Có đủ thiết bị dạy học theo quy định;

c) Hằng năm, được bổ sung các thiết bị dạy học và thiết bị dạy học tự làm

(6) Thư viện

a) Được trang bị sách, báo, tạp chí, bản đồ, tranh ảnh giáo dục, băng đĩagiáo khoa và các xuất bản phẩm tham khảo tối thiểu phục vụ hoạt động nghiêncứu, hoạt động dạy học, các hoạt động khác của nhà trường;

b) Hoạt động của thư viện đáp ứng yêu cầu tối thiểu về nghiên cứu, hoạtđộng dạy học, các hoạt động khác của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, họcsinh;

c) Hàng năm, thư viện được kiểm kê, bổ sung sách, báo, tạp chí, bản đồ,tranh ảnh giáo dục, băng đĩa giáo khoa và các xuất bản phẩm tham khảo.Thưviện trường học đạt chuẩn trở lên

1.4 Huy động cộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chất cho

các trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Từ những khái niệm cơ sở đã phân tích ở trên, có thể hiểu, huy động cộng đồng trong công tác xây dựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gialà những tác động có tổ chức, có mục đích của những cơ quan, đơn vị, đoàn thể,… vàcác cá nhân để huy động, tổng hợp sức mạnh của toàn cộng đồngcả về vật chất và tinh thần để nhằm xây dựng CSVCcho các trường THCSđạt chuẩn quốc gia theo quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và đào tạo.

1.4.1 Mục đích huy động cộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chất trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Thực trạng giáo dục và đào tạo nước ta những năm vừa qua cho thấyCSVC các trường học còn hạn chế, lạc hậu đã và đang tác động không nhỏ đến

sự phát triển của của giáo dục về cả số lượng và chất lượng so với yêu cầu pháttriển kinh tế xã hội của đất nước

Mục đích của công tác huy động cộng đồng trong công tác xây dựngCSVC trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia là nhằm thu hút tối đa cácnguồn lực từ cộng đồng để cải tạo, nâng cấp và hoàn thiện thống CSVC củatrường THCS, từng bước đáp ứng được những yêu cầu về CSVC trườngTHCStheo quy định của Bộ Giáo dục và đào tạo, được cụ thể hóa như sau:

- Triển khai thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng,Nhà nước, các quy định của Bộ Giáo dục và đào tạo, của địa phương về xâydựng cơ sở vật chất trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia.

- Làm cho các cấp, các ngành, các cơ quan, đoàn thể, các tổ chức, cá nhântrong cộng đồng có nhận thức đúng đắn về ý nghĩa, tầm quan trọng và tráchnhiệm trong việc xây dựng cơ sở vật chất trường THCS theo hướng đạt chuẩnquốc gia

- Đảm bảo có nguồn lực tốt nhất để thực hiện chuẩn hóa hệ thống CSVCtheo hướng đạt chuẩn quốc gia tại các trường THCS

- Toàn cộng đồng đều được hưởng thành quả khi xây dựng được hệ thốngCSVCcho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia

- Để đảm bảo mối quan hệ cân bằng động giữa giáo dục, đào tạo và kinh

tế xã hội, giáo dục và đào tạo phải là một hệ tự điều chỉnh, tự nâng mình lên đểđáp ứng những yêu cầu đòi hỏi phát triển kinh tế xã hội Thực tếgiáo dục vàđào tạo nước ta những năm vừa qua cho thấy, tự nó không thể điều chỉnh, tựnâng mình lên được vì còn nhiều yếu kém, cơ sở vật chất xuống cấp và lạc hậu,động lực của người dạy cũng như người học giảm sút Sự phát triển của giáodục về cả số lượng và chất lượng đều chưa đáp ứng được yêu cầu phát triểnkinh tế xã hội của đất nước Để phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, chúng

và mối quan hệ tương tác giữa chúng Trong quá trình giáo dục, phương tiệngiáo dục được xem như điều kiện cần để có chất lượng giáo dục

Phân tích mối quan hệ giữa các thành tố của quá trình đào tạo tác giả

Đặng Quốc Bảo [7] nhấn mạnh, ba nhân tố: “người dạy”, “đối tượng người

học”, “thiết bị dạy học” là các lực lượng vật chất hiện thực hóa mục tiêu đào tạo,

tái tạo, sáng tạo nội dung đào tạo và phương pháp đào tạo

Nghiên cứu về đặc trưng của hoạt động, tác giả Thái Duy Tuyên [38] chorằng: Trong mọi hoạt động của con người, có ba phạm trù nội dung, phương pháp

và phương tiện luôn luôn gắn bó chặt chẽ với nhau Mỗi nội dung hoạt động đòi hỏiphương pháp và phương tiện tương ứng Với hoạt động dạy học cũng vậy, nội dungdạy học chỉ được thực hiện tốt nếu có phương pháp dạy học phù hợp Phương tiệndạy học cần thiết để sử dụng hiệu quả các phương pháp dạy học Trong nhiềutrường hợp, sự cải tiến và sáng tạo những phương tiện lao động làm nảy sinh nhữngnội dung và phương pháp mới có chất lượng cao hơn Ngày nay, sự thay đổi về sốlượng và chất lượng của phương tiện dạy học đã làm thay đổi vị trí của chúng trongquá trình giáo dục

Tác giả Vũ Trọng Rỹ [33] nhấn mạnh:Muốn tiến hành một hoạt động giáodục nào đó và tiến hành có hiệu quả thì nhất thiết phải có cơ sở vật chất - kỹthuật tương ứng

Các nhà lý luận giáo dục khẳng định rằng, một nền giáo dục tiên tiến phảithường xuyên cải tiến nội dung đào tạo, phương pháp đào tạo Điều này càngquan trọng đối với giáo dục trong thời đại phát triển nhanh chóng của tri thức,khoa học và công nghệ Quá trình đào tạo của các trường ngày nay nhấn mạnhyêu cầu tự nhận thức - tự học của người học dưới sự hướng dẫn của người dạy

Do vậy, nhà trường sẽ không thể tiến hành hoạt động đào tạo (theo đúng nghĩa),không thể đổi mới nội dung chương trình, phương pháp, phương thức đào tạo,nếu thiếu thư viện, phòng thí nghiệm, thực hành, nhà thể thao, giảng đường vàthiết bị kèm theo cũng như các hạng mục CSVC cần thiết khác

Vai trò của CSVC đối với hoạt động giáo dục và đào tạothể hiện ở chỗ:

- Là công cụ lao động của giáo viên: Với sự phát triển nhanh chóng của

tri thức, khoa học và công nghệ, để truyền tải một khối lượng kiến thức lớn đếnngười học, để trang bị những kỹ năng cần thiết cho học sinh, người dạy cần cócác thiết bị kỹ thuật hỗ trợ (tài liệu tham khảo, thiết bị, các phần mềm dạy học,

thí nghiệm…) Thiết bị hiện đại có thể giúp người học tham gia hiệu quả cùngngười dạy vào các hoạt động sáng tạo.

- Là công cụ nhận thức của học sinh.:Thiết bị thí nghiệm, thực hành,

mạng máy tính, phần mềm hỗ trợ, thiết bị nghe nhìn, dụng cụ thể thao, phònghọc bộ môn, tài liệu, thông tin có vai trò như công cụ “nối dài” các giác quancủa người học, làm cho hoạt động nhận thức khoa học hiệu quả hơn, sâu sắc,bền vững hơn, giúp trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết cho công việc và để

có thể học tập suốt đời, tiếp tục phát triển năng lực sau đào tạo

- Là công cụ hiện thực hóa nội dung, mục tiêu dạy học: Giảng đường,

phòng học là điều kiện tối thiểu để tổ chức lớp học Trong thời đại bùng nổthông tin hiện nay, bài giảng của người thầy chỉ có thể đóng vai trò định hướng,gợi mở cho sự tìm tòi, nghiên cứu tiếp theo của học sinh Thư viện, phòng thínghiệm, thực hành, mạng thông tin… là công cụ không thể thiếu để hiện thựchóa nội dung, chương trình, mục tiêu đào tạo

- Là phương tiện vật chất hóa phương pháp dạy học: Sự xuất hiện của

máy móc, dây chuyền sản xuất hiện đại làm cho quy trình sản xuất được tổ chứckhoa học và hiệu quả hơn Mạng internet, các phần mềm thí nghiệm hay máytính bảng xuất hiện gần đây là những ví dụ cụ thể về vai trò vật chất hóa phươngpháp dạy học của trang thiết bị Các phòng bộ môn với trang thiết bị hiện đại,thiết bị thí nghiệm với các phần mềm hỗ trợ theo công nghệ mới góp phầnkhông nhỏ thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học

Xây dựng CSVC cho các trường THCStheo hướng đạt chuẩn quốc gia

sẽ góp phần xây dựng và phát triển bền vững cho các nhà trường, từng bướcđáp ứng tốt hơn những yêu cầu mới do xă hội và ngành giáo dục đề ra Huyđộng cộng đồng tham gia vào công tác này là hướng đi phù hợp và mang lạihiệu quả cao Bởi lẽ, thông qua công tác huy động cộng đồng, mọi nguồnlực của cộng đồng sẽđược thu hút và sử dụng một cách hợp lí qua đó khắcphục được những khó khăn cho các trường THCS, hoàn thiện và nâng cấp hệthống CSVC của các nhà trường, từng bước đáp ứng tốt những yêu cầu đưa

ra trong chuẩn quốc gia

1.4.3 Các lực lượng cộng đồng tham gia xây dựng cơ sở vật chất cho các trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Để công tác huy động cộng đồng xây dựng CSVC cho các trường THCSđạt chuẩn quốc gia được thực hiện thuận lợi và mang lại những kết quả như mụcđích đã đề ra,cần có sự chung tay góp sức của tất cả các lực lượng cộng đồng

Có thể kể đến những lực lượng tham gia xây dựng CSVC cho các trường THCStheo hướng đạt chuẩn quốc gia như:

(1) Lãnh đạo Đảng, Chính quyền, đoàn thể các cấp huyện, xã;

(2) Cán bộ quản lí, giáo viên các trường THCS là những người trực tiếptriển khai các công văn, chỉ thị có liên quan đến công tác huy động cộng đồngtham gia xây dựng CSVC các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia;

(3) Ban đại diện, cha mẹ học sinh là lực lượng luôn gắn bó mật thiết vớicác hoạt động của nhà trường trong đó có những đóng góp tích cực, thường xuyêncho các hoạt động huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC các trườngTHCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia;

(4) Cán bộ các tổ chức đoàn thể như Mặt trận tổ quốc, Hội cựu giáo chức,Hội Khuyến học, Hội Cựu chiến binh, Hội làm vườn và các tổ chức từ thiện.Các lực lượng này có vai trò quan trọng và có đóng góp không nhỏ cho công táchuy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC cho các trường THCS theohướng đạt chuẩn quốc gia;

(5) Cán bộ các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ, đơn vị quân đội, công

an tham gia tích cực trong công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cácthành phần xã hội về tầm quan trọng của công tác huy động cộng đồng tham giaxây dựng CSVC các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia;

(6) Cán bộ các tổ chức quốc tế, các cá nhân, đặc biệt cá nhân có uy tín,các mạnh thường quân có vai trò quan trọng trong việc tăng cường nguồn kinhphí, cơ sở vật chất, thiết bị cho các nhà trường bổ sung những điều kiện thiếtyếu từng bước thực hiện chuẩn hóa CSVC cho các trường THCS;

Các lực lượng cộng đồng tham gia xây dựng CSVC cho các trường THCStheo hướng đạt chuẩn quốc gia cần có sự gắn bó mật thiết, phối hợp hoạt động

cùng nhau nhằm thực hiện mục đích chung đã đề ra Trong những lực lượngtrên, nhà trường (cán bộ quản lí, giáo viên) là lực lượng giữ vai trò chủ đạotrong công tác huy động cộng đồng xây dựng CSVC các trường THCS theohướng đạt chuẩn quốc gia.

1.4.4 Quá trình huy động cộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chất trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia

1.4.4.1 Nội dung huy động cộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chấtcho các trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Công tác huy động cộng đồng xây dựng CSVC cho các trường THCStheo hướng đạt chuẩn quốc gia có những nội dung cơ bản sau:

- Thứ nhất, huy động toàn xã hội tham gia thực hiện mục tiêu, nội dunggiáo dục phổ thông tạo sự đồng thuận về nhận thức, tư tưởng, hành động của giađình, cộng đồng dân cư; các tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể quần chúng,các tổ chức xã hội trong và ngoài nước đối với sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ ởlứa tuổi tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông

- Thứ hai, nâng cao ý thức trách nhiệm và sự tham gia của toàn dân đối vớigiáo dục, vận động toàn dân chăm sóc thế hệ trẻ, phối hợp chặt chẽ giữa giáo dụctrong và ngoài nhà trường với giáo dục ngoài xã hội, xây dựng môi trường giáodục lành mạnh, an toàn Xây dựng môi trường tốt nhất cho giáo dục phổ thông.Môi trường đó bao gồm: gia đình, nhà trường và xã hội Ba môi trường này kếthợp hài hòa sẽ có tác động tốt nhất làm cho trẻ được quan tâm giáo dục ở mọi nơi,mọi lúc, chất lượng cuộc sống của trẻ sẽ được nâng cao hơn về thể lực, trí tuệ vànhân các, chuẩn bị cho các em bước vào học nghề

Trong môi trường gia đình, cha mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệmnuôi dưỡng, giáo dục chăm sóc, tạo điều kiện cho con em hoặc người được giám

hộ được học tập, rèn luyện, tham gia các hoạt động của nhà trường Mọi ngườitrong gia đình có trách nhiệm xây dựng gia đình văn hóa, tạo môi trường thuậnlợi cho việc phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ của conem; người lớn tuổi có trách nhiệm giáo dục, làm gương cho con em, cùng nhàtrường nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục

- Thứ ba, đa dạng hóa và đa phương hóa các nguồn huy động cộng đồngtham gia xây dựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia,

là huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sứcxây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của nhà nước Đó là việc lôicuốn, thu hút khích lệ toàn xã hội và mọi tầng lớp nhân dân tham gia giáo dục.Các lực lượng xã hội tham gia vào giáo dục ở nhiều nội dung, nhiều lĩnh vực,nhiều hình thức phong phú đa dạng Như vậy, đa dạng hóa các nguồn lực đầu tưcho giáo dục, trong đó có huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC chocác trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia được thực hiện trên tất cả cáclĩnh vực đời sống xã hội với 3 nguồn lực chính: nhân lực, vật lực và tài lực

Đa phương hóa các nguồn lực đầu tư cho giáo dục đồng nghĩa với việc huyđộng sự tham gia của toàn dân đối với sự nghiệp giáo dục nhằm tập hợp được sứcmạnh của cộng đồng, phát huy được những năng lực vốn có của từng thành viêntrong cộng đồng để tạo môi trường đồng thuận vào sự nghiệp giáo dục

Việc đa dạng hóa và đa phương hóa các nguồn lực đầu tư cho giáo dụcchính là để phục vụ chủ trương đa dạng hóa mục tiêu đào tạo, đáp ứng nhu cầu

sử dụng của nề kinh tế thị trường nói riêng và đời sống xã hội nói chung

- Thứ tư, tiếp tục cụ thể hóa, thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước về huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC cho các trườngTHCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia Thể chế hóa chủ trương đối với hoạtđộng giáo dục vừa là nội dung, vừa là điều kiện, biện pháp thực hiện huy độngcác nguồn lực của cộng đồng cho giáo dục Để huy động các nguồn lực của cộngđồng xã hội cho giáo dục được thực hiện đúng hướng, đúng ý nghĩa và có tổchức, cần phải thể chế hóa trách nhiệm, quyền lợi của các lực lượng xã hội, củanhân dân trong việc huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC cho cáctrường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia Đây cũng chính là việc cần thiết

để thể hiện sự lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ, thể hiện tính địnhhướng, tính mục đích đối với sự tham gia của nhân dân vào sự nghiệp giáo dục,đồng thời là cơ sở để tránh khuynh hướng sai lệch trong hoạt động huy động cácnguồn lực của cộng đồng Do vậy, Nhà nước phải xây dựng và không ngừng

hoàn thiện hệ thống pháp luật đầy đủ, minh bạch để đảm bảo trách nhiệm quyềnlợi tính công bằng dân chủ và công khai trong huy động cộng đồng tham gia xâydựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia.

1.4.4.2 Hình thức huy động cộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chất cho các trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Hình thức huy động sư phạm tham gia đóng góp các nguồn lực cho nhàtrường được huy động dưới 2 hình thức chủ yếu:

* Hình thức thứ nhất, đầu tư cơ bản bằng vật chất:

(1) Đất, nhà làm trường học, lớp học, nhà ở cho giáo viên

(2) Tiền mặt hoặc vật liệu cho xây dựng

(3) Tiền mặt hoặc trang thiết bị, tài liệu, sách vở, phương tiện đồ dùng dạy (4) Đóng góp tiền để chi lương cho giáo viên, công nhân viên trong nhà trường(5) Góp tiền để tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường, như tổ chứccác hoạt động chuyên đề, tổ chức các hội thi, tổ chức các ngày hội, ngày lễ

(6) Góp tiền xây dựng các quĩ hỗ trợ giáo dục, chăm lo đời sống giáo viên

* Hình thức thứ hai, đóng góp bằng sức lao động dịch vụ và chuyên môn:

(1) Góp sức lao động trực tiếp trong xây dựng, bảo quản tu sửa trường lớp.(2) Góp sức lao động trực tiếp về y tế, chăm sóc sức khoẻ cho học sinh.(3) Tham gia trực tiếp vào việc đóng góp ý kiến xây dựng nhà trường như:xây dựng kế hoạch, nội dung chương trình, phương pháp giáo dục, quản lý, đánhgiá kết quả giáo dục của nhà trường

(4) Giúp đỡ nhà trường trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục nội vàngoại khóa

(5) Mở các lớp trung tâm giáo dục cộng đồng các xã, các lớp học tìnhthương, lớp học linh hoạt cho trẻ mồ côi, trẻ khuyết tật, trẻ lang thang đườngphố, tạo điều kiện tốt nhất cho các em

(6) Tham gia xây dựng môi trường giáo dục toàn diện: gia đình- nhàtrường- xã hội

1.4.4.3 Các lực lượng cộng đồng tham gia công tác xây dựng cơ sở vật chất cho các trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Các trường THCS gắn bó với cộng đồng xă Vì vậy mọi người trong cộngđồng xã quan tâm đến giáo dục, có nhu cầu, nguyện vọng lợi ích muốn chia sẻtrách nhiệm với trường THCS đều là đối tượng huy động của trường THCS Cóthể kể đến các đối tượng và các nhóm đối tượng đó là:

- Lãnh đạo Đảng, Chính quyền ở xã, thôn, xóm là những người trực tiếptriển khai các công văn, chỉ thị có liên quan dến công tác huy động cộng đồngtham gia xây dựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc giatại các địa bàn dân cư; đồng thời, chỉ đạo công tác giám sát việc thực hiện vàđánh giá kết quả của công tác này

- Gia đình, cha mẹ học sinh, ban đại diện cha mẹ học sinh Đây là lựclượng luôn gắn bó mật thiết với các hoạt động của nhà trường trong đó có nhữngđóng góp tích cực, thường xuyên cho công tác huy động cộng đồng tham gia xâydựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia

- Các cơ quan, ban ngành trước hết là các ngành có chức năng, có tráchnhiệm đối với trường trường THCS: như y tế, an ninh trật tự, Ban bảo vệ chămsóc trẻ em Các tổ chức đoàn thể như Mặt trận tổ quốc, Hội Cựu chiến binh,Hội làm vườn và các tổ chức tôn giáo, tổ chức từ thiện Các lực lượng này cóvai trò quan trọng và có đóng góp không nhỏ cho công tác huy động cộng đồngtham gia xây dựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia

- Các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ, đơn vị quân đội, công an thamgia tích cực trong công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho các thành phần

xã hội về tầm quan trọng của công tác huy động cộng đồng tham gia xây dựngCSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia Đồng thời, cónhiều đóng góp, ủng hộ cho các hoạt động xây dựng trường THCS đạt chuẩntrên địa bàn huyện

- Các tổ chức quốc tế, các cá nhân, đặc biệt cá nhân có uy tín, các mạnhthường quân có vai trò quan trọng trong việc tăng cường nguồn kinh phí, cơ sởvật chất, thiết bị cho các nhà trường bổ sung những điều kiện thiết yếu từngbước thực hiện chuẩn hóa CSVC trường THCS

Chủ thể huy động cộng đồng để phát triển giáo dục, phát triển nhà trường

là cấp uỷ Đảng, chính quyền xã, và ngành giáo dục Cụ thể hơn, chủ thể huyđộng cộng đồng là Bí thư Đảng uỷ xã, Bí thư chi bộ Đảng thôn, xóm, chủ tịch

Ủy ban nhân dân xã, Trưởng, Phó phòng Giáo dục & Đào tạo huyện, hiệutrưởng nhà trường; trong đó hiệu trưởng nhà trường phải giữ vai trò chủ động,nòng cốt trong quá trình huy động cộng đồng

Trong trường hợp cụ thể là phát triển CSVC trường THCS theo hướng đạtchuẩn quốc gia, chủ thể của huy động cộng đồng là nhà trường nói chung và độingũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà trường nói riêng

1.4.4.4 Kết quả huy động cộng đồng trong công tác xây dựng cơ sở vật chất trường trung học cơ sở theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Mọi hoạt động nào của con người luôn là hoạt động có mục đích vì vậybất cứ một hoạt động nào cũng phải mang lại những kết quả nhất định Huyđộng cộng đồng trong công tácxây dựng cơ sở vật chất trường trung học cơ sở theohướng đạt chuẩn quốc gia cũng không nằm ngoài quy luật đó Hoạt động này cũngcần mang lại những kết quả như mục đích đã đề ra Kết quả huy động cộng đồng làtác nhân kích thích và điều chỉnh quá trình huy động sự hợp tác phối hợp của cácđối tác của cộng đồng vào việc xây dựng CSVCcho các trường THCS theo hướngđạt chuẩn quốc gia đang tiến hành và đồng thời cũng là xuất phát điểm của quátrình huy động cộng đồng tham gia phối hợp trong công tácxây dựng CSVCchocác trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia ở những giai đoạn tiếp theo Kếtquả huy động cộng đồng trong công tácxây dựng CSVCcho các trường THCS theohướng đạt chuẩn quốc gia phải được kiểm tra, đánh giá thường xuyên, bởi lẽ kếtquả này như một nỗ lực hợp tác phối hợp giữa nhà trường và các lực lượng cộngđồng khác Nếu không có sự theo dõi và đánh giá thường xuyên thì sẽ không duytrì được chương trình hay các hoạt động tiếp theo

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc huy động cộng đồng trong công tácxây dựng CSVCcho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Công tác huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC các trườngTHCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố Có thể

kể đến các yếu tố cụ thể sau:

1.5.1.Hệ thống cơ chế chính sách có liên quan đến công tác huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Đây là yếu tố có ảnh hưởng rất lớn đến công tác huy động cộng đồngtham gia xây dựng CSVC các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia vì

hệ thống cơ chế chính sách là cơ sở pháp lí quan trọng đầu tiên cho quá trình tổchức và thực hiện công tác huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC cáctrường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia Cơ chế chính sách phù hợp, đồng

bộ sẽ tạo thuận lợi cho công tác huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVCcác trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia và ngược lại, cơ chế chínhsách không phù hợp, đồng bộ sẽ kìm hãm, hạn chế hiệu quả của công tác này,thậm chí không triển khai thực hiện được

1.5.2 Sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Kinh tế - xã hội địa phương ổn định, phát triển tốt tức là thu nhập dân cưcao, đời sống người dân ngày càng đi lên sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công táchuy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC các trường THCS theo hướng đạtchuẩn quốc gia Các tổ chức, cá nhân có điều kiện để đóng góp nguồn lực conngười vật chất, tài chính cho việc huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVCcác trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia Sự phát triển kinh tế - xã hộiđịa phương tỉ lệ thuận với sự phát triển hệ thống CSVC của các nhà trường trongcông tác huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC các trường THCS theohướng đạt chuẩn quốc gia

Ngược lại, kinh tế - xã hội không ổn định, các tổ chức, cá nhân không yêntâm đầu tư vào Giáo dục hoặc bản thân họ cũng không nhận thức đầy đủ, không

có điều kiện về kinh tế để đóng góp, đầu tư cho giáo dục

1.5.3.Sự quan tâm chỉ đạo đúng đắn của các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương đối với công tác huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC cho các trường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia

Trong công tác huy động cộng đồng tham gia xây dựng CSVC cho cáctrường THCS theo hướng đạt chuẩn quốc gia, sự quan tâm, chỉ đạo đúng đắn