Như chúng ta đã biết, mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện cả năm lĩnh vực: thể chất, nhận thức, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành nhân cách con người là “Tiên học lễ, hậu học văn”. Bên cạnh đó, những kỹ năng về giao tiếp xã hội cũng rất cần thiết đối với trẻ như những kỹ năng chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi…
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến kinh nghiệm huyện Phú Ninh
Tên đề tài sáng kiến:
“ Một số biện pháp rèn luyện kĩ năng giao tiếp, ứng xử cho trẻ 4-5 tuổi tại lớp nhỡ 2 trường mẫu giáo Ánh Hồng”
1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Tác giả
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ
3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Từ ngày 09/2019
4 Mô tả bản chất của sáng kiến
4.1 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết
Như chúng ta đã biết, mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện cả năm lĩnh vực: thể chất, nhận thức, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành nhân cách con người là “Tiên học lễ, hậu học văn” Bên cạnh đó, những kỹ năng về giao tiếp xã hội cũng rất cần thiết đối với trẻ như những kỹ năng chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi… và các tình huống trong giao tiếp Giáo dục các
kỹ năng cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo lớn là hành trang cần thiết, chuẩn bị cho trẻ làm nền tảng để trẻ bước vào cuộc sống sau này Ngày nay, trong điều kiện kinh
tế phát triển, đang trên con đường hội nhập, phải giao lưu với nhiều đất nước, nhiều nền văn hóa khác nhau Làm thế nào để mỗi con người Việt Nam chúng ta vẫn giữ được những gì gọi là “Vốn văn hóa của dân tộc ” trong thời kỳ đổi mới, thì việc giáo dục cho trẻ phát triển về trí tuệ cũng không đủ mà phải giáo dục cả
về nề nếp, kỹ năng giao tiếp ứng xử, và lễ giáo cho trẻ mầm non Vì vậy, môi trường giáo dục kĩ năng giao tiếp, ứng xử là mục tiêu hàng đầu trong hệ thống giáo dục mà xã hội của chúng ta cần quan tâm và chịu trách nhiệm giáo dục trẻ
từ 0 – 6 tuổi, phải trang bị cho trẻ những điều tốt đẹp nhất kể cả về mặt vật chất lẫn tinh thần một cách toàn diện cho trẻ Mà giao tiếp là hiện tượng đặc thù của con người Giao tiếp là sự trao đổi thông tin về sự hiểu biết lẫn nhau Giao tiếp còn là quá trình tiếp xúc giữa con người với con người trao đổi với nhau bằng những phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ Qua giao tiếp chúng ta có thể xác định được nhu cầu, tư tưởng, tình cảm, vốn sống kinh nghiệm Từ đó tạo thành
Trang 2các hình thức giao tiếp giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với nhóm, giưa nhóm với cộng đồng Vậy giáo dục kĩ năng giao tiếp ứng xử là gì? Là giáo dục
về phẩm chất đạo đức và tính cách, lối sống của trẻ, hình thành cho trẻ nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa
Giáo dục kĩ năng giao tiếp, ứng xử được thực hiện ở đâu?
Theo tôi, phải giáo dục ở mọi lúc mọi nơi và trong các hoạt động giáo dục Thông qua đó những tính cách của trẻ được bộc lộ rõ, nhiều phẩm chất đạo đức được hình thành và phát triển Vì vậy, việc giáo dục kĩ năng giao tiếp, ứng xử cho trẻ ở lứa tuổi mầm non đóng vai trò hết sức quan trọng, cần thiết và có ý nghĩa-
Trường mẫu giáo Ánh Hồng, huyện Phú Ninh, phần lớn phụ huynh làm nghề nông và làm công nhân tại các xí nghiệp Với đặc thù công việc đi sớm về trễ, không có nhiều thời gian để quan tâm đến con em mình Nhiều trẻ khi đến trường vẫn còn rụt rè, thụ động và ít giao tiếp với bạn bè và người lớn nên chưa
có thói quen nề nếp tốt Một số trẻ còn khóc nhè khi đến lớp, chưa biết chào hỏi
cô giáo hay những người xung quanh, giao tiếp còn hạn hẹp, bên cạnh đó, một
số trẻ do được ông bà chăm tại nhà, bao bọc nên khi đến trường còn thiếu tập trung thích làm theo ý của mình
Qua quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục: Đặc biệt là phát triển ngôn ngữ ngữ, tôi quan sát nhận thấy đa số trẻ trả lời chưa trọn câu, một số trẻ kĩ năng giao tiếp giữa cô và trò, giữa bạn với bạn chưa mạch lạc, ứng xử chưa hòa đồng với bạn… , Qua khảo sát ban đầu
Tổn
g số trẻ
Kết quả khảo sát đầu năm
31
2 Trẻ chưa mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp 18/31 58,00
3 Trẻ biết chưa hòa đồng với bạn trong lớp 20/31 64,50
4 Có chưa ý thức tự phục vụ bản thân và chào
hỏi khi có khách vào lớp
15/31 48,38
Từ kết quả khảo sát trên là một giáo viên chủ nhiệm tôi luôn bâng khuâng, trăn trở Với kinh nghiệm nhiều năm trong nghề tôi suy nghĩ làm thế nào để trẻ lớp mình phát triển tốt về mọi mặt, nên năm học 2019 – 2020 này, tôi quyết định chọn đề tài “Một số biện pháp rèn luyện kĩ năng giao tiếp, ứng xử cho trẻ mẫu
Trang 3giáo 4-5 tuổi tại lớp nhỡ 2 trường mẫu giáo Ánh Hồng” để nghiên cứu giúp trẻ lớp tôi phát triển một cách toàn diện
4.2 Nêu nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết
Môi trường giáo dục là nơi diễn ra các hoạt động giáo dục được giáo viên
tổ chức với dụng ý sư phạm và được tổ hợp những điều kiện vật chất và xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ Môi trường giáo dục là các thiết bị là đồ dùng, đồ chơi, không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ, môi trường vật chất tốt nhằm tạo cơ hội cho trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện các mặt thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, thẫm mỹ, tình cảm, kĩ năng xã hội Môi trường xã hội đặc biệt là mối quan hệ tương tác giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với những người xung quanh Vậy môi trường giáo dục phải đảm bảo an toàn về tâm lý cho trẻ và trẻ thường xuyên được giao tiếp ứng xử thể hiện mối quan hệ thân thiện giữa trẻ với những người xung quanh Hành vi, cử chỉ, lời nói, thái độ của giáo viên đối với trẻ và những người khác luôn mẫu mực để trẻ noi theo Môi trường vật chất trong, ngoài lớp đáp ứng nhu cầu hứng thú học, chơi của trẻ Tạo điều kiện cho tất cả trẻ có thể chơi mà học, học bằng chơi Tóm lại môi trường giáo dục là tạo điều kiện cho trẻ hoạt động trải nghiệm khám phá dưới nhiều hình thức hợp tác tự lực, sáng tạo, tự tin, chia sẽ, năng động linh hoạt giúp trẻ phát triển toàn diện
Để đạt được kết quả cao trong công tác rèn luyện trẻ ở trường tôi nghiên cứu tìm ra các giải pháp đó là:
+ Phát triển kĩ năng giao tiếp, ứng xử thông qua hoạt động giáo dục + Tăng cường việc làm đồ dùng, đồ chơi
+ Thông qua tổ chức các hoạt động ngày hội, ngày lễ trong năm
+ Tuyên truyền, phối hợp cùng CMT.
4.3 Nêu các điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải pháp
Tôi đã chuẩn bị tốt các điều kiện tại lớp mẫu giáo nhỡ 2 truòng mẫu giáo Ánh Hồng:
Sử dụng đầy đủ trang thiết bị dạy học, các loại đồ dùng đồ chơi theo quy
Trang 4Tạo ra môi trường lớp học thân thiện, tích cực
Tạo mối quan hệ tốt giữa cô và trẻ
Tạo mối quan hệ hợp tác, hòa đồng giữa trẻ với nhau
4.4 Nêu các bước thực hiện giải pháp, cách thức thực hiện giải pháp
4.4.1 Giải pháp 1: Phát triển kỹ năng giao tiếp ứng xử qua các hoạt động giáo dục.
* Thông qua hoạt động học:
Thông qua hoạt động học giúp trẻ giải quyết những khó khăn như trẻ chưa tập trung chú ý, chưa biết cách thực hiện nhiệm vụ học tập Trong hoạt động học giúp trẻ lĩnh hội, chia sẽ kiến thức, kinh nghiệm về sự hiểu biết, nhu cầu, tình cảm bằng lời nói, thái độ, hành động của mình với cô, với bạn
Ở lớp, tôi hướng dẫn trực tiếp để thực hiện hoạt động học thông qua việc
sử dụng từ ngữ trong sáng, gần gũi đặt câu hỏi gợi mở, dễ hiểu lôi cuốn sự chú ý của trẻ vào nội dung học, khi trẻ trả lời đúng tôi dùng lời nói tuyên dương, khen ngợi, để tỏ sự hài lòng tôn trọng trẻ và ngược lại khi trẻ trả lời chưa đúng, tôi động viên, khích lệ trẻ; Ví dụ: Con nói đúng rồi, cô cảm ơn con; hoặc Con hơi nhầm một chút, lần sau con cố gắng hơn nhé
+ Tăng cường các hoạt động tương tác trong giao tiếp:
Luôn tích cực thay đổi ngữ điệu cho phù hợp với nội dung, hoàn cảnh khi giao tiếp, tương tác với trẻ bằng lời nói, cử chỉ, điệu bộ và qua hình ảnh, sử dụng đồ dùng học tập, đồ chơi làm phương tiện phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ Làm mẫu hành động khi giao tiếp kèm theo lời nói để trẻ học theo; chào, tạm biệt, đồng ý, từ chối, cảm ơn, xin lỗi…Dạy trẻ biết cách sử dụng các câu hỏi
và câu trả lời khi giao tiếp
+ Dạy trẻ thể hiện hành động, cử chỉ, điệu bộ,…trong giao tiếp, ứng xử Thông qua giờ hoạt động chiều, tôi thường cho trẻ xem video về một số câu chuyện cổ tích thể hiện tình cảm yêu thương, giúp đỡ, chia sẻ,… Ví dụ cho trẻ xem câu chuyện “Ba cô gái” Qua lời kể, trẻ nắm được cử chỉ, hành động, lời nói, của từng nhân vật Từ đó, giáo dục trẻ biết ứng xử và thể hiện tình cảm yêu thương đối với những người trong gia đình, những người xung quanh
+ Tạo môi trường lớp học thân thiện, tích cực
Trong lớp, tôi sắp xếp nhiều thời gian cho trẻ giới thiệu về bản thân, động viên trẻ chia sẽ với nhau về sở thích, mong muốn và tôi cũng nói cho trẻ biết về mong muốn của tôi Đây là hoạt động giúp cô và trẻ hiểu nhau hơn, đồng thời tạo lớp học thân thiện, cũng là cơ hội để trẻ được nói nhiều hơn, nói những
Trang 5điều trẻ thích, trẻ nghĩ và trẻ được rèn luyện tính mạnh dạn tự tin trong giao tiếp, ứng xử Trẻ thường hay bắt chước, hành động theo cô, vì vậy tôi luôn luôn chuẩn mực những hành động, cử chỉ, lời nói, cách cư xử khéo léo Như chủ đề:
“Trường mầm non” Tôi đã lựa chọn kỹ năng giao tiếp như: Chào hỏi, tạm biệt, cảm ơn, xin lỗi, lễ phép với người lớn, tôn trọng bạn bè, vui vẻ thân thiện, lắng nghe ý kiến, chia sẻ thông tin, yêu thương và giúp đỡ các bạn trong lớp, cùng bạn hoàn thành công việc
Ví dụ: Trẻ đến lớp phải biết khoanh tay, đầu cúi xuống hướng về cô giáo chào cô, cô nghiên người về phía trẻ khi đón trẻ , ánh mắt nhìn vào trẻ thân thiện, gần gũi, sau đó hướng trẻ quay lại tạm biệt ba, mẹ vào lớp (hình ảnh 1)
Với chủ đề này ở đầu năm học, trẻ mới đến lớp nên việc giao tiếp, ứng
xử với bạn bè trong lớp trẻ còn nói tự do, làm theo ý thích của trẻ vì vậy tôi theo giỏi rèn luyện giúp trẻ từng câu, từ nhằm giúp trẻ có ý thức trong việc giao tiếp, ứng xử cùng bạn.Ví dụ: Trẻ đến lớp thường dùng từ “tau, mi” hay dành lấy đồ chơi tự do Tôi giáo dục trẻ cách giao tiếp xưng hô là “bạn”, hoặc xưng tên: Như bạn Thảo cho Vy chơi đồ chơi với…
+ Chủ đề bản thân: Tôi lựa chọn kỹ năng ứng xử như: Biết giúp đỡ bạn, giao lưu với bạn trong giờ chơi để biết một số thông tin về bạn và bản thân như, tên, tuổi, sở thích và sử dụng lời nói rõ ràng, mạch lạc để bày tỏ cảm xúc, nhu cầu của bản thân cùng với bạn Khi tổ chức tiết học này, tôi yêu cầu từng trẻ tự lên giới thiệu về tên, tuổi, giới tính, học lớp nào, trường nào, cô giáo nào, sở thích của mình.Tôi nhận thấy, trẻ rất hào hứng lên giới thiệu Những trẻ mạnh dạn đã nói được đầy đủ những thông tin tôi đưa ra Điều đáng mừng hơn là có những trẻ rất nhút nhát, thiếu tự tin nhưng cũng vẫn có thể đứng dậy và giới thiệu được một vài thông tin của mình Điều đó chứng tỏ rằng, nếu như chúng
ta không gọi đến những trẻ nhút nhát thì có lẽ những trẻ đó sẽ chẳng bao giờ dám làm một việc gì trước đám đông cả, và sẽ chẳng bao giờ trẻ tự tin lên được
+ Chủ đề gia đình: Tôi giáo dục trẻ những kỹ năng ứng xử phù hợp với
những người gần gũi xung quanh: Lễ phép với người lớn, quan tâm nhường nhịn em nhỏ, giúp đỡ bố mẹ những việc làm vừa sức, biết trò chuyện lễ phép, thân mật, chơi vui vẻ với bạn, nhận biết và thể hiện cảm xúc, chia sẻ đồng cảm…Qua tiết về lĩnh vực phát triển ngôn ngữ: Môn khám phá khoa học, đề tài
“Trái tim yêu thương” tôi cho trẻ xem một số hình ảnh như: Gia đình đang vui
vẻ dẫn nhau đi chơi và gia đình ba mẹ đang tranh cải Hoặc một bức tranh các bạn đang chơi cùng nhau, một bức tranh bạn đang tranh dành đồ chơi với nhau tôi yêu cầu trẻ nói lên cảm nghỉ của mình giữa các bức tranh Từ cảm nghỉ của trẻ giáo dục cho trẻ đối với người trong gia đình phải yêu thương, nhường nhịn, nói năng nhẹ nhàng…, còn đối với bạn bạn bè trong lớp biết giúp đỡ, chia sẽ…
Trang 6+ Ở chủ đề: “Nghề nghiệp” Thông qua chủ đề này tôi giúp trẻ biết được công việc của những người thân trong gia đình, nhằm giúp trẻ hiểu ý nghĩa của các nghề từ đó trẻ biết tuân thủ sự phân công, phối hợp với bạn bè để hoàn thành công việc chung, khả năng sáng tạo, diễn tả ý tưởng, kỹ năng xử lý tình huống nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ
*Thông qua hoạt động vui chơi
Qua hoạt động vui chơi: những giờ chơi ở các hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, hoạt động chiều… tôi cho trẻ tự thực hiện những yêu cầu của cô và xử
lý tình huống đã xảy ra cùng cô
+ Hoạt động ngoài trời
Tổ chức cho trẻ giao tiếp trong các cuộc tham quan (Công viên, thư viện sách, vườn rau…) Ví dụ: Ở hoạt động ngoài trời đi thăm vườn rau của bé, bằng việc tưới nước, nhổ cỏ cho rau trẻ biết yêu quý các cô chú đã trồng rau, ăn nhiều canh rau để tốt cho sức khỏe, muốn có rau sạch để ăn thì chúng ta phải trồng rau, tưới nước và chăm bón cho rau Giờ hoạt động ngoài trời, dạo chơi sân trường, tôi đều quan tâm nhắc nhở trẻ luôn có những ý thức và hành động tốt như biết đoàn kết vui chơi cùng bạn, khi làm việc gì sai với bạn, với cô thì phải biết xin lỗi, biết nhường nhịn bạn trong khi chơi, đoàn kết với bạn, biết giữ vệ sinh môi trường, thân thể sạch sẽ (Hình ảnh 4)
Ví dụ: Trẻ đang chơi trò chơi xích đu thì có một bạn đến dành chỗ ngồi của bạn và xô bạn ngã Cô nhìn thấy liền đến can thiệp yêu cầu bạn nào làm sai phải xin lỗi bạn, xin lỗi cô giáo…
Trong hoạt động vui chơi không thể thiếu được các trò chơi dân gian, trò chơi dân gian thường được lồng ghép trong quá trình hoạt động của trẻ Trẻ được tiếp cận và trực tiếp tham gia chơi các trò chơi dân gian sẽ giúp cho trẻ sớm hình thành các thói quen hoạt động có hệ thống, tính tập thể giúp trẻ tự tin, linh hoạt hơn trong mọi hoạt động cũng như sự phát triển sau này của trẻ Thông qua trò chơi dân gian, trẻ sẽ phát triển được các giác quan, phát triển trí nhớ, phát triển tư duy, trí tưởng tượng, ngôn ngữ Trò chơi trí tuệ còn được gọi
là trò chơi học tập, nhằm thúc đẩy hoạt động trí tuệ, giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh thông qua các thao tác trí óc kết hợp với hành động chơi như: Rồng rắn lên mây, chấm ve ve, nu na nu nống, lộn cầu vồng, Nhận biết vui chơi chính là nền tảng vững chắc để trẻ tiếp cận các kĩ năng mối quan hệ ứng xử sau này, thông qua hoạt động chơi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm: Trẻ là người chủ đạo cô chỉ gợi mở, kích thích sự tò mò khám phá của trẻ từ hoạt động đên hoạt động khác, trẻ tự trau chuốt ngôn ngữ của mình để ửng xử với bạn chơi, nhờ đó trẻ trẻ phát triển sự mạnh dạn, tự tin trong ứng xử
+ Trong giờ hoạt động góc:
- Sử dụng trò chơi đóng vai để tạo điều kiện cho trẻ hoạt động theo nhóm.
Trang 7+ Ví dụ: Trong hoạt động đóng vai theo chủ đề nghề nghiệp, qua việc trẻ đóng vai bác sĩ và bệnh nhân, tôi đặt ra những câu hỏi mở liên quan để giáo dục trẻ như khi gặp bác sĩ thì bệnh nhân nói gì? Bác sĩ gặp bệnh nhân nên chào hỏi như thế nào? bên cạnh đó tôi tham gia đóng vai cùng trẻ và tạo ra những tình huống để trẻ xử lý cùng bạn và cô giáo, ví dụ như: Có một người bồng một em nhỏ đang đau nặng đến khám bệnh thì những bệnh nhân khác phải làm gì? (Phải nhường cho trẻ nhỏ và kể cả người già đó các con) qua đó trẻ tự rút ra bài học phải biết nhường nhị khi gặp điều kiện cần thiết bác sĩ phải luôn quan tâm, ân cần chăm sóc bệnh nhân, còn bệnh nhân thì nhẹ nhàng, yêu mến bác sĩ Từ đó khi được ba mẹ đưa đi khám bệnh, trẻ sẽ biết chào hỏi lễ phép, trò chuyện nhẹ
nhàng với bác sĩ và quan tâm đến những người xung quanh Trong hoạt động
vui chơi, trò chơi đóng vai theo chủ đề trẻ được thực hành, trải nghiệm với nhiều vai chơi khác nhau, vì thế việc tiến hành lồng ghép kỹ năng giao tiếp, ứng xử vào hoạt động vui chơi đem lại hiệu quả cao Qua đó, trẻ được giao tiếp với nhau bằng những lời nói nhỏ nhẹ, ân cần, lễ phép, những lời cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay luôn được thể hiện Tôi theo dõi lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực Qua đó giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp, ứng xử hằng ngày.(Hình ảnh 2)
Ví dụ: Qua trò chơi Bán hàng: Người bán hàng vui vẻ, niềm nở chào hỏi
khách hàng Biết nói cảm ơn khi khách mua hàng…Người đi mua hàng trật tự khi mua, nói tên hàng cần mua.( Hình ảnh 3)
+ Trò chơi gia đình: Qua trò chơi nấu ăn cho gia đình trẻ biết mời mọi người cùng ăn, biết vệ sinh trước và sau khi ăn, ăn uống từ tốn Khi ăn không cười đùa, nói chuyện, di chuyển Sau khi ăn biết sử dụng khăn lau hợp lý, biết xếp ghế, thìa, bát vào đúng nơi quy định Khi uống nước biết sử dụng cốc uống hợp vệ sinh Ngoài ra, trẻ còn biết thu gom rác bỏ vào thùng rác, nhắc nhở mọi người phải biết giữ vệ sinh chung
*Thông qua hoạt động tự phục vụ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi
Trong các hoạt động hằng ngày của trẻ ở trường, trẻ dễ được tiếp cận những gì mà cô giáo, người lớn, bạn bè đã làm Vì vậy tôi luôn tranh thủ giáo dục kỹ năng giao tiếp, ứng xử cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi
+ Trong giờ đón trẻ:
Dựa vào nội dung giao tiếp theo chủ đề trong kế hoạch tuần/ tháng: dạy trẻ chào hỏi lễ phép thể hiện cảm xúc phù hợp, trò chuyện về bản thân trẻ, sở thích nhu cầu khả năng của trẻ, cảm xúc, trò chuyện về gia đình trẻ, bạn của trẻ
và những sự kiện diễn ra hằng ngày xung quanh trẻ, cách giữ gìn vệ sinh cá nhân, tập luyện tăng cường sức khỏe, cách phòng bệnh, cách đảm bảo an toàn
Trang 8Ví dụ: Trò chuyện với trẻ về bản thân và các thành viên trong gia đình:
Họ tên, công việc hằng ngày, sở thích của các thành viên trong gia đình…
Tôi thường trò chuyện với trẻ, giáo dục trẻ kỹ năng giao tiếp, đón trẻ vào lớp hướng dẫn trẻ khoanh tay và nói, chào cô và các bạn, rồi tạm biệt mẹ, kỹ năng tự cất giày dép, cặp, mũ đúng nơi quy định, ngoài ra tôi còn dạy trẻ biết chào hỏi, biết nói lời xin lỗi, biết nói cảm ơi, không nói leo khi người khác nói, không tự tiện lấy đồ dùng và sử dụng đồ của người khác…
+ Hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân:
Đây là hoạt động nhằm hình thành một số nề nếp, thói quen trong sinh hoạt, đáp ứng nhu cầu sinh lý của trẻ, tạo cho trẻ trạng thái thoải mái, vui vẻ Tôi muốn trẻ lớp tôi có một sức khỏe tốt để vui chơi và học tập Ở trường mầm non công tác chăm sóc nuôi dưỡng, đảm bảo an toàn cho trẻ được đặt lên hàng đầu
Vì thế, tôi đã thường xuyên nhắc nhở trẻ thực hiện các kỹ năng tự phục vụ như: Rửa mặt, đánh răng, rửa tay đúng các bước bằng xà phòng, cách chải tóc, và đi
vệ sinh đúng nơi quy định…
Trong giờ ăn, tôi giáo dục trẻ những thói quen văn hóa trong ăn uống, như: Dạy trẻ rửa tay lau mặt trước và sau khi ăn, mời cô, mời bạn, trong bữa ăn rèn cho trẻ thói quen không được nói chuyện trong giờ ăn, đùa cợt, không ném hoặc vứt thức ăn xuống sàn, đi lại lung tung làm ảnh hưởng đến bạn xung quanh, cho trẻ ăn hết xuất, nếu trẻ không chịu ăn hết xuất, hay ăn quá chậm, không chịu ăn rau cô giỗ dành bón cho trẻ, động viên trẻ ăn hết xuất giới thiệu hoặc hỏi trẻ về các món ăn trong ngày, nói với trẻ về ích lợi của việc ăn rau xanh khi ăn xong biết vệ sinh miệng sạch sẽ Uống nước từ từ, không làm đổ, không làm rơi cốc, và phải biết sử dụng cốc riêng của mình Ngoài ra, trước những giờ ăn tôi thường lồng ghép các bài hát, bài thơ “Giờ ăn”, “Bé ơi nhớ nhé” để lồng ghép nhắc nhở những kỹ năng vệ sinh trước và sau giờ ăn cho trẻ (Hình ảnh 5)
Ví dụ: Khi có tình huống xảy ra trong giờ ăn như: có một trẻ ngồi cùng bàn với bạn và múc thức ăn của bạn, cô nhìn thấy nhắc nhở trẻ và yêu cầu trẻ:
“Mình xin lỗi bạn” Từ đó, giáo dục cho trẻ biết cách ứng xử đúng
+ Giờ ngủ: Biết ngủ đúng vị trí của mình, không gây ồn, không dùng chung chăn gối, không dẫm lên chăn gối của mình và của bạn Ngủ đúng tư thế và ngủ
đủ giấc Sau khi ngủ dậy biết xếp cất chăn, gối vào nơi qui định Giáo dục kỹ năng mạnh dạn, tự tin và khéo léo trong tự ứng xử trao đổi công việc trong giờ
đi ngủ
+ Giao tiếp, ứng xử trong giờ chuẩn bị trả trẻ
Trò chuyện với trẻ về những hoạt động trãi qua trong 1 ngày ở lớp, nêu
gương tốt trong ngày tạo tâm trạng hào hứng vui vẻ, có ấn tượng tốt với lớp, với
cô giáo, với bạn bè để hôm sau trẻ thích đến trường, đến lớp; nhắc nhở trẻ,
Trang 9hướng dẫn trẻ làm vệ sinh cá nhân: lau mặt, rữa tay, sửa sang quần áo, đầu tóc gon gàng, sạch sẽ trước khi ra về, thông qua hoạt động trả trẻ tôi giáo dục kĩ năng ứng xử lễ phép biết chào cô, bạn, ba mẹ trước khi ra về, qua đó hình thành cho trẻ thói quen hằng ngày cho trẻ về giáo dục lễ giáo
4.4.2 Giải pháp 2: Tăng cường làm đồ dùng, đồ chơi.
Trong trường mầm non hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo, mà trong
đó đồ dùng, đồ chơi là phương tiện không thể thiếu trong các hoạt động giáo dục của trẻ Tuy nhiên không phải lúc nào cũng có tiền để mua hết đồ dùng, đồ chơi
để phục vụ cho hoạt động mà giáo viên mầm non phải luôn sáng tạo ra nhiều đồ dùng, đồ chơi mới lạ hấp dẫn và phù hợp với nội dung, tình huống giáo dục trong các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Trong đời sống sinh hoạt hằng ngày mỗi gia đình có rất nhiều sản phẩm loại bỏ như: hộp sữa, bình dầu gội đầu, nước rửa chén, vỏ trai, vỏ sò có nhiều kiểu dáng kích thước khác nhau là nguồn nguyên liệu phong phú Giáo viên đã tận dụng những nguyên vật liệu đó để làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ hoạt động vừa tiết kiệm tiền, vừa có nhiều hấp dẫn, mang tính sáng tạo, làm tăng số lượng đồ dùng, đồ chơi Bên cạnh đó, tôi tuyên truyền với cha mẹ trẻ (CMT) đóng góp nguyên vật liệu đã qua
sử dụng để tái sử dụng làm đồ dùng đồ chơi Ví dụ: Cha mẹ trẻ hỗ trợ những chiếc điện thoại bị hỏng, giáo viên phát huy tác dụng qua các hoạt động giúp trẻ giao tiếp với nhau khi mua bán, trao đổi thông tin với nhau
Thông qua các giờ học tạo hình tôi hướng dẫn trẻ tạo ra những sản phẩm phục vụ cho các hoạt động khác Ví dụ: Dùng hộp sữa qua sử dụng cùng trẻ tạo nên những chiếc xe ô tô, những hộp su su làm thành các con vật như con thỏ, con lợn,…tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ cho trẻ chơi ở góc phân vai
Ngoài ra những buổi hoạt động ngoài trời cho trẻ lao động nhặt lá vàng bảo vệ môi trường, tôi yêu cầu trẻ nhặt những lá có màu sắc đẹp để lại hôm sau
cô cùng trẻ làm đồ chơi bằng lá cây ví dụ như: Làm con bướm, con thỏ, làm mũ… bằng lá cây khô, từ những đồ chơi trẻ làm được tôi kết hợp cho trẻ chơi đội mũ làm thỏ chơi trò chơi dân gian như: “Cáo ơi ngủ à” hay cho trẻ đọc bài
“Con nít con nôi” Qua đó phát triển ngôn ngữ cho trẻ và tính kĩ luật trong khi chơi (Hình ảnh 6)
4.4.3 Giải pháp 3: Thông qua các chương trình kịch bản ngày hội, ngày lễ trong năm.
Thông qua các hoạt động tổ chức lễ hội như ngày Tết trung thu, Vui hội trăng rằm, 20/10, 20/11, 22/12, Ngày tết quê em…Hoạt động này tạo cơ hội cho trẻ kĩ năng ứng xử, giao tiếp xã hội, mang lại cho trẻ cảm xúc tích cực phát triển sức khỏe về thể chất lẫn tinh thần, dần dần hình thành và giáo dục cho trẻ tình cảm, đạo đức về tình yêu quê hương đất nước, lòng biết ơn và yêu quý những người xung quanh Ví dụ nhà trường đã tổ chức kịch bản: “Ngày hội đến
Trang 10trường”, “Vui hội trăng rằm” nhằm cho trẻ biết được ý nghĩa của ngày tết cổ truyền, những hoạt động trong ngày tết, giáo dục trẻ biết nói lời cảm ơn và nhận bằng hai tay đối với người lớn khi được nhận quà
Bằng những hình ảnh trang trí, không gian vui tươi hấp dẫn, tranh ảnh nổi bật, trang phục đẹp, âm thanh rộn ràng, những bài hát, điệu múa, những bài thơ, không khí tươi vui náo nức trong ngày hội, ngày lễ đem lại cho trẻ những niềm vui, cảm xúc, giúp trẻ cỡi mở gần nhau hơn Ấn tượng sâu sâu sắc của những ngày hội, ngày lễ như một thứ “thuốc bổ” cho tâm hồn của trẻ, đồng thời ngày hội, ngày lễ đem lại cảm xúc tích cực, góp phần nuôi dưỡng đời sống tâm hồn trẻ, khơi gợi ở trẻ những cảm xúc, tình cảm trong sáng, tốt lành là nền tảng quan trọng để hình thành nhân cách “đẹp” (Hình ảnh 7)
4.4.4 Giải pháp 4: Tuyên truyền, phối kết hợp cùng CMT trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
Ngoài việc được chăm sóc tốt ở trường, các cháu cần được sự quan tâm chăm sóc của gia đình, do đó công tác phối kết hợp cùng cha,mẹ mang một ý nghĩa rất quan trọng Tôi thường tuyên truyền đến phụ huynh bằng các hình thức
sau: Qua góc tuyên truyền của lớp, các buổi họp với CMT, qua sổ liên lạc, giờ đón và trả trẻ… Tôi thường chú ý xây dựng góc phụ huynh của lớp với những
hình ảnh, nội dung tuyên truyền phong phú, hấp dẫn về giáo dục kĩ năng giao tiếp, ứng xử phải bắt mắt và được thay đổi thường xuyên Những nội dung tuyên truyền ở đây rất thực tế, gần gũi với cuộc sống hằng ngày của trẻ nên rất được CMT chú ý mỗi khi đón trả trẻ Tôi luôn thường xuyên thông tin những vấn đề cần trao đổi về trẻ đến với CMT qua giờ đón và trả trẻ Qua các buổi họp CMT theo định kỳ, ngoài việc trao đổi về những nội dung trọng tâm tôi cũng đã trao đổi kinh nghiệm chăm sóc, nuôi dạy trẻ theo khoa học và hỗ trợ cho CMT những kiến thức đúng đắn về việc rèn luyện cho trẻ những thói quen nề nếp cần thiết Thông qua cách làm này góp phần nâng cao nhận thức cho CMT chú trọng đến nội dung rèn luyện cho trẻ những kĩ năng giao tiếp, ứng xử tốt như:
+ Cha, mẹ phải ý thức được vai trò, trách nhiệm của gia đình trong chăm sóc giáo dục con cái
+ Cha, mẹ có kiến thức kĩ năng về chăm sóc giáo dục trẻ theo khoa học + Cha, mẹ cần hiểu về tâm lý và tính cách của con mình để thống nhất phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ phù hợp
+ Tổ chức cuộc sống gia đình có thói quen nề nếp tốt
+ Tôn trọng và biết lắng nghe trẻ
+ Yêu thương và nghiêm khắc với trẻ
Ngoài ra, thông qua sổ liên lạc của trẻ tôi đều ghi rất cụ thể những kỹ năng giao tiếp, ứng xử của trẻ đã làm được ở lớp giúp CMT nắm bắt, để kịp thời uốn nắn, giáo dục trẻ tại gia đình một cách đồng bộ Điều đó đã khẳng định