TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM tại CỘNG ĐỒNG CHO học SINH lớp 9 TRONG dạy học môn SINH học ở các TRƯỜNG THCS, QUẬN bắc từ LIÊM, THÀNH PHỐ hà nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI BÙI THANH HUYỀN TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI CỘNG ĐỒNG CHO HỌC SINH LỚP 9 TRONG DẠY HỌC MÔN SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS, QUẬN BẮC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

BÙI THANH HUYỀN

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI CỘNG ĐỒNG CHO HỌC SINH LỚP 9 TRONG DẠY HỌC MÔN SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS, QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, NĂM - 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

BÙI THANH HUYỀN

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI CỘNG ĐỒNG CHO HỌC SINH LỚP 9 TRONG DẠY HỌC MÔN SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS, QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Giáo dục và phát triển Cộng đồng

Mã ngành: Thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ KIM QUÝ

HÀ NỘI, NĂM - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực nếu sai tôi hoànchịu trách nhiệm

Tác giả luận văn

BÙI THANH HUYỀN

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện đề tài “Tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy học môn Sinh học ở các trường THCS, Quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội”, tôi đã nhận được rất

nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của tập thể Ban giám hiệu, phòng Sau ĐH,các thầy cô giảng viên tham gia giảng dạy, cán bộ các phòng, ban chứcnăng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chânthành về sự giúp đỡ đó

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Kim

Quý-người thầy trực tiếp hướng dẫn khoa học và chỉ bảo cho tôi hoàn thành luậnvăn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong thực hiện đề tài nhưng chắc chắnrằng đề tài sẽ còn có những hạn chế, thiếu sót Tôi rất mong nhận được sựgóp ý chân thành của quý thầy cô, đồng nghiệp và những người quan tâmđến đề tài này

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

BÙI THANH HUYỀN

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤCiii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

7 Cấu trúc của luận văn 5

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI CỘNG ĐỒNG CHO HỌC SINH LỚP 9 TRONG DẠY MÔN SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu về đề tài 6

1.1.1 Những nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở nước ngoài 6

1.1.2 Nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở trong nước 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 11

1.2.1 Khái niệm hoạt động 11

1.2.2 Hoạt động trải nghiệm 11

1.2.3 Cộng đồng 14

1.2.4 Khái niệm về hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng 14

1.2.5 Môn sinh học 16

1.2.6 Tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học 16

1.3 Hoạt động dạy học môn Sinh học lớp 9 bậc THCS 17

1.3.1 Vị trí, vai trò môn Sinh học trong chương trình THCS 17

1.3.2 Mục tiêu dạy học môn Sinh học lớp 9 18

1.3.3 Nội dung dạy học môn Sinh học lớp 9 18

1.3.4 Phương pháp dạy học môn Sinh học lớp 9 21

1.3.5 Hình thức dạy học môn Sinh học 22

1.3.6 Phương tiện dạy học môn Sinh học 22

1.4 Nội dung tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học bậc THCS 23

1.4.1 Mục tiêu tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 23

1.4.2 Nội dung tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 24

1.4.3 Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 25

1.4.4 Hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 27

1.4.5 Phương tiện tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 30

1.4.6 Phối hợp thực hiện của các lực lượng giáo dục tham gia vào tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh THCS 30

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học bậc THCS 31

1.5.1 Năng lực quản lý, tổ chức, lãnh đạo của Hiệu trưởng 31

1.5.2 Năng lực của giáo viên- người tổ chức HĐTN tại cộng đồng cho học sinh 32

1.5.3 Cơ sở vật chất, phương tiện và thiết bị dạy học 32

1.5.4 Về cá nhân học sinh 33

1.5.5 Sự phối kết hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường 33 Kết luận chương 1 34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI CỘNG ĐỒNG CHO HỌC SINH LỚP 9 TRONG DẠY MÔN SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ, QUẬN BẮC TỪ LIÊM,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI 35

2.1 Khái quát tình hình kinh tế, xã hội và giáo dục quận Bắc Từ Liêm 35

2.1.1 Về kinh tế, xã hội 35

2.1.2 Về tình hình giáo dục 37

2.2 Tổ chức hoạt động khảo sát 37

2.2.1 Mục đích khảo sát 37

2.2.2 Nội dung khảo sát 37

2.2.3 Phương pháp khảo sát 38

2.2.4 Địa bàn khảo sát và khách thể khảo sát 38

2.2.5 Xử lí và đánh giá kết quả khảo sát 38

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học môn Sinh học bậc THCS 39

2.3.1 Thực trạng mục tiêu dạy học môn Sinh học 39

2.3.2 Thực trạng nội dung dạy học môn Sinh học 42

2.3.3 Thực trạng phương pháp dạy học môn Sinh học 43

2.3.4 Thực trạng hình thức dạy học môn Sinh học 45

2.3.5 Thực trạng phương tiện dạy học môn Sinh học 46

2.4 Thực trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học bậc THCS quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội 48

2.4.1 Nhận thức tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng môn sinh học lớp 9 48

2.4.2 Thực trạng nhận thức và thực hiện mục tiêu tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 49

2.4.3 Nội dung tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 52

2.4.4 Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 54

2.4.5 Hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9

môn Sinh học 56

2.4.6 Phương tiện tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 58

2.4.7 Đánh giá của học sinh về công tác tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học 60

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học bậc THCS quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội 62

2.6 Đánh giá chung về thực trạng 64

2.6.1 Điểm mạnh 64

2.6.2 Điểm yếu 65

2.6.3 Nguyên nhân 66

2.6.4 Những vấn đề cần giải quyết 66

Kết luận chương 2 68

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI CỘNG ĐỒNG CHO HỌC SINH LỚP 9 TRONG DẠY MÔN SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ, QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 69

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 69

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu giáo dục THCS 69

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng giáo dục 69

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 69

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 70

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 70

3.2 Một số biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học bậc THCS quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội 71

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV - HS và các lực lượng giáo dục về tầm quan trọng của tổ chức HĐTN cộng đồng cho học sinh lớp 9 ở

trường THCS 71

3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch tổ chức HĐTN cộng đồng môn sinh học cho HS lớp 9 đúng qui trình dựa trên định hướng của bộ giáo dục và đào tạo phù hợp với hoàn cảnh của nhà trường 74

3.2.3 Biện pháp 3: Bồi dưỡng nghiệp vụ, chuyên môn cho CBGV về tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy học môn Sinh học 77

3.2.4 Biện pháp 4: Chỉ đạo giáo viên đa dạng hóa các loại hình tổ chức trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh tạo của học sinh 80

3.2.5 Biện pháp 5: Nâng cao vai trò chủ thể của HS trong tổ chức HĐTN cộng đồng trong dạy môn sinh học lớp 9 82

3.2.6 Biện pháp 6: Đảm bảo các điều kiện, phương tiện để thực hiện tổ chức HĐTN cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy học môn Sinh học 85

3.2.7 Biện pháp 7: Tăng cường kiểm tra, đánh giá công tác tổ chức HĐTN cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy học môn Sinh học 87

3.3 Mối liên hệ giữa các biện pháp 90

3.4 Khảo nghiệm về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 91

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 91

3.4.2 Đối tượng khảo sát 91

3.4.3 Phương pháp khảo sát 92

3.4.4 Nội dung khảo sát 92

3.4.5 Kết quả khảo sát 92

Tiểu kết chương 3 96

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 97

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

PHỤ LỤC 105

GVBM : Giáo viên bộ môn

GVCN : Giáo viên chủ nhiệmHĐTN : Hoạt động trải nghiệm

PHHS : Phụ huynh học sinhTHCS : Trung học cơ sở

TN : Trải nghiệm

TPT : Tổng phụ trách

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

Bảng 1.1 Cấu trúc chương trình sinh học lớp 9 19 Bảng 2.1 Đối tượng tham gia khảo sát 38 Bảng 2.2 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV nhận thức tầm quan trọng của mục tiêu

dạy học môn Sinh học 40 Bảng 2.3 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về thực trạng nội dung dạy học môn

Sinh học 42 Bảng 2.4 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về thực trạng phương pháp dạy học môn

Sinh học 44 Bảng 2.5 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về thực trạng hình thức dạy học môn

Sinh học 45 Bảng 2.6 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về thực trạng phương tiện dạy học môn

Sinh học 47 Bảng 2.7 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về nhận thức tầm quan trọng của HĐTN

tại cộng đồng cho HS lớp 9 môn Sinh học 48 Bảng 2.8.a Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về kiến thức cần đạt được khi tổ chức

HĐTN tại cộng đồng cho HS lớp 9 môn Sinh học 49 Bảng 2.8.b Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về kỹ năng cần đạt được khi tổ chức

HĐTN tại cộng đồng cho HS lớp 9 môn Sinh học 50 Bảng 2.8.c Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về thái độ cần đạt được khi tổ chức

HĐTN tại cộng đồng cho HS lớp 9 môn Sinh học 51 Bảng 2.9 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về nội dung chuyên đề tổ chức HĐTN

tại cộng đồng cho HS lớp 9 môn Sinh học 53 Bảng 2.10 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về phương pháp tổ chức HĐTN tại

cộng đồng cho HS lớp 9 môn Sinh học 55 Bảng 2.11 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về các hình thức tổ chức HĐTN tại

cộng đồng cho HS lớp 9 môn Sinh học 57

Bảng 2.12 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về các phương tiện tổ chức HĐTN tại

cộng đồng cho HS lớp 9 môn Sinh học 59

Bảng 2.13 Đánh giá của các em HS về mức độ hiệu quả của những giờ học trải nghiệm tại cộng đồng 60

Bảng 2.14 Đánh giá của các em HS về mức độ mong muốn của những giờ học trải nghiệm tại cộng đồng 61

Bảng 2.15 Đánh giá của đội ngũ CBQL, GV về thực trạng các yếu tổ ảnh hưởng đến tổ chức HĐTN tại cộng đồng cho HS lớp 9 môn Sinh học 62

Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 92

Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất 94

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp 91

Sơ đồ 3.2 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 95

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đại ngày nay, khi giáo dục đào tạo trở thành một trong nhữngnhân tố thúc đẩy sự phát triển của các quốc gia thì chất lượng giáo dục cầnphải được chú trọng hơn bao giờ hết Trong đó, vai trò của người giáo viênnhân tố quan trọng quyết định sự thành bại của đổi mới giáo dục, quyết địnhchất lượng giáo dục Vì thế, giáo dục cần đổi mới căn bản và toàn diện theohướng chuẩn hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đòi hỏi nguồn nhân lực không nhữngchỉ đủ về số lượng mà còn phải có chất lượng Nguồn nhân lực đóng vai tròhết sức to lớn đối với sự phát triển của mỗi đơn vị, doanh nghiệp nói riêng vàcủa đất nước nói chung Kiến thức và sự hiểu biết về nguyên tắc đảm bảo chấtlượng ngày càng mở rộng hơn, logíc tất yếu đòi hỏi chất lượng đào tạo ngàycàng phải tốt hơn Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáodục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thực tiễnsang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, pháthuy tính chủ động, sáng tạo của người học Định hướng quan trọng trong đổimới PPDH là phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lựchành động, năng lực cộng tác làm việc của người học Đó cũng là những xuhướng quốc tế trong cải cách PPDH ở nhà trường

Trong chính sách phát triển giáo dục của nhiều nước đã chỉ rõ nếu không

có sự chuẩn bị về mặt con người để sẵn sàng đối phó với những thách thứcmới thì sẽ nhanh chóng bị tụt hậu Hiện nhiều nước trên thế giới đã và đangtiến hành cải cách giáo dục với mong muốn đó Các vấn đề phát triển nănglực người học, trong đó có năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn đã vàđang được các nước quan tâm trong xây dựng chương trình Luật Giáo dụcnăm 2019, điều 28.2 đã khẳng định về sự cần thiết phát triển năng lực này ở

HS: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,

chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.[34].

Nghị quyết 29 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn

diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến

khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học”[1] Do vậy đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học đang là

vấn đề cấp thiết đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở nước ta Ngành giáodục - đào tạo cần từng bước đổi mới, cải cách về cả chương trình, nội dung,phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá nhằm tạo nên thế hệ trẻ phát triểntoàn diện cả về trí tuệ lẫn nhân cách, đó là nguồn nhân lực lao động, sáng tạo,

là chủ thể xây dựng đất nước

Trong nhà trường phổ thông môn Sinh học gắn liền với thực tế sản xuất

và đời sống; có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Đặcbiệt, sinh học là môn học có nội dung kiến thức gần gũi và liên quan nhiềuđến thực tiễn cuộc sống Dạy học sinh học cần làm cho học sinh có ý thức vàbiết cách vận dụng các kiến thức sinh học vào thực tế đời sống, nhằm nângcao chất lượng cuộc sống Đặc biệt trong chương trình sinh học lớp 9, ngườigiáo viên cần phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinhcàng trở nên cần thiết hơn Để hướng đến cách tiếp cận mới trong dạy học cầnrèn luyện cho học sinh kỹ năng vận dụng giải quyết một số tình huống, tăngcường khả năng vận dụng tổng hợp, khả năng tự học, tự nghiên cứu của họcsinh đặc biệt thông qua hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng

Hiện nay, theo yêu cầu đổi mới, hoạt động trải nghiệm sáng tạo đã được

thì hoạt động trải nghiệm sáng tạo còn gặp nhiều khó khăn Giáo viên chưanắm bắt được cách dạy, nội dung chương trình vẫn mang tính hàn lâm, lýthuyết dẫn đến học sinh không có hứng thú học tập môn Sinh học và thiếuhiểu biết về môi trường xung quanh.

Chính vì những lý do trên, đề tài: “Tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy học môn Sinh học ở các trường THCS, Quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội” được chúng tôi chọn để

nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, đề tài đề xuất một sốbiện pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộngđồng cho học sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học ở các trường THCS, quậnBắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy mônSinh học ở các trường THCS quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp tổ chức dạy môn Sinh học lớp 9 ở các trường THCSthông qua hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng

4 Giả thuyết khoa học

Hoạt động dạy học môn Sinh học lớp 9 bậc THCS thông qua hoạt độngtrải nghiệm tại cộng đồng ở quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội hiện naycòn bộc lộ nhiều hạn chế về hình thức, phương pháp dạy học Nếu đề xuấtđược các biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinhlớp 9 trong dạy môn Sinh học ở các trường THCS, quận Bắc Từ Liêm, thànhphố Hà Nội một cách phù hợp, đồng bộ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả lĩnh

hội kiến thức, gia tăng hứng thú học tập và nâng cao khả năng tư duy, nănglực hành động cho học sinh trong cuộc sống thực tiễn

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộngđồng cho học sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học ở các trường THCS

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộngđồng cho học sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học ở các trường THCS, quậnBắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

5.3 Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức hoạtđộng trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học ởcác trường THCS, quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa… các tài liệu có liênquan: Sách, báo, tạp chí, luận văn, luận án, internet để kế thừa những kếtquả nghiên cứu và xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp quan sát sư phạm

Quan sát hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 trongdạy môn Sinh học ở các trường THCS, quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nộinhằm thu thập thông tin cần thiết cho luận văn

6.2.2 Phương pháp điều tra giáo dục

Thông qua phiếu điều tra, hệ thống câu hỏi phỏng vấn được xây dựngkhoa học và tiến hành điều tra, phỏng vấn đối với GV, CBQL, PPHS nhằmlàm rõ thực trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinhlớp 9 trong dạy môn Sinh học ở các trường THCS, quận Bắc Từ Liêm, thành

6.2.3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động giáo dục

Phân tích, đánh giá các sản phẩm hoạt động dạy môn Sinh học bậcTHCS thông qua hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng

6.2.4 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

Lập phiếu xin ý kiến của chuyên gia nhằm xây dựng được hệ thống bảngcâu hỏi, các tiêu chí đánh giá, các biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm tạicộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học ở các trường THCS,quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý những thông tin đãthu được

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn có 3 chương với nội dung như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận của tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộngđồng cho học sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học ở các trường THCS

Chương 2: Thực trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng chohọc sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học ở các trường THCS, quận Bắc TừLiêm, thành phố Hà Nội

Chương 3: Biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng chohọc sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học ở các trường THCS, quận Bắc TừLiêm, thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI CỘNG ĐỒNG CHO HỌC SINH LỚP 9 TRONG DẠY MÔN SINH HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Tổng quan nghiên cứu về đề tài

1.1.1 Những nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở nước ngoài

Hoạt động trải nghiệm được hầu hết các nước phát triển quan tâm, nhất là cácnước tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông theo hướng phát triển năng lực; chú

ý giáo dục nhân văn, giáo dục sáng tạo, giáo dục phẩm chất và kĩ năng sống

Cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI một số nước trên thế giới đã nghiêncứu và xây dựng chương trình chuyên trách về giáo dục giá trị sống, năm 1996UNICEF đã tổ chức hội thảo thu hút được sự tham gia của nhiều nhà Giáo dụchọc, Tâm lý học, 1998 tại Mỹ đã tiến hành tổ chức một số hoạt động giáo dụcgiá trị sống ở một số tiểu Bang và đã thu được những kết quả có giá trị Năm

2000 Mỹ đã lập ra một chương trình và một tổ chức phi lợi nhuận về vấn đềgiáo dục giá trị sống Tại Châu Á - Thái Bình Dương có mạng lưới về giáo dụcgiá trị sống và coi đây là một vấn đề giáo dục nhằm phát triển bền vững

Solovyev V.S nhà triết học Nga quan niệm trải nghiệm là sự tương tácgiữa con người với thế giới tự nhiên và xã hội

Cuối thế kỉ XX đầu thế kỉ XXI trong bối cảnh toàn cầu hóa, quốc tế hóahoạt động trải nghiệm được xem xét là hoạt động cơ bản để hình thành pháttriển năng lực thực tiễn, kỹ năng hành động cho học sinh, sinh viên, với ýnghĩa đó Hội đồng kinh doanh Úc và phòng thương mại, công nghiệp Úc với

sự bảo trợ của Bộ Giáo dục và Đào tạo khoa học Hội đồng quốc gia Úc đãxuất bản cuốn “Kĩ năng hành nghề cho tương lai” (2002);

Ở Singapore cục phát triển lao động WDA đã thiết lập hệ thống kĩ năngnghề ESS… Ở mỗi quốc gia có quan điểm khác nhau trong việc tổ chức cáchoạt động trải nghiệm để phát triển năng lực cho học sinh, sinh viên

- Netherlands: Thiết lập trang mạng nhằm trợ giúp những học sinh cónhững sáng tạo làm quen với nghề nghiệp Học sinh gửi hồ sơ sáng tạo (dựán) của mình vào trang mạng này, thu thập thêm những hiểu biết từ đây; mỗihọc sinh nhận được khoản tiền nhỏ để thực hiện dự án của mình.

-Vương quốc Anh: Cung cấp hàng loạt tình huống, bối cảnh đa dạng,phong phú cho học sinh và đòi hỏi phát triển, ứng dụng nhiều tri thức, kĩ năngtrong chương trình, cho phép học sinh sáng tạo và tư duy; giải quyết vấn đềlàm theo nhiều cách thức khác nhau nhằm đạt kết quả tốt hơn; cung cấp chohọc sinh các cơ hội sáng tạo, đổi mới, dám nghĩ, dám làm

- Đức: Từ cấp Tiểu học đã nhấn mạnh đến vị trí của các kĩ năng cá biệt,trong đó có phát triển kĩ năng sáng tạo cho trẻ; phát triển khả năng học độclập; tư duy phê phán và học từ kinh nghiệm của chính mình

-Nhật: Nuôi dưỡng cho trẻ năng lực ứng phó với sự thay đổi của xã hội,hình thành một cơ sở vững mạnh để khuyến khích trẻ sáng tạo

- Hàn Quốc: Mục tiêu hoạt động trải nghiệm sáng tạo hướng đến conngười được giáo dục, có sức khỏe, độc lập và sáng tạo Cấp Tiểu học và cấpTrung học cơ sở nhấn mạnh cảm xúc và ý tưởng sáng tạo, cấp Trung học phổthông phát triển công dân toàn cầu có suy nghĩ sáng tạo Năm 2009, chươngtrình giáo dục của Hàn Quốc đưa hoạt động trải nghiệm sáng tạo thành nộidung môn học trong chương trình của nhà trường phổ thông bao gồm: Hoạtđộng tự chủ, hoạt động câu lạc bộ, hoạt động từ thiện, hoạt động định hướngphát triển bản thân

- Colombia là nước khởi nguồn của mô hình VNEN, từ năm 1992 trẻ emnghèo của nước này đã được giáo dục bằng cách thực hành thay vì học để thi

và kết quả là những trẻ em nghèo học trong trường học theo mô hình này pháttriển tốt các hơn bạn cùng lứa trong các trường học truyền thống Lúc này dạyhọc theo mô hình VNEN được các thành phố của Colombia xem xét như mộtcon đường phá vỡ mô hình trường công truyền thống

Có thể thấy đây là những kinh nghiệm quí giá để chọn lọc, vận dụngphù hợp vào bối cảnh Việt Nam nhằm đổi mới giáo dục theo hướng phát triểnnăng lực người học đáp ứng yêu cầu mới.

1.1.2 Nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở trong nước

Tài liệu tập huấn “Kĩ năng xây dựng và tổ chức các hoạt động trải

nghiệm trong trường tiểu học” của nhóm tác giả Nguyễn Thúy Hồng, Đinh

Thị Kim Thoa, Nguyễn Văn Hiền, Trần Văn Tính, Bùi Ngọc Diệp, NguyễnHồng Đào do Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội phát hành Các tác giả đã chỉ rõmục tiêu, yêu cầu cần đạt và nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức hoạtđộng trải nghiệm cho bậc Tiểu học, cách đánh giá hoạt động trải nghiệm củahọc sinh tiểu học Tài liệu tập huấn này giúp cho cán bộ quản lý và giáo viêncác trường tiểu học có thêm kiến thức, kĩ năng, nghiệp vụ tổ chức các HĐTNcho học sinh một cách đúng hướng

Năm 2016, nhà xuất bản Giáo dục Việ Nam phát hành bộ sách “Thực

hành kỹ năng sống” của nhóm tác giả Phan Quốc Việt (chủ biên) và Nguyễn

Thị Thùy Dương, dành cho 5 khối lớp Tiểu học, với nội dung phù hợp vớitừng lứa tuổi bộ sách không chỉ cung cấp cho học sinh Tiểu học những kiếnthức cơ bản về các kĩ năng và hướng dẫn cách thức thực hành những kĩ năng

đó một cách thành thạo mà còn giúp cho giáo viên, phụ huynh hướng dẫn tổchức cho các em học tập, rèn luyện tích hợp vào các môn học khác trên lớphoặc trong các tiết ngoại khoá

Sự thay đổi chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng pháttriển toàn diện năng lực, phẩm chất người học, theo đó nhấn mạnh phươngthức giáo dục qua các hoạt động trải nghiệm thay cho tên gọi hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp và nói đến HĐTN bao gồm cả HĐTN trong quá trìnhdạy học các môn học [9]

Khi triển khai đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông,

học giáo dục số 113, 115 năm 2015 tác giả Bùi Ngọc Diệp [10] có bài“Hình

thức tổ chức các HĐTN trong nhà trường phố thông”; tác giả Đỗ Ngọc Thống

[12] có bài viết: “HĐTN từ kinh nghiệm giáo dục quốc tế và vấn đề của Việt

Nam”; Tại hội thảo khoa học quốc tế và giáo dục theo năng lực tổ chức tại

Học viện QLGD vào tháng 4 năm 2015, tác giả Đinh Thị Kim Thoa [36] có

bài “Xây dựng chương trình HĐTN trong chương trình giáo dục phổ thông”.

Trong các bài viết các giả đã tập trung vào làm sáng tỏ các vấn đề: Vị trí, mụctiêu, nội dung, các hình thức tổ chức và phân tích điểm mạnh, cách triển khai,

tổ chức các HĐTNST của các nước trên thế giới, đề xuất biện pháp vận dụngtại Việt Nam

Trong tài liệu tập huấn “Kỹ năng xây dựng và tổ chức các hoạt động

trải nghiệm sáng tạo trong trường trung học” và tài liệu tập huấn “Kĩ năng xây dựng và tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường tiểu học” của Bộ GD&ĐT, các chủ đề đã đề cập đến mục tiêu, yêu cầu, nội dung,

phương pháp và hình thức tổ chức các HĐTN cho học sinh THPT, THCS vàTiểu học [6]., [7] Trong mấy năm học gần đây, các trường tiểu học đã triểnkhai vận dụng các thành tố tích cực của mô hình trường học Việt Nam mới(VNEN), thông qua việc vận dụng mô hình này HS được tự chiếm lĩnh kiếnthức qua việc tự học, tự trải nghiệm, lúc này khái niệm HĐTN được đưa vàotrong nhà trường và cũng đã thu hút được sự quan tâm của các nhà giáo vànhà quản lý.Có thể thấy HĐTN là một cách gọi bao quát các hoạt động giáodục mà ở đó người học được tham gia vào các hoạt động thực tiễn để khámphá sáng tạo, trong đó bao gồm cả hoạt động trong và ngoài giờ lên lớp

Đinh Thị Kim Thoa, nghiên cứu về tổ chức hoạt động giáo dục trongtrường học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh( 2014) đã khaithác vai trò của hoạt động trải nghiệm và các biện pháp tăng cường hoạt độngtrải nghiệm cho học sinh trong các trường phổ thông [37]

Lê Huy Hoàng, nghiên cứu một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm sángtạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới (2014) đã nhấn mạnh vai tròcủa hoạt động trải nghiệm sáng tạo, đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sángtạo, con đường tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh phổ thông.

Nguyễn Thu Hoài, nghiên cứu về tổ chức hoạt động trải nghiệm sángtạo giải pháp phát huy năng lực người học(2014) đã đề xuất quy trình tổ chứchoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh phổ thông

Đinh Thị Kim Thoa, nghiên cứu về mục tiêu năng lực, nội dungchương trình và cách đánh giá của hoạt động trải nghiệm sáng tạo, đã xácđịnh mục tiêu, đề xuất nội dung, các tiêu chí đánh giá mục tiêu năng lực hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo của học sinh phổ thông [37]

Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước chỉ tập trungchủ yếu vào hoạt động trải nghiệm sáng tạo chung, chưa cụ thể tập trung vàomột môn học cụ thể ở một khối lớp nào Hơn nữa, căn cứ vào Thông tư số32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục

và Đào tạo về việc ban hành chương trình giáo dục phổ thông chương trình

tổng thể đã khẳn định: “Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm,

hướng nghiệp là hoạt động giáo dục bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12; ở cấp tiểu học được gọi là Hoạt động trải nghiệm, ở cấp trung học cơ sở

và cấp trung học phổ thông được gọi là Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp.”

Như vậy, ở cấp THCS gọi là hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, đốivới cấp THCS chỉ ở giai đoạn khám phá tìm hiểu Các hoạt động xã hội vàtìm hiểu một số nghề nghiệp gần gũi với học sinh cũng được tổ chức thựchiện với nội dung, hình thức phù hợp với lứa tuổi Vì vậy, việc nghiên cứu đề

tài này “Tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy học môn Sinh học ở các trường THCS, Quận Bắc Từ Liêm,

thành phố Hà Nội” góp một phần vào việc thực hiện giai đoạn giáo dục cơ

bản cho học sinh THCS

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm hoạt động

- Theo từ điển Tiếng Việt hoạt động là: “Vận động; Cử động là những

việc làm có liên quan chặt chẽ với nhau hoạt động nghệ thuật; hoạt động cộng đồng”[41]

- Theo tác giả Dương Thị Kim Oanh thì “Hoạt động là quá trình tác

động qua lại tích cực giữa con người với thế giới khách quan mà qua đó mối quan hệ thực tiễn giữa con người với thế giới khách quan được thiết lập”[31]

Như vậy, trong luận văn này chúng tôi định nghĩa hoạt động là quá trình

chuyển từ phía khách thể vào bản thân chủ thể những quy luật, bản chất của

thế giới để tạo nên tâm lý, ý thức nhân cách của bản thân bằng cách chiếm

lĩnh thế giới.

1.2.2 Hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm trong nhà trường cần được hiểu là “hoạt động

có mục đích, có đối tượng để chiếm lĩnh, được tổ chức bằng các việc làm

cụ thể của HS, được thực hiện trong thực tế, được sự định hướng, hướng dẫn của nhà trường Đối tượng để trải nghiệm nằm trong thực tiễn Qua trải nghiệm thực tiễn, người học có được kiến thức, kỹ năng, tình cảm và ý chí nhất định”[7]

Theo tài liệu tập huấn kỹ năng xây dựng và tổ chức các HĐTNST trong

trường tiểu học và trung học của Bộ GD&ĐT thì: “HĐTNST là hoạt động

giáo dục, trong đó, dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, từng cá nhân HS được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong môi trường nhà trường cũng như môi trường gia đình và xã hội, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức

phẩm chất nhân cách, các năng lực và tích lũy những kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình”[6]

Theo tài liệu “Chương trình giáo dục phổ thông - Chương trình tổng

thể” ban hành tháng 7 năm 2017của Bộ Giáo dục & Đào tạo thì “Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục bắt buộc, trong đó học sinh dựa trên sự huy động tổng hợp kiến thức và kỹ năng từ nhiều lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó hình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung

và một số năng lực thành phần đặc thù của hoạt động này như: năng lực thiết kế

và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp, năng lực thích ứng với những biến động trong cuộc sống và các kỹ năng sống khác.” [9].

Từ sự phân tích và trình bày trên, chúng tôi nhận thấy các khái niệm vềhoạt động trải nghiệm đã khẳng định vai trò chủ đạo của nhà giáo dục đối vớiHĐTN, tính tham gia trực tiếp, chủ động tích cực của học sinh; phạm vi cácchủ đề hay nội dung hoạt động và kết quả đầu ra là năng lực thực tiễn, phẩmchất và tiềm năng sáng tạo; và hoạt động là phương thức cơ bản của sự hìnhthành và phát triển nhân cách con người

Theo Terehoba Т Е cho rằng sự trải nghiệm được hiểu là kết quả của sựtương tác giữa con người với thế giới khách quan Sự tương tác này bao gồm

cả hình thức và kết quả các hoạt động thực tiễn trong xã hội, bao gồm cả kỹthuật và kỹ năng, cả những nguyên tắc hoạt động và phát triển thế giới kháchquan Nhà triết học vĩ đại người Nga Solovyev V.S quan niệm rằng trảinghiệm là quá trình tích lũy kiến thức kinh nghiệm thực tế; bao gồm kiến thức

và kỹ năng mà người học tích lũy qua thực tiễn, hoạt động Trải nghiệm là kếtquả của sự tương tác giữa con người và thế giới, được truyền từ thế hệ nàysang thế hệ khác [Dẫn theo,[40]

nghĩa về trải nghiệm:

Trải nghiệm là một phạm trù, được đúc rút từ toàn bộ các hoạt động củacon người ở mọi mặt, như một thể thống nhất giữa kiến thức, kỹ năng, tìnhcảm và ý chí Đặc trưng bằng cơ chế kế thừa di sản xã hội, lịch sử, văn hóa.Trải nghiệm là một phạm trù của nhận thức luận, được đúc kết từ sựthống nhất của hoạt động tình cảm - nhận thức

Trải nghiệm là kiến thức mà ngay lập tức cho chủ thể ý thức được và cócảm giác tiếp xúc trực tiếp với thực tế, cho dù đó là một thực tế bên ngoài củacác đối tượng và tình huống (nhận thức), hoặc các thực tại của trạng thái ýthức (quan niệm, những kỷ niệm, xúc động…)

Trong các nghiên cứu tâm lý học, kinh nghiệm thường được coi là nănglực của cá nhân, ví dụ Platon K.K nhận định trải nghiệm cũng như sự tích lũycủa hiểu biết và năng lực (cá nhân, nhóm) hình thành trong quá trình hoạtđộng, đào tạo và giáo dục, trong đó tổng hợp những kiến thức, kỹ năng, khảnăng và thói quen Dưới góc độ của tâm lý học giáo dục, A N Leontiev đã

giải quyết được vấn đề trải nghiệm của nhân loại: “Trong cuộc đời mình, con

người đã đồng hóa kinh nghiệm của nhân loại, kinh nghiệm của những thế hệ trước Nó diễn ra dưới hình thức nắm vững kiến thức và ở mức độ làm chủ kiến thức” [Dẫn theo, [40] Trong các tài liệu sư phạm học, lý thuyết về trải

nghiệm trở thành đối tượng nghiên cứu

Trải nghiệm dưới góc nhìn sư phạm được hiểu theo một vài ý nghĩa sau:Trải nghiệm trong đào tạo là một hệ thống kiến thức và kỹ năng có đượctrong quá trình giáo dục và đào tạo chính quy;

Trải nghiệm là kiến thức, kỹ năng mà trẻ nhận được bên ngoài các cơ sởgiáo dục: thông qua sự giao tiếp với nhau, với người lớn, hay qua những tàiliệu tham khảo, không được giảng dạy trong nhà trường hoặc thông qua hoạtđộng thực tiễn…

Trải nghiệm (qua thực nghiệm, thử nghiệm) là một trong những phươngpháp đào tạo, trong điều kiện thực tế hay lý thuyết nhất định, để thiết lập hoặcminh họa cho một quan điểm lý luận cụ thể.

1.2.3 Cộng đồng

- Theo từ điển Tiếng Việt: Cộng đồng là khối người cùng gắn bó thành

một tổ chức trong sinh hoạt xã hội, những người cùng chung một tổ chức tinh thần cộng đồng.[41].

- Theo Wikipedia: Cộng đồng là một nhóm xã hội của các cơ thể sống

chung trong cùng một môi trường thường là có cùng các mối quan tâm chung Trong cộng đồng người đó là kế hoạch, niềm tin, các mối ưu tiên, nhu cầu, nguy cơ và một số điều kiện khác có thể có và cùng ảnh hưởng đến đặc trưng và sự thống nhất của các thành viên trong cộng đồng Theo Fichter cộng đồng bao gồm 4 yếu tố sau: (1) tương quan cá nhân mật thiết với nhau, mặt đối mặt, thẳng thắn chân tình, trên cơ sở các nhóm nhỏ kiểm soát các mối quan hệ cá nhân; (2) có sự liên hệ chặt chẽ với nhau về tình cảm, cảm xúc khi cá nhân thực hiện được các công việc hoặc nhiệm vụ cụ thể; (3) có sự hiến dâng về mặt tinh thần hoặc dấn thân thực hiện các giá trị xã hội được cả

xã hội ngưỡng mộ; (4) có ý thức đoàn kết tập thể Cộng đồng được hình thành trên cơ sở các mối liên hệ giữa cá nhân và tập thể dựa trên cơ sở tình cảm là chủ yếu; ngoài ra còn có các mối liên hệ tình cảm khác Cộng đồng có

sự liên kết cố kết nội tại không phải do các quy tắc rõ ràng thành văn, mà do các quan hệ sâu hơn, được coi như là một hằng số văn hóa[42]

Như vậy, trong phạm vi luận văn này thì cộng đồng là nhóm người sốngtrong phạm vi thôn, bản, các xã, phường của khu vực nông thôn và thành thị,đặc biệt là các vùng nông thôn vùng sâu, vùng xa

1.2.4 Khái niệm về hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng.

nghiệm được các nhà giáo dục, các nhà sư phạm đưa vào trong chương trìnhsách giáo khoa mới với kỳ vọng như một cách làm mới trong giáo dục ViệtNam, nó được ví như một phương thức mới trong giáo dục nhân cách học sinhtheo yêu cầu của xã hội.

Tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng ở cấp các cập học nóichung và ở bậc TH nói riêng hướng đến mục tiêu xây dựng cho học sinh thái

độ biết chung sống hòa hợp với mọi người trong cộng đồng, biết định hướngtương lai cho bản thân, đồng thời biết tự phát hiện, khẳng định bản thân vàhoạn thiện nhân cách của bản thân

Hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) hướng đến thực hiện các mục tiêugiáo dục trong các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, các hoạt động giaolưu như: hoạt động tập thể, sinh hoạt Đoàn, Đội v.v Trong chương trình giáodục phổ thông mới, các mục tiêu của hoạt động giáo dục được thực hiện chỉtrong một dạng hoạt động, đó là tổ chức các hoạt động cộng đồng Như vậycăn cứ vào mục tiêu, yêu cầu đổi mới giáo dục, chức năng nhiệm vụ, có thểkhái quát chung về tổ chức các hoạt động cộng đồng như sau:

- Tổ chức các hoạt động cộng đồng thực hiện các mục tiêu của hoạt độnggiáo dục nói chung, đòi hỏi sự phối kết hợp giữa nhiều lực lượng giáo dụctrong và ngoài nhà trường

- Là hoạt động mà ở đó học sinh tiếp nhận kiến thức, năng lực nhờ quátrình chuyển hóa kinh nghiệm và chỉ có được từ quá trình trải nghiệm riêngcủa bản thân

- Tổ chức các hoạt động cộng đồng có nội dung phong phú cùng cáchình thức đa dạng, nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và tự giáccủa bản thân học sinh

Từ những phân tích trên chúng tôi quan niệm rằng: Hoạt động trảinghiệm tại cộng đồng là một dạng của hoạt động giáo dục, trong đó dưới sự tổchức, hướng dẫn và điều kiển của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được

tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tiến bên ngoài nhà trường nhằmchuyển hóa những yêu cầu khách quan thành như cầu chủ quan của bản thânqua đó phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách, các năng lực và tíchlũy kinh nghiệm riêng cũng như phát huy sở trường và năng lực tư duy sángcủa bản thân.

Sinh học bao hàm nhiều ngành học khác nhau được xây dựng dựa trênnhững nguyên lý riêng Có 4 nguyên lí tạo thành nền tảng cho sinh học hiệnđại: lý thuyết tế bào, tiến hóa, di truyền và cân bằng nội tại Các môn học này

có mối quan hệ qua lại với nhau, giúp ta hiểu về sự sống với các mức độ,phạm vi khác nhau[42]

Như vậy, Sinh học hay còn là một môn khoa học về sự sống Nó là mộtnhánh của khoa học tự nhiên, với nhiều ngành con đa dạng: nghiên cứu vềcây; động vật; các vi sinh vật; di truyền học; hóa cơ bản của sự sống; cáctương tác phức tạp giữa hệ thống của các phân tử sinh học; các cấu trúc cơbản tạo thành mọi sự sống Chương trình Sinh học THCS bắt đầu tìm hiểu về:thực vật - động vật - con người - di truyền

1.2.6 Tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 trong dạy môn Sinh học

Tổ chức HĐTN tại cộng đồng cho HS lớp 9 trong dạy môn Sinh học về

các hình thức tổ chức HĐTN tại cộng đồng cho HS, tạo điều kiện về nguồnlực (con người, kinh phí, thời gian, các điều kiện cơ sở vật chất…) để thựchiện các hoạt động này Nhằm mục tiêu xây dựng môi trường giáo dục lànhmạnh mà mỗi người đều tự ý thức và xác định được trách nhiệm của mìnhtrong việc tham gia, định hướng, giáo dục thế hệ tương lai của đất nước; xoá

bỏ quan niệm cho rằng việc đào tạo con người là thuộc trách nhiệm của nhàtrường, của đội ngũ những người thầy

Tổ chức HĐTN tại cộng đồng cho HS lớp 9 trong dạy môn Sinh học làbao gồm cộng đồng tham gia phát triển giáo dục thực chất là thực hiện tốtnguyên lý 3 môi trường giáo dục: Giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình vàgiáo dục xã hội, tạo lập một không gian khép kín trong hoạt động giáo dục

1.3 Hoạt động dạy học môn Sinh học lớp 9 bậc THCS

1.3.1 Vị trí, vai trò môn Sinh học trong chương trình THCS

Sinh học là một trong những môn quan trọng góp phần thực hiện mụctiêu giáo dục nhằm:

+ Phát triển kết quả của giáo dục Tiểu học: TNXH (Sự vật, hiện tượngtrong tự nhiên) Giải thích quy luật tồn tại và phát triển của Sinh vật

+ Có trình độ học vấn phổ thông, có cơ sở và những hiểu biết ban đầu về

kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học lên THPT, THCN, học nghề hoặc đivào cuộc sống lao động

Trong các môn KHTN ở THCS thì môn SH được học trước Vật lí (lớp7), Hóa học (lớp 8) và được dành số tiết nhiều hơn, vì thiên nhiên hữu cơ rấtgần gũi, hấp dẫn sự tìm tòi khám phá của trẻ, dễ dàng tiếp xúc và học tập,nghiên cứu Cũng chính vì vậy mà ở chương trình Tiểu học kiến thức SH về

tự nhiên và con người được dành một tỷ trọng lớn hơn Điều này tạo đà thuậnlợi cho việc tiếp xúc và phát triển môn HS ngay từ đầu cấp

Kiến thức SH luôn cần thiết cho mọi người để sống hòa hợp với tựnhiên Giúp mọi người biết được nguồn lợi, vai trò của tự nhiên đối với cuộc

sống của mình, từ đó họ có ý thức bảo vệ và khai thác hợp lí, tạo sự cân bằngsinh thái và phát triển bền vững

Môn SH có nhiều thuận lợi trong việc giáo dục con người phát triển toàndiện Vẻ đẹp của thiên nhiên hữu cơ là nguồn GDTMĩ sống động, sự phongphú, giàu có về tài nguyên sinh vật làm nảy nở tình yêu thiên nhiên, yêu tổquốc Như vậy môn SH góp phần phát triển và hoàn thiện nhân cách HS, giúpthực hiện mục tiêu phát triển toàn diện -Đức, Trí, Thể, Mĩ

Chương trình SH ở THCS góp phần trang bị vốn kiến thức SH phổ thôngcho nguồn nhân lực Nông - Lâm - Ngư, các ngành công nghiệp chế biến,công nghệ thực phẩm, y dược

Kiến thức SH phổ thông là một bộ phận quan trọng cần được trang bịcho HS THCS, cho dù sau này họ học lên hay tham gia lao động sản xuất

1.3.2 Mục tiêu dạy học môn Sinh học lớp 9

Môn sinh học cũng không kém phần quan trọng trong việc thực hiệnmục tiêu chung của trường THCS góp phần hình thành con người có trình độhọc vấn PTCS, chuẩn bị cho học sinh kiến thức đi vào các trường nghề, tiếptục học lên bậc THPT hay áp dụng ngay vào thực tế sản xuất ở địa phương dohoàn cảnh không tiếp tục học tiếp Đó là vốn kiến thức có thể áp dụng đượcngay vào trong thực tế sản xuất như trồng trọt, chăn nuôi, lai tạo giống, bảo

vệ môi trường, … mà đặc biệt là ở vùng nông thôn Ngoài ra môn học còncung cấp cho người học những kiến thức về chính cơ thể mình, từ đó có vốnkiến thức vệ sinh và rèn luyện thân thể trở thành người có đủ sức khỏe cốnghiến cho sự nghiệp xây dựng đất nước và bảo vệ tổ quốc

1.3.3 Nội dung dạy học môn Sinh học lớp 9

Khối 9: Học sinh nghiên cứu về di truyền học và những ứng dụng của nótrong Học kì I và mối quan hệ của sinh vật với môi trường ở Học kì II, từ đóhọc sinh đưa ra được những ứng dụng thực tế của Di truyền học được áp dụng

tiêu cực đến môi trường sống của sinh vật trong đó có loài người Bảo vệ và

sử dụng hợp lí nguồn tài nguyên thiên nhiên để đảm bảo sự phát triển bềnvững của đất nước, cụ thể như sau:

Bảng 2.1 Cấu trúc chương trình sinh học lớp 9

CHƯƠNG 1 CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MENĐEN

A.1 Menđen và di truyên học

A.2 Lai một cặp tính trạng

A.3 Phép lai phân tích

A.4 Lai hai cặp tính trạng

A.5 Lai hai cặp tính trạng (tiếp theo)

A.6 Phương pháp giải bài tập Quy luật di truyền của Menđen

A.7 Ôn tập chương 1 - Các thí nghiệm của Menđen

CHƯƠNG 2 NHIỄM SẮC THỂ

B.1 Nhiễm sắc thể

B.2 Nguyên phân

B.3 Giảm phân

B.4 Phương pháp giải bài tập nguyên phân và giảm phân

B.5 Phát sinh giao tử và thụ tinh

B.6 Cơ chế xác định giới tính

B.7 Di truyền liên kết

B.8 Ôn tập chương 2 - Nhiễm sắc thể

CHƯƠNG 3 ADN VÀ GEN

C.1 ADN

C.2 ADN và bản chất của gen

C.3 ARN và mối quan hệ giữa gen với ARN

C.4 Prôtêin

C.5 Mối quan hệ giữa gen và tính trạng

C.6 Phương pháp giải bài tập về ADN và gen

CHƯƠNG 4 BIẾN DỊ

D.1 Đột biến gen

D.2 Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

D.3 Đột biến số lượng nhiễm sắc thể

D.4 Thường biến

CHƯƠNG 5 DI TRUYỀN HỌC NGƯỜI

E.1 Phương pháp nghiên cứu di truyền người

E.2 Bệnh và tật di truyền ở người

E.3 Di truyền học với con người

F.5 Thành tựu chọn giống ở Việt Nam

CHƯƠNG 7 SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

G.1 Môi trường và các nhân tố sinh thái

G.2 Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật

G.3 Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm lên đời sống sinh vậtG.4 Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật

CHƯƠNG 8 HỆ SINH THÁI

H.1 Quần thể sinh vật

H.2 Quần thể người

H.3 Quần xã sinh vật

H.4 Hệ sinh thái

CHƯƠNG 9 CON NGƯỜI, DÂN SỐ VÀ MÔI TRƯỜNG

I.1 Tác động của con người đối với môi trường

I.2 Ô nhiễm môi trường

CHƯƠNG 10 BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

J.1 Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên

J.2 Khôi phục môi trường và gìn giữ thiên nhiên hoang dã

J.3 Bảo vệ đa dạng các hệ sinh thái

J.4 Luật bảo vệ môi trường

1.3.4 Phương pháp dạy học môn Sinh học lớp 9

Chương trình sinh học lớp 9 là nghiên cứu về sự sống nên kiến thức rấtrộng Trong đó, các kiến thức có sự liên quan đến nhau như biến dị, di truyền,

sơ đồ phả hệ …vì vậy trong quá trình dạy học giáo viên cần chú ý cách liên

hệ các phần lại với nhau, hướng dẫn học sinh biết cách nhìn nhận các mức độthay đổi của biến dị, di truyền Và có thể áp dụng một số phương pháp dạyhọc như sau:

- Dạy học vấn đáp, đàm thoại, đối thoại;

- Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề;

1.3.5 Hình thức dạy học môn Sinh học

Hình thức tổ chức dạy học môn Sinh học theo hướng phát triển năng lựccho học sinh đòi hỏi sự phong phú và đa dạng Hoạt động dạy học không chỉdiễn ra trong không gian lớp học mà còn có các hoạt động dạy học ngoài lớp:

tổ chức các câu lạc bộ ở thư viện, các hội thi ngoài trời, các hoạt động giaolưu ở khu vui chơi, hay hoạt động trải nghiệm ở phòng thí nghiệm, mô hìnhchăn-nuôi, sản xuất, tham quan thiên nhiên,…

Kiến thức không chỉ gói trong sách giáo khoa mà còn là những vấn đềcủa thực tế cuộc sống Vì vậy, hình thức tổ chức dạy học có thể đem nhữngkiến thức đã học vận dụng vào thực tiễn Các hình thức dạy học được tổ chứctrên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin, dạy học trực tuyến, trường học kếtnối, … Có thể cho học sinh đi tham quan, dã ngoại, yêu cầu các em ghi chép,chụp hình, quay phim,… những gì quan sát, thí nghiệm và viết báo cáo,thuyết minh,… Cần chú ý sử dụng các trò chơi khoa học, hướng dẫn học sinhcách dùng sơ đồ để thể hiện các khám phá, nhất là khi tóm tắt nội dung cácbáo cáo khoa học, miêu tả hệ thống quá trình thí nghiệm, trình bày các thaotác thực hiện một công việc, …; khuyến khích học sinh tự tìm đọc, biết cáchthu nhập, chọn lọc tài liệu trong thư viện và trên Internet để thực hiện cácnghiên cứu cá nhân hay theo nhóm, sau đó trình bày, thảo luận kết quả nghiêncứu trước lớp; rèn luyện kỹ năng sử dụng các phương tiện công nghệ thôngtin để hỗ trợ cho việc trình bày

Tổ chức các hoạt động dạy học sao cho kết thúc mỗi cấp lớp, học sinhđạt được các yêu cầu cần đạt mà chương trình đã đề ra

1.3.6 Phương tiện dạy học môn Sinh học

Trong nhà trường THCS, phương tiện dạy học nói chung và phương tiệndạy học Sinh học nói riêng có chức năng rất quan trọng trong việc tổ chứchoạt động dạy học bộ môn Phương tiện dạy học môn Sinh học có những

điểm tương đồng với phương tiện dạy học nhóm môn Khoa học tự nhiên, cácphương tiện ấy có thể xếp theo ba nhóm như sau:

(1) Nhóm 1: Tài liệu in ấn (chủ yếu sử dụng kênh chữ)

Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo, các bài viết, phiếuhọc tập, …

(2) Nhóm 2: Phương tiện nghe - nhìn (chủ yếu sử dụng kênh hình)

Tranh ảnh minh họa, sơ đồ, đoạn video, cassette, máy ghi âm, …

(3) Nhóm 3: Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (chủ yếu sửdụng máy vi tính, máy chiếu Power Point)

Máy vi tính nối mạng Internet, hệ multimedia, máy chiếu đa vật thể,phần mềm trình chiếu Power Point, …

1.4 Nội dung tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học bậc THCS

1.4.1 Mục tiêu tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học

Mục tiêu tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9môn Sinh học ở trường THCS nhằm:

Củng cố và khắc sâu những kiến thức nội dung môn Sinh học lớp 9; mởrộng và nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực môi trường và tácđộng của hệ sinh thái môi trường lên đời sống xã hội; làm phong phú thêmvốn tri thức, kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh

Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi THCSnhư: kĩ năng khám phá, phân tích, đánh giá những yếu tố ảnh hưởng đến môitrường sống; kĩ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa; kĩ năng tổ chức quản lí vàtham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể của hoạt động; kĩ năng

tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện; củng cố, phát triển các hành

vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác xã hội

Bồi dưỡng thái độ tự giác, tích cực tham gia các hoạt động tập thể vàhoạt động xã hội; hình thành tình cảm, niềm tin trong cuộc sống, với quêhương đất nước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên xã hội.Hiện nay việc đổi mới phương pháp tổ chức HĐTN cộng đồng cho HS ởcác trường THCS cũng định hướng vào việc phát triển tính chủ động, tíchcực, sáng tạo của học sinh, khả năng hoạt động độc lập, khả năng tự đề xuất

và giải quyết vấn đề trong hoạt động cũng như khả năng tự kiểm tra đánh giákết quả hoạt động của các em Phát huy tính tích cực hoạt động của học sinhchính là nhân tố cơ bản, là mục tiêu của đổi mới phương pháp tổ chức HĐTNcộng đồng ở nhà trường

1.4.2 Nội dung tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học

Nội dung của hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh bao gồmnội dung trải nghiệm sáng tạo trong quá trình dạy học môn Sinh học, nội dungtrải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học bao gồm có thể tổchức lồng ghép một số chuyên đề như sau:

- Chuyên đề: Các qui luật di truyền

- Chuyên đề: Nhiễm sắc thể

- Chuyên đề: Phân tử

- Chuyên đề: Di truyền người

- Chuyên đề: Ứng dụng di truyền

- Chuyên đề: Sinh thái & bảo vệ môi trường

Căn cứ vào tình hình thực tế nội dung phân bố chương trình, giáo viên

có thể xây dựng và lựa chọn một trong những chuyên đề trên, tiến hoành soạnmột giáo án tổ chức HĐTN cộng đồng môn sinh học lớp 9 như sau:

GIÁO ÁN TỔ CHỨC HĐTN CỘNG ĐỒNG MÔN SINH HỌC LỚP 9

Chuyên đề: tên chủ đềNgười thực hiện: tên giáo viên

1 Mục tiêu của chuyên đề

HS tự hoạt động, trải nghiệm là chính.Có 4 phương pháp chính, đó là:

- Phương pháp giải quyết vấn đề (GQVĐ):

+ GQVĐ là một phương pháp giáo dục nhằm phát triển năng lực tư duy,sáng tạo, GQVĐ của HS Các em được đặt trong tình huống có vấn đề, thôngqua việc GQVĐ giúp HS lĩnh hội tri thức, KN và phương pháp

+ Trong tổ chức HĐTN tại cộng đồng cho HS, phương pháp GQVĐthường được vận dụng khi HS phân tích, xem xét và đề xuất những giải pháptrước một hiện tượng, sự việc nảy sinh trong quá trình hoạt động

- Phương pháp sắm vai:

+ Sắm vai là phương pháp giáo dục giúp HS thực hành cách ứng xử, bày

tỏ thái độ trong những tình huống giả định hoặc trên cơ sở óc tưởng tượng và

ý nghĩ sáng tạo của các em.Sắm vai thường không có kịch bản cho trước mà

HS tự xây dựng trong quá trình hoạt động Đây là phương pháp giúp HS suy

nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào cách ứng xử cụ thể mà các

em quan sát được Việc "diễn" không phải là phần quan trọng nhất của phươngpháp này mà là xử lí tình huống khi diễn và thảo luận sau phần diễn đó

+ Mục đích của phương pháp trên không phải chỉ ra cái cần làm mà bắtđầu cho một cuộc thảo luận Để bắt đầu cho một cuộc thảo luận thú vị ngườisắm vai nên làm một cái gì đó sai, hoặc phải thực hiện nhiệm vụ vô cùng khókhăn Nếu người sắm vai làm đúng mọi chuyện thì chẳng có gì để thảo luận.+ Sắm vai có ý nghĩa rất lớn trong việc hình thành và phát triển các KNgiao tiếp cho HS Thông qua sắm vai, HS được rèn luyện, thực hành những

KN ứng xử và bày tỏ thái độ trong môi trường an toàn trước khi thực hànhtrong thực tiễn, tạo điều kiện phát triển óc sáng tạo của các em, khích lệ thayđổi thái độ và hành vi theo hướng tích cực trước một vấn đề hay đối tượngnào đó

- Phương pháp trò chơi: Trò chơi là tổ chức cho HS tìm hiểu một vấn

đề hay thực hiện những hành động, việc làm hoặc hình thành thái độ thôngqua một trò chơi nào đó

Đặc thù của trò chơi:

+ Trò chơi không phải là thật mà là giả vờ như làm một cái gì đó nhưngmang tính chân thật (nhập các vai chơi một cách chân thật, thể hiện động tác,hành vi phù hợp…) Hơn nữa, đây là một hoạt động tự do, tự nguyện khôngthể gò ép hoặc bắt buộc chơi khi các em không thích, không đáp ứng nhu cầu,nguyện vọng của chúng

+ Trò chơi được giới hạn bởi không gian và thời gian, có qui tắc tổ chức(luật chơi do nội dung chơi quy định) Đặc thù này sẽ quy định quy mô, sốlượng người chơi, điều kiện, vật chất, cũng như xác định tính chất, phươngpháp hành động, tổ chức và điều khiển hành vi cũng như những mối quan hệlẫn nhau của người chơi

- Phương pháp làm việc nhóm: Làm việc theo nhóm nhỏ là phương

pháp tổ chức dạy học - giáo dục, trong đó, GV sắp xếp HS thành những nhómnhỏ theo hướng tạo ra sự tương tác trực tiếp giữa các thành viên, từ đó HStrong nhóm trao đổi, giúp đỡ và cùng nhau phối hợp làm việc để hoàn thànhnhiệm vụ chung của nhóm

Làm việc nhóm có ý nghĩa rất lớn trong việc:

+ Phát huy cao độ vai trò chủ thể, tính tự giác, tích cực, sáng tạo, năngđộng, tinh thần trách nhiệm của HS, tạo cơ hội cho các em tự thể hiện, tựkhẳng định khả năng, thực hiện tốt hơn nhiệm vụ được giao

+ Giúp HS hình thành các KN xã hội và phẩm chất nhân cách cần thiếtnhư: KN tổ chức, quản lí, GQVĐ, hợp tác, có trách nhiệm cao, tinh thần đồngđội, sự quan tâm và mối quan hệ khăng khít, sự ủng hộ cá nhân và khuyến khíchtinh thần học hỏi lẫn nhau, xác định giá trị của sự đa dạng và tính gắn kết

+ Thể hiện mối quan hệ bình đẳng, dân chủ và nhân văn: tạo cơ hội bìnhđẳng cho mỗi cá nhân người học được khẳng định và phát triển Nhóm làmviệc sẽ khuyến khích HS giao tiếp với nhau và như vậy sẽ giúp cho những emnhút nhát, thiếu tự tin có nhiều cơ hội hòa nhập với lớp học,

1.4.4 Hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm tại cộng đồng cho học sinh lớp 9 môn Sinh học

Hình thức tổ chức hoạt động đa dạng, phong phú, mềm dẻo, linh hoạt,

mở về không gian, thời gian, quy mô, đối tượng và số lượng Học sinh cónhiều cơ hội trải nghiệm

Có nhiều lực lượng tham gia chỉ đạo, tổ chức các hoạt động trải nghiệmvới các mức độ khác nhau (giáo viên, phụ huynh, nhà hoạt động xã hội, chínhquyền, doanh nghiệp, ).Tương tác, phương pháp: Đa chiều Học sinh tự hoạtđộng, trải nghiệm là chính, Kiểm tra, đánh giá:

- Hoạt động câu lạc bộ (CLB): Câu lạc bộ là hình thức hoạt động của

những nhóm học sinh cùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu,… dưới sự định

hướng của những nhà giáo dục nhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tíchcực giữa các học sinh với nhau và giữa học sinh với thầy cô giáo, với nhữngngười lớn khác.

- Tổ chức trò chơi: Trò chơi là một loại hình hoạt động giải trí, thư

giãn; là món ăn tinh thần nhiều bổ ích và không thể thiếu được trong cuộcsống con người nói chung, đối với học sinh nói riêng Trò chơi là hình thức tổchức các hoạt động vui chơi với nội dung kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực khácnhau, có tác dụng giáo dục “chơi mà học, học mà chơi”

- Tổ chức diễn đàn: Diễn đàn là một hình thức tổ chức hoạt động được

sử dụng để thúc đẩy sự tham gia của học sinh thông qua việc các em trực tiếp,chủ động bày tỏ ý kiến của mình với đông đảo bạn bè, nhà trường, thầy côgiáo, cha mẹ và những người lớn khác có liên quan

- Tham quan, dã ngoại: Tham quan, dã ngoại là một hình thức tổ

chức học tập thực tế hấp dẫn đối với học sinh Mục đích của tham quan, dãngoại là để các em học sinh được đi thăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức,tiếp xúc với các di tích lịch sử, văn hóa, công trình, nhà máy, viện nôngnghiệm, khu bảo tồn thiên nhiên,… ở xa nơi các em đang sống, học tập,giúp các em có được những kinh nghiệm thực tế, từ đó có thể áp dụng vàocuộc sống của chính các em

- Hội thi / cuộc thi: Hội thi/cuộc thi là một trong những hình thức tổ

chức hoạt động hấp dẫn, lôi cuốn học sinh và đạt hiệu quả cao trong việc tậphợp, giáo dục, rèn luyện và định hướng giá trị cho tuổi trẻ Hội thi mang tínhchất thi đua giữa các cá nhân, nhóm hoặc tập thể luôn hoạt động tích cực đểvươn lên đạt được mục tiêu mong muốn thông qua việc tìm ra người/độithắng cuộc Chính vì vậy, tổ chức hội thi cho học sinh là một yêu cầu quantrọng, cần thiết của nhà trường, của giáo viên trong quá trình tổ chức HĐTNtại cộng đồng cho học sinh