Thực hiện chính sách giáo dục đối trẻ em khuyết tật từ thực tiễn trung tâm phục hồi chức năng người khuyết tật thụy an Thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em khuyết tật từ thực tiễn trung tâm phục hồi chức năng người khuyết tật thụy an Thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em khuyết tật từ thực tiễn trung tâm phục hồi chức năng người khuyết tật thụy anThực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em khuyết tật từ thực tiễn trung tâm phục hồi chức năng người khuyết tật thụy an Thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em khuyết tật từ thực tiễn trung tâm phục hồi chức năng người khuyết tật thụy an
Trang 1VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
Trang 2MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong bối cảnh toàn cầu đang thực hiện Chương trình Nghị sự 2030 của Đại Hội đồng Liên hợp quốc vì sự phát triển bền vững coi phát triển con người làm trọng tâm với mục tiêu “Để không ai bị bỏ lại phía sau”, đặc biệt là các nhóm yếu thế trong xã hội bao gồm phụ nữ, trẻ em và người khuyết tật, Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó
Ở Việt Nam, trẻ em khuyết tật thường được coi là những đứa trẻ bất bình thường, đó là sự kì thị hiện hữu trong một số bộ phận người dân, khiến cho những trẻ em này bị gạt ra ngoài lề xã hội Vì phần lớn họ tin rằng các em không có khả năng đóng góp cho xã hội Cho nên các em không được tiếp cận với các dịch vụ xã hội tối thiểu như y tế, giáo dục, văn hóa nghệ thuật Đặc biệt, do không được hưởng các cơ hội học tập, không được đến trường nên các em thiếu kiến thức và kĩ năng sống, kéo theo mất cơ hội việc làm và dần mất năng lực tham gia xã hội
Tại điều 7 Công ước về quyền người khuyết tật (Đại hội đồng liên hợp quốc thông qua 13/03/2007) có nêu
1 Các quốc gia thành viên tiến hành mọi biện pháp cần thiết để bảo đảm cho trẻ em khuyết tật được hưởng trọn vẹn các quyền và tự do cơ bản của con người trên cơ sở bình đẳng với các trẻ em khác
2 Trong mọi hành động liên quan tới trẻ em khuyết tật, lợi ích tốt nhất của trẻ phải được đặt lên hàng đầu
3 Các quốc gia thành viên bảo đảm rằng trẻ em khuyết tật có quyền bày
tỏ ý kiến một cách tự do về mọi vấn đề ảnh hưởng tới các em, ý kiến của trẻ
em phải được cân nhắc thích đáng phù hợp với độ tuổi và sự trưởng thành của các em, trên cơ sở bình đẳng với các trẻ em khác, bảo đảm cung cấp cho các em sự trợ giúp phù hợp với lứa tuổi và với tình trạng khuyết tật để các em thực hiện quyền đó
Trang 3Các quyền của người khuyết tật đã và đang được thế giới hết sức quan tâm Quyền của NKT được đảm bảo thực hiện sẽ có ý nghĩa không chỉ đối với người khuyết tật mà còn đối với toàn xã hội Mọi hoạt động của Nhà nước, xã hội thực hiện các chính sách về y tế, giáo dục, dạy nghề…nhằm hiện thực hóa các quyền của NKT đã nên trong Công ước để giúp NKT hòa nhập xã hội Người khuyết tật luôn mong muốn được tham gia các hoạt động văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao Nếu có những chính sách hỗ trợ trong những hoạt động trên thì họ sẽ phát huy những khả năng còn lại của mình để tham gia, điều đó giúp cho NKT đóng góp cho xã hội Đặc biệt các chính sách liên quan đến giáo dục sẽ trợ giúp cho NKT có được những kiến thức cơ bản và
nó sẽ trở thành nền tảng cần thiết và quan trọng để họ có thể tham gia học văn hóa, học nghề Trong môi trường học tập, NKT sẽ có điều kiện để giao tiếp với thầy cô cũng như bạn bè và những người khác Đây môi trường tốt nhất
và nhanh nhất để NKT phát triển nhận thức và trí tuệ của mình Để họ cảm thấy luôn được quan tâm, hòa đồng không bị phân biệt đối xử hay xa lánh Mặt khác, giáo dục giúp NKT có được những kiến thức kỹ năng, sự hiểu biết nên sẽ giúp họ tự tin và chủ động hơn trong cuộc sống, mang lại cho họ những nhận thức đúng đắn để tự tin và có nghị lực vươn lên những khó khăn trong cuộc sống
Chuyển sang giai đoạn phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế, Đảng, Nhà nước, chính phủ cũng như các tổ chức chính trị xã hội đã có điều kiện quan tâm nhiều hơn đến người khuyết tật và trẻ em khuyết tật thông qua hàng loạt các chính sách, đạo luật nhằm hỗ trợ người khuyết tật như: Pháp lệnh người khuyết tật được ban hành ngày 30 tháng 7 năm 1998; bộ luật lao động; luật giáo dục; luật phổ cập giáo dục tiểu học; luật dạy nghề; luật bảo vệ chăm sóc
và giáo dục trẻ em; cùng hệ thống văn bản pháp quy liên quan Bộ luật lao động sửa đổi, bổ sung và ban hành Luật NKT ngày 17/6/2010 nhằm bảo đảm
sự bình đẳng cho NKT, TEKT, dần giúp người khuyết tật, trẻ em khuyết tật
Trang 4đã tiếp cận được các dịch vụ y tế, phục hồi chức năng, giáo dục, việc làm, văn hóa, thể thao, giải trí
Đặc biệt thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em khuyết tật là một trong những nhiệm vụ quan trọng được Đảng và Nhà nước ta không chỉ đặt làm cam kết quốc gia mà còn có trong Công ước quốc tế Các chính sách giáo dục đối với NKT được quy định trong Luật và các văn bản quy phạm pháp luật khác cho thấy việc giáo dục NKT đã được cụ thể hóa và triển khai thực hiện Tuy nhiên, từ mong muốn đến thực tế, việc thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em khuyết tật vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
giải quyết Do vậy học viên đã lựa chọn đề tài “Thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em khuyết tật từ thực tiễn Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An” làm luận văn thạc sỹ ngành Chính sách công
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề thực hiện thực chính sách giáo dục cho TEKT dưới nhiều góc độ khác nhau được thể hiện dưới các hình thức như: Đề tài khoa học, giáo trình, bài báo, bài đăng tạp chí Có thể khái quát một
số công trình tiêu biểu liên quan đến vấn đề dưới góc độ tiếp cận như sau:
Hồ Văn Thông (Chủ biên, 1999), tìm hiểu về khoa học chính sách công, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội Đây là công trình nghiên cứu tương đối có
hệ thống các vần đề về chính sách công dưới góc độ lý thuyết như: khoa học chính sách công và khái niệm về chính sách công; những khuynh hướng phát triển cơ bản của chính sách công; công trình là tài liệu tham khảo quan trọng của luận văn
Nguyễn Đăng Thành (Chủ nhiệm đề tài, 2004), Chính sách công - Cơ sở
lý luận, Viện Chính trị học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội Đề tài đã nghiên cứu một cách có hệ thống những vấn đề về chính sách công như: Lý thuyết chính sách công; các công trình nghiên cứu chính sách công; các cách tiếp cận khi nghiên cứu chính sách công
Trang 5Nguyễn Hữu Hải (Chủ biên, 2014), Chính sách công - Những vấn đề cơ bản, Nxb chính trị quốc gia, cuốn sách đã đề cập đến chính sách công dưới góc độ chung nhất, bao gồm các vấn đề như: phân tích chính sách công; hoạch định chính sách công; tổ chức thực hiện chính sách công; nhận thức về chính sách công
Tác giả Nguyễn Đức Minh, năm 2015, bài báo “Chính sách giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật Việt Nam ”.tài liệu đề cập quan điểm, chính sách về tham
gia giáo dục hòa nhập cho TEKT; nêu thực trạng và giải pháp cho chính sách phát triển giáo dục hòa nhập tại Việt Nam
Đề tài ”Chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên ở cộng đồng Việt Nam”, của Nguyễn Hữu Toàn (2010) Tác giả cho rằng trợ giúp xã hội không chỉ là cứu đói, hỗ trợ lương thực, cho cá nhân, hộ gia đình chịu hậu quả thiên tai, chiến tranh, tai nạn, mà còn mở rộng thành các hợp phần chính sách là trợ giúp đột xuất và trợ giúp thường xuyên Mỗi hợp phần chính sách lại bao gồm các chính sách bộ phận đặc biệt như chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên tại cộng đồng gồm các chính sách bộ phận là: trợ cấp xã hội hàng tháng, trợ giúp về y tế, trợ giúp về giáo dục, trợ giúp về việc làm, trợ giúp về học nghề
Vụ Pháp chế, Bộ Lao động - Thương binh xã hội và Unicef (2009), “Xây dựng môi trường bảo vệ trẻ em Việt Nam: Đánh giá pháp luật và chính sách bảo vệ trẻ em, đặc biệt là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt ở Việt Nam” Các tác giả đã rà soát, đánh giá các văn bản pháp luật, chính sách liên quan đến trẻ em Việt Nam, đặc biệt là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, so sách các chuẩn mực quốc tế, tìm ra những thiếu hụt và hạn chế của pháp luật Việt Nam, trên cơ sở
đó kiến nghị, đề xuất nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam, đảm bảo từng bước hòa nhập với pháp luật và các chuẩn mực quốc tế
Ban Điều phối các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật Việt Nam, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội (2013), “Báo cáo năm 2013 về hoạt động giúp người khuyết tật Việt Nam” Báo cáo tổng kết những hoạt động và kết quả
Trang 6chủ yếu về hỗ trợ người khuyết tật đã triển khai trong năm của các bộ, ngành,
cơ quan chức năng, tổ chức xã hội với sự điều phối của ban điều phối các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật Việt Nam, đánh giá tồn tại, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và định hướng cho các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật trong năm 2014 cũng như tiếp tục thúc đẩy thực hiện Luật người khuyết tật và đề án trợ giúp người khuyết tật của các cơ quan, tổ chức thành viên của Ban điều phối các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật Việt Nam
Giáo trình “Can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật” do Trần Thị Thiệp, Hoàng Thị Tho và Trần Thị Minh Thành thực hiện năm 2014,do NXB Giáo Dục ấn hành có nội dung trình bày về những vấn đề chung về can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật, tổ chức can thiệp và giáo dục hòa nhập cho trẻ khiếm thính, trẻ chậm phát triển trí tuệ, trẻ khó khăn về ngôn ngữ và vận động
Mặc dù đã có nhiều đề tài nghiên cứu về trẻ em, TEKT, nhưng chưa có một nghiên cứu nào đề cập một cách hệ thống việc thực hiện chính sách giáo dục đối với TEKT ở Việt Nam, do đó việc lựa chọn của em không trùng với các công trình nghiên cứu khác
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Làm rõ những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ
em khuyết tật tại Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An và thực tế thực hiện chính sách giáo dục tại Trung tâm trong những năm qua, qua
đó đưa ra những giải pháp nhằm từng bước nâng cao hiệu quả, trợ giúp TEKT hòa nhập với cộng đồng và được thụ hưởng các chính sách giáo dục để TEKT
có cơ hội phát triển
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
-Nghiên cứu việc thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em khuyết tật
từ góc độ lý luận
Trang 7-Phân tích, đánh giá thực trạng việc thực hiện chính sách giáo dục đối với TEKT ở Trung tâm phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An từ đó chỉ ra những nguyên nhân trong quá trình thực hiện chính sách
- Đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giáo dục cho trẻ khuyết tật
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Chính sách giáo dục và quy trình thực hiện chính sách đối với trẻ em
khuyết tật tại Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu, phân tích tài liệu:
Tổng hợp, kế thừa các kết quả nghiên cứu lý thuyết về chính sách giáo dục đối với trẻ em khuyết tật; các văn bản nghị quyết, chính sách, pháp luật của Đảng, báo cáo kết quả trợ giúp trẻ em khuyết tật của một số tổ chức hỗ
Trang 8trợ trẻ em khuyết tật Áp dụng phân tích các tình huống chính sách, từ đó tổng hợp và phát hiện tính đặc thù, khác biệt và đưa ra những nhận định có giá trị khoa học
Báo cáo tổng kết 4 năm gần nhất, báo cáo tổng kết hàng năm của Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An; dựa trên kết quả nghiên cứu điều tra thực tế trước đây của cán bộ Trung tâm
Phương pháp quan sát:
Quan sát sự thay đổi của trẻ khuyết tật trong quá trình phục hồi chức năng tại Trung tâm, phân tích nhận định tác động của phục hồi chức năng đối với trẻ khuyết tật
Phương pháp khảo sát thông kê số liệu:
Phương pháp chuyên gia:
6 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn
Luận văn đã hệ thống cơ sở lý luận về thực hiện chính sách đối với trẻ em khuyết tật ở Việt Nam
Kết quả nghiên cứu của luận văn làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy, học tập và cho các nhà hoạch định chính sách đối với TEKT, các cấp chính quyền địa phương
7 Kết cấu của luận văn
Chương 1: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em
khuyết tật
Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách giáo dục đối với trẻ em
khuyết tật tại Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An
Chương 3: Quan điểm định hướng và giải pháp thực hiện chính sách đối
với trẻ em khuyết tật từ thực tiễn Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An
Trang 9Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC ĐỐI
VỚI TRẺ EM KHUYẾT TẬT 1.1 Một số khái niệm
- Trẻ em
Công ước về quyền trẻ em 1989, điều 1 văn kiện đã định nghĩa “Trẻ em
có nghĩa là bất kỳ người nào dưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật có thể được áp dụng với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn” Để làm rõ khái niệm trẻ em, Công ước đã nêu rõ “trẻ em, do còn non nớt về thể chất và trí tuệ, cần phải được bảo vệ và chăm sóc đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp
về mặt pháp lý trước và ngay sau khi ra đời”[Error! Reference source not
found., tr.1-2]
Ở Việt Nam, theo Điều 1 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm,
2004 thì trẻ em là “công dân Việt Nam dưới 16 tuổi” Như vậy, độ tuổi được coi là trẻ em trong quy định của pháp luật nước ta thấp hơn so với quy định trong Điều 1 Công ước quốc tế về quyền trẻ em Tuy nhiên, đây không bị coi là trái với Công ước về quyền trẻ em vì Điều 1 Công ước về quyền trẻ em cho phép
các quốc gia thành viên quy định độ tuổi được coi là trẻ em thấp hơn 18 tuổi
- Khuyết tật
Từ “khuyết tật” có nguồn gốc từ disability trong tiếng Anh Theo nguyên nghĩa từ này có nghĩa sự hàm ý không hạn chế, hoặc thiếu khả năng thực hiện một hoạt động gì đó do có khiếm khuyết
Theo phân loại Quốc tế về Khiếm khuyết, Khuyết tật và Tàn tật (IDCIDH)
do tổ chức Y tế Thế giới đưa ra lần đầu tiên vào năm 1980 đã có sự phân biệt quan trọng giữa khiếm khuyết (liên quan đến cơ thể con người, sự mất mát hoặc bất thường, thường có nguồn gốc sinh lý hay giải phẫu) và hai hình thức khác của tình trạng khuyết tật, được gọi là khuyết tật và tàn tật và khuyết tật thường được hiểu theo ba mức độ
Trang 10- Impairment: nghĩa tương đương tiếng Việt là “khiếm khuyết”
- Disability: nghĩa tương đương tiếng việt là “giảm khả năng”, “không có khả năng” Là bất kỳ giới hạn hoặc mất chức năng bắt nguồn từ sự khiếm khuyết làm ngăn cản việc thực hiện một hoạt động trong khoảng thời gian được coi là bình thường đối với một con người
- Handicap: nghĩa tương đồng tiếng Việt là “tàn tật”, “Tàn phế”, “Tình trạng tật nguyền nghiêm trọng” Là tình thế bất lợi xuất phát từ sự khiếm khuyết hoặc khuyết tật là hạn chế thực hiện một vại trò được coi là bình thường đối với tuổi tác, giới tính và các yếu tố xã hội và văn hóa”[Error! Reference source not
found., tr.24-25]
Dựa vào cách phân loại này, có thể khái quát các thuật ngữ về khiếm khuyết, khuyết tật và tàn tật như sau:
Bảng 1.1: Phân loại các thuật ngữ về khiếm khuyết, khuyết tật và tàn tật
Suy giảm khả năng trí tuệ
Suy giảm tâm lý khác
Suy giảm ngôn ngữ và từ
ngữ
Khuyết tật về hành vi, khuyết tật về giao tiếp
Tàn tật về định hướng
Khiếm thính Khuyết tật trong chăm
sóc bản thân
Tàn tật đối với sự độc lập về thể chất
Khiếm thị Khuyết tật về vận động Tàn tật về di chuyển Khiếm khuyết về bộ phận
cơ thể
Khuyết tật cơ thể, khuyết tật về độ khéo léo
Sẹo và suy giảm thẩm mỹ Người khuyết tật trong
hoạt động cụ thể
Tàn tật trong tự chủ
Trang 11Khiếm khuyết nói chung,
cảm giác và các loại khác
Những hạn chế khác đối với khả năng
Các loại tàn tật khác
Trong ihệ ithống iphân iloại iquốc itế iICF, iWTO iđịnh inghĩa ikhuyết itật inhư
isau: i“Khuyết itật ilà ithuận ingữ ichung ichỉ itình itrạng ikhiếm ikhuyết, ihạn ichế ivận
iđộng ivà itham igia, ithể ihiện inhững imặt itiêu icực itrong iquan ihệ itương itác igiữa
icá inhân imột ingười i(về imặt isức ikhỏe) ivới icác iyếu itố ihoàn icảnh icủa icon
ingười iđó i(bao igồm icác iyếu itố imôi itrường ivà icác iyếu itố icá inhân ikhác)”
i[Error! Reference source not found., itr.26].
Theo iCông iước ivề iquyền icủa ingười ikhuyết itật ingày i06 itháng i12 inăm
i2006 iđã iđược iĐại ihội iđồng iLiên ihợp iquốc ithông iqua ivào itháng i03/2007
iTheo iđó, itại iĐiều i1 icó inên iNgười ikhuyết itật i(people iwith idisabilities) ibao
igồm inhững i người i có i những i khiếm i khuyết i lâu i dài i về i thể i chất, i thần i kinh, i trí
i tuệ i hoặc i giác i quan i mà i khi i tương i tác i với i các i rào i cản i khác i nhau i có i thể i cản
i trở i sự i tham i gia i đầy i đủ i và i hiệu i quả i của i họ i trong i xã i hội i trên i một i nền i tảng
i công i bằng i như i những i người i khác i trong i xã i hội i
Mặc idù ivẫn icòn inhững iquan iđiểm ikhác inhau ivề inhững ithuộc itính icấu
ithành ikhái iniệm i“người ikhuyết itật”, ituy inhiên, iđây ilà ilần iđầu itiên icó imột
iđịnh inghĩa ivề i“người ikhuyết itật” iđược ighi inhận itrong ipháp iluật iquốc itế ivề
iquyền icon ingười, inó ilà icơ isở itrong iviệc ibảo ivệ ivà ithúc iđẩy iquyền icủa inhóm
iđối itượng inày
Theo iLuật iNgười ikhuyết itật iđược iQuốc ihội iViệt iNam ithông iqua ingày
i17/06/2010 i“Người ikhuyết itật iđược ihiểu ilà ingười ibị ikhiếm ikhuyết imột ihoặc
inhiều ibộ iphận icơ ithể ihoặc ibị isuy igiảm ichức inăng iđược ibiểu ihiện idưới idạng
itật ikhiến icho ilao iđộng, isinh ihoạt, ihọc itập igặp ikhó ikhăn” i[Error! Reference
source not found., itr.1].
Trang 12Như ivậy, idựa itrên icác iđịnh inghĩa ivề ikhuyết itật, ingười ikhuyết itật ivà itrẻ iem.
iTheo ihọc iviên, itrẻ iem ikhuyết itật ilà inhững itrẻ iem icó iđộ ituổi itừ i0 iđến i18 ituổi icó
ikhiếm ikhuyết ivề icấu itrúc icơ ithể ihoặc isuy igiảm icác ichức inăng icủa icơ ithể ilàm
ihạn ichế icác ihoạt iđộng igây ikhó ikhăn itrong isinh ihoạt, ihọc itập ivà ixã ihội
Việc iđưa ira ikhái iniệm ichung, ithống inhất ivề iTEKT ilà irất iquan itrọng
inhưng ikhông iphải idễ idàng, ibởi ingay itrong ihệ ithống ipháp iluật iquốc igia ivà
ipháp iluật iquốc itế icũng ikhông icó iquy iđịnh icụ ithể ivề ivấn iđề inày, itrong ikhi icác
itiêu ichí ixác iđịnh ikhuyết itật ihay iđộ ituổi iđược icoi ilà itrẻ iem ivẫn ichưa ithực isự
ithống inhất. iVì ivậy, icần iphải icó icái inhìn itổng ithể ivề itrẻ iem ivà ingười ikhuyết
itật iđể ihình ithành ikhái iniệm ihợp ilý inhất ivề itrẻ iem ikhuyết itật. iTừ iđó, ilà icơ isở
iđể iphân iloại, inghiên icứu, ichăm isóc, igiáo idục ivà ibảo ivệ inhóm iđối itượng idể ibị
itổn ithương inày
Theo iđiều i3 iNghị iđịnh isố i28/2012 iNĐ-CP ingày i14/04/2012 icủa iChính
iphủ ivề iquy iđịnh ichi itiết ivà ihướng idẫn ithi ihành imột isố iđiều icủa iLuật ingười
ikhuyết itật icó i3 imức iđộ ikhuyết itật
Người i khuyết i tật i đặc i biệt i nặng: ilà inhững ingười ido ikhuyết itật idẫn iđến imất
ihoàn itoàn ichức inăng, ikhông itự ikiểm isoát ihoặc ikhông itự ithực ihiện iđược icác
ihoạt iđộng iđi ilại, imặc iquần iáo, ivệ isinh icá inhân ivà inhững iviệc ikhác iphục ivụ
inhu icầu isinh ihoạt icá inhân ihàng ingày imà icần icó ingười itheo idõi, itrợ igiúp,
ichăm isóc ihoàn itoàn
Người i khuyết i tật i nặng: ilà inhững ingười ido ikhuyết itật idẫn iđến imất imột
iphần ihoặc isuy igiảm ichức inăng, ikhông itự ikiểm isoát ihoặc ikhông itự ithực ihiện
iđược imột isố ihoạt iđộng iđi ilại, imặc iquần iáo, ivệ isinh icá inhân ivà inhững iviệc
iphục ivụ inhu icầu isinh ihoạt icá inhân ihàng ingày imà icần icó ingười itheo idõi, itrợ
igiúp, ichăm isóc
Trang 13Người i khuyết i tật i nhẹ: ilà inhững itrẻ ikhông ithuộc itrường ihợp ikhuyết itật iđặc
ibiệt inặng ivà ikhuyết itật inặng”[Error! Reference source not found., i35].
tr.34-Như ivậy, ikhuyết itật iở icác iem irất iđa idạng. iTuy inhiên icó ithể inhận ithấy
iđiểm ichung iở inhững itrẻ ikhuyết itật ivận iđộng, ikhuyết itật inghe, inói, ikhuyết itật
inhìn ilà iđều icó ibộ inão iphát itriển ibình ithường. iNếu iđược iquan itâm, itạo imôi
itrường ithuận ilợi, irèn iluyện itừ isớm ivà ithường ixuyên ithì iTEKT ivẫn icó ithể itiếp
ithu iđược ichương itrình ihọc itập, ilàm iviệc, itham igia ivào icác ihoạt iđộng ikinh itế
ixã ihội icủa icộng iđồng. iDo iđó, iviệc iphân iloại irõ iràng, ichính ixác itrẻ ikhuyết itật
ilà icơ isở iđể ithực ihiện icác ihoạt iđộng iphù ihợp ivới itừng idạng itật icủa itrẻ, igiúp
itrẻ iphát itriển inăng ilực ibản ithân, itự itin itrong icuộc isống
Mang itrong imình ikhiếm ikhuyết ivề icơ ithể inhư ingười ikhuyết itật inói ichung,
ilại ivừa ilà inhững icông idân icòn inon inớt ivề imặt ithể ichất ivà itinh ithần igiống inhư
ibiết ibao itrẻ iem ibình ithường ikhác. iNhững ithiệt ithòi iđó iảnh ihưởng itrực itiếp
iđến iđời isống icủa ibản ithân itrẻ ivà igia iđình icó itrẻ ikhuyết itật, iảnh ihưởng iđến
iviệc itham igia icác ihoạt iđộng ixã ihội icủa itrẻ.mức iđộ ikhuyết itật ivà iphân iloại
iđược iTEKT isẽ icó itác idụng itrong iviệc ingăn ingừa, igiảm ibớt isố ilượng itrẻ
ikhuyết itật iđang ingày icàng igia ităng, itừ iđó ihạn ichế itình itrạng itrẻ iem ibị ithiệt
ithòi, iđồng ithời iphân iloại itrẻ ikhuyết itật icòn ilà icơ isở iđể iáp idụng icác ichính
isách, ibiện ipháp iphù ihợp inhằm ibảo ivệ, ihỗ itrợ, igiúp iđỡ itrẻ ikhuyết itật ivượt iqua
ikhó ikhăn itrong icuộc isống, ivươn ilên ihòa inhập icộng iđồng
Khuyết itật ivề ivận iđộng: iTrẻ ibất ithường ivề icấu itrúc; isuy igiảm ichức inăng
ivận iđộng i(phản ixạ ivận iđộng ibất ithường, ithiếu ikhả inăng iđiều iphối ivận iđộng
iphù ihợp ivới ilứa ituổi, ithăng ibằng ikém); ichậm iphát itriển ivận iđộng i(không iđạt
iđược icác imốc iphát itriển iphù ihợp ivới ilứa ituổi ichẳng ihạn inhư iđiều ikhiển iđầu,
ilẫy, iđiều ikhiển ithân imình, ingồi, iđứng, ibò…); isuy igiảm ivận iđộng; isuy igiảm
Trang 14ichức inăng isinh ilý ithần ikinh i(biểu ihiện ibất ithường iở ihành ivi imút, inắm, itư ithế,
iphản ixạ, itrương ilực icơ, ivận iđộng ichậm ichạp)
Đối ivới itrẻ ibị itổn ithương iở inão igây irất inhiều icản itrở icho ihoạt iđộng ivận
iđộng icủa itrẻ. iDo iđó ihoạt iđộng inhận ithức icủa iloại itrẻ inày icũng icó inhững ihạn
ichế itương itự inhư itrẻ ichậm iphát itriển itrí ituệ ivà icòn ibị iảnh ihưởng ithêm icủa
ikhuyết itật ivận iđộng. i
Đối ivới itrẻ ichậm iphát itriển itrí ituệ: iChậm iphát itriển itrí ituệ ihay ikhuyết itật
itrí ituệ ilà imột idạng ikhiếm ikhuyết ivề iphát itriển itrí inão ikhiến itrí ithông iminh
icủa itrẻ iở itình itrạng idưới imức itrung ibình ivà ithiếu icác ikỹ inăng icần ithiết, icụ
ithể inhư isau: iChậm iphát itriển ikỹ inăng ivận iđộng itinh; ikhông itò imò ihay ithể
ihiện isự iquan itâm iđến imôi itrường isống; ikhả inăng ihọc itập ichậm ihơn ibạn iđồng
itrang ilứa; igặp ikhó ikhăn itrong iviệc ihọc ihỏi ihay itiếp ithu inhững ithông itin imới
idù iđã iđược inhắc inhiều ilần; igặp ikhó ikhăn ikhi igiải iquyết ivấn iđề, isuy inghĩ
ilogic ihoặc ighi inhớ ikhó igiao itiếp ivới ingười ikhác; ikhông ithực ihiện iđược icác
icông iviệc iđơn igiản ihàng ingày inếu ikhông icó isự itrợ igiúp ihoặc icác ikỹ inăng
imới iđã iđược idạy; ibốc iđồng, idễ ibị ikích iđộng; icó ithể icó inhững ihành ivi ilặp ilại
iCụ ithể ilà ikhó ikhăn ikhi inói, ikém ihiểu ibiết ivề icác iquy iluật ixã ihội icăn ibản,
ikhông iý ithức ivề ihậu iquả ivề icác ihành ivi icủa imình, ikhó ikhăn ikhi itự iphục ivụ,
iphân itích imàu isắc, idấu ihiệu, ichi itiết isự ivật ikém, ithiếu itích icực, itrong iquan
isát itư iduy icủa itrẻ ithường ibiểu ihiện ikhông iliên itục, ichậm itiếp ithu icái imới,
iquên inhanh icái ivừa imới itiếp ithu, ithời igian ichú iý icủa itrẻ iem ichậm iphát itriển
itrí ituệ ikém ihơn inhiều itrẻ ibình ithường
Bên icạnh inhững iđặc iđiểm icủa iTEKT ivề ivận iđộng icũng inhư itrẻ iem
ikhuyết itật ivề itrí ituệ, icác iem iđều ilà inhững ingười isống inội itâm, igiàu icảm ixúc,
igiàu inghị ilực iđể ithích inghi, iđể ivượt iqua inhững ikhó ikhăn. iĐây ilà iưu iđiểm icần
iquan itâm iđộng iviên iđể iTEKT itự ivươn ilên ihòa inhập icuộc isống ixã ihội. iTEKT
icũng inhư inhững itrẻ ibình ithường icó inhững iđòi ihỏi ithỏa imãn icác inhu icầu
Trang 15ingày icàng ităng ivề ivật ichất, itinh ithần ivà inhu icầu ihoàn ithiện ichính ibản ithân
imình inhư inhững itrẻ iem ibình ithường ikhác. i
Phục ihồi ichức inăng ilà imột ichuyên ingành iy ihọc, inghiên icứu iứng idụng
imọi ibiện ipháp iy ihọc, ikỹ ithuật iphục ihồi ichức inăng, igiáo idục ihọc, ixã ihội
ihọc… inhằm ilàm icho ingười ikhuyết itật icó ithể ithực ihiện itối iđa inhững ichức
inăng iđã ibị igiảm ihoặc imất ido ikhiếm ikhuyết ivà igiảm ikhả inăng igây inên, igiúp
ingười ikhuyết itật icó ithể isống iđộc ilập itối iđa, ihòa inhập ihoặc itái ihòa inhập ixã
ihội, icó icơ ihội ibình iđẳng ivà itham igia ivào icác ihoạt iđộng ixã ihội. iBản ithân
ingười ikhuyết itật, igia iđình ivà icộng iđồng iđều iđóng ivai itrò iquan itrọng itrong
iviệc itham igia ilập ikế ihoạch, ithực ihiện ivà iđánh igiá ichương itrình iphục ihồi
ichức inăng
Phục ihồi ichức inăng itheo iđịnh inghĩa icủa iTổ ichức iY itế iThế igiới ilà i“bao
igồm icác ibiện ipháp iy ihọc, ikinh itế, ixã ihội, igiáo idục ihướng inghiệp ivà ikỹ ithuật
iphục ihồi inhằm ilàm igiảm itác iđộng icủa igiảm ikhả inăng ivà itàn itật, iđảm ibảo icho
ingười itàn itật ihội inhập ixã ihội, icó inhững icơ ihội ibình iđẳng ivà itham igia iđầy iđủ
icác ihoạt iđộng icủa ixã ihội” i[Error! Reference source not found., itr.17]
Phục ihồi ichức inăng itheo iđịnh inghĩa icủa iWTO ilà i“ itất icả icác ibiện ipháp
inhằm igiảm itác iđộng icủa itình itrạng ikhuyết itật ivà inhững iđiều ikiện ibất ilợi itừ
iđó itạo iđiều ikiện icho ingười ikhuyết itật ihòa inhập ixã ihội” i[Error! Reference
source not found., itr.80-81]
Phục ihồi ichức inăng ilà imột iphương ipháp, igiúp iTEKT itận idụng ihết inhững
ikhả inăng icòn ilại ivề ithể ichất, itinh ithần iđể itrẻ itrở ithành ingười icó iích icho ixã
ihội, igia inhập itrở ilại icộng iđồng. i
Tuy inhiên iđể iPHCN itoàn idiện itrước itiên iphải iphát ihiện isớm itình itrạng
ikhuyết itật icủa itrẻ icàng isớm icàng itốt ingay isau ikhi isinh ihoặc ikhi itrẻ idưới i5
ituổi. iKhi ithấy itrẻ icó ibiểu ihiện iphát itriển ikhông ibình ithường, icần icho itrẻ iđikhám bácsĩ đểsớm phát hiện và giúptrẻkịp thời bằngphương pháp canthiệp
Trang 16isớm isẽ igiúp iTKT ivà igia iđình ibước iđầu ivượt iqua inhững ikhó ikhăn. iBằng icác
ihướng idẫn ivề iy itế ivà igiáo idục, itừ iđó igiúp itrẻ iphát itriển imọi ikỹ inăng icần ithiết
icần icho icác ihoạt iđộng itrong icuộc isống igia iđình ivà ixã ihội. iMục itiêu icuối icùng ilà
iTKT icó imột itương ilai itốt iđẹp ihơn, ihạn ichế itác ihại icủa ikhuyết itật, itạo iđiều ikiện
ikích ithích isự iphát itriển itối iđa icho iTKT ivà ichuẩn ibị itốt icho itrẻ itham igia ivào ihoạt
iđộng ihọc itập ivà iphát itriển. iTrên ithực itế icó icác ihình ithức iPHCN inhư isau:
Với ihình ithức inày, ingười ikhuyết itật iđược itiếp icận iđầy iđủ icác idịch ivụ, icác
iliệu ipháp iy ihọc, icán ibộ ichuyên ikhoa ivà ivật ilý itrị iliệu iđể iphục ihồi ichức inăng
iQua iđó icó ithể ilàm icông itác inghiên icứu ivà iđào itạo icán ibộ ichuyên itrách. i
Tuy inhiên ido ingười ikhuyết itật iphải iđi iđến iTrung itâm iđể iđược iphục ihồi
ichức inăng. iĐiều inày ilà imột ikhó ikhăn iđối ivới ibản ithân ingười ikhuyết itật ivà
igia iđình ihọ ivì iđa isố igia iđình ingười ikhuyết itật ilà igia iđình ikhó ikhăn ivề ikinh
itế. iMặt ikhác isố ilượng ingười ikhuyết itật iđược iphục ihồi ichức inăng iít, ivì isố
iTrung itâm ivà ikhả inăng itiếp inhận icủa icác iTrung itâm icó igiới ihạn, itrong ikhi isố
ingười ikhuyết itật inhiều. iNhững ikhó ikhăn ivề ikinh itế ivà inhân ilực icủa ingười
ikhuyết itật ivà igia iđình ihọ icũng ilàm ihạn ichế isố ingười ikhuyết itật iđến icác
iTrung itâm iđể iđược iphục ihồi ichức inăng. iPhục ihồi ikhông isát ivới inhu icầu
ingười ikhuyết itật itại iđịa iphương ihọ. iMỗi iđịa iphương inơi ingười ikhuyết itật
isinh isống icó inhững iđặc iđiểm iriêng ivề iđịa ilý, itập iquán isinh ihoạt, iđiều ikiện
ikinh itế. iVì ivậy, iphục ihồi ichức inăng itại icác iTrung itâm ihoặc ibệnh iviện ikhó
iđáp iứng iđược ihết imọi iđiều ikiện iđể ihọ ithích inghi iđược ivới iđiều ikiện itại iđịa
iphương inơi ihọ isinh isống. iNgoài ira ivới imức igiá icao: iNgười ikhuyết itật ivà igia
iđình ihọ iphải ichi itrả itốn ikém, iđồng ithời ichi iphí ixây idựng ivà ihoạt iđộng icủa
icác iTrung itâm icũng icao, ivì ivậy ikhông ithể iđáp iứng iđược ivới isố ilượng iđông
ingười ikhuyết itật
Trang 17Cán ibộ iphục ihồi ichức inăng itổ ichức ikhám ivà ihướng idẫn iphục ihồi ichức
inăng icho imột inhóm inhững ingười ikhuyết itật itheo iđịa ibàn isinh isống imột icách
iđịnh ikỳ ihoặc iđến itận inhà iđiều itrị icho ihọ
Với ihình ithức inày, isố ingười ikhuyết itật iđược itiếp icận ivới idịch ivụ icũng i
iđược inhiều ihơn. iTuy inhiên, ingười ikhuyết itật ikhông iđược itiếp icận iđầy iđủ icác
idịch ivụ, iliệu ipháp iphục ihồi, iđiều itrị ikhông iliên itục. iDo iđó, icác idịch ivụ itư
ivấn, ikhám ivà iđiều itrị iphục ihồi ichức inăng icho ingười ikhuyết itật icòn irất ihạn
ichế. iVì ithế ihình ithức iphục ihồi ichức inăng ingoại iviện ichưa iđáp iứng iđược inhu
icầu icủa ingười ikhuyết itật
Phục ihồi ichức inăng idựa ivào icộng iđồng ilà ihình ithức imà ingười ikhuyết itật
iđược iphục ihồi ichức inăng itại igia iđình, iđịa iphương, inơi ihọ isinh isống ivới isự
igiúp iđỡ icủa ingười ithân ihoặc ingười itình inguyện itrong icộng iđồng ivà inhân
iviên iy itế icơ isở, idưới isự ihướng idẫn icủa icán ibộ ichuyên ingành iphục ihồi ichức
inăng
Đây ilà icách ixã ihội ihóa icông itác iphục ihồi ichức inăng itốt inhất itrong iphạm
ivi iquốc igia, iquốc itế. iPhục ihồi ichức inăng itại icộng iđồng icó ithể ithu ihút iđược
inhững ingười ithân itrong igia iđình, inhững ingười itình inguyện itrong icộng iđồng,
icác iđoàn ithể ixã ihội inhư iĐoàn ithanh iniên, iHội iphụ inữ, iMặt itrận iTổ iquốc, ithu
ihút iđược ihệ ithống ichính iquyền icơ isở itham igia ivào icông itác iphục ihồi ichức
inăng icho ingười ikhuyết itật itại iđịa iphương. i
Đây icũng ilà ihình ithức itốt inhất iđể ilàm ithay iđổi iquan iniệm icủa icộng iđồng
iđối ivới ingười ikhuyết itật, itạo ithuận ilợi inhất icho inhững ingười ikhuyết itật ihòa
inhập ivới igia iđình ivà ixã ihội
Tỷ ilệ ingười ikhuyết itật iđược iphục ihồi icao inhất. iPhục ihồi ichức inăng itại
icộng iđồng icó ithể itriển ikhai irộng irãi itrên icả inước, inhờ iđó isố ingười ikhuyết itật
icó icơ ihội iđược iphục ihồi ichức inăng inhiều inhất
Trang 18Đáp iứng iđược inhu icầu icơ ibản icủa ingười ikhuyết itật, iphù ihợp ivới inơi ihọ
isinh isống, igiúp ihọ icó icơ ihội ihòa inhập ivới ixã ihội. iNgười ikhuyết itật ivẫn isống
itại igia iđình ivà iđịa iphương, ivì ivậy icác ichương itrình iphục ihồi ichức inăng iđược
ithiết ikế iphù ihợp ivới ihoàn icảnh iđịa ilý, itập iquán isinh ihoạt, iđiều ikiện ikinh itế
itại iđịa iphương, igiúp ingười ikhuyết itật idễ idàng ihòa inhập
Chi iphí icho iphục ihồi ichức inăng iít itốn ikém, idễ ichấp inhận. iPhục ihồi ichức
inăng itại icộng iđồng itận idụng iđược icác iphương itiện itại ichỗ inhư ichế itạo icác
idụng icụ itrợ igiúp ihoặc iphương itiện itập iluyện ibằng icác inguyên iliệu isẵn icó itại
iđịa iphương inhư itre, igỗ ilàm igiảm ichi iphí icho icông itác iphục ihồi ichức inăng
iTận idụng iđược inhân ilực itại iđịa iphương igiúp ikhắc iphục iđược itình itrạng ithiếu
inhân ilực
iCó ithể igắn ichương itrình iphục ihồi ichức inăng idựa ivào icộng iđồng ivào
icông itác icủa ihệ ithống iy itế ihiện icó. iỞ imỗi iquốc igia iđều icó ihệ ithống iy itế itừ
itrung iương itới icơ isở, icông itác iphục ihồi ichức inăng itại icộng iđồng iđược igắn
ivới ihệ ithống inày. iVì ivậy, igiải iquyết iđược ivấn iđề inhân ilực, ingân iquỹ ivà icông
itác iquản ilý
Chính isách iđối ivới itrẻ iem ilà icác iquan iđiểm, icách ithức, ibiện ipháp icủa inhà
inước inhằm icụ ithể ihóa iđường ilối icủa iĐảng icầm iquyền itác iđộng iđến ilĩnh ivực
igiáo idục, ibảo ivệ ivà ichăm isóc itrẻ iem. iĐó ilà icác ichính isách ivà ichương itrình
ihỗ itrợ inuôi idưỡng, ichăm isóc ithay ithế; itrợ igiúp igiáo idục, iy itế, ichỉnh ihình,
iphục ihồi ichức inăng; ihỗ itrợ ihọc inghề, itạo iviệc ilàm; ichính isách ivà ichương
itrình itiếp icận icông itrình icông icộng, itham igia igiao ithông ivà icông inghệ ithông
itin iđối ivới itrẻ itàn itật; ichính isách ivà ichương itrình ihỗ itrợ igia iđình itrẻ iem icó
ihoàn icảnh iđặc ibiệt; icác ichương itrình imục itiêu iquốc igia itrong iđó icó ihợp iphần
ihoặc inội idung ibảo ivệ itrẻ iem; icác ichương itrình idành iriêng icho itrẻ iem
Lý i luận i về i thực i hiện i chính i sách i giáo i dục i đối i với i trẻ i khuyết i tật
Trang 19Thuật ingữ i“chính isách” iđược idùng irộng irãi itrong ilý ithuyết iphát itriển ihiện
iđại. iCó inhiều icách itiếp icận iđể iđưa ira inhững ikhái iniệm ivề ichính isách, idưới
icác igóc iđộ iquản ilý, ichính itrị ihay ihành ichính. iTiếp icận idưới igóc iđộ iquản ilý,
i“chính isách” iđược ixem iở ihai imức iđộ iphạm ivi:
Ở iphạm ivi ihẹp, ichính isách iđặt itrong imối iquan ihệ igiữa ichủ ithể ivà iđối
itượng iquản ilý, ilà inhững iquy iđịnh, iđiều ikiện icủa ichủ ithể iquản ilý iđặt ira ivà
ithực ihiện inhằm iđưa ihoạt iđộng icủa iđối itượng iquản ilý itheo iý ichí, imục iđích
icủa imình
Rộng ihơn, ichính isách iđặt itrong imối iquan ihệ igiữa ichủ ithể iquản ilý ivà
ikhách ithể iquản ilý icòn iđược ihiểu inhư ilà inhững iđối isách, iứng ixử icủa itổ ichức,
iquốc igia iđối ivới imôi itrường ixã ihội, itự inhiên ivà ichính itrị imà ichính ithể iđó itồn
itại. iNhất ilà itrong ihệ ithống imở ivề ikinh itế, ichính itrị i, ixã ihội iở iđó ixuất ihiện
inhiều imối iquan ihệ ivới inhững ivị itrí, ivai itrò, isự itương itác ikhác inhau
James iAnderson iđã ikhái iquát: i“chính isách ilà imột iđường ilối ihành iđộng icó
imục iđích iđược iban ihành ibởi imột ihoặc imột inhóm icác inhà ihoạt iđộng iđể igiải
iquyết imột ivấn iđề iphát isinh ihoặc ivấn iđề iquan itâm” i[Error! Reference
source not found., itr.18-19]. iKhái iniệm inày iở iViệt iNam iđược ihiểu i“Chính
isách ilà imột itập ihợp ibiện ipháp iđược ithể ichế ihóa, imà imột ichủ ithể iquyền ilực,
ihoặc imột ichủ ithể iquản ilý iđưa ira, itrong iđó icó isự iưu iđãi imột ihoặc imột isố
inhóm ixã ihội, ikích ithích ivào iđộng icơ ihoạt iđộng icủa ihọ, iđịnh ihướng ihoạt
iđộng icủa ihọ inhằm ithực ihiện imột imục itiêu inào iđó itrong ichiến ilược iphát itriển
icủa imột ihệ ithống ixã ihội” i[Error! Reference source not found., itr.20-21]
iThực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT imang iđầy iđủ iđặc iđiểm icủa iquá itrình
ithực ihiện ichính isách inói ichung. iVới ibản ichất ilà ihoạt iđộng ixã ihội icủa icon
ingười, ithực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT ivới inhững iđặc ichung icủa icác ihoạt
Trang 20iđộng ixã ihội ikhác iđồng ithời ivới ibản ichất ipháp ilý icủa imình, ithực ihiện ichính
isách iđối ivới iTEKT iđã itạo inên inhững iđặc iđiểm inổi itrội ivà iđặc ithù isau iđây: Nói iđến iviệc ithực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT ibao igiờ icác ichủ ithể icũng
iquan itâm itới iviệc ithực ihiện icái igì. iNói icách ikhác ilà ithực ihiện inội idung iliên
iquan itới iTEKT ivà icách ithức, ihình ithức ithực ihiện ibằng ihình ithức inào. iNhư
ivậy, itính ihợp ipháp itrong iquá itrình ithực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT ibao
igồm ithực ihiện iđầy iđủ iquy itrình ithực ihiện ichính isách: iXây idựng ikế ihoạch
itriển ikhai ithực ihiện ichính isách, ibao igồm: iKế ihoạch itổ ichức, iđiều ihành, ikế
ihoạch icung icấp icác inguồn ivật ilực, ikế ihoạch ikiểm itra, iđôn iđốc ithực ihiện
ichính isách, idự ikiến inhững inội iquy, iquy ichế; iphổ ibiến, ituyên itruyền ichính
isách; iphân icông, iphối ihợp ithực ihiện ichính isách; iđôn iđốc ithực ihiện ichính
isách; iđánh igiá, itổng ikết irút ikinh inghiệm
Thực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT ilà imột iquá itrình icó imục iđích, inó ibao
igồm inhiều ihoạt iđộng ikế itiếp inhau. iĐể ibiến inhững iquyền ivà inghĩa ivụ ipháp ilý
ibảo ivệ iTEKT ithành inhững ihành ivi ixử isự itrong ithực itế ithì icần ithiết iphải
ithông iqua ihàng iloạt ilà icác ihoạt iđộng icụ ithể icủa icon ingười imà icác ihoạt iđộng
iđó iphải icó imục iđích, imục itiêu icụ ithể
Các hoạt động cụ thể đó bao gồm: Chủ thể tìm hiểu các quy định của pháp luật có nội dung cụ thể như thế nào? Xem xét vị trí, chức năng vai trò của bản thân, ra các quyết định về cách thức, thời gian hoạt động cụ thể Tất cả các hoạt động đó phải cần thiết xác định mục tiêu cụ thể là bảo vệ và bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của TEKT thông qua việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể
Tính mục đích có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong quá trình thực hiện pháp luật nói chung và thực hiện chính sách đối với trẻ em khuyết tật nói riêng Thực hiện chính sách đối với TEKT là đưa đường lối, chủ trương của Đảng về chính sách đối với trẻ khuyết tật vào cuộc sống, khẳng định bản chất
Trang 21tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa Thông qua chỉ đạo việc triển khai và tổ chức thực hiện chính sách, tổ chức Đảng thể hiện vai trò lãnh đạo của mình và đánh giá đúng mức về năng lực và sức chiến đấu của tổ chức Đảng Đảng và Nhà nước định hướng mọi TEKT đều hòa nhập cộng đồng, tạo điều kiện phát huy mọi khả năng của mình để vươn lên trong cuộc sống và học tập, giảm bớt gánh nặng của gia đình và xã hội, trở thành những thành viên có ích cho xã hội Từ các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước đề ra, các chủ thể thực hiện chính sách bằng cách xây dựng và ban hành văn bản, chương trình,
dự án thực hiện chính sách để cụ thể hóa mục tiêu và giải pháp chính sách cho từng giai đoạn thời gian và địa bàn cụ thể Kết quả của việc thực hiện chính sách phải bảo đảm mọi TEKT ở các vùng sâu, vùng xa cũng như khu vực thành phố, nông thôn đều được hưởng bình đẳng các quyền của TEKT, đó là quyền được đi học, được chăm sóc sức khỏe, được tham gia vào các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, được tiếp cận với các phương tiện giao thông công cộng dành cho TEKT, được giảm vé khi tham gia giao thông, được tiếp cận với các hoạt động công nghệ, thông tin Vì vậy trong quá trình thực hiện chính sách các chủ thể cần thể chế hóa định hướng, mục tiêu của Đảng và nhà nước, và thực hiện theo đúng mục tiêu, bên cạnh đó các chủ thể cần tổng kết, đánh giá việc thực hiện chính sách đối với TEKT trên phạm vi quốc gia và từng bước tiếp cận Công ước quốc tế về quyền của TEKT
Không thể phủ nhận sự song hành của TEKT trong đời sống xã hội và điều đó có nghĩa rằng nhà nước cần phải có trách nhiệm đối với việc bảo đảm cho TEKT được tiếp cận đầy các quyền như những trẻ em bình thường Vì vậy trên cơ sở chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và các Nghị định, Thông tư hướng dẫn, cách chủ thể thực hiện chính sách đối với TEKT cần áp dụng thực hiện một cách đồng bộ, thống nhất và hiệu quả nhằm đưa chính sách vào đời sống xã hội, thực hiện tốt các mục tiêu mà Đảng và Nhà nước
Trang 22đặt ra để TEKT nhận được sự chăm sóc tốt nhất trong điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước ta hiện nay
Căn cứ theo các quy định của Luật, TEKT được hưởng chính sách đặc biệt ưu tiên trong giáo dục Tuy nhiên,khi các chủ thể xây dựng kế hoạch thực hiện, kế hoạch về kinh phí, kế hoạch nhân sự, cơ sở vật chất, giáo trình đã gặp rất nhiều khó khăn như khó khăn về kinh phí, thiếu giáo viên về lĩnh vực giáo dục hòa nhập hoặc giáo viên thiếu chuyên môn về lĩnh vực này, đặc biệt là lúng túng trong quá trình biên soạn giáo trình Do đó tỷ lệ trẻ em đưa vào các trường công lập để giáo dục hòa nhập tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước không cao, thậm chí do điều kiện vật chất nhiều trường còn từ chối tiếp nhận trẻ khuyết tật vào giáo dục hòa nhập Trong quá trình thực hiện chính sách mà gặp phải những chính sách không phù hợp, không khả thi, cần có những kiến nghị với Nhà nước, với các nhà hoạch định chính sách để điều chỉnh, bãi bỏ hoặc bổ sung cho phù hợp để chính sách đối với TEKT thực sự có hiệu quả và
đi vào cuộc sống, giúp trẻ khuyết tật có được cuộc sống tốt đẹp hơn
Như vậy, thực hiện chính sách đối với TEKT là quá trình biến các chính sách thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước nhằm hiện thực hóa các chính sách đối với trẻ em khuyết tật đã đề ra
Quy trình thực hiện chính sách đối với trẻ em khuyết tật
+ Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách đối với trẻ em khuyết tật
Tổ chức thực hiện chính sách đối với trẻ em khuyết tật là quá trình phức tạp, diễn ra trong một thời gian dài, vì thế chúng cần được lập kế hoạch, chương trình để các cơ quan nhà nước triển khai thực hiện chính sách một cách chủ động hoàn toàn Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách đối với TEKT được xây dựng trước khi chính sách đi vào cuộc sống Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách đối với TEKT bao gồm những nội dung cơ bản:
Trang 23Kế hoạch tổ chức điều hành: Nội dung kế hoạch gồm những dự kiến về phối hợp triển khai thực hiện chính sách và hệ thống các cơ quan chủ trì; số lượng và chất lượng nhân sự tham gia tổ chức thực hiện; cơ chế tác động giữa các cấp thực hiện chính sách
Kế hoạch cung cấp các nguồn vật lực gồm dự kiến về các nguồn lực tài chính, cơ sở kiến trúc, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ cho tổ chức thực hiện chính sách đối với trẻ em khuyết tật
Kế hoạch thời gian triển khai thực hiện đó là dự kiến về thời gian duy trì chính sách; dự kiến các bước tổ chức triển khai từ tuyên truyền chính sách đến tổ chức rút kinh nghiệm Mỗi bước đều có mục tiêu cần đạt được và thời gian dự kiến cho việc thực hiện mục tiêu
Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực hiện chính sách là những dự kiến về tiến
độ, hình thức, phương pháp kiểm tra, giám sát tổ chức thực hiện chính sách
Dự kiến những nội quy, quy chế: Nội quy, quy chế trong thực hiện chính sách đối với TEKT bao gồm nội quy, quy chế về tổ chức, điều hành; về trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền hạn của cán bộ, công chức và các cơ quan nhà nước tham gia tổ chức điều hành chính sách; về các biện pháp khen thưởng, kỷ luật
cá nhân, tập thể trong tổ chức thực hiện chính sách đối với trẻ em khuyết tật
+ Tuyên truyền, phổ biến nội quy, quy chế trong thực hiện chính sách đối với trẻ em khuyết tật
Sau khi bản kế hoạch triển khai thực hiện đối với TEKT được thông qua, các cơ quan nhà nước tiến hành tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia thực hiện chính sách đối với TEKT Phổ biến, tuyên truyền chính sách tốt giúp cho các đối tượng chính sách và mọi người dân tham gia thực hiện hiểu
rõ về mục đích, yêu cầu của chính sách, về tính đúng đắn của chính sách trong điều kiện hoàn cảnh nhất định; và về tính khả thi của chính sách để họ tự giác thực hiện theo yêu cầu quản lý của nhà nước Đồng thời còn giúp cho mỗi cán
bộ, công chức có trách nhiệm tổ chức thực hiện nhận thức được đầy đủ tính
Trang 24chất, trình độ, quy mô của chính sách với đời sống xã hội để chủ động tích cực tìm kiếm các giải pháp thích hợp cho việc thực hiện mục tiêu chính sách
và triển khai thực hiện có hiệu quả kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách được giao
Việc phổ biến, tuyên truyền chính sách được thực hiện bằng nhiều hình thức như: trực tiếp tiếp xúc; trao đổi với các đối tượng tiếp nhận; gián tiếp qua các phương tiện thông tin đại chúng Tuyên truyền, vận động thực hiện chính sách đối với trẻ em khuyết tật cần được thực hiện một cách liên tục, cho dù chính sách đang được thi hành
Khi ithực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT icần iphải iphân icông, iphối ihợp
igiữa icác icơ iquan iquản ilý ingành, icác icấp ichính iquyền iđịa iphương, icác iyếu itố
itham igia ithực ihiện ichính isách ivà icác iquá itrình iảnh ihưởng iđến ithực ihiện imục
itiêu ichính isách. i
Mặt ikhác ichính isách ithường iđược ithực ihiện itrong iphạm ivi irộng inên icác
iđối itượng ibị itác iđộng itrực itiếp icủa ichính isách, ibộ imáy itổ ichức ithực ihiện icủa
inhà inước ilà irất ilớn. iDo iđó imuốn ithực ihiện ichính isách icho iTEKT ihiệu iquả
icần iphải icó isự iphân icông, iphối ihợp
Đôn iđốc ithực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT ilà ihoạt iđộng icủa icơ iquan,
icán ibộ, icông ichức icó ithẩm iquyền ithực ihiện ithông iqua icác icông icụ ihữu iích
inhằm ilàm icho icác ichủ ithể ithực ihiện ichính isách inêu icao iý ithức itrách inhiệm
itrong ithực ihiện icác ibiện ipháp itheo iđịnh ihướng ichính isách. iTrên ithực itế, ikhi
itriển ikhai ichính isách ikhông iphải imọi ibộ iphận iđều ithực ihiện itốt, ivì ithế icần icó
ihoạt iđộng iđôn iđốc iđể icó itác idụng ithúc iđẩy icác ichủ ithể inỗ ilực inhiều ihơn iđể
ihoàn ithành inhiệm ivụ itrong ithực ihiện ichính isách iđối ivới itrẻ iem ikhuyết itật
Trang 25+ i Đánh i giá, i tổng i kết i rút i kinh i nghiệm i thực i hiện i chính i sách i đối i với i trẻ
Đánh igiá itổng ikết itrong ibước itổ ichức ithực ihiện ichính isách iđược ihiểu ilà
iquá itrình ixem ixét, ikết iluận ivề ichỉ iđạo ivà iđiều ihành, ichấp ihành ichính isách
icủa icác iđối itượng ithực ihiện ichính isách. iĐối itượng iđược ixem ixét, iđánh igiá
itổng ikết ivề ichỉ iđạo iđiều ihành ithực ihiện ichính isách ilà icác icơ iquan inhà inước
itừ iTrung iương iđến icơ isở. iNgoài ira, icòn ixem ixét icả ivai itrò, ichức inăng icủa
icác itổ ichức ichính itrị, ichính itrị i- ixã ihội ivà ixã ihội itrong iviệc itham igia ithực
ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT. iCơ isở iđể iđánh igiá, itổng ikết icông itác ichỉ iđạo,
iđiều ihành ithực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT. iĐồng ithời icòn ikết ihợp isử
idụng icác ivăn ibản iliên itịch igiữa icơ iquan inhà inước ivới icác itổ ichức ixã ihội ivà
icác ivăn ibản iquy iphạm ikhác iđể ixem ixét itình ihình iphối ihợp ichỉ iđạo, iđiều ihành
ithực ihiện ichính isách icủa icác itổ ichức ichính itrị ivà ixã ihội iđối ivới inhà inước Thực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT ilà iđưa iđường ilối, ichủ itrương icủa
iĐảng ivề ichính isách iđối ivới itrẻ ikhuyết itật ivào icuộc isống, ikhẳng iđịnh ibản ichất
itốt iđẹp icủa ichế iđộ ixã ihội ichủ inghĩa. iThông iqua ichỉ iđạo iviệc itriển ikhai ivà itổ
ichức ithực ihiện ichính isách, itổ ichức iĐảng ithể ihiện ivai itrò ilãnh iđạo icủa imình
ivà iđánh igiá iđúng imức ivề inăng ilực ivà isức ichiến iđấu icủa itổ ichức iĐảng. iĐảng
ivà iNhà inước iđịnh ihướng imọi iTEKT iđều ihòa inhập icộng iđồng, itạo iđiều ikiện
iphát ihuy imọi ikhả inăng icủa imình iđể ivươn ilên itrong icuộc isống ivà ihọc itập,
igiảm ibớt igánh inặng icủa igia iđình ivà ixã ihội, itrở ithành inhững ithành iviên icó iích
icho ixã ihội. iTừ icác ichủ itrương, iđường ilối icủa iĐảng ivà iNhà inước iđề ira, icác
ichủ ithể ithực ihiện ichính isách ibằng icách ixây idựng ivà iban ihành ivăn ibản,
ichương itrình, idự ián ithực ihiện ichính isách iđể icụ ithể ihóa imục itiêu ivà igiải ipháp
ichính isách icho itừng igiai iđoạn ithời igian ivà iđịa ibàn icụ ithể. iKết iquả icủa ichính
isách iphải ibảo iđảm imọi iTEKT iở icác ivùng isâu, ivùng ixa icũng inhư ikhu ivực
ithành iphố, inông ithôn iđều iđược ihưởng ibình iđẳng icác iquyền icủa iTEKT, iđó ilàquyền được đi học, được chăm sóc sức khỏe, được tham gia vào các hoạt
Trang 26iđộng ivăn ihóa, ivăn inghệ, ithể idục ithể ithao, iđược itiếp icận ivới icác iphương itiện
igiao ithông icông icộng idành icho iTEKT, iđược igiảm ivé ikhi itham igia igiao
ithông, iđược itiếp icận ivới icác ihoạt iđộng icông inghệ, ithông itin. iVì ivậy itrong
iquá itrình ithực ihiện ichính isách icác ichủ ithể icần ithể ichế ihóa iđịnh ihướng, imục
itiêu icủa iĐảng ivà inhà inước, ivà ithực ithiện itheo iđúng imục itiêu, ibên icạnh iđó
icác ichủ ithể icần itổng ikết, iđánh igiá iviệc ithực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT
itrên iphạm ivi iquốc igia ivà itừng ibước itiếp icận iCông iước iquốc itế ivề iquyền icủa
iTEKT
Không ithể iphủ inhận isự isong ihành icủa iTEKT itrong iđời isống ixã ihội ivà
iđiều iđó icó inghĩa irằng inhà inước icần iphải icó itrách inhiệm iđối ivới iviệc ibảo
iđảm icho iTEKT iđược itiếp icận iđầy icác iquyền inhư inhững itrẻ iem ibình ithường
iVì ivậy itrên icơ isở ichủ itrương, ichính isách icủa iĐảng, iNhà inước ivà icác iNghị
iđịnh, iThông itư ihướng idẫn, icách ichủ ithể ithực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT
icần iáp idụng ithực ihiện imột icách iđồng ibộ, ithống inhất ivà ihiệu iquả inhằm iđưa
ichính isách ivào iđời isống ixã ihội, ithực ihiện itốt icác imục itiêu imà iĐảng ivà iNhà
inước iđặt ira iđể iTEKT inhận iđược isự ichăm isóc itốt inhất itrong iđiều ikiện ikinh itế
i- ixã ihội icủa iđất inước ita ihiện inay
Căn icứ itheo icác iquy iđịnh icủa iLuật, iTEKT iđược ihưởng ichính isách iđặc
ibiệt iưu itiên itrong igiáo idục. iTuy inhiên,khi icác ichủ ithể ixây idựng ikế ihoạch
ithực ihiện, ikế ihoạch ivề ikinh iphí, ikế ihoạch inhân isự, icơ isở ivật ichất, igiáo itrình
iđã igặp irất inhiều ikhó ikhăn inhư ikhó ikhăn ivề ikinh iphí, ithiếu igiáo iviên ivề ilĩnh
ivực igiáo idục ihòa inhập ihoặc igiáo iviên ithiếu ichuyên imôn ivề ilĩnh ivực inày, iđặc
ibiệt ilà ilúng itúng itrong iquá itrình ibiên isoạn igiáo itrình. iDo iđó itỷ ilệ itrẻ iem iđưa
ivào icác itrường icông ilập iđể igiáo idục ihòa inhập itại inhiều itỉnh, ithành iphố itrong
icả inước ikhông icao, ithậm ichí ido iđiều ikiện ivật ichất inhiều itrường icòn itừ ichối
itiếp inhận itrẻ ikhuyết itật ivào igiáo idục ihòa inhập. iTrong iquá itrình ithực ihiện
ichính isách imà igặp iphải inhững ichính isách ikhông iphù ihợp, ikhông ikhả ithi, icần
icó inhững ikiến inghị ivới iNhà inước, ivới icác inhà ihoạch iđịnh ichính isách iđể iđiều
Trang 27ichỉnh, ibãi ibỏ ihoặc ibổ isung icho iphù ihợp iđể ichính isách iđối ivới iTEKT ithực isự
icó ihiệu iquả ivà iđi ivào icuộc isống, igiúp itrẻ ikhuyết itật icó iđược icuộc isống itốt
iđẹp ihơn
Để iđánh igiá, itổng ikết, irút ikinh inghiệm ichính ixác icần iphải icăn icứ ivào icác
itiêu ichuẩn, itiêu ichí ivà icác inguyên itắc inhất iđịnh. iCơ isở iđể ixây idựng itiêu ichí
iđánh igiá icông itác ichỉ iđạo, iđiều ihành ithực ihiện ichính isách icủa icác icơ iquan
inhà inước. iNgoài ira, icòn iphải isử idụng icác ivăn ibản iquy iphạm ipháp iluật, ivăn
ibản iliên itịch igiữa icác icơ iquan inhà inước, icác itổ ichức ixã ihội, icác ibáo icáo ikết
iquả ithực ihiện ichính isách icủa icác icơ iquan, itổ ichức iliên iquan; iphải icăn icứ ivào
icác inguyên itắc iđã iđược ixác iđịnh, ithống inhất igiữa icác icơ iquan ihữu iquan ibảo
iđảm itính itoàn idiện, icông ibằng ivà ikhách iquan. iViệc iđánh igiá, itổng ikết irút
ikinh inghiệm iphải ichỉ ira iđược ichính ixác iưu iđiểm, ikhuyết iđiểm itrong iviệc
ithực ihiện ichính isách icủa icác itổ ichức icá inhân iliên iquan
i khuyết itật
Hiệu ilực ivà ihiệu iquả icủa ichính isách iđối ivới itrẻ iem ikhuyết itật iphụ ithuộc
ivào ibối icảnh, iđiều ikiện imà inó isinh ira ivà itồn itại. iKhi itrình iđộ ikinh itế ichưa
iphát itriển, ihệ ithống ithể ichế, ipháp iluật ichưa ihoàn ithiện ithì ichính isách iđối ivới
iTEKT ichưa iđạt iđược inhững ichuẩn imực imang itính ihệ ithống ido iphần ilớn igiải
iquyết inhững ivấn iđề icụ ithể ihoặc itình ithế itrước imặt. iMặt ikhác, inó ibị ichi iphối
ibởi iđiều ikiện ivề itài ichính, inhận ithức ipháp iluật, itâm ilý, itập iquán ixã ihội ilàm
icho itính ikhoa ihọc icủa ichính isách ibị ithiên ilệch. iĐiều ikiện ikinh itế ikhó ikhăn
ithi inguồn ilực ithực ihiện ichính isách ibị ihạn ichế idẫn iđến iviệc icắt igiảm imục
itiêu, inội idung ihoạt iđộng ichính isách iđối ivới itrẻ iem ikhuyết itật
Hệ ithống ithể ichế inhà inước ilà iyếu itố iquan itrọng iảnh ihưởng iđến ithực ihiện
ichính isách. iTuổi ithọ icủa ichính isách iđối ivới iTEKT ikhông ichỉ iphụ ithuộc ivào
Trang 28inhà inước, ivào ichủ ithể ixây idựng, itổ ichức ithực ihiện ichính isách ivà iđặc ibiệt ilà
ichủ ithể iquyết iđịnh iban ihành ichính isách
Đây ilà iyếu itố icó ivai itrò iquyết iđịnh iđến ikết iquả itổ ichức ithực ihiện ichính
isách iđối ivới itrẻ iem ikhuyết itật. iNăng ilực ithực ihiện ichính isách icủa icán ibộ,
icông ichức ibao igồm inhiều itiêu ichí iđánh igiá inhư: inăng ilực ithiết ikế itổ ichức;
inăng ilực ithực itế; inăng ilực iphân itích; inăng ilực idự ibáo iđể icó ithể ichủ iđộng iứng
iphó iđược ivới icác itình ihuống. i
Tóm ilại, icán ibộ, icông ichức icó inăng ilực ithực ihiện ichính isách iđối ivới
iTEKT, ikhông inhững ichủ iđộng iđiều ichỉnh iđược icác iyếu itố ichủ iquan itác iđộng
itheo imong imuốn, imà icòn ikhắc iphục inhững iảnh ihưởng itiêu icực icủa icác iyếu
itố ikhách iquan iđể iviệc ithực ihiện ichính isách iđối ivới iTEKT imang ilại ikết iquả
ithực isự
Đây icó ithể icoi ilà iyếu itố ithen ichốt, icùng iyếu itố inhân isự ivà icác iyếu itố ikhác
iđể iviệc ithực ihiện ichính isách icủa inhà inước iđi ivào icuộc isống. iTheo iquy iluật
iphát itriển, icác ihoạt iđộng ikinh itế i- ixã ihội ingày icàng iđược ităng icường ivề iquy
imô ivà ichất ilượng. iĐể iquản ilý imọi imặt ihoạt iđộng itrong iđiều ikiện iphát itriển
ihiện inay, inhà inước iluôn iphải ităng icường icác inguồn ilực ivật ichất ivà inhân isự,
itrong iđó inguồn ilực ivật ichất ităng inhanh ivề isố ilượng ivà ichất ilượng. i
Một i số i chính i sách i giáo i dục i đối i với i trẻ i em i khuyết i tật
Một itrong inhững ivăn ibản iquy iphạm ipháp iluật iquan itrong iđối ivới itrẻ iem
ikhuyết itật, iđó ilà iviệc ira iđời icủa icác iLuật icó iliên iquan inhư: iLuật ibảo ivệ,
ichăm isóc ivà igiáo idục itrẻ iem iđược iQuốc ihội iban ihành ingày i15 itháng i6 inăm
i2004; iLuật iNgười iKhuyết itật iđược iQuốc ihội iban ihành itháng i1 inăm i2011. iVề
inội idung igiáo idục iđối ivới ingười ikhuyết itật, iLuật iquy iđịnh irõ, iNhà inước itạo
iđiều ikiện iđể ingười ikhuyết itật iđược ihọc itập iphù ihợp ivới inhu icầu ivà ikhả inăng
icủa ihọ; iđược iưu itiên itrong ituyển isinh, imiễn igiảm imột isố imôn ihọc ihoặc inội
Trang 29idung ivà ihoạt iđộng igiáo idục imà ingười ikhuyết itật ikhông iđáp iứng iđược. iNgười
ikhuyết itật iđược icung icấp icác iphương itiện, itài iliệu ihỗ itrợ ihọc itập iphù ihợp
iCác iphương ithức igiáo idục ingười ikhuyết itật ibao igồm igiáo idục ihòa inhập, igiáo
idục ibán ihòa inhập ivà igiáo idục ichuyên ibiệt i[Error! Reference source not
found., itr.12-13]
Luật iTrẻ iem iban ihành ingày i5 itháng i4 inăm i2016. iCác iquy iđịnh icủa iLuật
iđã inêu irõ, icác icơ iquan, itổ ichức, icơ isở igiáo idục… icó itrách inhiệm ibảo iđảm
ithực ihiện iquyền ivà ibổn iphận icủa itrẻ iem; ihỗ itrợ, itạo iđiều ikiện iđể itrẻ iem ithực
ihiện iquyền ivà ibổn iphận icủa imình itheo iquy iđịnh icủa ipháp iluật
Bên icạnh iđó, iLuật iTrẻ iem icũng iquy iđịnh irõ, iTrẻ iem icó iquyền iđược igiáo
idục, ihọc itập iđể iphát itriển itoàn idiện ivà iphát ihuy itốt inhất itiềm inăng icủa ibản
ithân, ibình iđẳng ivề icơ ihội ihọc itập ivà ivui ichơi igiải itrí iphù ihợp ivới iđộ ituổi
iNhà inước icó ichính isách ihỗ itrợ, iđảm ibảo imọi itrẻ iem iđược iđi ihọc, icó ichính
isách iđối ivới itrẻ iem icó ihoàn icảnh iđặc ibiệt inhư itrẻ iem ithuộc ihộ inghèo, idân itộc
ithiểu isố,… iƯu itiên iđầu itư igiáo idục, iđảm ibảo icông ibằng ivề icơ ihội itiếp icận
igiáo idục icho imọi itrẻ iem, igiáo idục ihòa inhập icho itrẻ iem ikhuyết itật,… i[Error!
Reference source not found., itr i7-8]
Để ithực ihiện icác iCông iước, iNghị iquyết icủa iLiên ihợp iquốc ivề ivấn iđề
ingười ikhuyết itật imà iViệt iNam itham igia, iđồng ithời ithể ihiện itrách inhiệm icủa
iĐảng ivà iNhà inước, ixã ihội iđối ivới ingười ikhuyết itật inói ichung ivà iTEKT inói
iriêng, inhiều ichính isách, ivăn ibản ipháp iluật ivề ingười ikhuyết itật iđã iđược iban
ihành inhằm iđảm ibảo iquyền ilợi, ilợi iích ihợp ipháp icủa ingười ikhuyết itật itrên
imọi imặt iđời isống ixã ihội. iCó ithể iphân iloại icác ivăn ibản ipháp iluật inày ithành i6
inhóm ikhác inhau
Thứ inhất, inhóm icác ivăn ibản ivề igiáo idục icho ingười ikhuyết itật;
Thứ ihai, inhóm ivăn ibản iy itế icho ingười ikhuyết itật;
Thứ iba, inhóm ivăn ibản ivề ilao iđộng ivà idạy inghề icho ingười ikhuyết itật; Thứ tưnhóm văn bảnvề bảotrợxãhội;
Trang 30Thứ inăm, inhóm ivăn ibản iquy iđịnh ihoạt iđộng ithể ithao ivăn ihóa;
Thứ isáu, inhóm ivăn ibản iquy iđịnh igiao ithông ithông iminh, iquy ichuẩn i ivà
itiêu ichuẩn ixây idựng icho ingười ikhuyết itật iđược itiếp icận icác iphương itiện igiao
ithông ivà icông itrình icông icộng;
Có ithể iliệt ikê imột isố ivăn ibản iquy iphạm ipháp iluật iliên iquan i: i
Hiến i pháp i năm i 1992 i ghi i rõ: i
Điều i67: iNgười igià, ingười itàn itật, itrẻ iem imồ icôi ikhông inơi inương itựa
iđược iNhà inước ivà ixã ihội igiúp iđỡ
Điều i59: iNhà inước ivà ixã ihội itạo iđiều ikiện icho itrẻ itàn itật iđược ihọc ivăn
ihóa ivà ihọc inghề iphù ihợp
Luật i phổ i cập i giáo i dục i tiểu i học i năm i 1991
Điều i11: iTrẻ iem ilà icon iliệt isĩ ivà ithương ibinh inặng, itrẻ iem itàn itật, itrẻ iem
ikhông inơi inương itựa, itrẻ iem ihoàn icảnh ikhó ikhăn iđặc ibiệt iđược iNhà inước ivà
ixã ihội iquan itâm igiúp iđỡ itạo iđiều ikiện icần ithiết iđể iđạt itrình iđộ igiáo idục itiểu
ihọc
Luật i bảo i vệ, i chăm i sóc i và i giáo i dục i trẻ i em i năm i 1991 i sửa i đổi i năm i 2004
Điều i34: iNhà inước icó ichính isách itạo iđiều ikiện iđể itrẻ iem icó ihoàn icảnh
iđặc ibiệt ikhó ikhăn iđược ihưởng icác iquyền itrẻ iem i. iTrong icông itác ichăm isóc
ivà igiáo idục itrẻ iem iphải icoi itrọng, iphòng ingừa, ingăn ichặn itrẻ iem irơi ivào
ihoàn icảnh iđặc ibiệt ikhó ikhăn. iViệc ichăm isóc, inuôi idưỡng itrẻ iem icó ihoàn
icảnh ikhó ikhăn iđược ithực ihiện ichủ iyếu iở igia iđình ivà icộng iđồng
Điều i35: iNội idung itrợ igiúp itrẻ iem icó ihoàn icảnh iđặc ibiệt ikhó ikhăn ibao
igồm: itư ivấn, ikhám ichữa ibệnh, ichữa itrị iđiều itrị, igiải iđộc iphục ihồi ichức inăng,
isức ikhỏe itinh ithần, iđạo iđức, igiáo idục ihòa inhập, idạy inghề, itổ ichức icác ihoạt
iđộng ixã ihội, ivăn inghệ ithể idục ithể ithao, igiải itrí i… icho itrẻ iem icó ihoàn icảnh
iđặc ibiệt ikhó ikhăn
Điều i39: iTrẻ iem ibị inhiễm iđộc ihóa ihọc, ibị inhiễm iHIV/AISD iđược igia
iđình ivà inhà inước, ixã ihội igiúp iđỡ, ichăm isóc iđặc ibiệt, iđược itạo iđiều ikiện iđể
Trang 31ichữa ibệnh, iphục ihồi ichức inăng, iđược idạy ivăn ihóa, iđược ihọc inghề ivà itham
igia icác ihoạt iđộng ixã ihội iđể ihòa inhập ivới igia iđình ivà icộng iđồng
Luật i giáo i dục i ban i hành i ngày i 14/06/2005
Điều i10: iQuyền ivà inghĩa ivụ ihọc itập icủa icông idân
Học itập ilà iquyền ivà inghĩa ivụ icủa icông idân. iMọi icông idân ikhông iphân
ibiệt itôn igiáo, itín ingưỡng, inam inữ inguồn igốc igia iđình, iđịa ivị ixã ihội ihoàn
icảnh ikinh itế iđều ibình iđẳng ivề icơ ihội ihọc itập
Nhà inước iưu itiên itạo iđiều ikiện icho icon iem idân itộc ithiểu isố, icon iem igia
iđình iđiều ikiện ikinh itế i- ixã ihội ikhó ikhăn iđối itượng iđược ihưởng ichính isách iưu
iđãi, ingười ikhuyết itật ithực ihiện iquyền ivà inghĩa ivụ ihọc itập icủa imình
Ngày i09 itháng i01 inăm i2006 iThủ itướng iChính iphủ iđã iban ihành iChỉ ithị isố
i01/2006/CT-TTg ivề iviệc iđẩy imạnh ithực ihiện icác ichính isách itrợ igiúp ingười
itàn itật. i
Ngày i24/10/2006 iThủ itướng iChính iphủ iđã iban ihành iQuyết iđịnh isố
i239/2006/QĐ-TTg ivề iphê iduyệt iĐề ián itrợ igiúp ingười itàn itật igiai iđoạn i2006 i- i2010 Ngày i05/08/2012 iThủ itướng iChính iphủ iđã iban ihành iQuyết iđịnh isố i1019/QĐ-TTg iphê iduyệt iđề ián igiúp iđỡ ingười ikhuyết itật igiai iđoạn i2012 i- i2020
Ngày i09/10/2015 iThủ itướng iChính iphủ iđã iban ihành iNghị iđịnh isố
i113/2015/NĐ/CP ivề iviệc iquy iđịnh iphụ icấp iđặc ithù, iphụ icấp iưu iđãi, iphụ icấp
itrách inhiệm ivà iphục icấp inặng inhọc, iđộc ihại, inguy ihiểm iđối ivới inhà igiáo
itrong icơ isở igiáo idục inghề inghiệp icông ilập
Ngày i30/01/2018 iBộ igiáo idục iđào itạo iban ihành iquyết iđịnh isố i338/QĐ
iban ihành ikế ihoạch igiáo idục icho ingười ikhuyết itật igiai iđoạn i2018 i- i2020 icủa
ingành igiáo idục
Quyết iđịnh isố i1019/QĐ-TTg icủa iThủ itướng iChính iphủ iban ihành ingày
i05/08/2012 ivề iphê iduyệt iđề ián itrợ igiúp ingười ikhuyết itật igiai iđoạn i2012 i- i2020
Trang 32Ngày i29/10/2018 iThủ itướng iChính iphủ iđã iban ihành iquyết iđịnh isố
i1438/QĐ-TTg i: iPhê iduyệt iĐề ián ihỗ itrợ itrẻ iem ikhuyết itật itiếp icận icác idịch ivụ
ibảo ivệ, ichăm isóc, igiáo idục itại icộng iđồng igiai iđoạn i2018 i- i2025
Ngày i28/02/2019 iBộ iLao iđộng i- iThương ibinh ivà iXã ihội iđã iban ihành
inghị iđịnh i763 iquy iđịnh ichi itiết ivà ihướng idẫn ithi ihành imột isố iđiều icủa iluật
ingười ikhuyết itật
Ngày i30 itháng i7 inăm i1998, iUỷ iban ithường ivụ iQuốc ihội ithông iqua iPháp
ilệnh ivề iNgười itàn itật. iPháp ilệnh igồm icó i35 iđiều, i8 ichương. iVới iquan iđiểm
ichỉ iđạo, iNhà inước ikhuyến ikhích, itạo iđiều ikiện ithuận ilợi icho ingười ikhuyết itật
ithực ihiện ibình iđẳng icác iquyền ivề ichính itrị, ikinh itế, ivăn ihoá, ixã ihội ivà iphát
ihuy ikhả inăng icủa imình iđể iổn iđịnh iđời isống, ihoà inhập icộng iđồng, itham igia
icác ihoạt iđộng ixã ihội
Luật ingười ikhuyết itật iban ihành ingày i17/6/2010 icó ihiệu ilực itừ ingày
i1/1/2011. iLuật igồm i10 ichương ivà i53 iđiều. iĐây ilà imột ivăn ibản iquan itrọng
itrong iviệc ithể ichế ihoá iđầy iđủ ivà itoàn idiện icác iquan iđiểm, ichủ itrương, ichính
isách icủa iĐảng ivà iNhà inước ivề ingười ikhuyết itật inhằm itạo imôi itrường ipháp
ilý, iđiều ikiện, icơ ihội ibình iđẳng, ikhông irào icản iđối ivới ingười ikhuyết itật itheo
ihướng ixây idựng icác ichính isách iđối ivới ingười ikhuyết itật itrên icơ isở itiếp icận
ivà ibảo iđảm iquyền icủa ingười ikhuyết itật; iquy iđịnh irõ itrách inhiệm icủa iNhà
inước, igia iđình ivà ixã ihội itrong iviệc ixóa ibỏ irào icản ivà ibảo iđảm icác iđiều ikiện
iđể ingười ikhuyết itật ihòa inhập ixã ihội inhư inhững ingười ibình ithường ikhác
iLuật iNgười ikhuyết itật iđã ithể ihiện itính inhân ivăn isâu isắc icũng inhư itinh ithần
itương ithân itương iái icủa idân itộc ita
Hệ ithống ivăn ibản iquy iphạm ipháp iluật iliên iquan iđến ingười ikhuyết itật ido
icác icơ iquan itừ itrung iương iđến iđịa iphương iban ihành itương iđối iđầy iđủ. iĐã
ithể ichế ihoá ihầu inhư icác iquan ihệ ichính itrị, ikinh itế, ivăn ihoá, ixã ihội icủa ingười
ikhuyết itật ivào ihệ ithống ipháp iluật. iĐiều inày iđã itạo imôi itrường ipháp ilý ithuận
ilợi icho ingười ikhuyết itật ihoà inhập icộng iđồng. i
Trang 33Khoản i3, iĐiều i61, iHiến ipháp inăm i2013 ikhẳng iđịnh i“ iNhà inước iưu itiên
iphát itriển igiáo idục iở imiền inúi, ihải iđảo, ivùng iđồng ibào idân itộc ithiểu isố ivà
ivùng icó iđiều ikiện ikinh itế, ixã ihội iđặc ibiệt ikhó ikhăn; iưu itiên isử idụng, iphát
itriển inhân itài; itạo iđiều ikiện iđể ingười ikhuyết itật ivà ingười inghèo iđược ihọc
ivăn ihóa ivà ihọc inghề”[Error! Reference source not found., itr.13]. iNhà inước
ivà ixã ihội iluôn itạo iđiều ikiện icho itrẻ iem ikhuyết itật iđược ihọc ivăn ihóa ivà ihọc
inghề iphù ihợp ibằng iviệc iquy iđịnh ichính isách ihọc iphí, ihọc ibổng iphù ihợp icho
iTEKT. iTrên icơ isở iđó iLuật ingười ikhuyết itật iđưa ira inhững iquyền icơ ibản ivề
igiáo idục iđối ivới iTEKT, icụ ithể ilà:
Nhà inước itạo iđiều ikiện iđể itrẻ iem ikhuyết itật iđược ihọc itập iphù ihợp ivới
inhu icầu ivà ikhả inăng icủa itrẻ iem ikhuyết itật
Trẻ iem ikhuyết itật iđược inhập ihọc iở iđộ ituổi icao ihơn iso ivới iđộ ituổi iquy
iđịnh iđối iđối ivới igiáo idục iphổ ithông; iđược iưu itiên ituyển isinh, imiễn igiảm imột
isố imôn ihọc imà ikhả inăng icủa icá inhân ikhông ithể iđáp iứng; iđược imiễn, igiảm
ihọc iphí, ichi iphí iđào itạo, icác ikhoản iđóng igóp ikhác; iđược ixét icấp ihọc ibổng,
ihỗ itrợ iphương itiện, iđồ idùng ihọc itập
Trẻ iem ikhuyết itật iđược icung icấp iphương itiện, itài iliệu ihỗ itrợ ihọc itập idành
iriêng itrong itrường ihợp icần ithiết itheo ichuẩn iquốc igia; inhư iTEKT i nghe, i nói
i được i học i bằng i ngôn i ngữ i ký i hiệu; i TEKT i nhìn i được i học i bằng i chữ i nổi i Braille i
Bảo iđảm itính itrong igiáo idục iở imọi icấp ivà itạo iđiều ikiện icho iquá itrình ihọc
itập isuốt iđời icho ingười ikhuyết itật, itrẻ iem ikhuyết itật
Phát itriển inăng ilực itoàn idiện icho iTKT, iở itất icả icác iphương idiện ivề inhận
ithức ivề inhân icách ivà iphẩm igiá. iCủng icố isự itôn itrọng iquyền icủa iTEKT,
iquyền itự ido icơ ibản ivà itính iđa idạng icủa iloài ingười
Phát itriển itài inăng, itính isáng itạo, icũng inhư inhững inăng ilực ithể ichất ivà
itinh ithần icủa itrẻ iem ikhuyết itật
Muốn ibảo iđảm ihệ ithống igiáo idục iở imọi icấp icho itrẻ iem ikhuyết itật, icác
ichính isách igiáo idục icần iphải igiải iquyết icác ivấn iđề: i