Như chúng ta đã biết: Ở độ tuổi mẫu giáo tâm hồn của trẻ như tờ giấy trắng, sự hình thành nhân cách của trẻ bắt đầu từ sự uốn nắn, dạy dỗ tại thời điểm này. Vì thế cần phải vẽ lên đó những hình tượng đẹp đẽ nhất để sau này khi lớn lên trẻ không trở thành những con người vô dụng như Bác Hồ đã nói: “Người có tài mà không có đức là người vô dụng.”
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp cơ sở huyện Phú Ninh
Tên đề tài sáng kiến:
Một số biện pháp giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổilớp lớn 2 trường Mẫu Giáo Hoa Mai xã Tam Lãnh
1 Chủ đầu tư sáng kiến: Phạm Thị Tuyết Xuân
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giảng dạy trẻ 5-6 tuổi, tại lớp lớn 2 trường
mẫu giáo Hoa Mai
3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Năm học: 2019-2020
4 Mô tả bản chất của sáng kiến:
4.1 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết:
Giáo dục mầm non là bậc học giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dânViệt Nam, có nhiệm vụ tạo thành quá trình giáo dục thống nhất và liên tục, là thời
kỳ tăng trưởng về cơ thể và phát triển về trí tuệ, tình cảm, xã hội, diễn ra rất nhanh
so với giai đoạn sau này của cuộc đời con người Là thời kỳ nhân cách bắt đầu hìnhthành Nhà giáo dục Nga đã từng nói: “Tính tình con người hình thành trong nhữngnăm thơ ấu, cái gì đã khắc sâu cá tính thời đó thì nó sẽ ăn sâu chặt chẽ như thiêntính thứ hai”
Đây là lứa tuổi có sự nhạy cảm với mọi tác động bên ngoài, do đó việc giáodục của người lớn có ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển của trẻ Nếu được chămsóc giáo dục chu đáo sẽ có ảnh hưởng tốt đến sự phát triển của trẻ và ngược lại.Giáo dục mầm non còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong toàn bộ sự nghiệp giáodục con người
Trang 2Chính vì lẽ đó, bản thân tôi cần lựa chọn một số kinh nghiệm nào cần chocuộc sống của trẻ để truyền đạt cho trẻ và tổ chức các hoạt động nhằm giúp trẻ lĩnhhội được các nội dung đó là vấn đề hết sức cấp bách Với phương châm “Tiên học
lễ hậu học văn”, để góp phần hoàn thiện nhân cách cho trẻ sau này trước tiên phải
hình thành được ở trẻ hành vi giao tiếp có văn hóa, và tôi đã lựa chọn “biện pháp giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” nhằm hình
thành ở trẻ các kỹ năng giao tiếp: tôn trọng con người, có thiện chí, quan tâm đếnngười khác, nhân hậu, trung thực, cách cư xử lịch sự và khéo léo, nhận thức đúngđắn về những quan hệ trong xã hội và còn hình thành ở trẻ kỹ năng, thói quen ứng
xử có văn hóa trong quan hệ với mọi người
Như chúng ta đã biết: Ở độ tuổi mẫu giáo tâm hồn của trẻ như tờ giấy trắng,
sự hình thành nhân cách của trẻ bắt đầu từ sự uốn nắn, dạy dỗ tại thời điểm này Vìthế cần phải vẽ lên đó những hình tượng đẹp đẽ nhất để sau này khi lớn lên trẻkhông trở thành những con người vô dụng như Bác Hồ đã nói: “Người có tài màkhông có đức là người vô dụng.”
Từ ngàn xưa kinh nghiệm của cha ông ta đã đúc kết nhiệm vụ học đầu tiêncủa mỗi con người phải là “Tiên học lễ, hậu học văn” Lễ phép là nét đẹp văn hóađược đặt lên hàng đầu Trong thời đại hiện nay, chúng ta tiếp thu nhiều nền văn hóakhác nhau nên đâu đó vẫn còn những câu chuyện đáng thương tâm về đạo đức củacon người, việc mà chúng ta thường nghe và thấy trên các phương tiện thông tin đạichúng, trong cuộc sống hàng ngày…
Giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa ở lứa tuổi mầm non là góp phần hìnhthành nhân cách cho trẻ, tạo ra những tác động tích cực, loại bỏ bớt những yếu tốtiêu cực Đặc biệt trong chừng mực nhất định nào đó có thể cải tạo yếu tố khôngthuận lợi biến chúng thành yếu tố thuận lợi đến với trẻ Chính nhờ có sự giáo dụcdạy bảo của người lớn mà thế hệ trẻ hôm nay sẽ trở thành lớp người có ích trongtương lai Vậy để tạo ra lớp người có phẩm chất đạo đức tốt cho ngày mai thì
Trang 3nhiệm vụ của các cô giáo mầm non là phải dạy cho trẻ những nề nếp thói quen tốtngay từ khi còn học ở trường lớp mẫu giáo.
Như vậy để hình thành hành vi giao tiếp có văn hóa (HVGTCVH) cho trẻtrước hết cần giáo dục thái độ, tình cảm đối với việc thực hiện hành vi, giúp trẻ cảmnhận được hành vi có ý nghĩa với chúng, hình thành kỹ năng, thói quen tạo điềukiện cho trẻ có khả năng sẵn sàng thực hiện hành vi và giáo dục ý thức giúp trẻ cóthể thực hiện hành vi một cách tự giác
Đầu năm học 2019-2020, lớp tôi có 28 trẻ Trong đó: 06 trẻ nữ và 22 trẻ nam.Trong quá trình chăm sóc và dạy trẻ tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
Bản thân tôi là một giáo viên luôn yêu nghề, mến trẻ, có trình độ chuyên môn vàkinh nghiệm chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, luôn năng nổ, tích cực trong côngviệc, luôn trau dồi chuyên môn và học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp nhữngngười đi trước
Phụ huynh luôn quan tâm, ủng hộ nhiệt tình trong các phong trào của trường,lớp, phối hợp chặt chẽ với giáo viên trong vấn đề chăm sóc giáo dục trẻ nói chung
và việc tạo nên hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ nói riêng
*Khó khăn:
Qua những năm công tác ở trường tôi nhận thấy trẻ em vừa mới chập chữngbước vào trường mầm non, tâm hồn trong sáng như một trang giấy trắng, hành vigiao tiếp còn hạn chế, đến cuối tuổi mầm non (5-6 tuổi) những phẩm chất, nhâncách chủ yếu của con người đã bắt đầu được hình thành và được bộc lộ dần ở trẻ,
Trang 4tuy nhiên phần lớn trẻ chưa ý thức được hành vi, lời nói của mình mà hành vi giaotiếp của trẻ bị lệ thuộc vào nhiều yếu tố, môi trường sống và hoạt động của cá nhân.
Ở một vùng nông thôn như xã Tam Lãnh, huyện Phú Ninh thì địa bàn này cónhững đặc điểm khác biệt so với các xã khác Hầu hết các cháu đều là con emthuộc gia đình nông dân, dân tộc thiểu số đặc biệt hơn nữa là trong lớp có nhiềucháu con nhà nghèo nên việc chăm sóc, giáo dục còn hạn chế, bên cạnh đó còn cómột số cháu được bố mẹ nuông chiều nên chưa thể hiện được hành vi giao tiếp cóvăn hóa
Một số phụ huynh chưa nắm rõ quan điểm giáo dục hiện nay, thái độ hợp tácgiáo dục trẻ chưa đồng bộ, chưa thống nhất với nhà trường Giáo dục trẻ ở gia đìnhcòn mang tính áp đặt và thiếu làm gương tốt cho trẻ noi theo
Một số cháu chưa qua lớp Bé, Nhỡ nên trẻ còn nhút nhát chưa chủ động thamgia vào các hoạt động, trẻ còn thụ động,chưa có sự mạnh dạn tự tin, khả năng chú
ý, ghi nhớ và khả năng diễn đạt của trẻ còn hạn chế, chưa biết cách giải quyết tìnhhuống có vấn đề, thời gian đầu trẻ đến lớp với thói quen tự do, hay nói lêu, trả lờinhững câu cụt, ra vào lớp tự do, không biết xin lỗi, cảm ơn còn dựa vào sự canthiệp của giáo viên, nên trẻ chưa phát huy được hết tính tích cực của mình trongmọi hoạt động
Từ những khó khăn trên bản thân là một giáo viên có tinh thần trách nhiệm vàđầy lòng nhiệt huyết, yêu nghề mến trẻ, tôi nhận thấy rằng bản thân cần phải có nếpsống thể hiện mức độ văn hóa giao tiếp cao như một tấm gương trung thực lòngkiên trì trong việc giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ, phải dạy trẻ nhưthế nào để tất cả trẻ có những hành vi giao tiếp có văn hóa
Tôi đã nghiên cứu tìm ra một số biện pháp và đã đưa vào áp dụng trong việcgiáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ
Chất lượng giáo dục trẻ 5 – 6 tuổi tại lớp lớn 2 của trẻ đầu tháng 9/2019 đượcthể hiện qua các số liệu như sau:
Trang 5Thường xuyên (Tỉ lệ %)
- Biết thưa gởi, cảm
ơn, xin lỗi Thích chơi
với bạn, biết đón nhận
và đưa bằng hai tay
- Biết giữ gìn vệ sinh
thân thể, vệ sinh môi
trường, biết yêu quý
20/28(71,4%)
15/30(53,6%)20/28(71,4%)22/28(78,6%)
5/28(17,8%)4/28(14,3%)
2/28(7,2%)
5/28(17,8%)4/28(14,3%)3/28(10,7%)
8/28(28,6%)7/28(25%)
6/28(21,4%)
8/28(28,6%)4/28(14,3%)3/28(10,7%)
4.2 Nêu nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết:
*Giải pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao kiến thức về việc giáo dục hành vi giao tiếp
có văn hóa trẻ mầm non
*Giải pháp 2: Tạo môi trường giáo dục xung quanh trẻ, giáo dục lễ giáo mọi lúcmọi nơi
*Giải pháp 3: Xây dựng mối quan hệ tình cảm, thân thiện giữa giáo viên với trẻ,giữa trẻ với nhau
Trang 6*Giải pháp 4: Tổ chức tiết học có nội dung mang tính giáo dục hành vi giao tiếp cóvăn hóa cho trẻ.
*Giải pháp 5: Tổ chức luyện tập hành vi giao tiếp có văn hóa trong cuộc sống hàngngày
*Giải pháp 6: Tổ chức trò chơi, ngày hội ngày lễ với mục đích cho trẻ luyện tập cáchành vi giao tiếp có văn hóa
*Giải pháp 7: Phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh
4.3 Nêu các điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải pháp:
Tài liệu bồi dưỡng giáo viên mầm non – Bộ GD&ĐT
Tài liệu bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên hè năm 2019 – 2020
Một số vấn đề quản lý giáo dục Mầm non – Nhà xuất bản Đại học quốc gia –
Hà nội
Tâm lý học mầm non
Tạp chí giáo dục mầm non
Hướng dẫn thực hiện chương trình 5 - 6 tuổi, Nhà xuất bản giáo dục
Phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ hoạt động ở trường mầm non
Tư liệu chuyên môn
Tìm hiểu trên mạng internet và các phương tiện thông tin đại chúng
Tài liệu bồi dưỡng các mô đun mầm non
Chương trình giáo dục mầm non (Ban hành kèm theo thông tư số BGDĐT của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo)
28/2016/TT-4.4 Nêu các bước thực hiện giải pháp, cách thức thực hiện giải pháp:
Để áp dụng thành công việc giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ mẫu giáo,tôi đã tiến hành những giải pháp sau:
Giải pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao kiến thức về việc giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa (GDHVGTCVH) trẻ mầm non.
Trang 7Ngay từ hè năm học 2018-2019, khi có ý tưởng thực hiện đề tài này, tôi đã tìmhiểu và nghiên cứu các tài liệu về việc giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa chotrẻ, môi trường tâm lí giữa cô với trẻ, giữa các trẻ với nhau… Bên cạnh đó, tôi cònnghiên cứu qua mạng Internet, trong sách báo, tạp chí mầm non đặc biệt là các sáchbáo, tài liệu của ngành về các vần đề giáo dục lễ giáo, rồi trao đổi với các bạnđồng nghiệp, học hỏi những người đi trước, dự giờ, tham quan các lớp, trường bạnnhằm trau dồi kiến thức, học những điều hay, điều mới lạ, nâng cao kiến thức vềviệc giáo dục hành vi giao tiếp cho trẻ nhằm giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ, giaotiếp, mạnh dạn hơn trong giao tiếp, lễ phép.
Giải pháp 2: Tạo môi trường giáo dục xung quanh trẻ, giáo dục lễ giáo mọi lúc mọi nơi.
Đặc điểm của lứa tuổi mầm non là yêu thích cái đẹp Xuất phát từ đặc điểmtrên của trẻ, khi trang trí những hình ảnh trong và ngoài lớp tôi thường lựa chọnnhững tranh ảnh sinh động, bố cục đơn giản, có màu sắc đẹp, những nhân vật ngộnghĩnh, đáng yêu, phù hợp với từng chủ đề đang thực hiện để thu hút sự chú ý củatrẻ, cũng như tạo cho trẻ cảm giác mới lạ, kích thích sự hứng thú của trẻ
Trong lớp tôi trang trí các góc như: góc lễ giáo đặt ở không gian rộng tránhche khuất, ở góc này tôi sẽ trang trí những hình ảnh mang tính giáo dục cao theotừng chủ đề và thường xuyên cùng trẻ trò chuyện vào các giờ hoạt động như hoạtđộng chiều, đón trẻ…
Ví dụ: hình ảnh nhận quà từ người khác phải nói cảm ơn, chào cô khi đếnlớp, nhường đồ chơi cho bạn… qua những hình ảnh này giúp trẻ hình thành nhữngthói quen lễ giáo tốt trong giao tiếp
Góc thư viện tôi bố trí cách xa góc phân vai và góc xây dựng, được đặt gầncửa phía sau của lớp, như thế trẻ sẽ không bị ảnh hưởng sự ồn ào từ góc chơi khác
và tận dụng được ánh sáng từ bên ngoài Chính sự yên tĩnh và ánh sáng phù hợp sẽgiúp trẻ đọc truyện, xem tranh…thoải mái và hứng thú hơn Bên cạnh đó, dưới mỗi
Trang 8hình ảnh trong góc thư viện tôi đều ghi các từ ghép tương ứng phía dưới để từ đó sẽgiúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tập trung chú ý, mở rộng hiểu biết ngoài ra trẻ cònđược làm quen với môi trường chữ viết.
Góc thiên nhiên, tôi trồng những cây xanh, chậu hoa có màu sắc đẹp, gần gũivới cuộc sống thường ngày của trẻ, tôi bố trí ở ngoài hiên phía trước của lớp họctận dụng diện tích rộng cho trẻ hoạt động thoải mái, để tạo quang cảnh đẹp cho lớp,giúp trẻ quan sát tìm tòi những điều mới lạ, giảm bớt căng thẳng, hít thở không khítrong lành Ở góc chơi này, tôi khuyến khích luân phiên các nhóm trẻ cùng thamgia vào các hoạt động chăm sóc cây như: tưới cây, gieo hạt tạo cơ hội cho trẻ thểhiện cảm xúc của mình và có thái độ thân thiện gần gũi với môi trường
Lứa tuổi mầm non trẻ rất hay bắt chước, chính vì lẻ đó là giáo viên, ngườilớn…cần phải tạo ra một môi trường mẫu mực xung quanh trẻ ngoài môi trường sưphạm giáo viên cần gương mẫu đối với trẻ về cách ăn mặc, cử chỉ, lời nói, tácphong phải nhẹ nhàng đúng mực để hình thành thói quen cho trẻ
Ví dụ: Khi giao tiếp với đồng nghiệp với cô đứng cùng lớp cần chú ý khôngxưng hô mày tao, không nói to, không ăn mặc hở han lôi thôi, không đeo trang sứclòe loặt…Thực hiện tốt nội quy của nhà trường không đưa xe vào sân trường, nhắcnhở khi có phụ huynh đưa xe vào sân trường
Thông qua các hoạt động để giáo dục trẻ ở mọi lúc, mọi nơi là biện pháp tốtnhất: các hoạt động đón trẻ hàng ngày, hoạt động vui chơi, lao động vệ sinh…lànhững dịp để trẻ bộc lộ cá tính, cách ứng xử lời ăn tiếng nói của mình Là giáo viênchúng ta phải gần gũi để kịp thời phát hiện và uốn nắn những sai sót của trẻ tronghành vi, lời nói…
Giáo dục lễ giáo cho trẻ thường xuyên mọi lúc mọi nơi điều này rất phù hợpvới đặc điểm tâm lý trẻ mầm non là mau nhớ nhưng chóng quên
Giải pháp 3: Xây dựng mối quan hệ tình cảm, thân thiện giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với nhau.
Trang 9Trong việc giáo dục hành vi nói chung, giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóanói riêng, xúc cảm tình cảm có ý nghĩa hết sức quan trọng, có thể nói xúc cảm đóngvai trò là những tín hiệu bên trong làm cho các quá trình tâm lý diễn ra trong đóđược điều chỉnh và trở thành động cơ thúc đẩy hành vi
Để kích thích các xúc cảm, tình cảm tích cực của trẻ với các HVGTCVH cóthể sử dụng các yếu tố sau:
Luôn luôn thực hiện theo phương châm “Kỷ luật và không la hét”
Ý thức được điều đó, bản thân tôi luôn thể hiện tình cảm yêu thương, nhẹnhàng cư xử ân cần, niềm nở, để trẻ nào cũng thấy được cô yêu quí, tạo cơ hội chotrẻ được chia sẻ, giải bày tâm sự, nguyện vọng của mình về mong ước của trẻ với
cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, trẻ cũng tích cực vàhứng thú hơn trong các hoạt động, kết quả hoạt động cũng cao hơn
Với trẻ mầm non, tạo hứng thú ban đầu không những chỉ mềm dẻo mà phảinắm được đặc điểm của độ tuổi trẻ, để trò chuyện trao đổi một cách tự nhiên, trẻngồi hoặc đứng thoải mái không gò bó áp đặt trẻ, cách tạo tâm thế đó đã làm chotrẻ tự tin thoải mái trong quá trình tham gia vào hoạt động
Tôi không bao giờ quát nạt hay phê bình trẻ, cho trẻ được làm thử dù đúng haysai, không hù dọa, chê bai, trách mắng những cái sai của trẻ, trong mọi tình huốngtôi thường động viện trẻ lạc quan, tự tin vào bản thân để trẻ tích cực tham gia vàohoạt động, từ đó ngôn ngữ của trẻ sẽ được phát triển hơn, mạnh dạn hơn trong giaotiếp
Ví dụ: Những lúc trẻ gặp thất bại tôi thường nói " không sao đâu", " làm
lại đi nào", "từ từ thôi", " con sắp làm được rồi"
Kiên nhẫn với trẻ, không thúc ép trẻ, và hơn hết là tôi không bao giờ dùngmệnh lệnh đối với trẻ như thế trẻ sẽ học theo và cũng dần dần hình thành tính cáchcho trẻ: trẻ sẽ ít cấu giận…
Ví dụ: Tôi thường nói "con nên thế này" thay vì " không được làm thế
Trang 10này ", hoặc " nói nhẹ nhàng" thay vì " không được la hét" hay nói " đi từ từ"
thay cho " không được xô đẩy" Trẻ sẽ mạnh dạn tự tin thể hiện
Luôn nhìn nhận, khen ngợi bất cứ sự tiến bộ nào của trẻ, dù là nhỏ nhất, luônđánh giá trẻ công bằng, phù hợp với yêu cầu sự phát triển của trẻ Tạo mọi cơ hộicho trẻ giao tiếp, cùng học cùng chơi, đoàn kết, hợp tác, chia sẻ, đồng cảm, và thểhiện sự quan tâm của mình đối với bạn bè, từ đó tạo ra sự gắn kết với bạn bè
Mọi cử chỉ, lời nói, hành vi ứng xử việc làm của tôi đối với mọi người xungquanh trước mặt trẻ luôn mẫu mực để trẻ noi theo
Ngoài ra, tôi cũng phối hợp với đồng nghiệp cho trẻ đi thăm quan các lớp bêncạnh, tham quan vườn rau, vườn hoa trong trường tổ chức hoạt động ngoài trời,thăm quan trường tiểu học để chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp 1 nhằm giúp trẻ quansát và đàm thoại, nhằm khơi gợi hứng thú, kích thích tính tò mò, ham hiểu biết củatrẻ, đồng thời cung cấp kiến thức cho trẻ về đối tượng, và hướng cho trẻ phát hiện
ra cái mới lạ, hấp dẫn khi tham quan
Giải pháp 4: Tổ chức tiết học có nội dung mang tính giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ.
Với điều kiện phát triển khoa học kỹ thuật hiện đại như ngày nay việc ứngdụng các phương tiện hiện đại trong giảng dạy cũng được tôi sử dụng thườngxuyên nhằm gây hứng thú giúp trẻ lĩnh hội kiến thức tốt
Tôi thường lựa chọn những đề tài và cách ứng dụng công nghệ thông tin mộtcách phù hợp để đổi mới phương pháp giảng dạy, kích thích sự chú ý, hứng thú củatrẻ vào mỗi hoạt động ví dụ như:
*Đối với hoạt động: Làm quen với văn học
Để tác phẩm thơ, truyện đi vào lòng trẻ một cách nhẹ nhàng, thoải mái, đòi hỏi cô giáo không chỉ có giọng đọc, kể diễn cảm mà phải biết cách lựachọn các nội dung trên mạng phù hợp với nội dung bài dạy, hình ảnh phải sinhđộng nhằm thu hút sự tập trung, chú ý của trẻ