QUẢN lý NHÀ nước về THI HÀNH tạm GIỮ, tạm GIAM từ THỰC TIỄN TỈNH đắk lắk

Tính cấp thiết của đề tài Công tác quản lý tạm giữ, tạm giam TGTG trong trại tạm giam, nhà tạm giữ là hoạt động của lực lượng cảnh sát quản lý trại tạm giam, nhà tạm giữ tổ chức tiếp nh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN LINH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐẮK LẮK

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT

ĐẮK LẮK, 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN LINH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐẮK LẮK

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và luật hành chính

Mã số : 8380102

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS Trần Thị Lâm Thi

ĐẮK LẮK, 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi Các tài liệu, số liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực, chính xác, có nguồn gốc rõ ràng Những kết luận khoa học của luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác

Hà Nội, ngày tháng năm 2020

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ANTT BLHS CAND DTTS THTGTG TGTG QLNN

: An ninh trật tự : Bộ luật hình sự : Công an nhân dân : Dân tộc thiểu số : Thi hành tạm giữ,tạm giam : Tạm giữ, tạm giam

: Quản lý nhà nước

An ninh

ANQG TTATXH TTHS KT-XH

: An ninh quốc gia : Trật tự an toàn xã hội : Tố tụng hình sự : Kinh tế - xã hội UBND

XHCN

: Uỷ ban nhân dân : Xã hội chủ nghĩa

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn 6

3.1 Mục đích nghiên cứu 6

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn 6

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về THTGTG 6

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 6

5.1 Phương pháp luận: 6

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 7

7 Kết cấu của luận văn 7

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC 9

VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM 9

1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM 9

1.2 NỘI DUNG, NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM 20

1.3 CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM 26

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK 31

2.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM 31

2.2 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK 36

2.3 Đánh giá chung quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk 55

Chương 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK 66 3.1 NHU CẦU ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM 66 3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK 70 KẾT LUẬN 81 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công tác quản lý tạm giữ, tạm giam (TGTG) trong trại tạm giam, nhà tạm giữ là hoạt động của lực lượng cảnh sát quản lý trại tạm giam, nhà tạm giữ

tổ chức tiếp nhận, thực hiện giam giữ và tiến hành các biện pháp quản lý người

có quyết định giam giữ theo quy định của pháp luật nhằm phục vụ hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và đảm bảo thi hành các bản án phạt tù hoặc tử hình; ngoài ra còn giáo dục, cải tạo đối với phạm nhân ở trại tạm giam, nhà tạm giữ Nhiệm vụ của công tác này được thể hiện ở việc quản lý giam giữ chặt chẽ, phát hiện và thu thập thông tin phục vụ yêu cầu điều tra và xử lý tội phạm, đồng thời thực hiện chế độ chính sách đối với người bị TGTG và phạm nhân Nguyên tắc quản lý giam, giữ phải đúng luật, tôn trọng, phát huy quyền và lợi ích hợp pháp của người bị TGTG, phạm nhân Nội dung quản lý TGTG được thể hiện ngay từ khâu tiếp nhận, phân loại, quản lý, dẫn giải, tổ chức giáo dục, lao động

và thực hiện chế độ chính sách đối với người bị TGTG, phạm nhân; tuy vậy, phạm nhân ở trại tạm giam, nhà tạm giữ chủ yếu là phục vụ công tác giam giữ,

số ít có thể được lao động sản xuất nhưng đơn giản và trong phạm vi hẹp

Tại khoản 2 Điều 20 Hiến pháp năm 2013 quy định việc giam, giữ người

do luật định Trên cơ sở các quy định của Hiến pháp năm 2013, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam (THTGTG) đã được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 25/11/2015 tại kỳ họp thứ 10 và Chính phủ đã ban hành Nghị định

số 120/2017/NĐ-CP ngày 06/11/2017 quy định chi tiết một số điều của Luật

THTGTG Luật THTGTG được ban hành là một bước tiến mới trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam nói chung và pháp luật trong lĩnh vực

tô tụng hình sự nói riêng Luật THTGTG là sự cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp về việc hạn chế quyền con người, quyền và nghĩa vụ của công dân trong các trường hợp cần thiết vì lý do an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội So

2

với những quy định của Quy chế về TGTG thì Luật THTGTG có nhiều nội dung mới Một trong những nội dung quan trọng là hoạt động quản lý nhà nước (QLNN) về công tác TGTG của các cơ quan chức năng, trong đó có cơ quan công an cấp huyện và cấp tỉnh

Đắk Lắk là một tỉnh miền núi Tây Nguyên, trong thời gian qua, các cơ

sở giam giữ trên địa bàn tỉnh đã có nhiều cố gắng, nỗ lực thực hiện tốt chức năng, quản lý THTGTG, không để xảy ra tình huống đột xuất, bất ngờ, các vụ việc người bị tạm giam thông cung, tự sát hoặc thể hiện các hành vi tiêu cực khác; đảm bảo đầy đủ công tác quản lý giam giữ, chế độ cho người bị TGTG; quan tâm chăm sóc sức khỏe, làm tốt công tác giáo dục, phổ biến cho người bị TGTG học tập nội quy cơ sở giam giữ, đảm bảo các quyền và nghĩa vụ có liên quan theo quy định pháp luật; kịp thời thông báo việc sắp hết thời hạn TGTG cho các Cơ quan tiến hành tố tụng để kịp thời xử lý và giải quyết quy định v.v Công an tỉnh đã chủ động xây dựng, ban hành các Kế hoạch, văn bản mang tính chỉ đạo kịp thời, sát với thực tế trong công tác THTGTG và hỗ trợ tư pháp; quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Bộ Công an về công tác đảm bảo tuyệt đối an toàn các cơ sở TGTG; cán bộ chiến sỹ tại các cơ sở giam giữ trên địa bàn tỉnh luôn chủ động trong công tác nắm tình hình, làm tốt công tác quản lý TGTG; thường xuyên tuần tra, kiểm tra, đảm bảo 24/24 giờ; công tác trích xuất, dẫn giải can phạm phạm nhân đảm bảo tuyệt đối an toàn theo quy định của pháp luật; không để xảy ra bạo loạn, gây rối, ngộ độc thực phẩm tập thể, dịch bệnh và các tình huống đột xuất trong các cơ sở TGTG Thực hiện nghiêm các quy trình công tác kiểm tra, kiểm soát buồng giam, giám sát phạm nhân khi gặp người thân, khi chuyển Trại tạm giam, Nhà tạm giữ, nơi lao động của can phạm phạm nhân, kiểm tra đồ dùng sinh hoạt của người bị TGTG

Tuy nhiên, bên cạnh thuận lợi và kết quả đã đạt được việc thực hiện chế

độ quản lý THTGTG trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế,

3

khó khăn, vướng mắc như: Hệ thống các văn bản pháp luật và các quy phạm pháp luật quy định về những vấn đề có liên quan đến việc quản lý TGTG nhiều điểm bị chồng chéo, không phù hợp với thực tiễn, nhất là về những vấn đề có liên quan đến chế độ, chính sách và quy định quản lý; cơ sở vật chất phục vụ công tác TGTG ở một số đơn vị chật hẹp, xuống cấp nghiêm trọng; các phương tiện kỹ thuật phục vụ công tác kiểm soát TGTG như camera, máy dò kim loại, máy bộ đàm, tại các đơn vị chưa được trang bị Tường rào xung quanh nhà tạm giữ, trại tạm giam xuống cấp mục nát, không đủ độ cao quy định gây ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động này Đội ngũ cán bộ chiến sỹ thực hiện công tác THTGTG nhiều đơn vị còn thiếu, việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên ngành quản

lý TGTG chưa được nâng cao, chú trọng nên gây khó khăn trong công tác quản

lý giam, giữ Công tác quản giáo, giáo dục và tuyên truyền đối với người bị TGTG là người đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế Vì vậy, nhu cầu cấp thiết đặt ra là cần có nghiên cứu sâu, toàn diện về nâng cao hiệu quả QLNN về THTGTG - từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk là có tính cấp thiết Xuất phát từ những

lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm

giam từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk” làm đề tài luận văn thạc sĩ, chuyên ngành

luật Hiến pháp và luật Hành chính

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Liên quan tới đề tài luận văn, đã có nhiều công trình nghiên cứu, các bài

báo trên tạp chí chuyên ngành và tại các hội thảo khoa học về QLNN về

THTGTG Có thể kể ra một số công trình tiêu biểu như:

- Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam của PGS.TS Nguyễn Cửu Việt,

Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật Hà Nội, năm 2013; 2017;

- Sách “Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Khoa Luật - Đại học quốc gia Hà Nội, của Nguyễn Ngọc Chí (chủ biên) (2014), Nxb Đại học Quốc

gia Hà Nội, Hà Nội

4

- Sách bình luận khoa học Luật thi hành tạm giữ, tạm giam của GS,TS

Phạm Ngọc Anh, Cục trưởng cục pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp –

Bộ công An làm chủ biên, NXB Tư pháp, Năm 2018, Hà Nội

- Sách hỏi - đáp pháp luật “Về thi hành tạm giữ, tạm giam” của TS

Nguyễn Xuân Minh chủ biên, NXB Công an nhân dân, Hà Nội, năm 2017

- Sách chuyên khảo “Pháp luật thi hành án hình sự Việt Nam - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” của GS.TS Võ Khánh Vinh và PGS.TS Nguyễn

Mạnh Kháng, NXB tư pháp, năm 2006, Hà Nội

- Sách Bình luận khoa học Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Luật thi hành tạm giữ, tạm giam của TS Trần Văn Biên và nhóm cộng sự biên soạn,

NXB Hồng Đức, hà nội 2018

- Luận án tiến sĩ: “Các biện pháp ngăn chặn bắt, TGTG trong tố tụng hình sự Việt Nam, thực trạng, nguyên nhân và giải pháp” của Nguyễn Văn

Điệp, Đại học Luật Hà Nội, năm 2005

- Phạm Thanh Bình - Nguyễn Văn Nguyên (1993), Những điều cần biết

về bắt người, tạm giữ, tạm giam đúng pháp luật, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

- Nguyễn Đức Hạnh (2015), Nguyên tắc bình đẳng trong luật tố tụng hình sự Việt Nam: Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận án Tiến sĩ Luật học,

Học viện KHXH Việt Nam, Hà Nội.(xem lại nội dung cuốn này có liên quan trực tiếp đến đề tài luận văn không, nếu không thì bỏ ra vì không liên quan)

- Nguyễn Phạm Tố Phong (2013) Kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam trong

tố tụng hình sự Việt Nam, Luận văn thạc sĩ, Đại học Luật TP Hồ Chí Minh

- "Kiểm sát việc TGTG trong tố tụng hình sự Việt Nam" Luận văn thạc sĩ

của Nguyễn Phạm Tố Phong, Đại học Luật TP Hồ Chí Minh, năm 2013

5

- “Những nội dung mới trong Bộ luật tố tụng hình sự 2015”, Sách chuyên

khảo, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2016 do PGS.TS Nguyễn Hòa Bình làm Chủ biên

- Trần Duy Bình (2017) “Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định của

Bộ luật tố tụng hình sự về biện pháp ngăn chặn tạm giữ”, (15/07/2019)

- Trần Văn Độ (2012) “Hoàn thiện các quy định của Bộ luật tố tụng hình

sự về biện pháp tạm giam” (15/7/2019)

- Võ Vương Bình (2018), “Kiểm sát việc áp dụng biện pháp tạm giữ, tạm giam theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh”, luận văn thạc sĩ luật, chuyên ngành luật hình sự và

luật tố tụng hình sự

Ngoài ra, còn có các bài viết liên quan đến đề tài của nhiều tác giả đăng

trên các tạp chí như: những điểm mới về chế độ tạm giữ, tạm giam được quy

định trong luật thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015 của tác giả Ngô Đức Việt,

Trường Đại học CSND, Tạp chí KHGD CSND số tháng 9/2018; bài viết “Một

số vấn về tạm giam bị can, bị cáo trong trường hợp bị bệnh nặng” của tác giả

Hồ Quân - Tòa án quân sự Khu vực 1 Quân khu 4, tạp chí Tòa án nhân dân, số

21/2019 Bài viết “Làm tốt công tác quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự” của tác giảĐức Vũ, đăng Tạp chí Công an nhân dân, số 5,

2018 Bài viết “Tiếp tục nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước về công tác thi hành án hình sự” của tác giả Xuân Thống đăng trên trang Công an Nghệ An,

12/2017

Những kết quả nghiên cứu nói trên là cơ sở quan trọng để tác giả có thể

kế thừa khi triển khai nghiên cứu đề tài luận văn này Do giới hạn phạm vi và mục tiêu nghiên cứu khác nhau nên các công trình đã công bố chưa nghiên cứu trực tiếp về hoạt động QLNN về THTGTG trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk Vì vậy, việc tác giả lựa chọn đề tài trên làm luận văn thạc sĩ là không trùng lặp với các

đề tài, công trình khoa học đã công bố

6

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn đưa ra các giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả QLNN

về THTGTG trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện các mục đích nghiên cứu trên Luận văn có nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

- Nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận QLNN về THTGTG

- Phân tích, đánh giá thực trạng QLNN về THTGTG trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk từ 2014-2018;

- Đề xuất các phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu tổ chức QLNN về THTGTG trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận

và thực tiễn quản lý nhà nước về THTGTG

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Luận văn nghiên cứu hoạt động QLNN về TGTG trong Công an nhân dân, không nghiên cứu hoạt động QLNN về TGTG trong quân đội nhân dân Biện pháp TGTG được nghiên cứu ở đây là biện pháp ngăn chặn được áp dụng trong hoạt động tố tụng hình sự

+ Về không gian, địa bàn khảo sát là địa bàn tỉnh Đắk Lắk

+ Về thời gian, từ năm 2014 đến năm 2018

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận:

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử chủ nghĩa Mác- Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; các quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà nước

về QLNN, về phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm

7

5.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

Để giải quyết mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể, bao gồm:

+ Phương pháp phân tích, tổng hợp: được sử dụng để phân tích các công trình khoa học nhằm làm rõ các vấn đề lý luận về QLNN về THTGTG, từ đó tổng hợp, rút ra những kết luận khoa học về vấn đề này Phương pháp này cũng được sử dụng để phân tích làm rõ thực trạng công tác QLNN về THTGTG trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk; tổng hợp, đánh giá rút ra những thành công, hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế trong những năm qua

+ Phương pháp thống kê, so sánh: được sử dụng để thống kê, so sánh về công tác QLNN về THTGTG trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về lý luận: Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần bổ sung, làm rõ những vấn

đề lý luận và quy định pháp luật về QLNN về THTGTG

- Về thực tiễn: Những kiến nghị, đề xuất của luận văn là tài liệu tham

khảo hữu ích cho Công an tỉnh Đắk Lắk nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác QLNN về thi hành TGTG trên địa bàn tỉnh

Luận văn là nguồn tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, giảng dạy

về vấn đề này

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được kết cấu thành 3 chương

Chương 1 Một số vấn đề lý luận quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ,

tạm giam

8

Chương 2 Thực trạng quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Chương 3 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thi hành

tạm giữ, tạm giam trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

9

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ, TẠM GIAM

1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam 1.1.1.1 Khái niệm tạm giữ, tạm giam

Tạm giữ, tạm giam là biện pháp ngăn chặn được áp dụng trong hoạt động

tố tụng hình sự, do cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng áp dụng đối với người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, người phạm tội

tự thú, đầu thú hoặc đối với người bị bắt theo quyết định truy nã và đối với bị can, bị cáo nhằm cách ly họ ra khỏi đời sống xã hội một thời gian nhất định để ngăn chặn họ tiếp tục phạm tội, ngăn chặn hành vi trốn tránh việc điều tra, truy

tố, xét xử, cản trở việc xác định sự thật của vụ án hoặc để đảm bảo thi hành án

Theo Từ điển luật học năm 2006, khái niệm tạm giữ được định nghĩa như

sau: Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn áp dụng đối với người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp hoặc phạm tội quả tang để cách ly họ với xã hội trong thời gian cần thiết cần ngăn chặn người đó tiếp tục phạm tội, cản trở điều tra và xác định sự liên quan của người này đối với việc phạm tội [35, trang 76]

Theo quy định của Điều 117 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, tạm giữ là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự do cơ quan và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng áp dụng đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người

bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, đầu thú hoặc người bị bắt theo quyết định truy nã

Mục đích của tạm giữ là để ngăn chặn hành vi trốn tránh pháp luật, cản trở hoạt động điều tra, tạo điều kiện cho Cơ quan điều tra thu thập chứng cứ,

10

đánh giá tính chất, mức độ hành vi trái pháp luật của người bị tạm giữ để quyết định khởi tố hình sự, tiếp tục áp dụng các biện pháp ngăn chặn thích hợp hoặc trả lại tự do cho người bị tạm giữ

Đối tượng bị áp dụng biện pháp tạm giữ bao gồm: người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, đầu thú hoặc người bị bắt theo quyết định truy nã

Người bị tạm giữ khi bị áp dụng biện pháp này sẽ bị tước bỏ hoặc hạn chế một phần các quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp và pháp luật xác lập và bảo vệ Do vậy, chỉ người có thẩm quyền tiến hành tố tụng mới được áp dụng biện pháp này khi có những căn cứ và mục đích áp dụng cụ thể, rõ ràng Biện pháp này cũng phải được áp dụng theo đúng những quy định của pháp luật tố tụng hình sự về trình tự, thủ tục

Theo từ điển luật học: Tạm giam là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do thân thể của công dân Đây là biện pháp ngăn chặn, cách ly bị can, bị cáo trong thời gian nhất định nhằm ngăn chặn các hành vi trốn tránh pháp luật, cản trở điều tra, truy tố, xét xử hoặc có thể tiếp tục phạm tội mới của bị can, bị cáo, đảm bảo cho việc điều tra, truy tố, xét

xử được thuận lợi [353, tr 77]

Theo quy định tại Điều 119 Bộ luật tố tụng hình sự 2015, tạm giam là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự do Cơ quan và người có thẩm quyền

áp dụng đối với bị can, bị cáo để cách ly bị can, bị cáo trong các trường hợp do pháp luật quy định nhằm đảm bảo cho công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành

án hình sự được thuận lợi Mục đích của tạm giam là nhằm ngăn chặn tội phạm

và hành vi trốn tránh pháp luật của người phạm tội, để bảo đảm cho việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc thi hành án được tiến hành đúng đắn Tạm giam là biện pháp có tính chất lựa chọn “có thể áp dụng” tức là không bắt buộc áp dụng đồng loạt cho mọi bị can, bị cáo khi đã có đủ căn cứ, điều kiện để áp dụng tạm giam

11

Đối tượng bị tạm giam chỉ có thể là bị can, bị cáo, nhưng không phải mọi

bị can, bị cáo đều bị tạm giam, mà chỉ những bị can, bị cáo có một trong các điều kiện sau thì mới có thể bị tạm giam:

Một là, bị can, bị cáo về tội đặc biệt nghiêm trọng, tội rất nghiêm trọng Hai là, bị can, bị cáo về tội nghiêm trọng, tội ít nghiêm trọng mà BLHS quy định hình phạt từ trên 02 năm khi có căn cứ xác định người đó thuộc một trong các trường hợp: đã bị áp dụng biện pháp ngăn chặn khác nhưng vi phạm; không có nơi cư trú rõ ràng hoặc không xác định được lý lịch của bị can; bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã hoặc có dấu hiệu bỏ trốn; tiếp tục phạm tội hoặc có dấu hiệu tiếp tục phạm tội; có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đe dọa, không chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những người này

Ba là, bị can, bị cáo về tội ít nghiêm trọng mà BLHS quy định hình phạt

tù đến 02 năm nếu họ tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã

Cũng giống như biện pháp tạm giữ, khi áp dụng biện pháp tạm giam, người bị tạm giam sẽ bị tước bỏ hoặc hạn chế một phần các quyền cơ bản của công dân Do vậy, chỉ người có thẩm quyền tiến hành tố tụng mới được áp dụng biện pháp này khi có những căn cứ và mục đích áp dụng cụ thể, rõ ràng Biện pháp này cũng phải được áp dụng theo đúng những quy định của pháp luật tố tụng hình sự về trình tự, thủ tục, thời hạn tạm giam

1.1.1.2 Quản lý nhà nước trong thi hành tạm giữ, tạm giam:

* Khái niệm quản lý nhà nước

12

Hoạt động quản lý xuất hiện từ rất lâu và bao gồm nhiều loại, trong đó

có quản lý xã hội là một dạng quản lý đặc biệt Trên thế giới hiện nay, cách hiểu về quản lý có tính thống nhất tương đối Khoa học về quản lý định nghĩa:

“Quản lý là sự tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… thông qua hệ thống pháp luật, chính sách, các nguyên tắc, các quy định và bằng các biện pháp cụ thể, nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng quản lý” Như vậy, hiểu một cách đơn giản nhất, quản lý chính là sự tác động của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý thông qua các công cụ quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra Với cách hiểu trên, quản lý bao gồm các yếu tố sau:

- Chủ thế quản lý: là tác nhân tạo ra các tác động quản lý Chủ thể có thể

là cá nhân hoặc tổ chức Chủ thể quản lý tác động lên đối tượng quản lý bằng các công cụ, hình thức và phương pháp thích hợp, cần thiết và dựa trên cơ sở những nguyên tắc nhất định

- Đối tượng quản lý: Tiếp nhận sự tác động của chủ thể quản lý

- Khách thể quản lý: là mục đích mà hoạt động quản lý hướng tới Bất kỳ hoạt động quản lý nào cũng là những hoạt động tác động, điều chỉnh hành vi của đối tượng quản lý để hướng tới việc xác lập, duy trì trật tự quản lý do Nhà nước đặt ra Đây là căn cứ để chủ thể quản lý thực hiện các tác động quản lý cũng như lựa chọn các hình thức, phương pháp quản lý thích hợp

Quản lý nhà nước (QLNN) là một dạng của quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật, chính sách để điều chỉnh hành

vi cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong

bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì ổn định và phát triển của xã hội Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự xuất hiện của nhà nước, gắn với chức năng, vai trò của nhà nước trong xã hội có giai cấp

Hiện nay, khái niệm quản lý nhà nước được hiểu theo hai nghĩa:

13

Theo nghĩa rộng: Là dạng quản lý xã hội của nhà nước, sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và các hành vi hoạt động của con người do tất cả các cơ quan nhà nước (Lập pháp, Hành pháp, Tư pháp) tiến hành để thực hiện các chức năng nhà nước đối với xã hội

+ Nghĩa hẹp: Là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước với

chức năng chấp hành pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật của các cơ quan trong hệ thống hành pháp (Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp)

Quản lý nhà nước được đề cập trong luận văn này là khái niệm QLNN hiểu

theo nghĩa hẹp tức là QLNN mang tính chấp hành và điều hành trên cơ sở pháp

luật của cơ quan quản lý hành chính nhà nước trong lĩnh vực hành pháp

* Khái niệm quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

Nhà nước thực hiện chức năng quản lý đối với mọi lĩnh vực, mọi hoạt động trong xã hội Không có lĩnh vực, hoạt động nào không chịu sự quản lý của nhà nước Quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực của đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội

là một nhu cầu khách quan, giúp cho Nhà nước thực hiện các chức năng và quyền lực của mình

Thi hành TGTG là hoạt động tố tụng hình sự mang tính quyền lực nhà nước của các chủ thể có thẩm quyền theo quy định của pháp luật để phục vụ cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, góp phần đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ vững chắc ANQG, bảo đảm TTATXH Thi hành TGTG có vai trò quan trọng trong hoạt động TTHS Nó đòi hỏi rất cao ở sự đúng đắn, tính thượng tôn pháp luật, đảm bảo bản chất ưu việt của Đảng, nhà nước ta, vừa phải đấu tranh kiên quyết, xử lý nghiêm minh các loại tội phạm, vừa phải đảm bảo các quyền của công dân Tính chất, đặc điểm, vai trò của hoạt động thi hành TGTG đặt ra yêu cầu tất yếu phải có sự quản lý chặt chẽ, tập trung, thống nhất, có hiệu lực, hiệu quả đối với hoạt động này Như vậy, QLNN đối với hoạt động thi hành TGTG là cần thiết, mang tính tất yếu khách quan và là một nội dung quan trọng trong QLNN

14

nhằm đáp ứng mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN

Quản lý nhà nước về THTGTG bản chất là hoạt động quản lý nhà nước, phải do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện đối với công tác thi hành TGTG Quản lý nhà nước về thi hành TGTG là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước của các chủ thể có thẩm quyền, sử dụng quyền lực nhà nước để tác động, điều chỉnh hoạt động thi hành TGTG

Từ những phân tích trên có thể hiểu: Quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam là quá trình chủ thể có thẩm quyền sử dụng quyền lực nhà nước theo quy định của pháp luật để tác động có tổ chức, định hướng, điều chỉnh hoạt động thi hành TGTG, đảm bảo cho hoạt động thi hành TGTG tuân thủ pháp luật, thống nhất, hiệu quả

Theo quy định của Luật Thi hành TGTG, hệ thống tổ chức cơ quan quản lý TGTG bao gồm Cơ quan quản lý TGTG trong công an nhân dân và Cơ quan quản

lý TGTG trong quân đội nhân dân Tương ứng với hai hệ thống Cơ quan quản lý TGTG này là các hoạt động QLNN về THTGTG của lực lượng công an nhân dân

và quân đội nhân dân Trong phạm vi luận văn này chỉ giới hạn nghiên cứu hoạt động QLNN về thi hành TGTG do cơ quan quản lý TGTG trong lực lượng Công

an nhân dân thực hiện

Phân tích nội hàm khái niệm QLNN về thi hành TGTG thấy: Chủ thể quản

lý nước về thi hành TGTG bao gồm: Cơ quan quản lý thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp thuộc Bộ Công an thực hiện quản lý TGTG trong phạm vi cả nước;

Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện quản lý TGTG trong địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Cơ quan thi hành án hình sự Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện quản lý TGTG trong địa bàn huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương

cá nhân có thẩm quyền thi hành TGTG trong Công an nhân dân bao gồm: Trưởng, phó trưởng nhà tạm giữ, cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ quản giáo, trinh sát, bảo vệ, hỗ trợ tư pháp…; Giám thị, Phó giám thị, Trưởng phân trại, Phó trưởng phân trại, Đội trưởng, Phó đội trưởng, cán bộ, chiến sĩ trại tạm giam…

Khách thể của hoạt động QLNN về thi hành TGTG không phải là quản

lý những hoạt động tạm giữ, tạm giam cụ thể mà là việc quản lý về thể chế, tổ chức, biên chế, hành chính và các điều kiện đảm bảo cho công tác thi hành TGTG được tiến hành thuận lợi, đúng pháp luật, hiệu quả Hay nói cách khác, QLNN về thi hành TGTG nhằm mục đích đảm bảo cho hoạt động thi hành TGTG tuân thủ pháp luật, thống nhất, hiệu quả Đó chính là trật tự pháp luật trong lĩnh vực thi hành TGTG Khác với các lĩnh vực QLNN khác, trật tự quản

lý trong hoạt động THTGTG hướng tới và phục vụ trực tiếp cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự (thuộc lĩnh vực tư pháp)

16

1.1.2 Đặc điểm của quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

Đặc điểm của QLNN về thi hành TGTG là những nét đặc thù của hoạt động QLNN trong lĩnh vực thi hành TGTG so với các lĩnh vực QLNN khác Quản lý nhà nước về THTGTG có những đặc điểm chung của QLNN như: Quản lý mang tính quyền lực đặc biệt, tính tổ chức cao và tính mệnh lệnh đơn phương của nhà nước; QLNN có mục tiêu chiến lược, có chương trình và có kế hoạch để thực hiện mục tiêu; Quản lý mang tính chấp hành - điều hành trên cơ

sở pháp luật nhưng có tính chủ động, sáng tạo và linh hoạt trong việc điều hành

và xử lý các công việc cụ thể; QLNN có tính liên tục và tương đối ổn định trong

tổ chức và hoạt động Bên cạnh đó, QLNN về THTGTG có những đặc điểm riêng, do đặc điểm của hoạt động thi hành TGTG quy định Đó là: Hoạt động thi hành TGTG nói chung và thi hành TGTG trong Công an nhân dân nói riêng chịu sự tác động điều chỉnh của pháp luật tố tụng hình sự và các văn bản pháp luật khác có liên quan Hoạt động thi hành TGTG liên quan trực tiếp đến đường lối, chính sách của Đảng trong phòng, chống tội phạm, đến quyền, ích hợp pháp của công dân Từ những đặc trưng đó của hoạt động thi hành TGTG, QLNN về thi hành TGTG có những đặc điểm sau:

Thứ nhất, chủ thể quản lý và đối tượng quản lý của hoạt động QLNN về thi hành TGTG đều là cơ quan công quyền của Bộ Công an, được tổ chức chặt chẽ theo lực lượng vũ trang

Bộ Công an chịu trách nhiệm giúp Chính phủ thực hiện QLNN về thi hành tạm giữ, tạm giam Bộ trưởng Bộ Công an phân công, phân cấp cho các chủ thể khác tham gia giúp Bộ trưởng quản lý công tác thi hành TGTG theo phạm vi thẩm quyền Đó chính là Cơ quan quản lý TGTG thuộc Bộ Công an; Cơ quan quản lý TGTG cấp tỉnh và Cơ quan quản lý TGTG cấp huyện

Đối tượng của QLNN về thi hành TGTG là các cá nhân, tổ chức được giao thẩm quyền thi hành TGTG trong công an nhân dân, bao gồm: trại tạm giam

17

thuộc Bộ Công an; trại tạm giam Công an cấp tỉnh; nhà tạm giữ Công an cấp huyện và các cá nhân có thẩm quyền thi hành TGTG trong các trại tạm giam, nhà tạm giữ Công an nhân dân

Như vậy, cả chủ thể quản lý và đối tượng quản lý đều là những người,

cơ quan có thảm quyền nằm trong tổ chức bộ máy cuẩ Bộ Công an; đều được

tổ chức và hoạt động theo lực lượng vũ trang Quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý không chỉ là quan hệ hành chính mà còn là quan hệ mệnh lệnh, chỉ huy của lực lượng vũ trang được hình thành trên cơ sở quy định về Điều lệnh Công an nhân dân Đây là đặc điểm rất đặc trưng phân biệt QLNN

về thi hành TGTG trong Công an nhân dân với các hoạt động QLNN khác

Thứ hai, QLNN về thi hành TGTG sử dụng các công cụ quản lý khác nhau, trong đó chủ yếu là các quy phạm pháp luật hành chính và quy phạm pháp luật tố tụng hình sự

Để QLNN về thi hành TGTG, các chủ thể quản lý sử dụng đa dạng các công cụ quản lý từ chính sách, kế hoạch, pháp luật… Do hoạt động thi hành TGTG là hoạt động tư pháp hình sự nên công cụ chủ yếu mà chủ thể quản lý

sử dụng để quản lý công tác thi hành TGTG là hệ thống các quy phạm pháp luật về thi hành TGTG Chủ thể quản lý không chỉ sử dụng công cụ là các quy phạm pháp luật hành chính mà còn là các văn phản quy phạm pháp luật tố tụng hình sự như: Bộ luật tố tụng hình sự, Bộ luật hình sự, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam… Các văn bản pháp lý do các chủ thể quản lý ban hành để dùng làm công cụ quản lý không được trái với các quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục thi hành TGTG của đối tượng quản lý đã được quy định trong pháp luật tố tụng hình sự Điều này làm cho hoạt động QLNN về thi hành TGTG nói chung

và QLNN về thi hành TGTG trong Công an nhân dân nói riêng trở thành một dạng QLNN đặc biệt

sự thật của vụ án hoặc để bảo đảm thi hành án

Mặt khác, TGTG là các biện pháp ngăn chặn có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do, dân chủ của cá nhân Chính vì vậy, việc THTGTG cũng như quản

lý TGTG đòi hỏi phải tuân theo những hình thức và trình tự, thủ tục hết sức chặt chẽ do pháp luật quy định (từ việc tiếp nhận người bị TGTG; lập hồ sơ quản lý TGTG; chế độ quản lý đối với người bị TGTG; vấn đề sử dụng vũ khí, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ, công cụ hỗ trợ trong thi hành TGTG; chế độ của người bị tạm giữ, người bị tạm giam…)

Mặt khác, việc quy định một cách chặt chẽ hình thức, trình tự, thủ tục và thẩm quyền sẽ tạo ra cơ sở pháp lý, công cụ quan trọng để cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng quản lý của mình Trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền hiện nay quản lý xã hội bằng pháp luật thì việc quy định và công khai hóa những vấn đề trên là hết sức cần thiết Những quy định này sẽ góp phần tạo sự minh bạch trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, đây cũng là cơ sở để cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình trong quản lý nhà nước; đồng thời, nó cũng là căn cứ để xã hội thực hiện sự giám sát quá trình thực hiện pháp luật của các cơ quan nhà nước

1.1.3 Vai trò của quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

19

Quản lý nhà nước về THTGTG giúp cho việc thiết lập và duy trì trật tự quản lý trong quản lý THTGTG, góp phần bảo đảm trật tự QLNN nói chung (thiết lập trật tự QL thông qua việc quy định nhiệm vụ, quyền hạn cho các cơ quan quản lý TGTG, cơ quan thi hành TGTG; quy định chế độ quản lý người

bị TGTG; quy định quyền, nghĩa vụ của người bị TGTG… Thông qua các hoạt động tổ chức triển khai thi hành pháp luật về TGTG của các cơ quan quản lý TGTG để duy trì trật tự quản lý) Quản lý nhà nước về THTGTG góp phần nâng cao hiệu lực QLNN, củng cố tăng cường pháp chế XHCN, bảo đảm cho trật tự xã hội được ổn định, pháp luật được giữ vững;

- Quản lý nhà nước về THTGTG góp phần bảo đảm cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án đạt hiệu quả cao nhất Các hoạt động

THTGTG được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật sẽ đảm bảo sự chính xác, khách quan của hoạt động tố tụng; ngăn ngừa các đối tượng tiếp tục phạm tội hoặc tìm cách xóa dấu vết phạm tội, chứng cứ, tài liệu liên quan đến vụ án; cũng như đảm bảo cho việc thi hành đúng pháp luật và hiệu lực của bản án đã được tuyên

- Quản lý nhà nước về THTGTG góp phần đảm bảo sự tôn trọng các quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận Đảm bảo không một công dân nào bị TGTG trái pháp luật, đảm bảo các quyền của người

bị TGTG

Trong THTGTG, người TGTG, đặc bị là bị can, bị cáo được coi là người

có vị trí trung tâm và cũng có đủ các quyền của con người với tư cách là cá nhân, công dân Tuy nhiên, để thực hiện chức năng đấu tranh, phòng chống tội phạm có hiệu quả và căn cứ trên các dấu hiệu cấu thành tội phạm, pháp luật quy định cần thiết phải áp dụng những biện pháp cưỡng chế tố tụng đối với người bị buộc tội Điều này đồng nghĩa với việc họ có thể bị hạn chế một số quyền Không chỉ là việc bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế trong TTHS, mà

20

trước đó, trong giai đoạn khởi tố, điều tra, với tư cách là người bị tạm giữ, bị can, các quyền của bị cáo có thể đã có “nguy cơ” bị xâm phạm nhiều nhất Do vậy, cần phải có những biện pháp bảo vệ vừa phòng ngừa những vi phạm pháp luật từ các cơ quan tố tụng và những người tiến hành tố tụng vừa bảo đảm cho

bị cáo thực hiện quyền của họ

Thực hiện tốt công tác này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự về phương diện chính trị, xã hội, công tác này thể hiện rõ quyền lực của Nhà nước trong phòng, chống tội phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, công dân; góp phần sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa; đề cao vấn đề dân chủ, nhân quyền trong quá trình phát triển đất nước và xu thế hội nhập quốc tế

1.2 Nội dung, nguyên tắc quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

1.2.1 Nội dung quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

Hoạt động QLNN về thi hành TGTG bao gồm các nội dung cơ bản sau:

- Ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật về thi hành tạm giữ, tạm giam

Pháp luật nói chung và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thi hành TGTG nói riêng là công cụ quan trọng để thực hiện quyền quản lý, nhất là trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN Vì vậy, xây dựng

và hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực thi hành TGTG là hoạt động không thể thiếu trong QLNN về thi hành TGTG

Trong Công an nhân dân, để thực hiện QLNN về thi hành TGTG, Bộ trưởng Bộ Công an ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thi hành TGTG Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thi hành TGTG rất đa dạng, bao gồm các văn bản điều chỉnh trực tiếp đến hoạt động thi hành TGTG như Luật Thi hành

Việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về thi hành TGTG phải đảm bảo tính thống nhất, kế thừa và ổn định; thể chế được chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về cải cách tư pháp; đáp ứng được yêu cầu đấu tranh

phòng, chống tội phạm

- Tổ chức thực hiện pháp luật về thi hành tạm giữ, tạm giam

Văn bản quy phạm pháp luật chỉ có ý nghĩa khi nó được tổ chức thực hiện trên thực tế Vì vậy, để pháp luật về THTGTG được đi vào cuộc sống, cơ quan quản lý TGTG cần tổ chức triển khai thực hiện các quy định pháp luật đó trên các cấp, địa bàn quản lý

Sau khi văn bản quy phạm pháp luật về thi hành TGTG ban hành, các chủ thể quản lý tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật đó thông qua việc: xây dựng kế hoạch thực hiện; xây dựng các văn bản hướng dẫn thực hiện; chỉ đạo nghiệp vụ, hướng dẫn các cơ quan THTGTG để đảm bảo sự thống nhất trong hoạt động áp dụng pháp luật về THTGTG của toàn lực lượng công an nhân dân; tổ chức tập huấn về công tác thi hành TGTG; kiểm tra việc thực hiện của các trại tạm giam, nhà tạm giữ và cán bộ, chiến sĩ của các trại tạm giam, nhà tạm giữ; sơ kết, tổng kết việc thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về thi hành TGTG

- Xây dựng tổ chức bộ máy, biên chế, nhân lực và tổ chức đào tạo, huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ về quản lý, thi hành TGTG

22

Cơ quan quản lý căn cứ vào quy định của pháp luật để xây dựng tổ chức

bộ máy và biên chế, nhân lực trong các cơ quan quản lý, thi hành TGTG, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả, tinh gọn, thống nhất, đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn công tác thi hành TGTG; xác định trách nhiệm, quyền hạn của các bộ phận, đơn vị cũng như của những người có thẩm quyền trong cơ quan quản lý, thi hành TGTG; xác định nhu cầu đội ngũ cán bộ trại tạm giam, nhà tạm giữ trong toàn hệ thống, từ đó có kế hoạch bố trí cán bộ cho các trại tạm giam, nhà tạm giữ

Cơ quan quản lý xây dựng kế hoạch về phát triển nguồn nhân lực cán bộ thi hành TGTG; dự báo nhu cầu về số lượng, chất lượng, trình độ đào tạo, bồi dưỡng và xác định lộ trình cụ thể trong việc đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện cán

bộ làm công tác thi hành TGTG đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn; xác định; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ thi hành TGTG hợp tác quốc tế trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ…

- Thanh tra, kiểm tra; giải quyết khiếu nại, tố cáo; xử lý vi phạm trong thi hành TGTG

Đây là hoạt động quan trọng, không thể thiếu trong QLNN về thi hành TGTG nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật trong công tác thi hành TGTG

Thông qua thanh tra, kiểm tra nhằm kịp thời uốn nắn sai phạm nếu có và qua đó hướng dẫn thêm về chuyên môn, nghiệp vụ, bảo đảm việc tuân thủ pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ TGTG Việc tiến hành thanh tra, kiểm tra được tiến hành đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm hoặc được thực hiện thường xuyên, định kỳ theo chuyên đề

Giải quyết khiếu nại, tố cáo trong thi hành TGTG của chủ thể quản lý nhằm đảm bảo quyền khiếu nại, tố cáo của công dân quy định trong Hiến pháp

- Bảo đảm các điều kiện cho hoạt động quản lý nhà nước về thi hành TGTG

Để bảo đảm điều kiện hoạt động quản lý, THTGTG, cần phải đáp ứng các yêu cầu về cơ sở vật chất (đất đai, trụ sở, công trình giam giữ và phụ trợ), kinh phí phục vụ quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam; trang bịvũ khí, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ, công cụ hỗ trợ; cơ sở dữ liệu về THTGTG; chế độ chính sách đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý, THTGTG…) Đây

là cơ sở quan trọng để các chủ thể QLNN về THTGTG thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình.

1.2.2 Nguyên tắc quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

Thứ nhất Quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam phải đảm

bảo nguyên tắc tuân thủ Hiến pháp và pháp luật

Quản lý nhà nước về thi hành TGTG chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản quy phạm pháp luật Yêu cầu đặt ra trong quản lý là phải nắm vững, chấp hành nghiêm chỉnh quy định pháp luật về THTGTG và QLNN về THTGTG

Tuân thủ các quy định về thi hành TGTG, nhất là các quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục thi hành TGTG; quy định về chế độ quản lý giam giữ; chế độ của người bị TGTG để từ đó có biện pháp quản lý, kiểm soát, điều chỉnh hoạt động của các trại tạm giam, nhà tạm giữ, các cán bộ thi hành TGTG tuân

Thứ hai, bảo đảm quyền con người, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

Bảo đảm quyền con người là vấn đề rất quan trọng, luôn được Đảng, Nhà nước và nhân dân ta quan tâm, bảo vệ Bằng nhiều văn bản pháp luật khác nhau như: Hiến pháp; Bộ luật Hình sự; Bộ luật Tố tụng hình sự; Luật Thi hành án hình sự; Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam;… Nhà nước đã chính thức ghi nhận

và bảo đảm quyền con người, quyền công dân Các quy định về TGTG là một trong các quy định nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân của nhân dân mà trực tiếp là của người bị TGTG Tất cả những quy định của Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và luật THTGTG đều nhằm góp phần phát huy dân chủ, tăng cường hơn nữa hiệu lực của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Chính phủ đã ban hành Nghị định số120/2017/NĐ-CP ngày 06/11/2017

quy định chi tiết một số điều của Luật THTGTG đòi hỏi các cơ quan có thẩm

quyền, các cán bộ, chiến sĩ thực hiện công tác quản lý trại giạm, nhà tạm giữ phải bảo đảm hiệu quả công tác quản lý giam giữ và phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người bị TGTG Khoản 3 Điều 4 Luật THTGTG ghi nhận nguyên tắc quản lý, THTGTG bảo đảm nhân đạo; không tra tấn, truy bức, dùng nhục hình

25

hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị TGTG Bảo đảm cho người bị TGTG thực hiện quyền con người, quyền và nghĩa vụ của công dân nếu không bị hạn chế bởi quy định của pháp luật nhằm bảo hộ quyền của tất cả mọi người, trong mọi hoàn cảnh (kể cả đang trong tình trạng bị TGTG hoặc đang thi hành án phạt tù)… đều được tôn trọng nhân phẩm, không bị tra tấn, hạ nhục và bảo đảm các điều kiện sống khác

Khi áp dụng các biện pháp TGTG việc nắm vững nội dung, thẩm quyền, thủ tục bắt, tạm giữ, tạm giam sẽ bảo đảm cho các cơ quan , người có thẩm quyền áp dụng đúng pháp luật, tránh vi phạm các quy định pháp luật về bảo đảm quyền con người, quyền công dân khi thực thi công vụ

Trong THTGTG phải bảo đảm các chế độ của người bị TGTG, đặc biệt

là chế độ đối với người bị TGTG là người dưới 18 tuổi, phụ nữ có thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi; chế độ đối với người bị kết án tử hình đang bị tạm giam; bảo đảm các quyền của người bị TGTG như quyền khiếu nại, tố cáo trong quản lý, thi hành TGTG Các cơ quan quản lý, thi hành TGTG có trách nhiệm đảm bảo thực hiện các chế độ, quyền và nghĩa vụ của người bị TGTG nếu không bị hạn chế bởi Luật Thi hành TGTG và luật khác có liên quan nhằm bảo

hộ quyền của tất cả mọi người, trong mọi hoàn cảnh (kể cả đang trong tình trạng bị giam giữ, tạm giam hoặc đang thi hành án phạt tù)… đều được tôn trọng nhân phẩm, không bị tra tấn, hạ nhục và bảo đảm các điều kiện sống khác Mọi hành vi tra tấn, truy bức, dùng nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm đến các quyền và lợi ích hợp pháp của người bị TGTG đều bị

xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật

Thứ ba, quản lý nhà nước về thi hành TGTG phải đảm bảo phục vụ hiệu quả cho công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm

26

Tạm giữ, tạm giam là các biện pháp ngăn chặn nhằm hạn chế một số quyền con người, quyền công dân của người bị tạm giữ, tạm giam Mục đích của việc áp dụng các biện pháp này là để kịp thời ngăn chặn tội phạm, ngăn chặn người phạm tội trốn tránh pháp luật, bảo đảm cho hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự được đúng đắn

Vì vậy, trong quản lý, thi hành TGTG phải đảm bảo cho hoạt động của các cơ quan và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng được thuận lợi; góp phần nâng cao hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm

1.3 Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

1.3.1 Hệ thống pháp luật về quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam

Một trong những yếu tố quan trọng, tác động trực tiếp đến QLNN về THTGTG là hệ thống pháp luật về quản lý, THTGTG

Pháp luật về quản lý, THTGTG điều chỉnh tất cả các vấn đề về nguyên tắc, trình tự, thủ tục thi hành TGTG; tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan quản lý, thi hành TGTG; quyền, nghĩa vụ của người bị tạm giữ, tạm giam; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong quản lý, THTGTG Chính vì vậy, hệ thống pháp luật về quản lý, THTGTG có tác động trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động QLNN về ThTGTG

Chất lượng của hệ thống các văn bản QPPL về quản lý, THTGTG là một trong những cơ sở đảm bảo cho việc thực hiện và nâng cao hiệu quả QLNN về THTGTG Nếu hệ thống các văn bản QPPL về quản lý, THTGTG không đầy

đủ, thiếu thống nhất, mâu thuẫn với các văn bản pháp luật khác có liên quan; không phù hợp với thực tế thì việc áp dụng pháp luật trong quản lý, THTGTG

sẽ gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí có những quy định không thể thực hiện được trên thực tế, sẽ tác động rất lớn đến hoạt động QLNN về THTGTG Ngược lại, nếu hệ thống pháp luật về quản lý THTGTG hoàn chỉnh, đồng bộ, các quy định

27

phù hợp với thực tế sẽ tác động tích cực đến hoạt động quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả QLNN về THTGTG Do vậy, cần phải không ngừng nâng cao chất lượng pháp luật về quản lý, THTGTG Khi đánh giá về chất lượng của hệ thống pháp luật về quản lý, THTGTG phải dựa vào các tiêu chí cơ bản, đó là: tính toàn diện, đồng bộ, tính thống nhất, tính khả thi của văn bản

1.3.2 Năng lực, trình độ chuyên môn, ý thức trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam

Năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức có tác động rất lớn đến công tác quản

lý nhà nước về thi hành TGTG Chất lượng của đội ngũ này xem xét dưới các góc độ trình độ chuyên môn cả về pháp luật và nghiệp vụ, bên cạnh đó đòi hỏi rất quan trọng đó là phẩm chất đạo đức và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ Phải có đủ năng lực và trình độ hiểu biết về pháp luật, giỏi về nghiệp

vụ, có ý thức trách nhiệm cao và phẩm chất đạo đức tốt

Cán bộ phải có trình độ nhận thức về pháp luật trên cơ sở đó mới thực hiện đúng, đảm bảo tính hợp pháp của mọi hoạt động THTGTG Chất lượng của cán bộ, chiến sĩ, công nhân, viên chức làm nhiệm vụ quản giáo còn đòi hỏi

sự tích luỹ kinh nghiệm trong công tác Đảm bảo đầy đủ về số lượng, đạt về chất lượng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, công nhân, viên chức làm nhiệm vụ quản giáo

là yếu tố quyết định hiệu quả của hoạt động QLNN về THTGTG

Bên cạnh năng lực, trình độ chuyên môn, thì ý thức trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ làm công tác THTGTG cũng tác động không nhỏ tới QLNN về THTGTG Ý thức trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ, công nhân, viên chức làm nhiệm vụ quản giáo đòi hỏi phải luôn có thái độ khách quan, thận trọng tỉ mỉ, có tinh thần trách nhiệm cao về phần việc được giao và trong mọi trường hợp tôn trọng và bảo vệ quyền cơ bản của công dân được đặt lên hàng đầu Môi trường làm việc trong hoạt động quản lý, THTGTG

28

rất phức tạp, người bị TGTG luôn có nhu cầu và xu hướng trốn tránh trách nhiệm pháp lý bằng mọi cách trong đó có cả việc mua chuộc cán bộ tư pháp bằng vật chất, tinh thần để làm trái quy định của pháp luật theo chiều hướng có lợi cho họ Nếu người cán bộ, chiến sĩ, công nhân, viên chức làm nhiệm vụ quản giáo không có phẩm chất đạo đức trong sáng vững vàng và lương tâm nghề nghiệp để vượt qua những cám dỗ tầm thường thì dễ bị sa ngã và sẵn sàng làm sai lệch sự thật, che giấu tội phạm để tư lợi cá nhân Phẩm chất đạo đức đó còn thể hiện ở thái độ dứt khoát trong việc phân định rạch ròi giữa lợi ích công

và lợi ích tư Trước yêu cầu của Đảng, Nhà nước và yêu cầu đòi hỏi của công cuộc cải cách tư pháp trong giai đoạn hiện nay thì mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác THTGTG “Vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông

về pháp luật, công tâm và bản lĩnh, kỷ cương và trách nhiệm” đã được Bộ công

an đặt ra như một yêu cầu cấp thiết, trong khi tình hình tội phạm ngày càng gia tăng, tính chất tội phạm ngày càng tinh vi với nhiều thủ đoạn mới cũng là một khó khăn và thách thức không nhỏ đối với cán bộ chiến sĩ trong Ngành

1.3.3 Các điều kiện bảo đảm cho hoạt động quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam

Hoạt động QLNN về THTGTG có được đảm bảo hay không còn phụ thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất, nguồn kinh phí phục vụ công tác quản lý, THTGTG

Cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động quản lý, THTGTG bao gồm: các trại tạm giam, nhà tạm giữ; phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ, vũ khí, công cụ hỗ trợ phục vụ cho hoạt động thi hành TGTG; hệ thống cơ sở dữ liệu về TGTG Nếu các điều kiện này không được đảm bảo sẽ tác động tiêu cực đến công tác quản lý, thi hành TGTG và ngược lại Thực tế đã cho thấy các cơ sở giam giữ nếu không đảm bảo các điều kiện về an ninh trong TGTG; an toàn, sức khỏe của người bị TGTG cũng như điều kiện môi trường làm việc của các cán bộ,

29

chiến sĩ làm nhiệm vụ THTGTG nó sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án hình sự, đến hoạt động QLNN về THTGTG Vì vậy, để nâng cao hiệu quả hoạt động QLNN về THTGTG cần phải bố trí hợp

lý phương tiện, cơ sở vật chất phù hợp với từng cơ sở giam giữ trong toàn hệ thống; bố trí kinh phí và huy động các nguồn lực để đảm bảo kinh phí, cơ sở vật chất phục vụ quản lý, thi hành TGTG; kiểm tra việc trang bị, sử dụng, bảo quản phương tiện THTGTG, kịp thời phát hiện những tồn tại, vướng mắc, bất cập để có biện pháp khắc phục

30

Tiểu kết Chương 1

Hoạt động về THTGTG là hoạt động của lực lượng Cảnh sát quản lý trại TGTG giữ tổ chức tiếp nhận, thực hiện giam, giữ và tiến hành các biện pháp quản lý người có quyết định giam giữ, thi hành án theo quy định của pháp luật nhằm phục vụ hoạt động điều tra, truy tố, xét xử Nhiệm vụ của công tác này được thể hiện ở việc quản lý giam giữ chặt chẽ, phát hiện và thu thập thông tin phục vụ yêu cầu điều tra và xử lý tội phạm, đồng thời thực hiện chế độ chính sách đối với người bị TGTG Nguyên tắc quản lý giam, giữ phải đúng luật, tôn trọng, phát huy quyền và lợi ích hợp pháp của người bị TGTG Nội dung QLNN

về THTGTG được thể hiện ngay từ khâu tiếp nhận, phân loại, quản lý, dẫn giải,

tổ chức giáo dục, lao động và thực hiện chế độ chính sách đối với người bị TGTG

Chương 1 tác giả đã đề cập đến những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến hoạt động QLNN về THTGTG Từ khái niệm về TGTG, THTGTG, QLNN

về THTGTG; tác giả đã phân tích khái niệm, đặc điểm, vai trò QLNN về thi hành TGTG; Đồng thời đi sâu phân làm rõ nội dung, nguyên tắc QLNN về thi hành TGTG; các yếu tố tác động đến QLNN về TGTG

Các kết quả nghiên cứu của Chương 1 là cơ sở lý luận quan trọng để tác giả đánh giá đúng thực trạng QLNN về THTGTG trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk ở Chương 2 của luận văn và để xuất giải pháp nâng cao hiệu quả QLNN về thi hành TGTG ở chương 3

31

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI HÀNH TẠM GIỮ,

TẠM GIAM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK

2.1 Đặc điểm địa bàn có liên quan đến công tác quản lý nhà nước về thi hành tạm giữ, tạm giam

2.1.1 Đặc điểm địa lý, kinh tế, xã hội của tỉnh Đắk Lắk

Đắk Lắk là một tỉnh miền núi, có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế

- chính trị, quốc phòng - an ninh của khu vực Tây Nguyên và cả nước Diện tích tự nhiên là 13.125,37 km2; phía Bắc giáp tỉnh Gia Lai, phía Đông giáp Phú Yên và Khánh Hoà, phía Nam giáp Lâm Đồng và Bình Phước; phía Tây giáp Campuchia với đường biên giới dài 73 km Dân số hiện nay trên 1,947 triệu người Toàn tỉnh có 15 huyện, thị và thành phố; 184 xã, phường, thị trấn; 2.478 thôn, buôn, tổ dân phố [40]; với 47 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) có 637 nghìn người, chiếm 33,5% dân số toàn tỉnh, phân bố rải rác 184/184 xã, phường, thị trấn của tỉnh, chủ yếu tập trung vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn Là vùng đất giàu tiềm năng

về tài nguyên thiên nhiên để phát triển KT-XH, có quỹ đất bazan màu mỡ rất thuận lợi cho việc phát triển một nền nông nghiệp vùng nhiệt đới, có quỹ rừng

tự nhiên rộng lớn, có nhiều khoáng sản kim loại có giá trị như: than bùn, than nâu, bô xít, sắt, wonfram, antimon, chì, kẽm Đắk Lắk còn là vùng đất lý tưởng

để phát triển du lịch, bởi có những điều kiện thuận lợi để tạo nên những sản phẩm đặc trưng riêng biệt, hấp dẫn Đây là một trong các yếu tố quyết định vấn đề phát triển bền vững của Đắk Lắk không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn gắn bó với những vấn đề xã hội sâu sắc

Tuy nhiên, vị trí nằm ở cả Đông và Tây Trường Sơn nên đất đai, địa hình, khí hậu đa dạng và khắc nghiệt Có nhiều dãy núi trùng điệp với những đỉnh núi

32

cao trên 2.000 mét (đỉnh Chư Yang Sin ở tỉnh cao 2.445 mét) Đắk Lắk có một mạng lưới sông suối khá dày, nhiều ghềnh thác Do điều kiện địa lý tự nhiên, địa hình rộng, đa dạng đồi núi, cao nguyên và vùng thung lũng xen kẽ nhau, bị chia cắt mạnh bởi hệ thống sông, suối và nhiều dãy núi cao, nhất là phía Đông dãy Trường Sơn Chính những yếu tố về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên đã tác động không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả quản QLNN về THTGTG, nhất là các huyện biên giới, như huyên Buôn Đôn, Ea Súp huyện xa sôi như huyện Ma Đrăk, krông Bông, huyện Lắk, vào mùa mưa lũ việc đi lại, giao lưu giữa các vùng rất khó khăn Chính vì vậy công tác giam giữ, chuyển trại từ huyện về tỉnh gặp nhiều khó khăn

Được sự đầu tư của Trung ương và nỗ lực của các địa phương trong những năm qua, kinh tế Đắk Lắk đã có những chuyển biến quan trọng, liên tục duy trì được tốc độ tăng trưởng, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện Trong khoảng thời gian 5 năm trở lại đây, tình hình an ninh, trật tự an toàn xã hội Đắk Lắk ổn định, tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế Tuy nhiên, so với cả nước, Đắk Lắk vẫn còn nhiều khó khăn, chậm phát triển, chưa thu hút được các nguồn lực và đầu tư đáng kể như các vùng khác, hoạt động kinh tế phát triển còn manh mún chưa xứng với tiềm năng và lợi thế phát triển vốn có, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn Tiềm lực, trình độ phát triển KT-

XH còn ở mức thấp; kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, chất lượng nguồn nhân lực thấp Phát triển kinh tế chưa kết hợp tốt với thực hiện công bằng xã hội và củng

cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; chênh lệch giàu nghèo giữa đô thị và nông thôn, giữa đồng bào Kinh với đồng bào DTTS ngày càng tăng; việc tổ chức lại sản xuất, bảo đảm không gian sinh sống cho các buôn làng còn nhiều bất cập; số

hộ nghèo trên địa bàn Đắk Lắk là 81.592 hộ, chiếm tỷ lệ 19, 37% toàn vùng [40] Với những khó khăn trên đây về điều kiện kinh tế của Đắk Lắk đã tác động không nhỏ đến chất lượng cuộc sống hằng ngày của đồng bào các dân tộc và ảnh

33

hưởng trực tiếp đến nguồn kinh phí đầu tư cho công tác quản lý, thi hành TGTG trên địa bàn tỉnh

2.1.2 Tình hình tội phạm trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, trong những năm qua, mặc dù có nhiều nguy

cơ tiềm ẩn và yếu tố phức tạp dễ làm gia tăng các vi phạm pháp luật, nhưng được

sự giúp đỡ nhiệt tình của Nhân dân và cả hệ thống chính trị vào cuộc, lực lượng Công an đã tiếp tục thực hiện tốt vai trò chủ công trên mặt trận bảo vệ ANTT Tình hình an ninh chính trị, an ninh buôn làng được đảm bảo ổn định, phạm pháp hình sự và TNGT được kiềm giảm Các tụ điểm, vụ việc về ma túy, cờ bạc, các

vi phạm về kinh tế, tham những, môi trường và xâm hại rừng được lực lượng Công an chủ động phát hiện, triệt xóa, xử lý nhiều hơn Đó là những thành quả rất đáng ghi nhận Là những gam màu sáng của bức tranh ANTT trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong thời gian qua

Để phòng ngừa các vi phạm về trật tự xã hội, trong những năm qua, lực lượng Công an các cấp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã tăng cường quản lý, gọi hỏi, răn đe, giáo dục cảm hóa hàng ngàn lượt đối tượng vi phạm về ANTT Xác định ma túy là nguyên nhân của nhiều loại tội phạm, lực lượng Công an các cấp trên địa bàn tỉnh đã tích cực phát hiện và lập hồ sơ trên 800 người nghiện

ma túy đề nghị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn Đối với những người nghiện ma túy nặng, đã lập hồ sơ đề nghị đưa 476 trường hợp đi điều trị cai nghiện bắt buộc Qua việc xác lập án điều tra, lực lượng Cảnh sát các cấp trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, xử lý trên 200 vụ ma túy, với trên 300 đối tượng Qua đó, đã triệt xóa trên 30 tụ điểm ma túy phức tạp, góp phần trả lại sự bình yên cho nhiều khu dân cư

Trên mặt trận chống tội phạm hình sự, lực lượng Công an các cấp trong tỉnh Đắk Lắk đã tăng cường hàng chục ngàn lượt cán bộ chiến sĩ tuần tra trên

34

ở các địa phương khác về lẫn trốn tương đối nhiều, thủ đoạn thực hiện tội phạm ngày càng tinh vi hơn; phạm vi lĩnh vực ngày càng rộng; đối tượng phạm tội ngày càng đa dạng; tình trạng vay, mượn tài sản rồi chiếm đoạt, lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên địa bàn vẫn diễn ra khá phức tạp; đặc biệt, nổi lên trong thời gian qua, một số đối tượng tự nhận mình là người có khả năng xin việc vào các

cơ quan nhà nước rồi nhận tiền nhờ xin việc của nhiều người với số tiền lên đến hành tỷ đồng để chiếm đoạt, gây bức xúc trong quần chúng nhân dân và mất an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh, cụ thể như:

Năm 2016, tội phạm về trật tự an toàn xã hội (giảm 76 vụ, 165 bị can); tội phạm xâm phạm sở hữu (giảm 75 vụ, 181 bị can); tội phạm về ma tuý (giảm

12 vụ, 20 bị can) Năm 2017, Cơ quan chức năng đã phát hiện, khởi tố 1.366

vụ, 2.363 bị can (tăng 44 vụ, 147 bị can so với năm 2017) Năm 2018, Công an huyện Ea H’leo đã xác lập chuyên án, kiên trì điều tra làm rõ truy bắt 3 nhóm, 13 đối tượng và 9 đối tượng riêng lẻ khác đã gây ra 36 vụ trộm cắp

xe máy loại đắt tiền và những tài sản khác của dân ở nhiều huyện trên địa bàn tỉnh [8]

Các đợt cao điểm ra quân, lực lượng Công an các cấp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã điều tra làm rõ gần 90% số vụ án xâm phạm trật tự xã hội Trong

đó, án rất nghiêm trọng và đặc biệt làm rõ trên 95% Thu hồi tổng tang vật, tài sản trị giá hàng chục tỷ đồng trao trả cho Nhân dân và Nhà nước Qua thụ lý các vụ án xâm phạm về trật tự xã hội, lực lượng Cảnh sát toàn tỉnh đã truy bắt hơn 1.500 đối tượng, góp phần kiềm giảm 4,5% số vụ án hình sự Ngoài ra, các đơn vị còn tích cực truy bắt và vận động được hơn 120 đối tượng truy nã ra đầu thú Trong đó, có nhiều đối tượng nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm, kéo giảm

số đối tượng truy nã xuống 10% so với đầu năm Đồng thời, Công an các cấp trong tỉnh đã tập trung triệt xóa, làm tan rã hàng chục nhóm, với trên 300 đối tượng, 44 cơ sở kinh doanh liên quan đến hoạt động “tín dụng đen” Điển hình