KỸ THUẬT SẢN XUẤT CÀ CHUA AN TOÀN THEO VIETGAP (Technical guide for tomato safe production by VietGAP)

Nhóm tác gi... ây là nh ng vùng có truy n th ng canh tác rau.

H NG D N K THU T

S N XU T CÀ CHUA AN TOÀN

THEO VIETGAP

(Technical guide for tomato safe production by VietGAP)

GS TS Nguy n V n Tu t, PGS TS Ph m V n Ch ng, ThS Trnh c Toàn, ThS Nguy n Hoàng Long, ThS H Ng c Giáp, ThS Nguy n Tr n Hi u, CN Lê Th Liên

Hà N i, 2016

Vi t Nam là m t qu c gia nông nghi p v i u th v đi u ki n t nhiên, khí h u, đ t đai, ngu n lao đ ng thu n l i cho s n xu t các lo i rau

có giá tr dinh d ng và kinh t cao nh cà chua, d a chu t, b u bí các

lo i, t cay, c i b p…

Trong nh ng n m g n đây vi c nghiên c u và phát tri n s n xu t rau

t i Vi t Nam đã đ t đ c k t qu nh t đ nh v m t nâng cao n ng su t, c i thi n ch t l ng s n ph m Hàng n m, Vi t Nam s n xu t kho ng 10 tri u

t n rau các lo i ph c v cho nhu c u th c ph m quan tr ng trong n c và

m t ph n đ c s d ng cho cho xu t kh u So v i m t s n c châu Á nh Thái Lan hay Trung Qu c, l ng rau xu t kh u hi n nay c a Vi t Nam còn

r t nh c i thi n và phát tri n s n xu t c ng nh ch t l ng c a rau đáp ng yêu c u th tr ng tiêu dùng trong n c c ng nh cho xu t kh u,

m t lo t các v n đ c n ph i nghiên c u, tìm hi u (tìm hi u và m r ng th

tr ng n c ngoài, quy mô s n xu t )

Nhìn chung vi c nghiên c u và phát tri n s n xu t rau t i Vi t Nam còn có nhi u h n ch nh công ngh còn l c h u, ngu n kinh phí ph c v cho nghiên c u phát tri n s n xu t rau còn r t khiêm t n, quy mô s n xu t manh mún, s n xu t rau còn s d ng nhi u thu c b o v th c v t, l m

d ng phân bón hóa h c, môi tr ng t i các vùng s n xu t rau ch a đ c

đ m b o, thi u s b n v ng cùng v i vi c qu n lý ch t l ng rau còn nhi u

b t c p Nh ng đi u này d n đ n giá thành, ch t l ng và hi u qu s n

xu t rau ch a cao Vì v y, bên c nh vi c ti p t c phát huy n i l c thì vi c

t ng c ng h p tác v i các t ch c qu c t , qu c gia có trình đ khoa h c công ngh phát tri n nh m tranh th s h tr v công ngh , trang thi t b nghiên c u, đào t o là r t c n thi t ây c ng là ch tr ng c a B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn nh m thu h p kho ng cách, rút ng n

Lời nói đầu

I TÌNH HÌNH S N XUÁT CÀ CHUA VI T NAM VÀ HI N

TR NG S N XU T CÀ CHUA THEO VIETGAP

Cà chua tr ng Vi t Nam đã đ c trên 100 n m, di n tích hàng n m

bi n đ ng 12.000 -13.000 ha Theo th ng kê s b n m 2005, di n tích

tr ng cà chua c n c là 23.354 ha t ng 3,34 l n so v i n m 2000 (6967 ha), n ng su t trung bình đ t 198 t /ha, s n l ng đ t 462,435 t n N ng

su t cà chua n c ta nói chung còn th p, ch kho ng 60-65% so v i n ng

su t bình quân c a th gi i Các vùng tr ng cà chua l n nh t và đ t n ng

su t cao nh t c n c ( ≥ 200 t /ha) là: H i D ng, Nam nh, B c Giang, Lâm ng…

B ng 1 Di n tích, n ng su t và s n l ng cà chua giai đo n 2000 -

2005

(1000 ha)

N ng Su t (t /ha)

S n l ng (1000 t n)

Ν gu n: Trích s li u c a t ng c c th ng kê 2006

n c ta, cây cà chua sinh tr ng và phát tri n t t nh t vào v ông,

m c dù trong nh ng n m g n đây có nhi u c g ng trong công tác ch n

gi ng và công ngh nh ng v ông v n là v chính cho s n l ng và ch t

l ng cao nh t

th i gian nghiên c u góp ph n nhanh chóng phát tri n s n xu t rau t i

Vi t Nam

D án AFACI do Hàn qu c- RDA tài tr v “Phát tri n ch ng trình

GAP phù h p v i đ a ph ng và h th ng thông tin s n xu t nông nghi p

an toàn” đ c ti p t c th c hi n t 2016-2018

M c tiêu d án là c i thi n ch t l ng và an toàn c a các s n ph m

nông nghi p các n c châu Á thông qua GAP thành l p và thi t l p h

th ng thông tin an toàn s n xu t nông nghi p gi a các n c thành viên

AFACI

Vi t Nam, đ c bi t là khu v c mi n Trung mà đ i di n là t nh Ngh

An, vùng có nhi u thiên t i, khí h u kh c nghi t, s n xu t khó kh n, nh t

là rau xanh, cà chua chính v và trái v , các lo i rau qu khác Chính vì

v y, nhóm th c hi n d án đã ch n đi m Ngh An đ thi t k , th c hi n mô

hình s n xu t cà chua theo tiêu chu n VietGAP, nh m góp ph n nâng cao

ki n th c và thu nh p cho ng i dân./

Nhóm tác gi

Trong c n c có kho ng 22 gi ng cà chua ch l c trong đó có 10

gi ng đ c s d ng nhi u nh t v i t ng di n tích 6253 ha t ng đ ng v i

55% di n tích c n c đ ng đ u là gi ng M383 sau đó đ n gi ng VL200,

Tn002, cà chua M , cà chua Balan, Red crow, T42, VI2910 và gi ng Trang

Nông, ngoài các gi ng này còn có thêm các gi ng cà chua ghép…

Theo s li u c a t ng c c th ng kê di n tích tr ng cà chua trên đ t

nông nghi p c a Vi t Nam n m 2012 là 23.917,8 ha (ngu n t ng c c th ng

kê 2013), v i n ng su t 257,9 t /ha cho s n l ng 616.890,6 t n T ng thu

nh p trên m t đ n v di n tích tr ng cà chua còn th p, trong bình đ t 30 –

40 tri u đ ng/ha Lý do chính là do s n ph m làm ra t nên giá thành r ,

rau không rõ ngu n g c, không đ m b o an toàn nên nh h ng đ n s c

mua c a ng i dân

Th i gian qua, các ngành ch c n ng đã tích c c đ u t xây d ng

mô hình s n xu t cà chua an toàn theo VietGap; t p hu n, h ng d n nông

dân tr ng rau, xây d ng nhà l i, v n m nhân gi ng và v n s n xu t

cà chua th ng ph m, c cán b k thu t giám sát, h ng d n các h tr ng,

thu ho ch theo quy trình Hi n nay, đã hình thành nh ng vùng s n xu t cà

chua t p trung Tuy nhiên m t s mô hình, d s n xu t cà chua an toàn

không nhân đ c ra di n r ng, khâu tiêu th còn b t c p

II TÍNH C P THI T VÀ VAI TRÒ CÂY CÀ CHUA NGH AN

VÀ MI N TRUNG

2.1 Tình hình s n xu t rau t i Ngh An.

Ngh An có khá nhi u thu n l i v s n xu t rau Nhi t đ không

khí trung bình dao đ ng t 170C đ n 300C, s gi n ng trong n m l n t p

trung ch y u t tháng 4 đ n tháng 10 dao đ ng t 93,5 đ n 226,3 h/tháng

Cùng v i đó là l ng m a hàng n m c ng khá cao, t p trung vào các tháng

4 đ n tháng 10 là đi u ki n r t t t đ s n xu t các lo i rau n lá, các lo i

rau có ngu n g c nhi t đ i

T i Ngh An, ngh s n xu t rau t p trung ch y u t i 8 huy n đ ng

b ng và trung du là Di n Châu, Yên Thành, Qu nh L u, Nghi L c, H ng

Nguyên, Nam àn, ô L ng, huy n mi n núi Thanh Ch ng và TP Vinh Hàng n m, s n l ng rau t i các vùng này chi m t 84,6% - 86,3% s n

l ng rau toàn t nh ây là nh ng vùng có truy n th ng canh tác rau T i

TP Vinh, do quá trình đô th hóa m nh m , c c u chuy n d ch sang h ng

d ch v và công nghi p nên di n tích tr ng rau đã gi m trong nh ng n m

g n đây ch đ t bình quân t ng tr ng là 100,17%

Ngh An có nhi u thu n l i v nhi t đ , đ m nên có th phát tri n rau quanh n m cho nh ng vùng thâm canh Tuy v y, ch ng lo i rau

t i Ngh An không phong phú, ch t p trung vào nh ng cây tr ng v n đã quen thu c H n th n a, do ng i dân ch a có c h i ti p c n v i các quy trình k thu t tiên ti n, ch a áp d ng các bi n pháp k thu t canh tác t ng

h p nên v m t n ng su t và ch t l ng rau còn nhi u h n ch Qua kh o sát đánh giá ch ng lo i rau t i Ngh An t p trung ch y u vào m t s lo i chính là:

Rau n lá: Rau mu ng, rau c i các lo i, su hào, b p c i, xà lách, bí

n ng n, … Rau n qu : D a chu t, cà pháo, cà xanh, cà bát, cà chua, m p

đ ng, su su, bí xanh, …

Rau gia v : Hành, t, thì là, … Rau n c : C i c , cà r t, …

B ng 2 Di n tích và c c u tr ng rau t i các huy n n m 2013

(Ngu n: s li u báo cáo th ng kê 2014 – C c th ng kê Ngh An)

các lo i rau khác

Di n tích (ha)

C

c u (%)

Di n tích (ha)

C

c u (%)

Di n tích (ha)

C

c u (%)

1 Di n Châu 1.351 4,58 517 1,94 725 2,46

2 Yên Thành 1.470 4,98 1.255,3 4,28 1.575 5,34

3 Qu nh L u 1.477 5,00 1.034 3,51 1.666 5,65

4 TX Hoàng Mai 846 2,87 533 1,81 888 3,01

5 Nghi L c 492 1,67 348 1,18 520 1,76

6 NguyênH ng 694 2,35 308 1,04 944 3,20

7 Nam àn 1.535 5,20 1.140 3,86 2,004 6,08

8 ô L ng 1.126 3,82 480 1,63 546 1,85

9 TP Vinh 514 1,74 177 0,60 276 0,94

10 TX C a Lò 86 0,29 88 0,30 123 0,41

11 Ch ngThanh 1.014 3,43 335 1,14 570 1,93

12 Anh S n 614 2,08 425 1,44 428 1,45

13 Ngh a àn 907 3,07 1.333 5,51 1.587 5,38

14 TX Thái

Hòa 81 0,27 318 1,08 359 1,21

15 Tân k 624 2,16 637 2,16 359 1,21

T ng c ng: 29.484 ha

B ng 3 N ng su t và s n l ng rau t i các huy n n m 2013

đi m

lo i rau khác

N ng

su t (t /ha)

S n l ng (t n/ha)

N ng

su t (t / ha)

S n l ng (t n/ha)

N ng

su t (t / ha)

S n l ng (t n/ha)

S n

l ng

T

l (%)

S n

l ng

T

l (%)

S n

l ng

T

l (%)

1 Di n Châu 115,1 15.553 4,15 183,3 10.467 2,79 510 722 0,19

2 Yên Thành 207,8 30.544 8,16 184,8 23.197 6,19 156 5.239 1,40

3 Qu nh

L u 170,6 25.202 6,73 163,7 16.928 4,52 195 9.332 2,49 4

TX Hoàng Mai 175,9 14.889 3,97 182,1 9.703 2,59 257 4.402 1,18

5 Nghi

L c 93,1 4.580 1,22 131,7 4.578 1,22 78 1.216 0,32

6 H ng Nguyên 116,8 8.128 2,17 951 2.938 0,78 685 6.063 1,62

7 Nam

àn 1149,9 23.008 6,14 184,5 21.025 5,61 799 11.305 3,02

8 ô

L ng 93,3 10.509 2,81 125,3 6.014 1,61 57 375 0,10

9 TP Vinh 151 7.762 2,07 101,7 1.800 0,48 223 1.577 0,42

10 TX C a

Lò 83,8 721 0,19 113,1 999 0,27 91 261 0,07

11 Thanh

Ch ng 63,2 6.405 1,71 68,1 2.282 0,61 211 1.458 0,30

12 Anh

S n 72,3 4.436 1,18 107,9 4.587 1,22 57 17 0,001