1. Trang chủ
  2. » Thể loại khác

DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)

39 38 0
Tài liệu đã được kiểm tra trùng lặp

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 39
Dung lượng 2,37 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

GIỚI THIỆU VỀ DỰ ÁN Dự án: “Thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá phục vụ công tác quản lý ngành nông nghiệp và Phát triển Nông thôn” MESMARD với mục đích là Hỗ trợ việc thực hiện Kế h

Trang 1

DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC

QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN"

(MESMARD)

BÁO CÁO ĐÀO TẠO

ĐỔI MỚI LẬP KẾ HOẠCH, GIÁM SÁT ĐÁNH GIÁ

THỰC HIỆN KẾ HOẠCH

Hà Nội, tháng 6 năm 2009

Trang 2

MỤC LỤC

A GIỚI THIỆU VỀ DỰ ÁN 3

B GIỚI THIỆU CÁC KHOÁ ĐÀO TẠO VỀ LẬP KH, GS VÀ ĐG THỰC HIỆN KH 4

I Đối tượng 5

II Nội dung 5

III Giảng viên 5

IV Thời lượng khoá học: 5

C ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÁC KHOÁ ĐÀO TẠO 6

I Đánh giá về đối tượng học viên: 6

II Đánh giá về nội dung 7

III.Phương pháp giảng dạy: 8

IV Tổ chức lớp học 9

V Đánh giá kết quả của khoá học so với các mục tiêu đã đề ra 10

VI Các đề xuất của học viên: 11

D TÓM TẮT DIỄN BIẾN CỦA KHOÁ HỌC 12

1 Phần khai mạc khoá học 12

2 Ổn định tổ chức lớp 12

3 Phần đánh giá trước khoá học: 13

4 Phần nội dung liên quan đến lập kế hoạch 15

5 Những khái niệm cơ bản về Giám sát – đánh giá thực hiện kế hoạch: 16

6 Phương thức trao đổi thông tin giữa Bộ và các địa phương 18

7 Các hoạt động thi đua và vui vẻ trong lớp: 18

8 Thực hiện các đánh giá trong khoá học và cuối khoá học 19

F KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 32

1 Kết luận 32

2 Đề xuất 32

G PHỤ LỤC 1 - CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO 33

H PHỤ LỤC 2 - DANH SÁCH HỌC VIÊN 37

Trang 3

A GIỚI THIỆU VỀ DỰ ÁN

Dự án: “Thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá phục vụ công tác quản lý ngành nông nghiệp và Phát triển Nông thôn” (MESMARD) với mục đích là Hỗ trợ việc thực hiện Kế hoạch Phát triển Kinh tế - Xã hội tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Bộ NN & PTNT), đặc biệt là tăng trưởng vì người nghèo và xóa nghèo trong các thách thức và cơ hội của hệ thống thị trường trong thời kỳ chuyển đổi

Mục tiêu chung của dự án MESMARD là: Thiết lập một hệ thống giám sát, đánh giá, báo cáo, chính sách và lập kế hoạch (MERPP) để chỉ đạo công tác lập kế hoạch trong nền kinh tế thị trường trong giai đoạn chuyển đổi tại Bộ NN & PTNT và tạo điều kiện tập trung vào tăng trưởng vì người nghèo và xóa nghèo

Các kết quả (các mục tiêu cụ thể của các can thiệp mang tính chiến lược của dự án: năng lực, các hệ thống và các đề xuất

Kết quả 1:Tăng cường năng lực trong hoạch định, giám sát và đánh giá các kế

hoạch và chính sách dựa trên kết quả trong một hệ thống lập kế hoạch và báo cáo đã điều chỉnh, và đáp ứng các chính sách tăng trưởng vì người nghèo, xóa nghèo trong nền kinh tế đang trong giai đoạn chuyển đổi

Kết quả 2: Hệ thống M&E được xem xét, khung M & E được thiết lập, hệ thống M&E

được thiết kế, thực hiện, thí điểm và tạo điều kiện tập trung vào các chính sách và chiến lược tăng trưởng vì người nghèo và xóa nghèo

Kết quả 3: Các đề xuất được đưa ra nhằm nâng cấp và áp dụng hệ thống MERPP

trong ngành NN & PTNT, tổng hợp vào hệ thống M & E quốc gia trong khuôn khổ Kế hoạch Phát triển Kinh tế - Xã hội/ Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ, tăng cường hoạch định chính sách và chiến lược tăng trưởng vì người nghèo và xóa nghèo nhằm tăng cường các kết quả của dự án Nhóm công tác dự án hiện gồm 60 thành viên (gồm các trưởng/phó phòng kế hoạch, chuyên viên lập kế hoạch của các cục chuyên ngành và các vụ chức năng thuộc

cơ quan Bộ NN & PTNT) và chuyên viên của Tổng Cục Thống Kê được chia thành 7 phân nhóm (SG) và 3 nhóm chuyên đề (TT) Các nguồn lực của dự án là các tư vấn ngắn hạn, các nghiên cứu đặc biệt, các điều tra và kết nối với các Bộ và Dự án khác

Chiến lược xây dựng năng lực của dự án là học thông qua làm, ngoài các đào tạo tập trung các thành viên được trao đổi học tập thông qua các cuộc họp kỹ thuật, họp nhóm và các buổi hướng dẫn tại Cục/Vụ

Trong năm 2008 Dự án đã tiến hành 2 khoá đào tạo về Giám sát và Đánh giá dựa trên kết quả và Lập kế hoạch trong nền kinh tế thị trường cho các thành viên nhóm công tác

Nhằm nâng cao kiến thức và kinh nghiệm trong công tác lập kế hoạch, giám sát

và đánh giá thực hiện kế, đồng thời chuẩn bị cho việc mở rộng hệ thống GSĐG thực

Trang 4

hiện kế hoạch ở pha tiếp theo, Dự án sẽ tiến hành đào tạo về "Đổi mới lập kế hoạch và GSĐG" cho Sở Nông nghiệp và PTNT các tỉnh, trong đó năm 2008 Dự án đã tiến hành đào tạo được một khoá cho 13 tỉnh đồng bằng sông Hồng và một số tỉnh lân cận gồm các tỉnh Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Hải Phòng, Nam Định, Ninh Bình, Thái Bình, Quảng Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn, Thái Nguyên và Vĩnh Phúc Khoá học, nói chung, đã đạt được các mục tiêu đã đề ra, đáp ứng được các mong đợi của học viên và giải đáp được những vướng mắc, những băn khoăn và e ngại của học viên liên quan đến nhưng nội dung đổi mới kế hoạch, giám sát và đánh giá thực hiện kế hoạch dựa trên kết quả Kết thúc khoá học, các học viên, giảng viên và Ban tổ chức Khoá học

đã có đề xuất như sau:

1 Các khoá tập huấn cho cán bộ kế hoạch các Sở Nông nghiệp và PTNT về đổi mới lập kế hoạch là khởi động cần thiết và cần có thêm các khoá tương tự cho các tỉnh khác

2 Các khoá tập huấn, hội nghị kế hoạch ngắn ngày cần được tổ chức thường niên để cho cán bộ kế hoạch các Sở có điều kiện chia sẻ, học tập kinh nghiệm lẫn nhau cũng như được bồi dưỡng thêm kiến thức mới

Do đó, trong Kế hoạch năm 2009, Dự án sẽ tiến hành tổ chức đào tạo, tập huấn cho 50 tỉnh còn lại Đây được xem là một trong các hoạt động ưu tiên của Kế hoạch xây dựng năng lực năm 2009

B GIỚI THIỆU CÁC KHOÁ ĐÀO TẠO VỀ LẬP KH, GS VÀ ĐG THỰC HIỆN KH

Mục đích của khoá học là cung cấp những kiến thức cơ bản về lập kế hoạch, giám sát và đánh giá (GSĐG) thực hiện kế hoạch trong nền kinh tế thị trường, đồng thời giới thiệu những đổi mới trong phương pháp lập kế hoạch, giám sát và đánh giá tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Kết quả mong đợi của tập huấn là học viên nắm được:

1 Vai trò của Kế hoạch trong nền kinh tế thị trường; yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp lập kế hoạch phù hợp với nền kinh tế thị trường và hội nhập; Định hướng, đổi mới, kinh nghiệm từ đổi mới công tác lập kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và PTNT

2 Sự cần thiết cũng như yêu cầu đổi mới hệ thống GSĐG thực hiện kế hoạch Kinh nghiệm thiết lập và vận hành hệ thống GSĐG thực hiện kế hoạch tại Bộ Nông nghiệp và PTNT

Trang 5

I Đối tượng

Trưởng/phó phòng kế hoạch và cán bộ trực tiếp làm công tác kế hoạch, thống kê, giám sát và đánh giá của Sở Nông nghiệp và PTNT của các tỉnh (mỗi tỉnh 2 người)

II Nội dung

Nội dung chính của khoá học tập trung vào:

1 Lập Kế hoạch:

- Vai trò của Kế hoạch trong nền kinh tế thị trường

- Sự cần thiết phải đổi mới nội dung, phương pháp lập kế hoạch nhằm đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường và hội nhập

- Hướng đổi mới về nội dung kế hoạch

- Một số phương pháp và công cụ

- Kinh nghiệm của các nước và của Bộ Nông nghiệp và PTNT

2 Về công tác GSĐG thực hiện Kế hoạch:

- Vai trò của GSĐG thực hiện Kế hoạch

- Sự cần thiết phải đối mới công tác GSĐG thực hiện kế hoạch

- Các bước cơ bản để thiết lập vận hành một hệ thống GSĐG

- Giới thiệu Hệ thống GSĐG thực hiện Kế hoạch tại Bộ Nông nghiệp và PTNT

III Giảng viên

Nhóm giảng viên gồm:

1 Một giảng viên về Giám sát và Đánh giá

2 Một giảng viên/chuyên gia về kế hoạch

IV Thời lượng khoá học:

Thời lượng của mỗi khoá học là 4 ngày

Trang 6

C ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÁC KHOÁ ĐÀO TẠO

Khoá học đã được tổ chức theo đúng kế hoạch, gồm 4 khoá với tổng số học viên

là 93 người, gồm:

1 Khoá 1 từ 13 đến 16/5/2009 tại Thành phố Việt trì, tỉnh Phú Thọ: đã đào tạo cho

20 học viên từ 12 tỉnh miền núi phía Bắc

2 Khoá 2 từ 25 đến 29/5/2009 tại Thành phố Đà Nẵng: đã đào tạo cho 25 học viên

từ 12 tỉnh miền Bắc và Nam Trung Bộ

3 Khoá 3 từ 3 đến 6/6/2009 tại Thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng: đã đào tạo cho

21 học viên với sự tham gia của 12 tỉnh Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ

4 Khoá 4 từ ngày 9 đến 12/6/2009 tại Thành phố Cần Thơ với sự tham gia của 27

học viên từ 14 tỉnh Miền Tây Nam Bộ

I Đánh giá về đối tượng học viên:

1 100% học viên tham gia các khoá học bảo đảm đúng yêu cầu (trưởng/phó phòng kế hoạch, cán bộ trực tiếp tham gia làm công tác kế hoạch/thống kê, theo dõi và đánh giá thực hiện kế hoạch của các Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh)

2 Qua đánh giá sơ bộ trước khoá học (qua phần tự giới thiệu của học viên và phần tìm hiểu những mong đợi và e ngại của học viên trước khoá học từ các bìa màu), đối tượng học viên không có sự chênh lệch quá nhiều về kiến thức và sự hiểu biết: đa

số học viên chưa được tiếp cận với phương pháp lập kế hoạch, giám sát và đánh giá thực hiện kế hoạch theo phương pháp mới, chỉ có 4/93 người (4,4%) đã tham gia khoá học tương tự do MSCP tổ chức Các học viên khác chủ yếu mới được tham gia các khoá tập huấn về kỹ thuật

3 Có sự chênh lệch về kinh nghiệm trong lập kế hoạch, tuy nhiên đây lại là cơ hội để các học viên có thể trao đổi và truyền đạt kinh nghiệm lẫn nhau:

− 25% học viên có trên 15 năm kinh nghiệm trong công tác lập kế hoạch trong

đó có 1 người có 32 năm kinh nghiệm trong lập kế hoạch

− 47% học viên có trên 10 năm kinh nghiệm trong công tác lập kế hoạch

− 28% học viên có dưới 10 năm kinh nghiệm trong công tác lập kế hoạch

4 Đánh giá về sự tiếp thu và thực hành của học viên từng khoá, Ban tổ chức và giảng viên có chung đánh giá như sau:

- 35% học viên nắm vững kiến thức và thực hành thành thạo các bài tập cá nhân và nhóm ngay tại lớp ở mức "rất tốt"

- 55% học viên nắm được kiến thức và hoàn thành các bài tập cá nhân và nhóm ở mức trên trung bình ngay tại lớp ở mức "tốt"

- 10% học viên nắm được kiến thức và hoàn thành các bài tập cá nhân và nhóm ở mức "trung bình"

Trang 7

Đánh giá về mặt tổng thể học viên từng lớp như sau:

II Đánh giá về nội dung

Nội dung được kết cấu chặt chẽ, logic, kết hợp giữa diễn giải lý thuyết và liên hệ minh họa với những ví dụ thực tế KH của Bộ, Khung theo dõi giám sát thực hiện KH của

Bộ và các ví dụ trong lĩnh vực nông lâm thuỷ sản giúp học viên dễ tiếp nhận những thông tin mới cập nhật trong đợt tập huấn

Bảng 1: Đánh giá của học viên về hiệu quả của khoá học đối với công việc thực

tế của học viên:

Đánh giá hiệu quả của khoá học đối với công việc

thực tế của học viên

0.0 10.0 30.0 40.0 60.0

1 Thời gian đào tạo thích hợp

2 Cung cấp kiến thức bổ ích

3 Trau dồi

kỹ năng trong công việc

4 Giải quyết được các vấn đề gặp phải

5 Phù hợp với công việc thực tế

Nội dung đánh giá

Trên 90% học viên đánh giá Nội dung và phương pháp thực hiện khoá học ở mức độ rất tốt và tốt

Trang 8

Bảng 2: Đánh giá của học viên về Nội dung và phương pháp thực hiện khoá học

Đánh giá về Nội dung và Phương pháp thực hiện khoá

học

0.0 10.0 20.0 30.0 40.0 50.0 60.0 70.0

1 Sự phù hợp của chủ

đề đào tạo

2 Nội dung thảo luận

3.

Phương pháp đào tạo

4 Sự mới mẻ

và cuốn hút của khóa học

5 Thứ tự hợp lý trong trình bày bài giảng

6 Phân

bố thời gian cho bài tập và thảo luận

Nội dung đánh giá

III.Phương pháp giảng dạy:

Phương pháp giảng dạy có sự tham gia của học viên được sử dụng trong tập huấn Bài giảng lý thuyết được lồng ghép chặt chẽ với các bài tập thực hành, vận dụng linh hoạt chu trình học qua trải nghiệm Giảng viên không thuyết trình mà cùng chia sẻ

và trao đổi với học viên về từng nội dung

Nhóm giảng viên đã sử dụng nhiều công cụ tập huấn như phương pháp thảo luận nhóm nhỏ, thảo luận tập thể, đóng vai, Các học viên đã tiếp thu những kiến thức mới thông qua các bài trình bày của giảng viên được minh họa bằng các ví dụ cụ thể

Trong quá trình học tập, các học viên được khuyến khích phát biểu ý kiến, trả lời các câu hỏi Qua đó các học viên có cơ hội được trình bày những ý kiến của mình và chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức với giảng viên và các học viên trong lớp Những hoạt động giao lưu ngoài giờ cũng làm cho không khí lớp học thêm cởi mở, thân mật và hiểu biết lẫn nhau

Giảng viên đã tập trung giải quyết được những vấn đề vướng mắc đáp ứng đúng yêu cầu của học viên ngay tại lớp học

Trên 95% học viên đánh giá ở mức độ rất tốt và tốt về kinh nghiệm và phương pháp đào tạo của giảng viên

Trang 9

Bảng 3: Đánh giá của học viên về giảng viên của khoá học

Đánh giá về giảng viên

3 Phương pháp giảng dạy tốt

4 Chuẩn bị

và tổ chức bài giảng tốt

5 Có nhiều kinh nghiệm thực tế

6 Khuyến khích học viên trình bày ý kiến

7 Khuyến khích sự say mê của học viên

8 Làm rõ được vấn

đề trong khoảng thời gian yêu

Nội dung đánh giá

IV Tổ chức lớp học

Lớp học được tổ chức rất chu đáo, Ban quản lý dự án có trách nhiệm cao trong triển khai các hoạt động của lớp, phối hợp tốt với giảng viên trong chuẩn bị cũng như trong suốt tiến trình thực hiện lớp học

Hầu hết các học viên (trên 90%) học viên cho rằng công tác tổ chức chu đáo với các phương tiện học tập và giảng dạy cũng như điều kiện ăn, ở tốt đã góp phần vào thành công của tập huấn Với sự chỉ đạo của Lãnh đạo Vụ KH, các cán bộ dự án đã có

sự phối hợp chặt chẽ với giảng viên để chuẩn bị nội dung, tài liệu và các phương tiện cần thiết cho tập huấn Đồng thời, Ban tổ chức đã cố gắng tổ chức xen kẽ vào chương trình học các hoạt động vui chơi giải trí tập thể ví dụ như các trò chơi để học viên thoải mái về tinh thần, tiếp thu bài giảng hiệu quả hơn

Về tài liệu: Được nhóm giảng viên chuẩn bị công phu, sắp xếp khoa học và logic nên dễ sử dụng và có nhiều tác dụng tham khảo về sau, ngay cả khi đã kết thúc khóa học Các tài liệu không được phát trước mà chỉ phát sau mỗi buổi học để học viên tập trung vào bài giảng và động não Các tài liệu tham khảo được đưa lên trang thông tin điện tử của Vụ Kế hoạch tại địa chỉ: http://vukehoach.mard.gov.vn để thuận tiện cho học viên trong việc nghiên cứu, tham khảo trong công việc sau này

Đánh giá về nơi tổ chức khoá học, BTC và giảng viên có đánh giá (theo tiêu chí như thoáng mát, thuận tiện, sạch sẽ, đầy đủ trang thiết bị và thái độ phục vụ tốt) như sau:

Việt trì Đà nẵng Đà Lạt Cần Thơ

Trang 10

Bảng 4: Đánh giá của học viên về công tác tổ chức và quản lý các khoá học:

Đánh giá về tổ chức và thực hiện khoá học

0.0 10.0 20.0 30.0 40.0 50.0 60.0

1 Phương tiện học tập

2 Điều kiện

ăn ở

3 Quản lý và

tổ chức lớp tập huấn

4 Tài liệu tập huấn

Nội dung đánh giá

V Đánh giá kết quả của khoá học so với các mục tiêu đã đề ra

Theo đánh giá của nhóm giảng viên và Ban tổ chức của khóa học thì khoá học đã đạt được các mục tiêu đã đề ra là: Học tập - Vui vẻ và Chia sẻ Các học viên đều nắm được bài ngay tại lớp và hoàn thành tốt các bài tập cá nhân và bài tập nhóm

Sau mỗi ngày học giảng viên và học viên đều có phần đánh giá kết quả của ngày học thông qua các câu hỏi như:

- Điều gì mà anh chị thấy bổ ích nhất trong buổi học ngày hôm nay? (yêu cầu ghi

trên bìa màu xanh)

- Điều gì mà anh chị thấy còn băn khoăn hoặc chưa hiểu rõ? (yêu cầu ghi trên bìa

màu vàng)

Thông qua các tờ bìa màu học viên và giảng viên đã cùng nhau giải quyết các vấn

đề và các thắc mắc của học viên ngay tại lớp

Khoá học đã đáp ứng được 87.5% các mong đợi của học viên

Trang 11

Bảng 5: Mức độ đáp ứng của khoá học đối với mong đợi của học viên

84 85 86 87 88 89 90

1 Khoá 1 2 Khoá 2 3 Khoá 3 4 Khoá 4

VI Các đề xuất của học viên:

Hầu hết các học viên của các khoá học đều đều bày tỏ quan điểm đồng tình về

sự cần thiết phải đổi mới nội dung phương pháp lập kế hoạch phù hợp với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và nền kinh tế thị trường cũng như đánh giá cao nổ lực của Vụ Kế hoạch Bộ Nông nghiệp và PTNT trong việc đổi mới lập kế hoạch tại Bộ và cung cấp, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm cho các Sở Nông nghiệp và PTNT

Một số học viên chia sẻ ngay tại lớp học, một số thông qua phiếu đánh giá chia

sẻ nguyện vọng muốn được tham gia các khoá học tương tự hoặc những khoá học nâng cao về lập kế hoạch, giám sát và đánh giá thực hiện kế hoạch và đồng thời mong muốn Vụ Kế hoạch tổ chức hội thảo/hội nghị luân phiên mỗi năm một lần để những người làm công tác kế hoạch tại các tỉnh được giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm với nhau

và cập nhật những kiến thức và kinh nghiệm mới trong lập kế hoạch, giám sát và đánh giá thực hiện kế hoạch Tuy vậy, nhiều học viên cũng băn khoăn cho rằng việc áp dụng ngay những đổi mới này vào kế hoạch 2010 là khó khăn nếu không có sự hậu thuẫn từ lãnh đạo Tỉnh và Sở Nông nghiệp và PTNT

Trang 12

D TÓM TẮT DIỄN BIẾN CỦA KHOÁ HỌC

1 Phần khai mạc khoá học

TS Trang Hiếu Dũng, Vụ trưởng

Vụ Kế hoạch kiêm Giám đốc dự án chủ trì

các khoá đào tạo Trong phần khai mạc

đã nêu bật sự cần thiết phải đổi mới lập

kế hoạch, giám sát và đánh giá thực hiện

kế hoạch, tiến trình và những kết quả

trong công tác đổi mới lập kế hoạch tại

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

và cho rằng phương pháp lập kế hoạch

dựa trên kết quả, sử dụng khung logic để

thể hiện nội dung kế hoạch, xây dựng hệ

thống giám sát đánh giá thực hiện kế

hoạch là xu hướng tất yếu

TS Trang Hiếu Dũng trình bày mục đích và nội dung khoá học

TS Trang Hiếu Dũng khẳng định: hiện nay, Chính phủ đang đẩy mạnh quá trình cải cách hành chính; Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã nhiều năm triển khai công tác đổi mới lập kế hoạch; Bộ Tài chính đang triển khai thí điểm việc xây dựng kế hoạch chi tiêu trung hạn; Bộ Nông nghiệp và PTNT đã tiến hành đổi mới lập kế hoạch ở các Cục/Vụ thuộc Bộ và cam kết sẽ hỗ trợ các Sở trong tiến trình đổi mới lập kế hoạch Chính vì vậy, các khoá tập huấn cho cán bộ kế hoạch các Sở Nông nghiệp và PTNT về đổi mới lập kế hoạch là khởi động cần thiết và công tác đổi mới lập kế hoạch tại các Sở Nông nghiệp

và PTNT là cần thiết và không còn là quá sớm

2 Ổn định tổ chức lớp

- Trước khi bắt đầu chương trình học, các học viên được làm quen với nhau và tự giới thiệu về mình với các thông tin ngắn gọn như họ tên, nơi công tác và số năm kinh nghiệm trong công tác lập kế hoạch

- Chia nhóm: Ban đầu học viên tự chọn nhóm (theo 4 nhóm) với tiêu chí chung là cân bằng giới Mục đích: để học viên tự tin hơn trong buổi đầu gặp gỡ Sau đó, mỗi ngày học viên sẽ được đổi nhóm bằng nhiều hình thức khác nhau như bốc thăm,

- Các trưởng nhóm và người phụ trách học tập và người phụ trách về không khí lớp học (hoạt náo viên) được lựa chọn một cách ngẫu nhiên (theo cách bốc thăm) Mục đích: trách nhiệm và cơ hội là đồng đều

Trang 13

3 Phần đánh giá trước khoá học:

- Mục đích của phần này là giúp cho giảng

viên, ban tổ chức khoá học cũng như học

viên chia sẻ những mong đợi và những e

ngại (lăn tăn) trước khoá học

- Phương pháp: Học viên mỗi người được

phát 2 tờ bìa màu xanh (ghi những mong

đợi) và màu vàng (ghi những điều mà họ còn

lăn tăn) Sau 5 phút những tờ bìa màu này

được thu lại và đánh tráo lẫn nhau và phát lại

một cách ngẫu nhiên cho các nhóm, sau đó

mỗi người sẽ đọc tờ bìa màu mà ngẫu nhiên

1 Sẽ nắm được những nội dung phương pháp đổi mới trong lập kế

hoạch, giám sát và đánh giá thực hiện kế hoạch mà lớp học đã chia

3 Tiếp thu được những kiến thức mới về công tác đổi mới lập kế

hoạch, giám sát và đánh giá phụ hợp với thực tế đang diễn ra ở địa

phương trong cơ chế thị trường hiện nay

5

4 Tiếp thu thêm về phương pháp và công cụ lập kế hoạch, mô hình

lập kế hoạch mới

3

5 Hy vọng nắm được phương pháp và chỉ tiêu đánh giá kế hoạch 1

6 Qua khoá học sẽ thêm được nhiều kinh nghiệm thực tế trong lập kế

7 Phân biệt được rõ kế hoạch trước đây vẫn làm và sau khi học đổi 2

Trang 14

Nội dung Số ý

kiến

mới công tác kế hoạch

9 Phối hợp chặt chẽ với Bộ và các tỉnh xây dựng kế hoạch đáp ứng

yêu cầu và tình hình mới

1

12 Công tác lập kế hoạch còn sự đồng bộ giữa các ngành, các cấp 2

13 Tiếp tục các lớp tập huấn cho cán bộ kế hoạch cấp Sở 6

E ngại

2 Chương trình sẽ rất khó để có thể thay đổi được tư duy, cách suy

nghĩ của việc đổi mới KH

1

3 Hệ thống chỉ tiêu kế hoạch chưa phù hợp với điều kiện thực tế ở địa

4 Thời gian 3 ngày với kiến thức như vậy có tiếp thu được hết không 3

5 Sau khi đổi mới KH thì chức năng, nhiệm vụ của phòng KH cấp cơ

sở có những nhiệm vụ gì

1

6 Không tham gia đầy đủ thời gian tập huấn vì phải làm việc cơ quan 1

7 Làm thế nào để lãnh đạo và các đơn vị trong ngành cùng hiểu và

tham gia phương pháp lập kế hoạch và đánh giá thực hiện kế hoạch

8 Khó thực hiện ở địa phương vì chỉ đổi mới trong ngành nông nghiệp 11

9 Thời gian tập huấn ngắn sợ không nắm bắt hết được kiến thức 2

Trang 15

4 Phần nội dung liên quan đến lập kế hoạch

4.1 Vai trò của lập kế hoạch trong nền kinh tế thị trường

Mục đích của phần này là giúp cho học viên

thấy được vai trò của kế hoạch và liệu trong

nền kinh tế thị trường có cần đến kế hoạch

không, các loại kế hoạch và sự cần thiết phải

đổi mới nội dung và phương pháp lập kế

hoạch trong nền kinh tế thị trường

Trong phần này, giảng viên dùng phương

pháp động não, khơi gợi cho học viên đưa ra

các ý kiến, từ đó giảng viên đưa ra ý kiến của

giảng viên để học viên thảo luận

Đánh giá: Phần này chủ yếu liên quan đến

kinh nghiệm của học viên trong công tác lập kế hoạch của đơn vị, nên một số học viên ít thâm niên trong công tác lập kế hoạch ít đưa ra ý kiến hơn

4.2 Giới thiệu kinh nghiệm trong lập kế hoạch của một số quốc gia trên thế giới:

Giảng viên đã giới thiệu mô hình lập

kế hoạch ở một số nước

• Các nước áp dụng kế hoạch phi chính thức

• Các nước áp dụng kế hoạch chính thức: mô hình KH định hướng, KH thúc đẩy

• Mô hình kế hoạch tập trung mệnh lệnh

• Bài học thành công về sử dụng công cụ kế hoạch ở Hàn Quốc

Sau đó, giảng viên và học viên cùng thảo luận đưa ra kết luận

Đánh giá: Phần này chủ yếu mang tính giới thiệu và minh hoạ cho phần "Vai trò

của kế hoạch trong nền kinh tế thị trường" với các thông tin rất hữu ích nên phần này học viên lắng nghe chăm chú hơn

4.3 Các công cụ lập kế hoạch

- Giảng viên đã nêu bật những khác biệt chính giữa cách lập kế hoạch truyền thống (lập KH dựa trên đầu vào) với cách lập KH theo phương pháp mới (lập KH dựa trên kết quả)

Trang 16

- Giới thiệu phương pháp lập kế hoạch có sử

dụng khung logic

- Sau phần trình bày của giảng viên, các học

viên đã làm bài tập thực hành theo nhóm: xây

dựng cây vấn đề, từ cây vấn đề xây dựng cây

mục tiêu, từ cây mục tiêu đưa vào khung lô

gíc: xác định mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể

và các đầu ra

- Từ bài tập thực hành giảng viên đã giúp cho

học viên xây dựng tư duy lô gíc, phân biệt được mục tiêu tổng thể, mục tiêu cụ thể, đầu ra

Đánh giá: Qua bài tập này các học viên đã hiểu được phương pháp lập kế hoạch sử

dụng khung logic, phân biệt được các cấp độ trong khung logic và thấy được sự cần thiết và lợi ích của việc sử dụng khung logic trong công tác lập kế hoạch

4.4 Những đổi mới trong công tác lập kế hoạch tại Bộ Nông nghiệp và PTNT

Phần này giới thiệu những đổi mới trong

nội dung và phương pháp lập kế hoạch hiện

đang thực hiện tại Bộ Nông nghiệp và PTNT:

Xây dựng khung kế hoạch 5 năm ngành, kế

hoạch 5 năm ngành sử dụng bộ chỉ số và

khung lô gíc, kế hoạch hàng năm theo bộ

khuôn mẫu kế hoạch chung,

Giảng viên đã sử dụng phương pháp

thuyết trình, thảo luận tập thể và thảo luận

nhóm

Đánh giá: Phần này đưa đến một không khí mới cho lớp học, học viên tỏ ra rất

quan tâm theo dõi và mong muốn được áp dụng những đổi mới này tại địa phương

Sản phẩm thảo luận nhóm

5 Những khái niệm cơ bản về Giám sát – đánh

giá thực hiện kế hoạch:

- Giảng viên đã giới thiệu các khái niệm cơ bản

trong Giám sát và Đánh giá

- Giảng viên chú trọng nêu bật Giám sát đánh giá

thực hiện kế hoạch là một phần của công tác quản

lý và có mối quan hệ mật thiết với lập kế hoạch

Hệ thống giám sát với những công cụ hữu hiệu

Trang 17

giúp cho công tác quản lý đạt hiệu quả cao và đảm bảo đạt được những mục tiêu đã

đề ra trong kế hoạch đã được giới thiệu cho các học viên, qua đó các học viên hiểu

rõ hơn tầm quan trọng và những mối quan hệ giữa lập kế hoạch, công tác giám sát đánh giá thực hiện kế hoạch trong công tác quản lý

- Giảng viên cũng giúp học viên phân biệt giữa giám sát và đánh giá, cách sử dụng

các công cụ để đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch

- Sau khi xác định mục tiêu và chỉ số thì phân tích giả định trong khung logic cũng là một phần quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch Việc phân tích kỹ càng các rủi ro liên quan đến thực hiện

kế hoạch và các biện pháp ứng phó với rủi ro đó sẽ giúp giảm thiểu các rủi

ro có thể xảy ra Các học viên đã làm quen với việc xác định những rủi ro trong việc lập kế hoạch thông qua các bài tập tổng hợp khung logic

- Với ví dụ cụ thể về chỉ số của ngành nước : “tỷ lệ dân nông thôn sử dụng nước sạch”, các học viên đã thảo luận trong nhóm để phân tích chỉ số đó trên cơ sở tiêu chí “SMART” Qua phân tích các nhóm đều cho rằng chỉ số đó đạt được các tiêu chí này

- Cũng với bài tập trên, các nhóm đã xác định

những nguồn lực và thông tin cho việc giám

sát và đánh giá Kết quả là các nhóm đã liệt kê

được những loại thông tin cần thiết phục vụ

cho việc giám sát chỉ số đó và những nguồn

lực cần thiết như nhân lực, vật lực ở các cấp

để thu thập thông tin cho chỉ số đó

- Để hoàn thiện phương pháp xây dựng khung

logic, các học viên đã làm một bài tập tổng hợp

với ví dụ về khung logic của dự án nâng cấp

đô thị Cần Thơ Trong bài tập này, giảng viên

đã phát cho mỗi nhóm nội dung của khung logic đã được cắt nhỏ ra từ khung logic trên và yêu cầu các nhóm dán những nội dung thích hợp vào khung logic trống Sau khi thảo luận các nhóm trình bày kết qủa của nhóm cho cả lớp và cùng nhau phân tích kết quả đó Các nhóm cũng có thể so sánh kết quả của nhóm mình với đáp án

đã có sẵn do giảng viên cung cấp Bài tập này đã giúp học viên hiểu được cách xây dựng khung logic một cách đầy đủ với các chỉ số, những giả định quan trọng

- Các bài tập về xác định nguồn lực và thông tin cho việc giám sát và đánh giá cũng được các học viên phân tích kỹ càng với sự tham gia của các nhóm dưới sự hướng dẫn của giảng viên

Trang 18

- Với sáng kiến của Ban tổ chức lớp học, các nhóm đã thi đua nhau để đạt được kết quả cao nhất và nhận phần thưởng của Ban tổ chức lớp

Đánh giá: Học viên được trải nghiệm qua các bài tập thực tế và đã có thể xây dựng

được 1 khung lô gíc hoàn chỉnh

6 Phương thức trao đổi thông tin giữa Bộ và các địa phương

- Giảng viên đã giới thiệu về các phương thức trao đổi thông tin, trong đó Internet được xem là một công cụ hữu hiệu nhất trong việc trao đổi thông tin đảm bảo nhanh chóng - kịp thời - chính xác

- Vụ KH đã giới thiệu trang Thông tin điện tử của Vụ và cách thức truy cập và tìm thông tin trên trang web Các học viên qua đó có thể cập nhật những thông tin liên quan thường xuyên hơn đồng thời cung cấp những thông tin của tỉnh cho Vụ KH để đưa lên trang web

7 Các hoạt động thi đua và vui vẻ trong lớp:

Ngay từ khi bắt đầu khoá học, bằng hình

thức bốc thăm 1 cán sự phụ trách về tinh thần

của lớp học đã được tìm ra Đây là người có

nhiệm vụ đảm bảo không khí lớp học luôn vui vẻ,

tránh nhàm chán và căng thẳng, và cũng là

người tổ chức các hoạt động "ngoại khoá" cho

lớp học

Trong quá trình học tập tại lớp, một số

hoạt động đã được thực hiện như:

1 Xây dựng 1 quỹ lớp: thu từ những học viên

đến muộn, quỹ này sẽ dùng làm phần thưởng cho các nhóm có kết quả học tập tốt

Các phần thưởng thay đổi theo ngày (không mang giá trị về vật chất mà chủ yếu mang giá trị cổ vũ về tinh thần) và không công bố giải thưởng trước, các giải thưởng này đều được cho vào phong bì dán kín Các phong bì giải thưởng gồm:

- 1 tràng pháo tay của lớp

- Được chỉ định 1 nhóm khác hoặc 1 người khác làm theo yêu cầu của mình (hát một bài, )

- Được tặng một hộp bút

- Được mời đi uống cà phê,

2 Thi đua giữa các nhóm: các nhóm sau khi làm các bài tập và trình bày kết quả thảo luận sẽ được các nhóm khác đánh giá cho điểm để tìm ra nhóm nào được nhận

Lớp học giao lưu với Sở Nông nghiệp và

PTNT tỉnh Phú Thọ

Trang 19

phần thưởng Tuy nhiên khi phát phần thưởng nhóm đứng đầu được chọn phong bì trước

Mục đích: Động viên tinh thần học tập của học viên, tạo không khí vui vẻ cho lớp học

8 Thực hiện các đánh giá trong khoá học và cuối khoá học

8.1 Đánh giá trong khoá học:

Sau mỗi buổi học, cán sự học tập có trách nhiệm đánh giá kết quả của buổi học bằng nhiều hình thức khác nhau

Học viên được phát tờ bìa màu và được yêu cầu trả lời 2 câu hỏi:

- Điều gì mà anh chị thấy bổ ích nhất trong buổi học ngày hôm nay? (yêu cầu ghi trên bìa màu xanh)

- Điều gì mà anh chị thấy còn băn khoăn hoặc chưa hiểu rõ? (yêu cầu ghi trên bìa màu vàng)

Mục đích: giúp cho giảng viên giải đáp hết các thắc mắc của học viên và điều chỉnh bài

giảng và phương pháp cho ngày học tiếp theo

hoặc:

Tất cả các học viên được yêu cầu trả lời câu hỏi: Những nội dung đã học trong ngày ?

Phương pháp: Trả lời theo vòng, mỗi người trả lời một ý (nội dung), người sau trả lời

không được lặp lại ý của người trước

Mục đích: giúp cho học viên hồi tưởng lại (refreshing) những nội dung đã học, thông

qua sự đóng góp của nhiều người, tất cả bức tranh tổng thể về những nội dung đã được học trong ngày được hình dung lại trong mỗi học viên

8.2 Đánh giá cuối khoá học:

Học viên thực hiện qua 2 đánh giá:

(i) một đánh giá mang tính chia sẻ và (ii) một đánh giá thông qua phiếu đánh giá

(i) Đánh giá chia sẻ: Học viên được phát tờ bìa màu và được yêu cầu trả lời câu hỏi,

mỗi khoá có các câu hỏi khác nhau ví dụ:

− Điều mà anh chị ấn tượng nhất về khoá học này là gì?

− Sau khi trở về cơ quan, lãnh đạo của anh (chị) hỏi là : Khoá học thế nào? Anh

chị trả lời ra sao?

− Khi về nhà, người thân của anh (chị) như vợ hoặc chồng hỏi về chuyến đi của

anh chị ra sao, thì anh chị trả lời thế nào?

− Điều cuối cùng các anh chị muốn chia sẻ tại khoá học này là gì?

− Phương pháp: Học viên viết trên tờ bìa màu sau đó Ban tổ chức thu lại, đánh

tráo tập bìa màu và phát lại một cách ngẫu nhiên cho từng người và mỗi người sẽ đọc tờ mà mình nhận được

Ngày đăng: 06/07/2020, 22:48

HÌNH ẢNH LIÊN QUAN

II. Đánh giá về nội dung - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
nh giá về nội dung (Trang 7)
Bảng 1: Đánh giá của học viên về hiệu quả của khoá học đối với công việc thực tế của học viên:  - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
Bảng 1 Đánh giá của học viên về hiệu quả của khoá học đối với công việc thực tế của học viên: (Trang 7)
Bảng 2: Đánh giá của học viên về Nội dung và phương pháp thực hiện khoá học - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
Bảng 2 Đánh giá của học viên về Nội dung và phương pháp thực hiện khoá học (Trang 8)
1. Truyền đạ t rõ ràng - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
1. Truyền đạ t rõ ràng (Trang 9)
Bảng 3: Đánh giá của học viên về giảng viên của khoá học - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
Bảng 3 Đánh giá của học viên về giảng viên của khoá học (Trang 9)
Bảng 4: Đánh giá của học viên về công tác tổ chức và quản lý các khoá học: - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
Bảng 4 Đánh giá của học viên về công tác tổ chức và quản lý các khoá học: (Trang 10)
Bảng 5: Mức độ đáp ứng của khoá học đối với mong đợi của học viên - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
Bảng 5 Mức độ đáp ứng của khoá học đối với mong đợi của học viên (Trang 11)
3. Phần đánh giá trước khoá học: - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
3. Phần đánh giá trước khoá học: (Trang 13)
4 Tiếp thu thêm về phương pháp và công cụ lập kế hoạch, mô hình lập kế hoạch mới  - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
4 Tiếp thu thêm về phương pháp và công cụ lập kế hoạch, mô hình lập kế hoạch mới (Trang 13)
Giảng viên đã giới thiệu mô hình lập kế hoạch ở một số nước  - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
i ảng viên đã giới thiệu mô hình lập kế hoạch ở một số nước (Trang 15)
• Mô hình kế hoạch tập trung mệnh lệnh  - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
h ình kế hoạch tập trung mệnh lệnh (Trang 15)
6. Phương thức trao đổi thông tin giữa Bộ và các địa phương - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
6. Phương thức trao đổi thông tin giữa Bộ và các địa phương (Trang 18)
Ngay từ khi bắt đầu khoá học, bằng hình thức bốc thăm 1 cán sự phụ trách về  tinh th ầ n  của lớp học đã được tìm ra - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
gay từ khi bắt đầu khoá học, bằng hình thức bốc thăm 1 cán sự phụ trách về tinh th ầ n của lớp học đã được tìm ra (Trang 18)
Bảng 6- Bảng tổng hợp đánh giá của học viên khoá học tại TP Việt Trì, tỉnh Phú Thọ - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
Bảng 6 Bảng tổng hợp đánh giá của học viên khoá học tại TP Việt Trì, tỉnh Phú Thọ (Trang 21)
Bảng 7- Bảng tổng hợp đánh giá của học viên khoá học tại TP Đà Nẵng - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
Bảng 7 Bảng tổng hợp đánh giá của học viên khoá học tại TP Đà Nẵng (Trang 22)
Bảng 8- Bảng tổng hợp đánh giá của học viên khoá học tại TP Đà Lạt - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
Bảng 8 Bảng tổng hợp đánh giá của học viên khoá học tại TP Đà Lạt (Trang 23)
Bảng 9- Bảng tổng hợp đánh giá của học viên khoá học tại TP Cần Thơ - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
Bảng 9 Bảng tổng hợp đánh giá của học viên khoá học tại TP Cần Thơ (Trang 24)
8.15 -10.00 Mô hình lập kế hoạch và kinh nghiệm một  số nước  - DỰ ÁN "THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN" (MESMARD)
8.15 10.00 Mô hình lập kế hoạch và kinh nghiệm một số nước (Trang 31)

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w