SỰ KHÁC BIỆT QUAN ĐIỂM VỀ MỐI QUAN HỆ DÂN TỘC VÀ GIAI CẤP GIỮA QUỐC TẾ CỘNG SẢN VÀ NGUYỄN ÁI QUỐC

Bài viết trình bày sự khác biệt quan điểm về mối quan hệ dân tộc và giai cấp giữa Quốc tế Cộng sản và Nguyễn Ái Quốc. Trong đó nhóm đã cố gắng làm rõ những quan điểm về mối quan hệ dân tộc và giai cấp của Quốc tế Cộng sản, đồng thời làm sáng tỏ tính sáng tạo, tính khác biệt trong quan điểm của Nguyễn Ái Quốc về mối quan hệ dân tộc và giai cấp và việc vận dụng mối quan hệ đó trong thực tiễn cách mạng Việt Nam.

SỰ KHÁC BIỆT QUAN ĐIỂM VỀ MỐI QUAN HỆ DÂN TỘC VÀ GIAI

CẤP GIỮA QUỐC TẾ CỘNG SẢN VÀ NGUYỄN ÁI QUỐC

 Lê Thị Thùy - MSHV: 186022031506

 Nguyễn Lập Duy - MSHV: 186022031502

Đại Học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG TP.HCM

Lớp Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - đợt 1 khóa 2018

TÓM TẮT

Bài viết trình bày sự khác biệt quan điểm về mối quan hệ dân tộc và giai cấp giữa Quốc tế Cộng sản và Nguyễn Ái Quốc Trong đó nhóm đã cố gắng làm rõ những quan điểm về mối quan hệ dân tộc và giai cấp của Quốc tế Cộng sản, đồng thời làm sáng tỏ tính sáng tạo, tính khác biệt trong quan điểm của Nguyễn Ái Quốc

về mối quan hệ dân tộc và giai cấp và việc vận dụng mối quan hệ đó trong thực tiễn cách mạng Việt Nam

1 Đặt vấn đề

Nguyễn Ái Quốc là người cộng

sản đầu tiên vận dụng thành công học

thuyết Mác – Lê-nin vào trong cách

mạng thuộc địa, cụ thể là ở Việt Nam,

một nước nửa thuộc địa và phong

kiến Trong quá trình vận dụng đó,

Nguyễn Ái Quốc đã có những bước

sáng tạo đối với học thuyết Mác –

Lê-nin, cải biến sao cho phù hợp với tình hình và điều kiện thực tế của cách mạng Việt Nam

Học thuyết của chủ nghĩa Mác – Lê-nin là học thuyết khoa học sáng tạo, cung cấp quan điểm, phương pháp luận để nhận thức vấn đề dân tộc

và giai cấp Song, học thuyết Mác – Lê-nin ra đời trong phong trào đấu

tranh giai cấp và xem cuộc đấu tranh

giải phóng dân tộc là hình thức của

cuộc đấu tranh giai cấp Chính vì thế,

trong học thuyết Mác – Lê-nin chưa

tiếp cận đến vấn đề đấu tranh giải

phóng dân tộc một cách toàn diện Do

đó, Quốc tế Cộng sản, trong quá trình

hình thành và phát triển, cũng vận

dụng học thuyết Mác – Lê-nin cũng

chưa thể nhìn nhận vấn đề giải phóng

dân tộc và vấn đề dân tộc thuộc địa

chưa thể sâu sát

Nguyễn Ái Quốc đi từ chủ

nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác –

Lê-nin, từ đó Người phát huy truyền

thống yêu nước của dân tộc Việt Nam

hướng theo con đường cách mạng vô

sản Trong đó ý thức đấu tranh giải

phóng dân tộc là tiền đề, là động lực

để Nguyễn Ái Quốc giác ngộ chủ

nghĩa Mác – Lê-nin và tiếp thu về tư

tưởng giai cấp Do đó, trong quá trình

vận dụng vào tình hình thực tiễn cách

mạng Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc đã

có những bước sáng tạo phù hợp Sự

sáng tạo này có thể biểu hiệu qua sự

khác biệt trong lý luận về mối quan hệ dân tộc và giai cấp giữa Quốc tế Cộng sản và Nguyễn Ái Quốc

2 Quan điểm của Quốc tế Cộng sản

về mối quan hệ dân tộc và giai cấp

Đối với hoàn cảnh đặc thù của châu âu, vấn đề dân tộc đã được giải quyết từ thời của cuộc cách mạng dân chủ tư sản, mâu thuẫn chủ yếu còn lại

ở châu Âu là mâu thuẫn đối kháng giai cấp Cho nên khi tiếp cận vấn đề dân tộc, các nhà lý luận của chủ nghĩa Mác – Lê-nin nhấn mạnh đến vai trò của nhân tố kinh tế - xã hội, vai trò của nhân tố giai cấp thì mới có thể hiểu được mối quan hệ giữa dân tộc

và giai cấp

Các nhà lý luận Mác – Lê-nin xem quan hệ giai cấp – với tư cách là sản phẩm trực tiếp của phương thức sản xuất trong xã hội có giai cấp - là nhân tố xét đến cùng có vai trò quyết định đối với sự hình thành dân tộc1, đối với xu hướng phát triển của dân

1 I.V Stalin, “Chủ nghĩa Mác và vấn đề dân tộc”,

1957, Nxb Sự thật, tr.27.

tộc, quy định tính chất mối quan hệ

giữa các dân tộc

- Về lực lượng của cách mạng

Các nhà lý luận Mác – Lê-nin

xem áp bức giai cấp là nguyên nhân

sâu xa của áp bức dân tộc Nếu một

dân tộc này áp bức dân tộc khác thì

bản chất là giai cấp thống trị của dân

tộc này, đi áp bức dân tộc khác, trong

đó nhân dân lao động của dân tộc bị

áp bức là đối tượng bị áp bức nặng nề

nhất Do đó, Quốc tế Cộng sản xem

trước sau nhân tố giai cấp là nhân tố

cơ bản của phong trào giải phóng dân

tộc

Do đó, Quốc tế Cộng sản luôn

nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của giai

cấp công nhân đối với phong trào giải

phóng dân tộc ở các nước thuộc địa

và xem giai cấp vô sản phải trở thành

“lãnh tụ dân tộc” Thực hiện liên

minh công – nông để hai giai cấp này

trở thành lực lượng nòng cốt và chủ

đạo của cách mạng giải phóng dân

tộc

Trong thư của Ban Phương Đông gửi Đảng Cộng sản Đông Dương ngày 13/11/1930 đã viết:

“Động lực của cách mạng Đông

Dương là giai cấp vô sản và giai cấp

văn kiện của mình, Quốc tế Cộng sản tiếp tục khẳng định lại quan điểm đó:

“Những động lực chính của c.m (cách

Trong các bức thư gửi những người cộng sản Đông Dương tháng 10/1929 hay sau này 3/8/1934, Quốc tế Cộng sản tiếp tục khẳng định lại quan điểm xem công nông là động lực, là nguồn gốc chủ yếu của cách mạng

- Về nhiệm vụ chủ yếu của cách mạng

Nếu như các nhà lý luận Mác – Lê-nin xem áp bức giai cấp là nguyên nhân sâu xa của áp bức dân tộc, thì đồng thời họ cũng xem áp bức dân tộc

có những tác động mạnh mẽ lại đối với áp bức giai cấp, nó nuôi dưỡng áp

2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002, t.2, tr.277.

3 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998, t.2, tr.291.

bức giai cấp và làm sâu sắc mâu thuẫn

giai cấp Từ giữa thế kỷ XIX, Mác đã

nhắc đến vấn đề này trong việc phân

tích ách áp bức dân tộc của Anh đối

với Ailen, và khi chủ nghĩa tư bản đi

vào giai đoạn đế quốc chủ nghĩa,

Lê-nin cũng đã nhiều lần chỉ rõ ra rằng

mâu thuẫn chủ yếu của các dân tộc bị

áp bức là mâu thuẫn giữa các dân tộc

bị áp bức và chủ nghĩa đế quốc nói

chung, và xem cuộc cách mạng giải

phóng các dân tộc thuộc địa phải gắn

với đấu tranh giai cấp

Theo đó, mối quan hệ giữa đấu

tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc

cũng không phải là một chiều từ đấu

tranh giai cấp tác động vào đấu tranh

dân tộc Ngược lại, đấu tranh dân tộc

tác động mạnh mẽ vào đấu tranh giai

cấp Các nhà lý luận chủ nghĩa Mác –

Lê-nin cho rằng khi dân tộc chưa

giành độc lập, thì giai cấp biểu trưng

cho phương thức sản xuất tiến bộ, sẽ

mong muốn trở thành giai cấp dân

tộc, do đó giai cấp đó sẽ đi đầu trong

phong trào giải phóng dân tộc, phải

thực hiện nhiệm vụ giải phóng dân tộc Thành quả đầu tiên của các cuộc cách mạng tư sản ở Itali, Đức, Áo, Ba Lan đó là giành độc lập và thống nhất dân tộc Giai cấp tư sản ở các nước ấy khi còn là giai cấp cách mạng đã nêu cao những khẩu hiệu dân tộc để tập hợp quần chúng vào trong lực lượng của mình, song, khi chính quyền đã vào rơi vào giai cấp tư sản, giai cấp tư sản đã trở thành giai cấp thống trị, thì lợi ích dân tộc của giai cấp tư sản lúc này bản chất không khác gì lợi ích của chính giai cấp tư sản, những điều này

đã hoàn toàn chứng kiến trong các cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa cuối thế kỷ XIX, chiến tranh thế giới lần thứ nhất và cả mở đầu chiến tranh thế giới lần thứ hai

Do đó, đi từ những kết luận về ách áp bức dân tộc sẽ làm mâu thuẫn giai cấp trở nên trầm trọng, đi từ kết luận giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ phải trở thành giai cấp dân tộc, Quốc tế Cộng sản đã

đi đến những kết luận rằng: cuộc cách

mạng dân tộc giải phóng trong thời

đại hiện nay là cuộc đấu tranh giai

cấp, trong đó hình thức đấu tranh dân

tộc là hình thức đầu tiên, mở đầu cho

cuộc đấu tranh giai cấp

- Về mối quan hệ giữa cách mạng ở

một quốc gia và cách mạng thế giới

Trước nhất, những nhà lý luận

chủ nghĩa Mác – Lê-nin xem rằng dân

tộc là một hình thức của cộng đồng

người gắn liền với xã hội có giai cấp,

có các thể chế chính trị và nhà nước

Trong tác phẩm của I.V Stalin “Chủ

nghĩa Mác và vấn đề dân tộc” viết

năm 1913 tại Áo, đã được Lê-nin

nhiệt liệt tán thành, I.V Stalin cho

rằng cộng đồng dân tộc ở Tây Âu ra

đời kể từ bước vào thời đại chủ nghĩa

tư bản, khi phương thức sản xuất tư

bản chủ nghĩa ngày càng trở nên

chiếm ưu thế và xóa bỏ sự cát cứ của

các vùng lãnh địa phong kiến, hình

thành nên một quốc gia dân tộc thống

nhất, một chính phủ thống nhất và

một hệ thống pháp luật thống nhất

Chính vì thế, những nhà lý luận chủ

nghĩa Mác – Lê-nin xem rằng vấn đề dân tộc thực chất là hệ quả của vấn đề giai cấp

Đồng thời, các nhà lý luận chủ nghĩa Mác – Lê-nin cũng xem rằng cách mạng giải phóng dân tộc cũng là

hệ quả của cuộc đấu tranh giai cấp do

đó cách mạng giải phóng dân tộc thực chất cũng là cuộc đấu tranh giai cấp, đồng thời cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa cũng là một bộ phận thống nhất của mặt trận đấu tranh của giai cấp ở chính quốc, và chỉ khi nào cuộc đấu tranh giai cấp ở chính quốc giành được thắng lợi thì đồng thời ở thuộc địa cũng giành thắng lợi

- Về con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội

Trong Luận cương tại Đại hội

VI Quốc tế Cộng sản, tại mục thứ ba:

Chiến lược và sách lược của các đảng cộng sản Trung Quốc, Ấn Độ và các thuộc địa tương tự, Quốc tế Cộng

sản đã khẳng định nhiệm vụ trọng tâm

và chủ yếu của cách mạng thuộc địa

và nửa thuộc địa đó là cách mạng dân

chủ tư sản – đồng thời chuẩn bị những

tiền đề cho chuyên chính vô sản và

cách mạng xã hội chủ nghĩa4

Trong đó cách mạng dân chủ tư

sản làm nhiệm vụ đấu tranh giai cấp,

tạo nên những tiền đề của chuyên

chính vô sản để làm cơ sở, nền tảng đi

lên chủ nghĩa xã hội Như vậy, xuyên

suốt trong quá trình phát triển của

cách mạng thì Quốc tế Cộng sản luôn

xem xét vấn đề ở thuộc địa là vấn đề

giai cấp

3 Quan điểm của Nguyễn Ái Quốc

về mối quan hệ dân tộc và giai cấp

Nguyễn Ái Quốc là điển hình

mẫu mực về việc giải quyết đúng đắn

mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp

trong tiến trình cách mạng Việt Nam

Quan điểm của Nguyễn Ái Quốc

không chỉ chứng minh tính đúng đắn

của học thuyết Mác – Lê-nin, đồng

thời còn biểu trưng cho sự sáng tạo

học thuyết Mác – Lê-nin ứng dụng

4 Nguyễn Thành, Quốc tế Cộng sản với vấn đề

dân tộc và thuộc địa, Nxb sách giáo khoa

Mác-Lê-nin, Hà Nội, 1987, tr.121

vào điều kiện thực tiễn của cách mạng Việt Nam

Nguyễn Ái Quốc quan điểm rằng sự gắn bó hữu cơ về 2 tiến trình đấu tranh cách mạng: giải phóng dân tộc và cách mạng vô sản Nguyễn Ái Quốc đã đưa ra kết luận sau những năm tháng bôn ba khắp năm châu để tìm kiếm con đường giải phóng dân

tộc: “Muốn cứu nước giải phóng dân

tộc không có con đường nào khác

Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc và giai cấp của Nguyễn Ái Quốc được thể hiện qua những vấn đề như sau:

- Về vấn đề lực lượng cách mạng

Vì Nguyễn Ái Quốc xem cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam muốn thành công thì phải đi theo quỹ đạo và trở thành một bộ phận khăng khít của cách mạng vô sản

Cuộc cách mạng của nhân dân Việt Nam phải dựa vào lực lượng chủ yếu là nhân dân Việt Nam lấy liên

5 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 2011, Hà Nội, t.1, tr.9.

minh công – nông là nòng cốt, do

Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo

toàn thể dân tộc làm cách mạng Nếu

không tập hợp được toàn thể dân tộc,

chỉ với lực lượng của công – nông thì

cách mạng chưa đủ tiềm lực và khả

năng làm cách mạng thành công, do

đó cần phải động viên toàn thể dân

tộc vào một mặt trận dân tộc thống

nhất để đưa cách mạng đến thắng lợi

hoàn toàn

- Về nhiệm vụ chủ yếu của cách mạng

Giải quyết mâu thuẫn giai cấp

giữa địa chủ và nông dân là một chủ

trương lớn của Đảng ta và quan điểm

của Nguyễn Ái Quốc Song trong

cuộc đấu tranh giải quyết mâu thuẫn

dân tộc trong lúc này đó là đánh đuổi

ngoại bang, giành độc lập dân tộc, cho

nên mâu thuẫn chủ đạo là mâu thuẫn

giữa thực dân xâm lược và toàn thể

dân tộc Việt Nam

Nguyễn Ái Quốc xem độc lập

tự do là khát vọng lớn nhất của các

dân tộc thuộc địa và nửa thuộc địa

Người từng viết: “Tự do cho đồng

bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đấy

là tất cả những điều tôi muốn, đấy là tất cả những điều tôi hiểu”6 Năm

1930, khi soạn thảo Cương lĩnh chính trị đầu tiên, Nguyễn Ái Quốc đã thể hiện vấn đề độc lập dân tộc hàng đầu khi đặt cách mạng tư sản dân quyền một cách độc lập và đứng đầu Tháng 5/1941, khi chủ trì Hội nghị lần thứ VIII BCHTW, Nguyễn Ái Quốc đã

chỉ rõ: “trong lúc này quyền lợi dân

Nguyễn Ái Quốc còn viết:

“Nếu không giải quyết được cấn đề

dân tộc, không đòi được độc lập tự do cho dân tộc, thì chẳng những dân tộc chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận giai cấp đến vạn năm

Như vậy, Nguyễn Ái Quốc xem vấn đề cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa đó là độc lập dân tộc, hay nói cách khác là xem trọng vấn đề dân

6 Trần Dân Tiên: Những mẫu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch, Nxb Chính trị Quốc gia,

Hà Nội, 1994, tr.44.

7 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, t.3, tr.198.

8 Văn kiện Đảng: toàn tập, Nxb Sự thật, Hà Nội,

1970, t.3, tr.48

tộc Đây cũng là điểm sáng tạo của

Nguyễn Ái Quốc

- Về quan hệ cách mạng Việt Nam và

cách mạng thế giới

Nguyễn Ái Quốc xem mối liên

hệ mật thiết giữa cánh mạng chính

quốc và cách mạng thuộc địa cũng

như là “2 đôi canh của một chú

chim”, thiếu một cánh thì chú chim

cũng khó sống trọng vẹn, vì thế cần

phải có một sự liên minh chặt chẽ

giữa vô sản ở chính quốc và nhân dân

các nước thuộc địa thì khi đó cách

mạng mới có thể thắng lợi

Nhưng Nguyễn Ái Quốc cũng

xem xét vấn đề một cách thận trọng

và sáng tạo, N guyễn Ái Quốc

cho rằng cách mạng giải phóng ở các

nước thuộc địa không chỉ đơn thuần

phụ thuộc một chiều vào cách mạng

chính quốc Đôi khi là ngược lại, cách

mạng giải phóng thuộc địa có thể xảy

ra khi trước tiên, được tiến hành một

cách chủ động, linh hoạt, sáng tạo để

có thể giành lấy thành công trước tiên

và quay trở lại hỗ trợ giai cấp vô sản

chính quốc Đây là một quan điểm đúng đắn nhưng đầy táo bạo và sự sáng tạo vô bờ về việc giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc và thuộc địa tại khu vực Đông Dương

Nguyễn Ái Quốc viết: “Ngày

mà hàng trăm triệu nhân dân châu Á

bị tàn sát và áp bức thức tỉnh để gạt

bỏ sự bóc lột đê tiện của bọn thực dân lòng tham không đáy, họ sẽ hình thành một lực lượng khổng lồ, và trong khi thủ tiêu một trong những điều kiện tồn tại của chủ nghĩa tư bản

là chủ nghĩa đế quốc, họ có thể giúp

đỡ những người anh em mình ở phương Tây trong nhiệm vụ giải

- Về con đường tiến lên chế độ xã hội chủ nghĩa

Nguyễn Ái Quốc xem rằng để

có thể quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội

có thể được tiến hành bằng nhiều con đường khác nhau, trong đó mỗi con đường cần được tự tìm hiểu, phương thức, cách thực tiến lên cũng cần

9 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 1995, Hà Nội, t.1, tr.36.

được nghiên cứu kỹ lưỡng để có thể

phù hợp với những điều kiện riêng

của một quốc gia, đặc điểm riêng

Tránh những biện pháp giáo điều, dập

khuôn hình thức

Trong Cương lĩnh Chính trị đầu

tiên của Đảng, Nguyễn Ái Quốc viết:

“làm tư sản dân quyền cách mạng và

thổ địa cách mạng để đi tới xã hội

cộng sản”10

Sau này tại Đại hội II của

Đảng, cách mạng Việt Nam được xác

định làm ba giai đoạn: Hoàn thành

giải phóng dân tộc; phát triển chế độ

dân chủ nhân dân; tiến tới chủ nghĩa

xã hội11

Sự hoạch định con đường phát

triển dân tộc trên đây của Nguyễn Ái

Quốc là điểm sáng tạo, mới mẻ, biện

chứng và phù hợp với thực tiễn cách

mạng Việt Nam

Kết luận

10 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn

tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002, t.2,

tr.2.

11 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn

tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, t.12,

tr.435 (Xem Luận cương cách mạng Việt Nam

của Tổng bí thư Trương Chinh và Chính cương

của Đảng Lao động Việt Nam).

Sự khác biệt trong quan điểm

về mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp giữa Quốc tế Cộng sản và Nguyễn

Ái Quốc biểu hiện cho sự sáng tạo về

tư duy của Nguyễn Ái Quốc trong việc vận dụng chủ nghĩa Mác – Lê-nin vào điều kiện thực tiễn của cách mạng Việt Nam

Nguyễn Ái Quốc căn cứ trên thực tiễn của cách mạng Việt Nam, không giáo điều, không rập khuôn máy móc các quan điểm giải quyết vấn đề dân tộc và giai cấp của Quốc tế Cộng sản, đã nhìn thấy những khuyết điểm trong học thuyết Mác – Lê-nin

về vấn đề dân tộc và giai cấp Những mặt hạn chế đó đã được Nguyễn Ái Quốc nghiên cứu, xem xét và sửa đổi sao cho phù hợp với tình hình cách mạng Việt Nam trong khi vẫn theo con đường cách mạng vô sản Sự thắng lợi của cách mạng Tháng Tám

và thực tiễn của cách mạng Việt Nam

đã cho thấy những quan điểm sáng tạo của Nguyễn Ái Quốc là hoàn toàn đúng đắn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Văn kiện Đảng: toàn tập, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1970, t.3

2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998, t.2

3 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002, t.2

4 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, t.12

5 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, t.3

6 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 1995, Hà Nội, t.1

7 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 2011, Hà Nội, t.1

8 Nguyễn Thành, Quốc tế Cộng sản với vấn đề dân tộc và thuộc địa, Nxb sách giáo khoa Mác-Lê-nin, Hà Nội, 1987

9 Trần Dân Tiên: Những mẫu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1994

10 I.V Stalin, “Chủ nghĩa Mác và vấn đề dân tộc”, 1957, Nxb Sự thật