Một số biện pháp giúp trẻ 4 5 tuổi ở lớp nhỡ 2 học tốt hoạt động làm quen văn học

Việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học rất quan trọng, nó có thể giúp trẻ lĩnh hội được thế giới đầy màu sắc của cuộc sống. Bản thân tôi với vai trò là giáo viên chủ nhiệm lớp 4 tuổi tôi nhận thấy: Trong thực tế hoạt động làm quen với tác phẩm văn học đã đưa vào trong chương trình từ trước nhưng việc cung cấp hiểu biết cho trẻ chưa sâu, chưa thu hút được sự tập trung chú ý của trẻ. Trước thực tế đó với lòng nhiệt huyết, tận tụy, yêu nghề, mến trẻ, tôi luôn trăn trở, suy nghĩ và tìm ra“Một số biện pháp giúp trẻ 4 5 tuổi ở lớp nhỡ 2 học tốt hoạt động làm quen văn học”

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cơ sở huyện Phú Ninh

Tên đề tài sáng kiến: Một số biện pháp giúp trẻ 4 -5 tuổi ở lớp nhỡ 2

học tốt hoạt động làm quen văn học

1- Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (trường hợp tác giả không đồng thời

là chủ đầu tư tạo ra sáng kiến):

2- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác giảng dạy tại lớp nhỡ 2

trường mẫu giáo Hoa Mai

3- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử (bắt buộc phải ghi để làm cơ sở đánh giá tính khả thi, hiệu quả của sáng kiến): Ngày

05/09/2019

4- Mô tả bản chất của sáng kiến (đề nghị ghi rõ để làm cơ sở xét sáng kiến, nếu bỏ qua các bước này thì sáng kiến có thể không đề nghị công nhận)

4.1 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết (phân tích ưu điểm, nhược điểm của nó)”:

Từ ngàn xưa, những câu chuyện cổ tích, những bài thơ vẫn được truyền từ đời này sang đời khác trong sinh hoạt gia đình, làng xóm đặc biệt trong trường mầm non của chúng ta Đó chính là "dòng sữa ngôn ngữ" dịu ngọt nuôi dưỡng tâm hồn trẻ em nước Việt

Tác phẩm văn học không chỉ là phương tiện tốt nhất giúp các trẻ tiếp thu dần những tri thức cần thiết trong đời sống mà còn là món ăn tinh thần bổ ích nuôi dưỡng tâm hồn và phát triển toàn diện về nhân cách cho trẻ.

Bởi vì: ở lứa tuổi mầm non như một tờ giấy trắng chưa có nhiều nhận thức về thế giới xung quanh nên việc được tiếp xúc với cái đẹp, cái hay của ngôn ngữ và trí tưởng tượng phong phú của các cháu trong mỗi tác phẩm văn

học sẽ góp phần rất lớn hình thành nên tính cách cho trẻ, giúp trẻ cảm nhận được

vẻ đẹp huyền bí về một thế giới đầy âm thanh, màu sắc

Trong truyện cổ tích, trẻ được gặp ông Bụt, bà Tiên tốt bụng với những phép biến hóa thần thông, những nàng công chúa xinh đẹp, những chàng hoàng

tử thông minh, can đảm… Trong truyện thần thoại, các con vật, cỏ cây, hoa lá hiện lên một cách sinh động, thể hiện tình cảm gắn bó sâu sắc giữa con người với thiên nhiên, làm cho trẻ thấy yêu thế giới xung quanh của mình hơn

Ví dụ: Truyện: “Tấm Cám” trẻ sẽ gặp được ông bụt tốt bụng, cô Tấm hiền lành sẽ gặp may mắn, còn mụ dì ghẻ và cô Cám ác độc kia phải trả giá cho việc làm xấu xa của mình Kết thúc câu chuyện giúp trẻ hiểu được cái thiện luôn luôn chiến thắng cái ác

Truyện: “Dê đen và dê trắng”: Qua câu chuyện này giúp trẻ học được lòng dũng cảm, sự tự tin khi đang gần kề với cái chết của chú Dê Đen, và rút ra được một bài học kinh nghiệm là không được nhút nhát, rụt rè như chú Dê Trắng, vì trong lúc đang gặp nguy hiểm chỉ biết lo sợ mà không nhanh chóng tìm ra cách giải quyết thì chắc chắc sẽ phải nhận lấy hậu quả đáng tiếc

Việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học rất quan trọng, nó có thể giúp trẻ lĩnh hội được thế giới đầy màu sắc của cuộc sống Bản thân tôi với vai trò là giáo viên chủ nhiệm lớp 4 tuổi tôi nhận thấy: Trong thực tế hoạt động làm quen với tác phẩm văn học đã đưa vào trong chương trình từ trước nhưng việc cung cấp hiểu biết cho trẻ chưa sâu, chưa thu hút được sự tập trung chú ý của trẻ Trước thực tế đó với lòng nhiệt huyết, tận tụy, yêu nghề, mến trẻ, tôi luôn trăn

trở, suy nghĩ và tìm ra “Một số biện pháp giúp trẻ 4 -5 tuổi ở lớp nhỡ 2 học tốt hoạt động làm quen văn học”

Khi bắt tay vào nghiên cứu đề tài bản thân tôi gặp phải một số thuận lợi

và khó khăn như sau:

Thuận lợi

Được sự quan tâm kịp thời của các cấp lãnh đạo PGD & ĐT huyện Phú Ninh đặc biệt ban Giám hiệu nhà trường đã hỗ trợ nhiều phương tiện, đồ dùng dạy học cũng như về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ không những vậy mà còn

tổ chức hoạt động chuyên đề, thao giảng, hội giảng về làm quen văn học theo chương trình để cho giáo viên không ngừng học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, đổi mới phương pháp trong dạy học

Trường mẫu giáo Hoa Mai – xã Tam Lãnh là trường thuộc xã miền núi, điều kiện đi lại khó khăn nhất so với tất cả các trường trên địa bàn huyện Phú Ninh, nhưng không phải vậy mà làm khó việc học tập và thi đua của trường Trường luôn được đánh giá cao và dẫn đầu khối học mầm non trong huyện nhiều năm liền

Chuyên môn nhà trường vững vàng, ban Giám hiệu luôn quan tâm, chỉ đạo trực tiếp đến từng giáo viên, nhân viên, giúp bản thân tôi có thể nắm bắt được nhiệm vụ được phân công một cách kịp thời và thực hiện đạt hiệu quả cao

Đội ngũ chị em đồng nghiệp có tinh thần trách nhiệm cao, nhiệt tình quan tâm chia sẻ kinh nghiệm

Bản thân tôi rất yêu nghề, mến trẻ, ham học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp, cấp trên để nâng cao chuyên môn Tìm tòi và tự làm một số đồ dùng, đồ chơi để phục vụ cho hoạt động chơi, hoạt động học của trẻ

Hội cha mẹ phụ huynh học sinh rất quan tâm giúp đỡ giáo viên trong việc phối kết hợp giáo dục cho các cháu

Khó khăn

Trước khi bắt tay thực hiện đề tài này tôi gặp không ít khó khăn Năm

2019 - 2020 tôi được phân công chủ nhiệm lớp nhỡ 2 tại trường mẫu giáo Hoa Mai – xã Tam Lãnh, lớp tôi có 30 cháu, hầu hết các cháu chưa qua độ tuổi bé nên đầu năm học tôi gặp rất nhiều khó khăn

Một số trẻ phát âm chưa chuẩn do ảnh hưởng của tiếng địa phương nơi trẻ sinh sống, trẻ nói ngọng, nhiều câu nói diễn đạt chưa mạch lạc, rõ ràng Giọng

kể của trẻ chưa diễn cảm, chưa biết thể hiện ngữ điệu của nhân vật

Năm học 2019 – 2020 chúng tôi đã hoàn thành được hơn một nữa chương trình thì xảy ra dịch bệnh Covid – 19 nên trẻ không thể đến trường vui chơi cùng các bạn và học hỏi trực tiếp từ cô, Chính vì vậy tôi gặp không ít khó khăn trong việc giáo dục và rèn luyện để giúp trẻ hoàn thành tốt chương trình của năm học

Khảo sát đầu năm

Kết quả

Số lượng Trẻ đạt Tỉ lệ %

1 Trẻ hứng thú với đọc thơ, kể chuyện 13/30 43.3%

4 Xúc cảm thẩm mỹ của trẻ đối với đọc thơ,

5 Số trẻ tham gia làm đồ dùng, đồ chơi cùng

4.2 Nêu nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết:

Biện pháp 1: Lựa chọn tác phẩm văn học phù hợp cho trẻ theo độ tuổi Biện pháp 2: Lồng ghép bài hát và trò chơi vào trong tiết dạy làm quen với tác phẩm văn học

Biện pháp 3: Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong tiết dạy làm quen văn học (LQVH)

Biện pháp 4: Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học qua làm rối tay Biện pháp 5: Cho trẻ luyện tập đọc thơ diễn cảm trên nền nhạc

Biện pháp 6: Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học qua trò chơi đóng kịch

Biện pháp 7: Tổ chức ôn luyện mọi lúc mọi nơi, ôn luyện thông qua lễ hội

Biện pháp 8: Phối hợp với phụ huynh

4.3 Nêu các điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải pháp:

Điều kiện vật chất

Lớp học rộng rãi, thoáng mát, đầy đủ đồ dùng phục vụ trẻ

Đồ dùng, đồ chơi ở các góc phong phú

Góc thư viện sáng tạo

Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên năm học 2019 – 2020.

Tạp chí về văn học thiếu nhi

Phương pháp tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học

Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua hoạt động LQVH

Điều kiện tinh thần

Sự quan tâm, tạo điều kiện của nhà trường

Sự nhiệt tình, phối hợp của phụ huynh

Môi trường sư phạm giao tiếp chuẩn mực

Sự yêu mến, hợp tác của trẻ

4.4 Nêu các bước thực hiện giải pháp, cách thức thực hiện giải pháp

(nhằm để giải quyết các vấn đề đã nêu trên):

*Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

Hoạt động làm quen văn học có rất nhiều đặc trưng, trong đó tính giáo dục là đặc trưng quan trọng nhất Do đó, tính giáo dục được thể hiện một cách mềm mại, không khô khan, cứng nhắc Thơ cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo bao giờ cũng phải vui tươi, ngộ nghĩnh, không chấp nhận những bài thơ khô khan, nghiêm nghị quá mức Những bài thơ, câu chuyện của trẻ mang tính chất hồn nhiên, trong sáng trong tác phẩm văn học Qua nghiên cứu đề tài bản thân tôi đã tìm ra một số biện pháp giúp trẻ học tốt với môn làm quen văn học như sau:

Biện pháp 1: Lựa chọn tác phẩm văn học phù hợp cho trẻ theo độ tuổi

Để trẻ học tốt môn văn học bản thân tôi đã dựa vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, dựa vào kế hoạch năm và kế hoạch tháng của tổ chuyên môn, dựa vào mục tiêu chương trình, nội dung chủ đề, điều kiện trang thiết bị đồ dùng của lớp

để xây dựng kế hoạch và không ngừng tìm tòi, khám phá những bài thơ, câu chuyện có tính chất vui tươi trong sáng thể hiện nét đẹp của thiên nhiên, đời sống và tâm hồn con người, nó chứa đựng những điều tốt đẹp trong cuộc sống xung quanh trẻ

Trước khi dạy một bài thơ hay câu chuyện mà muốn được trẻ nghe hiểu

và nhớ nội dung một cách sâu sắc thì việc lựa chọn nhân vật là điều quan trọng nhất

Ví dụ:

Truyện “Ai đáng khen nhiều hơn” tôi đã chọn nhân vật Thỏ mẹ và hai anh

em Thỏ

Truyện “ Thỏ và Dê” tôi đã chọn nhân vật Thỏ, Dê và Chó Sói

Trong bài thơ “ Mèo đi câu cá” tôi đã chọn hai anh em Mèo

Để tạo sự hứng thú đối với trẻ bản thân tôi đã làm những con vật rối tay

về những câu chuyện cổ tích để cho trẻ kể chuyện sáng tạo và sưu tầm các quyển truyện, các họa báo, tạp chí, lịch cũ, nguyên liệu cho trẻ tự làm sách để xây dựng một “Góc thư viện” mang nội dung văn học phong phú

Hình ảnh 1: Một số tác phẩm văn học

Biện pháp 2: Lồng ghép bài hát và trò chơi vào trong tiết dạy làm quen với tác phẩm văn học

Để tạo không khí vui tươi, sôi nổi và gây được hứng thú trong tiết học giúp cho trẻ tiếp thu bài có hiệu quả, dễ nhớ và nhớ lâu, tôi tổ chức tiết học thành một chương trình vui có những trò chơi hấp dẫn như chương trình “Vườn

cổ tích”, “Những nhà thơ nhí” và mở đầu các chương trình bao giờ cũng có bài hát hoặc trò chơi để hướng trẻ vào nội dung của chương trình

Ví dụ : Bài thơ: BÉ ĐÁNH RĂNG

Bàn chải mềm Kem thơm quá!

Bàn chải êm Kem ngọt quá Xong hàm dưới Đánh hàm trên Đánh thật kỹ

Bé đừng quên

Ô! Ô! Kìa Một “con sâu”

Rớt ra ngoài Ô! Ô! Kìa Hai “con sâu”

Rớt ra ngoài Xúc miệng kỹ Rửa mặt thôi

Ai cười tươi Răng trắng thế

Tôi sẽ lồng trò chơi: Bàn chải đánh răng của tôi

Tôi có 1 bàn chải nhỏ (Giơ 1 ngón tay trỏ ra)

Tôi giữ nó cho thật chắc (Nắm chặt bàn tay vào)

Tôi đánh răng hàng ngày vào buổi sáng (Làm động tác đánh răng)

Và lần nữa trước khi đi ngủ (Sử dụng ngón tay trỏ làm động tác đánh răng)

Hay cho trẻ hát và vận động theo bài hát: “Vui đến trường”

Sử dụng những con rối để dẫn dắt vào câu chuyện

Ví dụ: Truyện: “Cây rau của thỏ út” tôi lồng trò chơi : “Thỏ vào chuồng”

để dẫn dắt vào nội dung của chương trình

Những bài đồng dao gắn liền với những trò chơi dân gian như: Dung dăng dung dẻ, Rồng rắn lên mây

Hình ảnh 2: Trẻ tham gia một số trò chơi

Biện pháp 3: Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong tiết dạy làm quen văn học (LQVH).

Muốn có một kết quả tốt trong tiết dạy thì việc đầu tiên tôi phải chuẩn bị

đó là đồ dùng dạy học, đối với trẻ đồ dùng đẹp hấp dẫn sẽ thu hút sự tập trung chú ý của trẻ hơn Thay vì sử dụng tranh minh hoạ làm đồ dùng trong hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học như những giáo viên trước đây thì tôi áp dụng ứng dụng CNTT vào tiết dạy mang lại kết quả rất cao Biện pháp này luôn

tạo sự chú ý, tò mò cho trẻ đặc biệt là các hình ảnh đưa vào bài giảng powerpoint, sử dụng các hiệu ứng, màu sắc phù hợp cũng đã gây sự chú ý của trẻ Tôi chuyển các bức tranh có sẵn của bài thơ, câu chuyện thành đoạn phim hoạt hình và có thể đưa đoạn phim quay sẵn phù hợp với nội dung giúp cho trẻ khắc sâu bài học hơn

Bản thân tôi không ngừng học tập và tìm tòi, sưu tầm những bài thơ, câu chuyện phù hợp với chủ đề theo chương trình lớp 4 tuổi

Ví dụ:

Chủ điểm “Thực vật” tôi đã chọn bài thơ: “Cây dây leo”, “Hoa đồng hồ”,

“Cây dừa”

Chủ điểm “Gia đình” tôi đã chọn truyện: “ Cô bé quàng khăn đỏ” Bài thơ: “Lấy tăm cho bà”

Chủ điểm “Thế giới động vật” tôi đã chọn truyện: “Bác gấu đen và hai chú thỏ” Bài thơ: “Rong và cá”

Hình ảnh 3: Ứng dụng công nghệ thông tin

Biện pháp 4: Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học qua làm rối tay

Đối với những hình thức mới lạ sẽ giúp trẻ có khả năng phát triển tư duy nhiều hơn Nên tôi không những tìm tòi học hỏi trên tài liệu, tạp chí mầm non, mạng internet mà còn làm một số đồ dùng sáng tạo để phuc vụ tiết dạy tốt hơn như làm rối tay các nhân vật trong câu chuyện

Ví dụ: Truyện: “Tích chu” tôi sẽ làm bốn nhân vật, đó là cậu bé, bà, chim và cô tiên

Truyện: “Đôi bạn nhỏ” tôi sẽ làm ba nhân vật: vịt, gà và cáo

Áp dụng trong tiết dạy và trong các hoạt động vui chơi khác thì tôi có thể dạy trẻ sử dụng rối Trước tiên giúp trẻ sử dụng từng nhân vật, kết hợp với lời nói, ngôn ngữ biểu cảm cùng với cách diễn rối qua cử động các con rối đi lại Bước đầu đối với trẻ rất là khó khăn khi dùng rối tay để kể một câu chuyện nhưng với sự kiên trì và nhẫn nại của tôi đã giúp trẻ vượt qua mọi khó khăn Từ

đó trẻ ham muốn, thích thú khi tham gia vào hoạt động LQVH

Hình ảnh 4: Rối tay truyện: “Đôi bạn nhỏ”, “Tích chu”

Biện pháp 5: Cho trẻ luyện tập đọc thơ diễn cảm trên nền nhạc

Tôi nghĩ làm thế nào để trẻ hứng thú, lạ lẫm và có ham muốn trong văn học, thì việc đầu tiên tôi phải tìm nhiều biện pháp mới lạ để thu hút sự tập trung chú ý của trẻ Một hôm tình cờ tôi sử dụng một số giai điệu nhẹ của âm nhạc lồng vào trong quá trình đọc thơ, không ngờ đã giúp tôi có thể dồi dào cảm xúc trong những nhịp điệu của bài thơ, nên tôi đã áp dụng trong tiết dạy của mình, kết quả bất ngờ đối với tôi đó là giúp trẻ say mê dễ cảm nhận tác phẩm hơn và

tự thỏa mãn nhu cầu nhận thức của mình

Hình ảnh 5 : Trẻ đọc thơ diễn cảm

Biện pháp 6: Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học qua trò chơi đóng kịch

Để giúp trẻ hiểu sâu hơn nội dung của tác phẩm và tiếp nhận nó một cách có hiệu quả, kích thích sự phát triển của các quá trình tâm lý như cảm xúc, trí nhớ, trí tưởng tượng, tư duy, ngôn ngữ, trẻ có cơ hội được bộc lộ và phát huy khả năng sáng tạo của mình, có thể nói trò chơi đóng kịch đã tác động mạnh đến

sự phát triển nhiều mặt trong nhân cách của trẻ

Khi tổ chức trò chơi đóng kịch theo tác phẩm thơ, tôi thường cho trẻ thời gian để trao đổi, chia sẻ cách diễn xuất với nhau, phải tin tưởng và chấp nhận ý kiến của trẻ

Cho trẻ làm quen với bài thơ hay câu chuyện: Tôi sẽ đọc tác phẩm đó cho trẻ nghe một vài lần kết hợp với hình ảnh minh họa để giúp trẻ tái tạo được hình ảnh nhân vật (hình dáng, điệu bộ, nét mặt, hành động)

Ví dụ: Truyện “Bông hoa cúc trắng”, trước khi kể cho trẻ nghe tôi xác định rõ giọng của từng nhân vật:

Giọng bà tiên: Trầm ấm, khoan thai tiếng vọng vang

Giọng bà mẹ: Yếu ớt, buồn

Giọng cô bé: Lo lắng, hốt hoảng khi mẹ bị ốm Trong trẻo, vui vẻ khi mẹ

đã khỏi bệnh

Giọng người dẫn chuyện: Ấm, nhỏ nhẹ, chậm rãi

Ví dụ: Khi dạy trẻ câu chuyện “Gấu con bị sâu răng” với những chi tiết trẻ chưa biết tôi sẽ thực hiện lần lượt từng bước:

Lần 1: Diễn cảm bằng lời, kết hợp cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, ánh mắt… cùng với việc kể chuyện khéo léo tạo cho trẻ có cảm giác thoải mái, không gây căng thẳng, gò bó cho trẻ

Lần 2: Kết hợp cho trẻ xem hình ảnh

Và lần cuối tôi kể kết hợp sử dụng rối

Ví dụ: Chuyện “Bác gấu đen và hai chú thỏ”

Giọng của bác gấu kể với giọng ồm ồm, chậm

Giọng thỏ trắng nhẹ nhàng, trong trẻo

Giọng thỏ nâu gắt gỏng

Để trẻ nhớ được ngôn ngữ, lời thoại của các nhân vật trong truyện để đóng kịch, trước hết tôi cho trẻ nhắc lại lời thoại của nhân vật sau đó cho trẻ đóng vai theo tổ hoặc nhóm

Phân vai: Sau khi nắm được nội dung kịch bản và tính cách các nhân vật, tôi cho trẻ được tự hòa thuận với nhau để chọn vai nhân vật Thường thì trẻ thích được những vai dũng cảm, mưu trí, thông minh,… và từ chối những vai hèn nhát, lười biếng… Vì vậy tôi cần giải thích để trẻ hiểu được ý nghĩa của tất cả các vai trong truyện, không những vậy mà việc hoá trang và bố trí sân khấu phù hợp, trang phục đẹp sẽ giúp trẻ tự tin khi nhập vai tạo cho trẻ hứng thú hơn với từng vở diễn

Ví dụ: Truyện “Ba chú Lợn” tôi làm sân khấu có màn che, rồi trang trí cảnh phù hợp với câu truyện Bên cạnh việc làm mô hình sân khấu thì việc hoá trang cho trẻ đóng kịch cũng rất cần thiết Với nhân vật “Ba chú Lợn” tôi cho trẻ đeo mặt nạ hình con lợn, bao tay và giầy hình chân con lợn và áo quần màu sắc khác nhau phù hợp với tính cách của từng nhân vật

Trẻ tập đóng vai: Trẻ được tự do và sáng tạo theo cách nghĩ và trí tưởng tượng của mình Lúc trẻ nhập vai, tôi luôn theo dõi, nhận xét trẻ, giúp trẻ sửa sai

và khích lệ, động viên các cháu Trò chơi đóng kịch rất quan trọng, giúp trẻ