Bài giảng học phần Kinh tế vĩ mô: Bài 9 - PGS.TS. Nguyễn Việt Hùng

Bài giảng Kinh tế vĩ mô - Bài 9: Môi hình tổng cầu và tổng cung cung cấp cho người học các kiến thức: Xây dựng mô hình tổng cầu và tổng cung, nghiên cứu các nguyên nhân gây ra biến động kinh tế trong thời gian ngắn hạn,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Trang 1

Bài 9

MÔ HÌNH TỔNG CẦU VÀ TỔNG CUNG

Giảng viên: PGS.TS Nguyễn Việt Hùng

Tài liệu tham khảo và Luyện tập

1 CHƯƠNG 18, Sách Giáo trình KINH TẾ HỌC, tập II

2 CHƯƠNG 6, Sách Bài tập KINH TẾ VĨ MÔ I

3 Chapter 33+ 34, Principles of Economics, N Gregory Mankiw,

HARVARD UNIVERSITY, 8th Edition

Những nội dung chính

1 Giới thiệu chung về những biến động kinh tế trong ngắn hạn

2 Mô hình Tổng cầu – Tổng cung

3 Hai nguyên nhân gây ra biến động kinh tế trong ngắn hạn

4 Vai trò và hiệu ứng của chính sách tiền tệ và tài khóa trong ngắn hạn

5 Quá trình tự điều chỉnh của nền kinh tế trong dài hạn

Trang 2

Mục tiêu của chương

v Xây dựng mô hình tổng cầu tổng cung

v Nghiên cứu các nguyên nhân gây ra biến động kinh tế trong ngắn hạn

v Nghiên cứu hiệu ứng của các chính sách tiền tệ và tài khóa trong ngắn hạn

1 Giới thiệu chung

v Hoạt động kinh tế biến động từ năm này qua năm khác

oSản xuất hàng hoá và dịch vụ tăng hầu hết ở các năm

oTăng trưởng kinh tế của VN trung bình từ 1991-2018 khoảng 6,8%/năm

v Biến động của GDP thực quanh xu hướng là khá thất thường

v Độ lớn dao động của GDP thực quanh xu hướng là không có quy luật

v Tần suất dao động của GDP thực quanh xu hướng cũng không có quy luật

Tỷ lệ tăng trưởng GDP của Việt Nam 1991-2018

9.54

4.77 7.55

5.40 5.25 7.08

6

7

8

9

10

11

Đơn vị: %

Trang 3

Những đặc điểm biến động kinh tế trong ngắn hạn

Biến động kinh tế diễn ra bất thường và không biết trước Các biến

động kinh tế thường được gọi là chu kỳ kinh doanh/ chu kỳ kinh tế

§ Chu kỳ kinh tế có đặc điểm:

Phản ánh sự biến động của hoạt động tổng thể của cả nền kinh tế

Có hai thời kỳ: mở rộng và thu hẹp Không mang tính qui luật và không dự đoán trước được

Có tính dai dẳng

Chu kỳ kinh tế

1 Giới thiệu chung

• Suy thoái (recession)

othời kỳ thu nhập thực tế giảm, và thất nghiệp tăng

• Khủng hoảng (depression)

omột cuộc suy thoái nghiêm trọng

• Bùng nổ (booming)

othời kỳ thu nhập của nền kinh tế tăng mạnh

Trang 4

1-11

% thay đổi của GDP thực của Mỹ so với xu hướng, 1947–2012

Những đặc điểm biến động kinh tế trong ngắn hạn

u Các biến số biến động cùng chiều với sự thay đổi của chu kỳ:

• thu nhập, chi tiêu

• giá trị sản xuất công nghiệp

• đầu tư cố định cho kinh doanh

u Các biến số biến động ngược chiều với sự thay đổi của chu kỳ:

• thất nghiệp

• hàng hóa tồn kho

Trang 5

Những biến động trong ngắn hạn

u Hầu hết mọi nhà kinh tế đều tin rằng lý thuyết cổ điển mô tả thế giới trong dài hạn

chứ không phải trong ngắn hạn

u Những thay đổi của cung tiền ảnh hưởng đến các biến danh nghĩa chứ không ảnh

hưởng các biến thực tế trong dài hạn

u Giả định về tính trung lập của tiền không phù hợp khi nghiên cứu những biến

động từ năm này qua năm khác của nền kinh tế.

2 MÔ HÌNH TỔNG CẦU - TỔNG CUNG

Tổng cầu (AD) là lượng hàng hóa và dịch vụ được sản xuất

trong nước mà các tác nhân kinh tế sẵn sàng và có khả năng

mua tại mỗi mức giá.

AD = C + I + G + NX Tổng cầu của nền kinh (AD)

Trang 6

Y(sản lượng)

P

0

AD

2 lượng cầu về hàng hoá và dịch vụ tăng.

1 Mức giá

giảm

A

B

Tổng cầu của nền kinh (AD)

T i sao đườ ng t ổ ng c ầ u d ố c xu ố ng?

Hiệu ứng của cải (P & C)

P↓ →giá trị thực tế của các tài sản tài chính và W thực tế ↑ ↔Hộ gia đình cảm thấy

“giàu” hơn và sẵn sàng mua nhiều hàng hóa và dịch vụ hơn →C↑→ AD↑

Hiệu ứng lãi suất (P & I)

P↓ →các tác nhân kinh tế cắt giảm lượng tiền nắm giữ bằng cách chuyển sang nắm giữ

các tài sản sinh lãi khác→lãi suất danh nghĩa↓ →khuyến khích đầu tư (I↑) → AD↑

Hiệu ứng tỷ giá hối đoái (P & NX)

P↓, với mức tỷ giá là cho trước → hàng hóa và dịch vụ trong nước trở nên rẻ một cách

tương đối so với hàng hóa và dịch vụ ở nước ngoài → X↑và IM↓ ↔NX↑→ AD↑

v Di chuyển: do P thay đổi khi các biến số khác không đổi.

v Dịch chuyển: (do các nhân tố khác P)

• Tại một mức giá được xác định, nếu bất kỳ yếu tố nào làm AD tăng

→làm đường AD dịch phải

• Tại một mức giá được xác định, nếu bất kỳ yếu tố nào làm AD giảm

→đường AD dịch trái

Trang 7

AD 0

Sản lượng thực tế (Y)

Mức giá chung (P)

Tổng cầu tăng

Tổng cầu giảm

AD 2

AD 1

u Tổng cung là lượng hàng hóa và dịch vụ mà các DN trong nước sẵn sàng sản xuất và

cung ứng ra thị trường tương ứng với mỗi mức giá

u Hai dạng đường tổng cung:

AS dài hạn (AS LR)

AS ngắn hạn (AS SR)

u Các nguồn lực:

Lao động (L); Tư bản hiện vật (K); Vốn nhân lực (H); Tài Nguyên thiên nhiên (Nr); Công nghệ

(Tech)

Hàm sản xuất:Y = A.F(K,L,H,N)

Tổng cung của nền kinh (AS)

Phương trình Tổng cung

Trong đó:

Y*: Mức sản lượng được tạo ra khi các nguồn lực được sử dụng đầy đủ (Sản lượng tiềm

năng/ Sản lượng ở mức tự nhiên)

P e : mức giá dự kiến/ kỳ vọng

• Ngắn hạn: P# P e

- P > P e →Y > Y*

- P < P e →Y < Y*

Trang 8

Đường tổng cung dài hạn ASLR

Y

Y *

P

0

AS LR

P 1

ảnh hưởng đến khối lượng cung về hàng hoá và dịch vụ trong dài hạn.

1 Sự thay đổi của

mức giá…

Cung về hàng hóa và dịch vụ trong dài hạn

•Phụ thuộc vào cung về các nhân tố SX: L, K, H, NRvà Tech;

•Không phụ thuộc vào sự thay

đổi của P

Y

Y *

P

0

Y *1

Các nhân tố SX

(L, K, H, N và Tech)

được mở rộng

B

A

ASSR

P

P2

• Đường tổng cung ngắn hạn (ASSR)

Trang 9

Mô hình tiền lương cứng nhắc:

oW cứng nhắc hàm ý Wnkhông thay đổi hoặc có thể được điều chỉnh nhưng rất chậm

so với những biến động của nền kinh tế (Lý do: lao động ký kết hợp đồng dài hạn)

oDo Wnđược thiết lập dựa trên Pevà không điều chỉnh tức thời khi mức giá thực tế P

thay đổi Do vậy:

•P < Pe→Wrthực hiện > Wrdự kiến↔chi phí thực tế về lao động↑ →ASSR↓

•P > Pe→Wrthực hiện < Wrdự kiến↔chi phí thực tế về lao động ↓→ASSR↑

Tại sao đường tổng cung ngắn hạn là đường có độ dốc dương?

Mô hình giá cả cứng nhắc:

• Khi P↓:

omột số DN lập tức điều chỉnh giá

omột số DN không điều chỉnh giá (hợp đồng cung ứng theo giá đã được

ký kết; tránh chi phí thực đơn).

• Kết quả là những DN chậm điều chỉnh giá sẽ có giá bán cao hơn thị trường

→lượng hàng hóa bán ra sẽ ↓

→DN cắt giảm sản xuất →ASSR ↓

Mô hình sự nhận thức sai lầm:

• Nhận thức sai lầm về giá cả tương đối của sản phẩm của DN so với sản

phẩm khác

• Khi giá sản phảm của họ giảm, họ cho rằng mức giá tương đối giảm→

lợi nhuận giảm, do đó tạm thời sẽ cắt giảm sản xuất→ASSR↓

Trang 10

C B A

ASSR

P

P2

P1

•

ASLR

Các nhân tố tác động làm dịch chuyển AS SR

• Các nhân tố sản xuất

- L, K, H, N, Tech

• Chi phí sản xuất: Giá nguyên, nhiên, vật liệu, lương…

- Giá đầu vào SX ↑ →Chi phí SX↑ →ASSR↓ và dịch trái

- Ví dụ: cú sốc giá dầu lửa vào đầu những năm 1970, 1980, 2008

Nhân tố làm dịch chuyển cả đường AS LR và AS SR

Sự biến động về nguồn nhân tố sản xuất: L, K, H, N, Tech

- Sự gia tăng các nhân tố sản xuất →AS LR và AS SR dịch phải

- Sự thu hẹp các nhân tố sản xuất →AS LR và AS SR dịch trái

Trang 11

Các trạng thái cân bằng của nền kinh tế

Cân bằng B

Y 1B <Y*

u 1B > u*

Vùng suy thoái

Cân bằng C

Y 1C >Y*

u 1C < u*

Vùng phát triển “nóng”

Cân bằng ngắn hạn

Cân bằng A: YA=Y*; uA=u*

Cân bằng dài hạn

Cân bằng A

Y A=Y *

u A=u *

Cân bằng B

Y 1B <Y*

u 1B > u*

Vùng suy thoái

Cân bằng C

Y 1C >Y*

u 1C < u*

Vùng phát triển nóng

Cân bằng dài hạn và cân bằng ngắn hạn

Trang 12

1 Tổng cầu giảm…

AD 2

Y P

0

AS 1

AD 1

A

P 1

Y 1

B

P 2

Y 2

2 Trong ngắn hạn mức giá giảm…

3 …sản lượng giảm

Tác động khi tổng cầu giảm….

và vai trò của CS kinh tế

Các cú sốc cầu

Các cú sốc cung

Khi nền kinh tế gặp cú sốc bất lợi phía cung, đường ASSRdịch sang trái:

- Y giảm

- U tăng

- P tăng

“Lạm phát đình trệ” = suy thoái + lạm phát

3 Nguyên nhân gây ra biến động kinh tế trong ngắn hạn

Cú sốc bất lợi phía cung dịch sang trái…

AS 2

AS 1

P

A

P 1

P 2

B

3 Nguyên nhân gây ra biến động kinh tế trong ngắn hạn

Trang 13

4 Vai trò của Chính sách kinh tế

1 CS tài khóa mở rộng /lỏng

• Tăng G

• Giảm T

• Tăng TR

2 CS tiền tệ mở rộng /lỏng

• Tăng cung tiền (MS)

AD tăng → Y tăng, P tăng, U giảm

Chính sách chống suy thoái

1 CS tài khóa thu hẹp/ chặt

• Giảm G

• Tăng T

• Giảm TR

2 CS tiền tệ thu hẹp /chặt

• Giảm cung tiền (MS)

AD giảm → Y giảm, P giảm, U tăng

Chính sách chống lạm phát

Hiệu ứng số nhân

u Chi tiêu chính phủ được cho là có hiệu ứng số nhân đối với tổng cầu.

Mỗi đồng chi tiêu bởi chính phủ có thể làm tăng tổng cầu về hàng hóa và dịch vụ

thêm nhiều hơn một đồng

u Hiệu ứng số nhân phản ánh sự dịch chuyển thêm của đường tổng cầu xảy ra khi sự

thay đổi tài khóa dẫn đến làm tăng thu nhập, và do vậy là làm tăng tiêu dùng của hộ

gia đình

Trang 14

Hiệu ứng số nhân

Sản lượng

Mức giá

0

Tổng cầu, AD1

20 tỷ $

AD2

AD3

1 Sự gia tăng chi tiêu chính phủ

20 tỷ $ ban đầu làm tăng tổng cầu thêm 20 tỷ $

2 nhưng hiệu ứng

số nhân có thể khuếch đại sự dịch chuyển của tổng cầu.

Giải thích hiệu ứng số nhân

AD = C + I + G + NX

Ban đầu, sự gia tăng của G khiến Y tăng một lượng tương ứng: ∆Y = ∆G.

Tuy nhiên,

↑Y ⇒ ↑C, ↑IM (giả sử ∆C > ∆IM)

⇒tiếp theo↑Y

⇒tiếp theo↑C,↑IM

⇒tiếp theo↑Y,…

Do vậy tác động cuối cùng đối với thu nhập lớn hơn sự gia tăng ban đầu ∆G

Công thức tính số nhân chi tiêu chính phủ

Định nghĩa: số nhân chi tiêu chính phủ là sự tăng thêm của thu nhập khi G tăng thêm 1

đơn vị

Lưu ý, rằng khi Y↑thì dẫn đến C↑và IM↑

othu nhập tăng thì C↑một lượng là MPCx∆Y

(MPC là xu hướng tiêu dùng biên từ thu nhập quốc dân).

othu nhập tăng thì IM↑một lượng là ∆IM = MPMx∆Y

(MPM là xu hướng nhập khẩu biên từ thu nhập quốc dân).

Do vậy, lượng cầu đối với hàng trong nước tăng thêm sau mỗi vòng sẽ là:

Trang 15

Công thức tính số nhân là:

Lượng cầu tăng thêm

Vòng 3 (MPC – MPM)2x∆Y

…

Vòng n (MPC – MPM)nx∆Y

Ví dụ: MPC = 0.65, MPM = 0,15

Thu nhập tăng nhiều gấp 2 lần sự gia tăng của G.

Nếu chính phủ tăng chi tiêu 20 tỷ $ thì tổng cầu tăng 40 tỷ $!

Hiệu ứng lấn át

u Chính sách tài khóa có thể tác động đến nền kinh tế không mạnh như giải thích bởi

hiệu ứng số nhân.

u Sự gia tăng chi tiêu chính phủ có thể khiến lãi suất tăng → giảm chi tiêu đầu tư

u Sự sụt giảm này của tổng cầu xảy ra khi sự mở rộng tài khóa làm tăng lãi suất được

gọi là hiệu ứng lấn át.

u Hiệu ứng lấn át có xu hướng làm giảm hiệu ứng số nhân của chính sách tài khóa đối

với tổng cầu

Trang 16

Lượng tiền Lượng cung tiền

cố định bởi NHTƯ 0

Lãi suất

r

Cầu tiềnMD

Cung tiền

(a) Thị trường tiền tệ

3 Điều

này làm tăng

lãi suất

cân bằng

2 Sự gia tổng cầu làm tăng mức giá,

và do vậy là cầu tiền

MD2

Sản lượng 0

Mức giá

Tổng cầu, AD1

(b) Sự dịch chuyển của tổng cầu

4 Lãi suất tăng

sẽ triệt tiêu một phần

sự gia tăng ban đầu của tổng cầu

AD2

AD3

1 Khi chính phủ tăng chi tiêu làm tăng tổng cầu về hàng hóa và dịch vụ

r2

20 tỷ $

Hiệu ứng số nhân và Hiệu ứng lấn át

u Quy mô thay đổi của tổng cầu do sự thay đổi của chi tiêu cũng như thay đổi về thuế

phụ thuộc vào hiệu ứng số nhân và hiệu ứng lấn át

u Chính phủ có thể phản ứng lại những biến động trong khu vực tư nhân để ổn định

tổng cầu Chính phủ không nên là nguyên nhân gây ra biến động kinh tế

u Một số nhà kinh tế lập luận rằng chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm nền kinh

tế mất ổn định Chính sách tài khóa và tiền tệ tác động đến nền kinh tế với độ trễ rất

lớn Họ cho rằng nên để nền kinh tế tự điều chỉnh với những biến động trong ngắn

hạn

• Y của nền kinh tế đang quá thấp, U cao

• W có xu hướng điều chỉnh giảm

• AS ngắn hạn sẽ dịch chuyển sang phải

↔ AS tăng → Y tăng, P giảm, U giảm

Khi nền kinh tế đang suy thoái

5 Quá trình tự điều chỉnh của nền kinh tế

Trang 17

AD 1

sản lượng P

0

AS 1

AS LR

Y *

A

P 1

Y 1

AS 2

B

P 2

• Y của nền kinh tế đang quá cao, U ít

• W có xu hướng điều chỉnh tăng

• AS ngắn hạn sẽ dịch chuyển sang trái

↔ AS giảm → Y giảm, P tăng, U tăng

Khi nền kinh tế đang tăng trưởng nóng

AD 1

0

AS 1

AS LR

Y *

B

P 2

Y 1

AS 2

A

P 1

Trang 18

1 Tổng cầu giảm…

AD 2

0

AS 1

AS LR

AD 1

A

P 1

Y *

B

P 2

Y 2

AS 2

C

P 3

Khi nền kinh tế gặp cú sốc từ phía cầu

1 Cú sốc bất lợi phía cung làm đường AS ngắn hạn dịch sang trái…

AS 2

AS LR

AS 1

Sản lượng P

0

AD A

Y 1

P 1

P 2

B

Y 2

Khi nền kinh tế gặp cú sốc từ phía cung

Tóm tắt cuối bài

Mọi xã hội đều trải qua những biến động kinh tế ngắn hạn quanh xu hướng dài hạn

Những biến động này là không thường xuyên và hầu như không thể dự báo

Khi các cuộc suy thoái xảy ra, GDP thực tế và các thước đo khác về thu nhập, chi

tiêu, và sản xuất giảm, thất nghiệp tăng

Các nhà kinh tế phân tích những biến động kinh tế trong ngắn hạn sử dụng mô hình

tổng cầu và tổng cung

Theo mô hình tổng cầu và tổng cung, sản lượng hàng hoá và dịch vụ và mức giá

chung điều chỉnh để cân bằng tổng cầu và tổng cung

Trang 19

u Đường tổng cầu dốc xuống vì ba lý do: hiệu ứng của cải, hiệu ứng lãi suất, và hiệu

ứng tỷ giá

u Bất kỳ sự kiện hay chính sách nào làm thay đổi tiêu dùng, đầu tư, chi tiêu chính

phủ, hay xuất khẩu ròng tại mọi mức giá sẽ làm dịch chuyển đường tổng cầu

u Trong dài hạn, đường tổng cung là thẳng đứng

u Trong ngắn hạn, đường tổng cung dốc lên Có ba lý thuyết giải thích sự dốc lên của

đường tổng cung ngắn hạn: lý thuyết về sự nhận thức sai lầm, lý thuyết tiền lương

cứng nhắc, và lý thuyết giá cả cứng nhắc

u Các sự kiện làm thay đổi khả năng sản xuất của nền kinh tế sẽ làm dịch chuyển

đường tổng cung ngắn hạn

u Vị trí của đường tổng cung ngắn hạn cũng phụ thuộc vào mức giá kỳ vọng

u Sự dịch chuyển của tổng cầu hoặc tổng cung có thể gây ra những biến động kinh tế

u Lạm phát đi kèm suy thoái là thời kỳ sản lượng giảm và giá cả tăng

u Các nhà hoạch định chính sách có thể tác động đến tổng cầu bằng chính sách tài

khóa và/ hoặc chính sách tiền tệ

oSự gia tăng cung tiền cuối cùng sẽ dẫn đến sự dịch chuyển của đường tổng cầu sang phải Sự cắt

giảm cung tiền cuối cùng sẽ dẫn đến sự dịch chuyển của đường tổng cầu sang trái (theo hiệu ứng

lãi suất)

oSự gia tăng chi tiêu chính phủ hoặc cắt giảm thuế sẽ làm dịch chuyển đường tổng cầu sang phải

Sự cắt giảm chi tiêu chính phủ hoặc tăng thuế sẽ làm dịch chuyển đường tổng cầu sang trái (theo

hiệu ứng số nhân)

u Bởi vì chính sách tiền tệ và tài khóa có thể tác động đến tổng cầu nên chính phủ đôi

khi sử dụng những chính sách này để cố gắng ổn định nền kinh tế

u Các nhà kinh tế bất đồng với nhau về vai trò này của chính phủ

oNhững người ủng hộ nói rằng nếu chính phủ không hành động thì kết quả sẽ là

những biến động không mong muốn

oNhững người phản đối lập luận rằng những nỗ lực của chính phủ thường dẫn đến

kết cục bất ổn định

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	289,41 KB