Vị trí và vai trò Đảng Chính trị trong Xã hội tư bản hiện đại

Tài liệu làm rõ các thuật ngữ về Đảng chính trị, về mô hình các đảng chính trị, vị trí và vai trò của Đảng chính trị trong đời sống xã hội tư bản. Nghiên cứu về Đảng chính trị hiện nay vẫn còn là một chủ đề còn mới mẻ, chưa có nhiều nghiên cứu đi sâu vào lý luận thực tiễn. Từ trước đến nay chúng ta thường xuyên và bó buộc mình trong phạm vi nghiên cứu về Đảng Cộng sản dưới tư cách đảng cầm quyền, chưa chú trọng nhiều đến việc nghiên cứu mô hình và cách thức tổ chức của các Đảng cầm quyền và đối lập ở các nước Tư bản chủ nghĩa. Việc nghiên cứu các đảng chính trị và mô hình hoạt động của các đảng chính trị ở các nước tư sản có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung nguồn tư liệu to lớn phục vụ quá trình cải cách đảng của chúng ta, làm cho cách thức tổ chức và vận hành đảng ta ngày càng hiệu quả hơn.

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Tổng quan nghiên cứu đề tài 2

3 Mục tiêu nghiên cứu đề tài 3

4 Đối tượng nghiên cứu đề tài 3

5 Phạm vi nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 4

7 Kết cấu đề tài 4

Chương 1: Đảng Chính trị và Hệ thống Đảng chính trị 5

1.1 Thuật ngữ Đảng Chính trị 5

1.2 Hệ thống chính Đảng của các nước tư bản 7

Chương 2 Vị trí, vai trò của Đảng trong xã hội tư bản hiện đại 17

2.1 Luật về Đảng chính trị trong nền dân chủ tư sản và một số mô hình 17

2.2 Vị trí và vai trò Đảng Cầm quyền 21

2.3 Vị trí và vai trò của Đảng đối lập 26

Chương 3 Kết luận 30

1 Lý do chọn đề tài.

Nghiên cứu về Đảng chính trị hiện nay vẫn còn là một chủ đề còn mới mẻ, chưa có nhiều nghiên cứu đi sâu vào lý luận thực tiễn Từ trước đến nay chúng ta thường xuyên và bó buộc mình trong phạm vi nghiên cứu về Đảng Cộng sản dưới

tư cách đảng cầm quyền, chưa chú trọng nhiều đến việc nghiên cứu mô hình và cách thức tổ chức của các Đảng cầm quyền và đối lập ở các nước Tư bản chủ nghĩa

Việc nghiên cứu các đảng chính trị và mô hình hoạt động của các đảng chính trị ở các nước tư sản có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung nguồn tư liệu to lớn phục vụ quá trình cải cách đảng của chúng ta, làm cho cách thức tổ chức và vận hành đảng ta ngày càng hiệu quả hơn Vì lý do đó, nhóm chúng em muốn đi sâu, tìm hiểu cụ thể hơn về các đảng chính trị ở phương Tây, về cách vận hành của đảng

chính trị trong hệ thống chính trị phương Tây và vai trò, vị trí của nó trong xã hội

phương Tây, cho nên đã lựa chọn đề tài: “Vị trí và vai trò Đảng Chính trị trong Xã hội tư bản hiện đại”.

2 Tổng quan nghiên cứu đề tài.

Đề tài này hiện nay chưa có nhiều nghiên cứu, các nghiên cứu về đảng chínhtrị phương Tây thường đi sâu chủ yếu vào một số mặt cụ thể hoặc một số đảng cụthể nào đấy Tài liệu dùng cho đề tài này được nhóm em sử dụng bao gồm:

Về nhóm tư liệu, tài liệu nghiên cứu

Ngô Đức Tính, Một số Đảng chính trị trên thế giới, Nxb Chính trị Quốc gia,

Nguyễn Trung Hiệp, Bản chất chế độ dân chủ ở Hàn quốc hiện nay, KhoaĐông Phương học, DHKHXH&NV Tp HCM.

Hà Đăng, Nhận thức về Đảng cầm quyền và thực tiễn cầm quyền của Đảng ta,Tạp Chí Cộng sản, tháng 3/2019

3 Mục tiêu nghiên cứu đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là làm sáng tỏ vai trò và vị trí của Đảng chínhtrị trong xã hội các nước tư bản chủ nghĩa Để từ đó có thể nhận thức rõ về bảnchất của các đảng tư sản, hoạt động của các đảng tư sản đó

4 Đối tượng nghiên cứu đề tài.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các đảng chính trị trong xã hội tư bản chủnghĩa bao gồm cả đảng cộng sản và đảng tư sản

6 Phương pháp nghiên cứu.

Cùng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như phương pháp luận sử học,phương pháp lịch sử, phương pháp logic, phương pháp phân tích tổng hợp, phươngpháp phân tích so sánh, phương pháp lịch đại

7 Kết cấu đề tài.

Đề tài gồm 3 chương:

Chương I Đảng Chính trị và Hệ thống Đảng chính trị.

Chương II Vị trí, vai trò của Đảng trong hệ thống chính trị xã hội tư bản Chương III Kết luận.

Chương 1: Đảng Chính trị và Hệ thống Đảng chính trị.

1.1 Thuật ngữ Đảng Chính trị.

Trong sách “Chính Đảng và Chính Trị Hoa Kỳ – Parties and Politics in America” (1960) Clinton Rossister nhận định rằng chính trị đã cứu vãn nền kinh tế Hoa Kỳ trong cuộc đại khủng hỏang vào năm 1930: “Tổ chức cuối cùng đã bẻ gãy được chính sách nô lệ và chủ nghĩa địa phương ở Hoa Kỳ là chính đảng Người Hoa Kỳ đã nhận của đảng chính trị những giúp đỡ đầu tiên về tự do, công bằng và tình huynh đệ, cũng như với phương thức thích hợp nhất, các đảng chính trị đã và đang biến cải những hy vọng và thất vọng vô hình, thành những đề nghị có thể hiểu được, có thể bàn cãi được được, để được dân chúng chấp nhận và trở thành

thời đại công nghệ của nhân loại

Đọc cuốn “Dân chủ và Giáo dục: Giới thiệu các Triết học Giáo dục – Democracy and Education: An Introduction to the Philosophy of Education” triết

gia Hoa Kỳ John Dewey (1859-1952) nhận xét về đảng chính trị: “Mỗi cá nhân chỉtìm thấy được sự an toàn và được bảo vệ, mà đây là tiền đề cho sự tự do, khi họ tậphọp lại với nhau Và rồi những tập hợp này, để bảo toàn sự hữu hiệu của chúng,giới hạn trở lại tự do của các cá nhân trong đó… Bây giờ, chúng ta có một hìnhthức tổ chức giáp xác với những cá thể yếu đuối bên trong và chiếc vỏ cứng bên

1 Rossiter, Clinton, Parties and politics in America, Ithaca, N.Y., Cornell University Press, 1960, tr.100

ngoài.” Và ông định nghĩa, “Một đảng chính trị tân thời là tập hợp của những

Người ta cho rằng, đảng chính trị cũng giống như ban âm nhạc hay hội túccầu… Tuy nhiên đảng có tham vọng lớn hơn, đó là lập chính quyền và giành lấychính quyền Chỉ khi nào đảng có được chính quyền trong tay, thì lúc đó đảng mớithực hiện được mục tiêu, lý tưởng của mình… hoặc tối thiểu đảng cũng phải giànhđược số ghế trong Quốc Hội thì mới phát huy được khả năng hiện thực của đảng.Căn cứ theo kết qủa họat động, và tùy thuộc tham vọng của đảng, mà người ta cóđịnh nghĩa đảng đó theo như cơ cấu, danh xưng, lý thuyết hay chủ trương hoạtđộng

Nhà khoa học chính trị nổi tiếng người Mỹ là Anthony Downs lại định nghĩa:

“Một đảng chính trị là một đội ngũ, gồm nhiều người, tìm kiếm việc kiểm soátchính quyền một cách chính danh, thông qua việc thực hiện một cuộc bầu cử hợplệ”3 Neumann cho rằng đảng chính trị là: “Một tổ chức công khai của các nhà hoạtđộng chính trị trong xã hội có liên quan đến việc kiểm soát quyền lực của nhànước, những người này cạnh tranh với nhau trong việc tìm kiếm sự ủng hộ từ mộthay nhiều nhóm khác nhau Thông thường, đảng chính trị đóng vai trò trung gian

để kết nối giữa các lực lượng trong xã hội với các hệ thống giá trị từ các định chếnhà nước và liên quan đến đảng chính trị đó thông qua các hành động chính trịtrong một cộng đồng chính trị rộng hơn”4

Nhà triết học chính trị Xô viết Anatoli Butenko cho rằng: “Chính đảng là tổchức chính trị đoàn kết những đại biểu tích cực nhất của một giai cấp xã hội nhất

2 John Dewey, Democracy and Education: An Introduction to the Philosophy of Education, New York, Macmillan, 1916, 1944.

3 Anthony Downs, An Economic Theory of Democracy, New York: Harper & Brothers, 1957,

tr.25

4 Moshe Maor, Political Parties and Party Comparative approaches and the British

experience, Routledge, 1997, trang 5

định (hay một nhóm xã hội) và thể hiện (trong cương lĩnh và các văn kiện khác)những lợi ích cơ bản của giai cấp đó”5

Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa “Đảng chính trị là tổ chức chính trịthể hiện những lợi ích của một giai cấp hay tầng lớp xã hội, liên kết những đại diện

ưu tú nhất của giai cấp để lãnh đạo giai cấp đạt tới những mục đích và lý tưởngnhất định”6

Nói một cách đơn giản, đảng chính trị là các tổ chức thường trực của các côngdân, bao gồm các đảng viên tham gia một cách tự do, có những chương trình hoạtđộng cụ thể nhằm tổ chức thực hiện quyền lực chính trị mà đảng đó nắm giữ, thôngqua các hoạt động quản lý và giải quyết các vấn đề của nhà nước và xã hội Việcthực hiện việc tổ chức quyền lực của đảng chính trị đó bắt đầu với việc đảng giànhđược quyền lực thông qua những cuộc bầu cử dân chủ

Các đảng chính trị được phân loại bởi tính chất tranh đấu của nó Tính chấttranh đấu ở đây được hiểu là sự sẵn sàng thực hiện các hành động chính trị, phátđộng các phong trào đối kháng và khát vọng trong việc giành và giữ chính quyền.Các cuộc tranh đua này giữa các đảng chính trị có tác dụng như một phương tiện

để giành quyền lực chính trị, và toàn bộ tổ chức của một đảng sẽ đóng vai trò thựchiện kế hoạch này Chỉ các đảng thành công trong cuộc đua tranh này mới giànhđược chức năng đại diện để tham gia vào các tiến trình chính trị Đó chính là phầnthưởng để khiến các đảng nỗ lực hành động, bởi vì khi một đảng chính trị thànhcông trong cuộc tranh đua sẽ được tham gia vào bộ máy nhà nước của quốc gia đó

5 Đỗ Tiến Dũng, Các Đảng chính trị ở Anh, Pháp, Mỹ - sự tương đồng và khác biệt, luận văn thạc sĩ, Hà Nội, 2015, tr.9

6 Đỗ Tiến Dũng, Các Đảng chính trị ở Anh, Pháp, Mỹ - sự tương đồng và khác biệt, luận văn thạc sĩ, Hà Nội, 2015, tr.9

1.2 Hệ thống chính Đảng của các nước tư bản.

Đảng là một tổ chức chính trị và đại biểu lợi ích của một giai cấp Đảng ra đờinhằm mục đích đấu tranh giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước Trên thế gớihiện nay có hai loại hệ thống đảng chính trị: đa đảng và độc đảng

a) Đơn Đảng

Hệ thống đơn Đảng tồn tại chủ yếu đa số trong hệ thống các nước xã hội chủnghĩa như: Việt Nam, Liên Xô, Trung Quốc, Lào, … Hay các nước tư bản nhưngđời sống bị chi phối bởi một đảng chính trị như: Syria, Singapore, …

Những nguyên nhân dẫn đến chế độ đơn đảng ở nhiều quốc gia rất khác nhau,chủ yếu là do bối cảnh chính trị xã hội của từng quốc gia thời kỳ trước đây hìnhthành nên Các quốc gia thuộc hệ thống tư bản chủ nghĩa như Syria, Singapore,Nhật Bản, … mặc dù theo đúng nguyên tắc chủ nghĩa tư bản là phải đa đảng,nhưng do những bối cảnh của quá trình hoạt động chính trị của họ, đi dần từ chỗ đađảng chính trị thành một đảng lãnh đạo toàn bộ đời sống xã hội

Nhóm em xin dẫn ra trường hợp Singapore, mặc dù là một nhà nước theo chế

độ đa đảng, song xuyên suốt quá trình phát triển của mình, đất nước này được điềuhành dưới một Đảng duy nhất đó là Đảng Hành động Nhân dân

Đảng Hành động Nhân dân (PAP) thành lập năm 1954 và liên tục là đảng cầmquyền, Lý Quang Diệu là Tổng thư ký của đảng này, từ 12-1992 Tổng thư ký củađảng là Goh Chok Tông

Tổ chức hoạt động của Đảng, Ban chấp hành Trung Ương gồm 12 người, là

cơ quan cao nhất của Đảng được bầu tại hội nghị đảng viên thường kỳ 2 năm mộtlần Các ứng cử viên Ban chấp hành Trung ương thường do Ban chấp hành Trungương giới thiệu và do khoảng 500 cán bộ đảng bầu ra Ban chấp hành Trung ươngbầu Chủ tịch Đảng, Tổng thư ký và một thư ký phụ trách tài chính của Đảng

Ban chấp hành Trung ương cũng thành lập các đảng bộ tại khu vực bầu cửPAP, có khoảng 58 đảng bộ Nếu đảng bộ nào lớn thì bên dưới có các chi bộ Mỗiđảng bộ có ban chấp hành bao gồm Chủ tịch, Thư ký, Ủy viên phụ trách tài chính

và bộ phận phụ trách Chủ tịch của Ban chấp hành Đảng bộ thường là nghị sĩ Quốchội

Hoạt động chủ yếu của đảng bộ là tổ chức tiếp dân mỗi lần một tuần nhằmlắng nghe ý kiến của dân và tìm biện pháp giải quyết

Trong các cuộc tổng tuyển cử, PAP gần như chiếm đa số tuyệt đối trong Quốchội Vì vậy chủ trương, chính sách của Đảng đề ra thường được Quốc hội thôngqua dễ dàng Chính phủ chỉ là cơ quan thực hiện chính sách đó

Ở Singapore, Thủ tướng đồng thời là Tổng thư ký, các bộ trưởng đồng thời là

Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Vì vậy, chủ trương đường lối của Đảng vàChính phủ ở cấp cao nhất là thống nhất

Vai trò của Đảng cầm quyền, lãnh đạo Chính phủ và chi phối Quốc hội, nhưng

có phân chia quyền lực Sau khi đảng đề ra đường lối, chính sách lớn thì phải đượcQuốc hội thông qua mới được thi hành Chính phủ là cơ quan triển khai, thực thinhững chủ trương, chính sách đó

b) Đa Đảng

Sự xuất hiện học thuyết "tam quyền phân lập" (học thuyết phân chia quyềnlực) gắn liền với cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống lại chế độ phong kiếnchuyên chế Để hạn chế quyền lực của nhà vua, các nhà tư tưởng của giai cấp tưsản đã đưa ra luận điểm về sự cần thiết phân chia quyền lực nhà nước thành cácnhánh quyền lực độc lập Học thuyết "Tam quyền phân lập" gắn liền và phù hợpvới chế độ chính trị đa đảng của nhà nước tư sản

Ngày nay người ta thường nhắc đến hệ thống Đa đảng trong chính trị là nhắcđến những kiểu điển như ở Phương Tây, các mô hình chính trị như Anh, Pháp, Mỹ,

… Đa đảng đối lập là nét đặc trưng của thể chế chính trị các nước tư sản hiện nay.Nói chung ở các nước tư bản, về hình thức, các đảng chính trị đều được “tự do”,

“bình đẳng” trong cuộc đấu tranh nghị trường và đều có khả năng thắng cử để trởthành đảng cầm quyền, hoặc lãnh đạo Tuy nhiên, thực chất chế độ đa đảng ởphương Tây đều dựa trên cơ sở của nhất nguyên chính trị, chỉ có những đảng lớn,

có thể lực, bị chi phối bởi các đại tư bản mới có thể chiến thắng và trở thành lựclượng lãnh đạo chính trị, các đảng đấy đều phục vụ cho lợi ích của chế độ tư bảnchủ nghĩa

Tuy nhiên, không chỉ mỗi các nước tư bản chủ nghĩa mới có chế độ đa đảng.Thực tế, chính ở các nước xã hội chủ nghĩa cũng tồn tại chế độ đa đảng, tuy nhiênvẫn là nhất nguyên chính trị, điển hình như là Trung Quốc (8 đảng tham gia) vàCộng hòa Dân chủ nhân dân Triều Tiên (có 3 đảng tham gia), hoặc Việt Nam trướcthời kỳ Đổi mới cũng tồn tại 3 đảng Tuy nhiên, bản chất đơn đảng hay đa đảngkhông quan trọng, quan trọng là nhất nguyên chính trị hay đa nguyên chính trị Các

mô hình chính trị ở các nước xã hội chủ nghĩa nhất nguyên chính trị ở chỗ thựchiện nền chuyên chính của giai cấp công nhân, bảo vệ quyền lợi và chế độ xã hộichủ nghĩa Còn ở các nước tư bản thì nền chuyên chính của giai cấp tư sản (đặcbiệt là các đại tư sản) phục vụ cho lợi ích chính trị lũng đoạn của các nhà tư bản.+ Đa đảng - thành lập Chính phủ Liên minh

Ở một số nước tư bản chủ nghĩa, một số đảng thắng lợi trong bầu cử, song dochiếm không nhiều cho nên hình thành nên một liên minh Đảng nắm quyền, tuynhiên các Đảng này đều có chung các lợi ích chính trị, biểu hiện ở thành phần giaicấp, cương lĩnh và chương trình hành động của các đảng này cũng tương đối giốngnhau, và đứng trên cùng một phương diện lợi ích giai cấp thống trị Chưa từng có

lúc nào mà các đảng chính trị tư sản liên minh cầm quyền với các đảng cộng sảncả.

Nhóm em xin trình bày 3 đảng chính trị chủ yếu ở Đức hiện nay làm ví dụ,vừa qua trong cuộc bầu cử Chính phủ liên minh vào tháng 3/2018, các đảng này đãthống nhất đi đến thành lập một chính phủ liên hiệp giữa 3 Đảng

Đảng Dân chủ xã hội Đức (SPD): được thành lập vào 1869, bị giải tán năm

1934 bởi những kẻ phát xít Năm 1946, Đảng khôi phục lại hoạt động của mình.Phần lớn giai cấp công nhân và công đoàn chịu ảnh hưởng của Đảng

Đã Dân chủ xã hội Đức là thành viên của Quốc tế xã hội Đường lối của đảngđược ghi trong Cương lĩnh, đã thông qua Đại hội Badgodxleadgod 1959, mang đặctrưng cải cách Đảng từ chối hoàn toàn chủ nghĩa Mác trong Cương lĩnh, và chorằng mình mang bản chất toàn dân chứ không phải chỉ riêng giai cấp công nhân.Đảng tuyên bố ủng hộ chế độ tư hữu, đặt nhiệm vụ cho mình là điều hòa giữalợi ích lao động và tư bản bằng con đường cải cách kinh tế, xã hội

Liên minh Dân chủ Thiên chúa giáo (CDU): là một đảng tư sản, thành lập

1950, đại diện cho lợi ích của các nhà tư bản độc quyền và gắn chặt với lợi ích củanhóm giáo sĩ Thành phần bao gồm các công chức, nhà kinh doanh, nông dân khágiả, người theo đạo Thiên Chúa, …

Trong 20 năm Đảng này đã liên tục đứng đầu Chính phủ Lúc đầu với khẩuhiệu mị dân về xã hội công bằng dân chủ sau chuyển hẳn sang quan điểm của cácnhà tư bản lớn, trở thành công cụ trực tiếp của các tập đoàn tư bản thống trị côngnghiệp – tài chính của Cộng hòa liên bang Đức

Liên minh Xã hội Thiên chúa giáo (CSU): thành lập 1945, hoạt động chủ yếu

ở Bavaria, một đảng cực hữu Từ năm 1982, Liên minh Xã hội Thiên chúa giáoliên minh với Liên minh Dân chủ Thiên chúa giáo

Chính phủ liên hiệp ở Đức đã hình thành từ năm 1983, những người dân chủ

tự do đã chuyển sang ủng hộ sự liên minh giữa CDU và CSU Chính phủ mới đãđược hình thành trên cơ sở một liên minh rộng hơn bao gồm CDU, CSU và ĐảngDân chủ tự do (đại diện cho giai cấp tư sản tự do), liên minh này đã hình thành saubầu cử Quốc hội liên bang (Bundestag) tháng 3-1983 Về sau thành phần liên minhnày thay đổi bằng sự liên minh giữa CDU, CSU và SPD (thay cho Đảng Dân chủ

tự do) đã hình thành trong cuộc thương lượng trong tháng 2-3/2018 tại thủ đôBerlin

+ Chế độ Lưỡng Đảng:

Hệ thống lưỡng đảng đã thành hình ở những quốc gia dùng Anh ngữ, dù rằng

có nhiều đảng nhỏ nhưng chỉ quy tụ nơi hai đảng chính Nước Anh có đảng BảoThủ (Conservative) và Lao Ðộng (Labor) Mỹ có đảng Cộng Hòa (Republican) vàDân Chủ (Democratic), Canada có đảng Bảo Thủ Tiến Bộ (ProgressiveConservative) và Tự Do (Liberal) Thông thường, dân chúng vùng công nghiệp bỏphiếu cho đảng Tự Do, vùng nông nghiệp thì bỏ phiếu cho đảng Bảo Thủ Mặc dùtrong nước có hai đảng nhưng mỗi đảng lại kiểm soát một vùng, và cử tri bỏ phiếucho ứng cử viên đảng mình

Thực chất đây vẫn là mô hình đa đảng, tuy nhiên chỉ là hình thức và các đảngnày thay phiên nhau cầm quyền

Nhóm em xin lấy nước Mỹ làm ví dụ cho mô hình này

Nước Mỹ từ lâu đã hình thành cái gọi là chế độ Lưỡng Đảng Đảng Dân chủ

và Đảng Cộng hòa, đại biểu cho những giới tư bản lũng đoạn lớn Hai đảng nàythay phiên nhau cầm quyền ở Mỹ và là hai đảng đối lập hợp pháp Hiện nay ĐảngCộng hòa là đảng cầm quyền, còn Đảng Dân chủ là đảng đối lập hợp pháp Dùđảng nào cầm quyền đi nữa, thì cả hai đảng đều không có một cương lĩnh chính trị

vĩnh cửu, cũng không có một danh sách đảng viên thường trực Giữa hai đảng nàykhông có khác biệt gì về cơ bản, mà chỉ có khác biệt về sách lược và thủ đoạn,phản ánh những mâu thuẫn, bất đồng giữa các tập đoàn độc quyền trong từng giaiđoạn nhất định và về vấn đề nhất định.

Đảng Cộng hòa: một trong hai đảng của giới tư bản lũng đoạn Mỹ thành lậpnăm 1854, là đảng của giới tư bản công nghiệp miền Bắc Đảng Cộng hòa xuấthiện trong cuộc đấu tranh của những người ủng hộ sự phát triển của chủ nghĩa tưbản ở Mỹ chống lại những người dân chủ bảo vệ chế độ lao động nô lệ ở các đồnđiền ở miền Nam nước Mỹ Khi chủ nghĩa tư bản Mỹ chuyển sang giai đoạn đếquốc, Đảng Cộng hòa cũng nhích lại gần Đảng Dân chủ, từ năm 1861 đến 1933,Đảng Cộng hòa gần như liên tục nắm chính quyền

Năm 1860, A Lincôn trở thành Tổng thống đầu tiên là người của Đảng Cộnghòa Trong suốt thời gian cầm quyền, Đảng Cộng hòa thực hiện chính sách bànhtrướng đế quốc chủ nghĩa tấn công vào quyền lợi của nhân dân lao động ĐảngCộng hòa đã có vai trò chi phối các quan điểm trong chính sách đối nội của Quốchội Trong thời gian này có 11 lần bầu Tổng thống là người của Đảng Cộng hòa, 2lần là của Đảng Dân chủ Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929-1933 làm tê liệtchính sách của Đảng Cộng hòa, uy tín của đảng bị suy giảm trong nhiều năm, phảinhường chỗ cho Đảng Dân chủ

Trong khi đại diện cho quyền lợi của giai cấp tư sản lớn, độc quyền, Đảng vẫn

có sự ủng hộ đến các tầng lớp trung gian trong xã hội Thành tựu đạt được củaĐảng là đã khôi phục được các quan điểm của mình bằng con đường đổi mới chínhtrị, tư tưởng, củng cố cơ sở tài chính và mở rộng cơ sở quần chúng Khi thay đổiđường lối kinh tế, Đảng Cộng hòa đã giương cao khẩu hiệu chính trị là: tăngtrưởng kinh tế, có công ăn việc làm, không lạm phát, … Do đó họ đạt được thắnglợi trong bầu cử 1980 và 1984

- Đảng Dân chủ: một trong hai đảng chính trị có ảnh hưởng lớn tại Mỹ, Đảngcủa giới điền chủ giàu có và chủ nô miền Nam, thành lập 1828 Trước Nội chiến1861-1865, Đảng Dân chủ gần như nắm chính quyền, sau chiến tranh từ năm 1885-

1889, từ năm 1893-1897, 1913-1925, 1933-1945 Như vậy trong khoảng 70 năm,những người dân chủ đã có 32 năm nắm giữ Nhà Trắng, 44 năm nắm giữ vai tròkiểm soát hai viện Nhưng sau đấy 15 năm, Đảng Dân chủ lâm vào cuộc khủnghoảng sâu sắc về tổ chức, chính trị, tư tưởng

Sau khi thất bại trong 2 cuộc bầu cử Tổng thống 1984, 1988 Đảng đã tổng kếtlại và hoạch định cho cuộc đấu tranh giành cương vị Tổng thống năm 1992 Vớimột chương trình cụ thể là: cắt giảm ngân sách quốc phòng, tăng đánh thuế nhàgiàu, chuyển sang phúc lợi xã hội; giới hạn mậu dịch Kết quả bầu cử 1992, ứng cửviên Đảng Dân chủ Bin Clinton thắng cử

Ở Mỹ cũng tồn tại Đảng Cộng sản Mỹ, đảng đại diện cho giai cấp công nhân,nhân dân lao động Đảng thành lập 1-9-1919 tại Chicago Đầu những năm 20,Đảng Cộng sản Mỹ hoạt động trong tình trạng bất hợp pháp Năm 1944, Đảng bịkhủng hoảng nghiêm trọng và bị bọn xét lại chiếm đa số trong Trung ương tiếnhành giải tán Đảng Năm 1945, Đảng được khôi phục lại và bắt đầu thời kỳ Đảng

bị truy lùng bởi các đạo luật bắt bớ phản động Tồn tại ở một nước “dân chủ”,

“nhân quyền”, song Đảng Cộng sản Mỹ đang bị nền dân chủ đó bóp nghẹt

Về hiện thực đó cho thấy, mặc dù mang danh nghĩa là Đa đảng, song ở Mỹ,quyền lực chính trị rơi vào tay của giai cấp tư bản lũng đoạn lớn, còn các đảng nhỏ

bé xung quanh đều không có tiếng nói và thường xuyên bị bóp nghẹt, kìm hãm Đểliên tục duy trì sự chi phối của giới đại tư sản

Trường hợp Hàn Quốc: Đại Hàn Dân Quốc (gọi tắt là Hàn Quốc) được thànhlập năm 1948, là một quốc gia thuộc Đông Á Hiến pháp ban hành lần đầu tiênngày 17-7-1948 quy định Hàn Quốc theo chế độ cộng hoà, tam quyền phân lập

Tổng thống là người đứng đầu Nhà nước, do dân trực tiếp bầu với nhiệm kỳ 5 năm,không được bầu lại lần 2 Tổng thống là đại diện cao nhất của quốc gia và cóquyền chỉ huy quân đội Thủ tướng do Tổng thống chỉ định và là người điều hànhChính phủ Quyền lập pháp thuộc về Quốc hội Quốc hội chỉ có một viện, gồm 299ghế; nghị sỹ Quốc hội được bầu theo nguyên tắc bỏ phiếu phổ thông, nhiệm kỳ 4năm.

Đảng đang cầm quyền tại Hàn Quốc hiện nay là Đảng Dân chủ đồng hành.Trong thời gian từ 1998 đến 2007 là đảng cầm quyền thực hiện chính sách tự domới theo trào lưu xã hội dân chủ Đảng viên của Đảng Dân chủ có trình độ học vấncao và thực chất là tầng lớp trung lưu Thương gia và chủ cửa hàng nhỏ chiếm 30%

số lượng đảng viên Đảng Dân chủ đề ra nhiều chính sách hòa hợp với Bắc TriềuTiên Thời kỳ này tuy xã hội có nhiều chính sách mở rộng dân chủ nhưng lại phátsinh nhiều vấn đề về kinh tế như: Số lượng người thất nghiệp tăng, chênh lệch giàunghèo ngày càng lớn, đời sống nhân dân giảm sút… Chính vì vậy, trong kỳ bầu cửQuốc hội Hàn Quốc tháng 4 năm 2012, Đảng Dân chủ đã thất bại và trở thành đảngđối lập sau khi Đảng Tự do giành chiến thắng

Đảng đối lập hiện nay là Đảng Tự do Hàn Quốc, tiền thân là Đảng Cộng hòaDân chủ được thành lập năm 1963 dưới thời cầm quyền của Tổng thống PắcChung Hy Sau khi Pắc Chung Hy qua đời, hoạt động của Đảng có phần trầm lắngnhưng trở lại mạnh mẽ vào năm 1980, được cơ cấu lại và đổi tên thành Đảng Công

lý Dân chủ Năm 1988, Đảng đề ra một loạt cải cách chính trị, bao gồm bầu cửTổng thống trực tiếp và một hiến pháp mới Đảng được đổi tên vào năm 1993,trong nhiệm kỳ Tổng thống Kim Dâng Sam, với việc sáp nhập của các đảng khác

để tạo thành Đảng Dân chủ Tự do Đảng đổi tên là Đảng Hàn Quốc mới vào năm

1995 và trở thành Đảng Quốc đại trong tháng 11-1997 sau khi sáp nhập với ĐảngDân chủ nhỏ hơn và các đảng bảo thủ khác Đảng Quốc đại cầm quyền hiện nay

của Tổng thống Pắc Cưn Hê (Park Geun-hye) có khoảng 2.470.000 đảng viên Tổchức của Đảng được lập trên khắp toàn quốc Để tìm kiếm sự ủng hộ của cử tri,Đảng Quốc đại tập trung các thế lực trung thành với thời kỳ “Kỳ tích sông Hàn”.Hàn Quốc còn một số đảng nhỏ nhưng thời gian tồn tại của các đảng khôngdài Có rất nhiều đảng mới ra đời ngay trước các kỳ bầu cử Quốc hội Các đảngthường có xu hướng hoặc ly khai, hoặc liên minh khi bầu cử Các đảng ở HànQuốc rất quan tâm thu hút thanh niên và một số đảng thành lập ủy ban thanh niêntrong đảng.

Dù Đảng Dân chủ hay Tự do cầm quyền thì Nhà nước Hàn Quốc vẫn nằmtrong sự chi phối của giai cấp đại tư sản Hàn Quốc, bao gồm 200 gia đình Chaebol,nắm trong tay hơn 80% tổng tài sản toàn dân ở Hàn Quốc

Chương 2 Vị trí, vai trò của Đảng trong xã hội tư bản hiện đại.

2.1 Luật về Đảng chính trị trong nền dân chủ tư sản và một số mô hình.

Luật về đảng chính trị đóng một vai trò quan trọng trong hệ thống luật phápcủa một quốc gia Trong một thể chế pháp quyền, luật về đảng chính trị cung cấpmột khung khổ pháp lý cho hoạt động của các đảng chính trị, nhưng nó cũng làphương tiện để hạn chế sự lạm quyền của các đảng chính trị đang cầm quyền.Theo Richard S Katz của đại học John Hopkin thì các chế định của luật vềđảng được thiết lập bởi 3 mục tiêu cơ bản:

Thứ nhất, là để xác định rõ ai hoặc cơ quan nào sẽ có quyền được công nhận

là một đảng chính trị? Điều này sẽ bao hàm nhiều khía cạnh Một, để kiểm soát quátrình liên quan đến bầu cử, ứng cử cũng như giải quyết các tranh chấp hoặc saiphạm trong quá trình bầu cử, ứng cử này Khía cạnh thứ hai là xác định rõ và kiểmsoát các vấn đề liên quan đến tài chính và truyền thông của tổ chức chính trị đó Ví

dụ như trong Luật cơ bản của nước Đức (German Basic Law) quy định rõ: “Các

đảng chính trị phải tham gia vào việc thiết lập ý chí chính trị cho nhân dân”7 Khíacạnh thứ ba liên quan đến vai trò của đảng chính trị đó đối với nhà nước.

Thứ hai, là thiết lập một khung khổ pháp lý cho các hoạt động liên quan củađảng chính trị Nếu thiếu vắng một hệ thống luật về đảng chính trị, sẽ dẫn tới hoặc

là đảng chính trị cầm quyền trở nên lạm quyền hoặc đảng chính trị chỉ được coinhư một tổ chức bình thường như bất kỳ các tổ chức nào khác trong xã hội Chonên, nếu có một hệ thống luật về đảng chính trị đầy đủ, một mặt sẽ đề cao vai tròchính trị của đảng đó, nhưng mặt khác cũng hạn chế sự lạm dụng quyền lực củađảng chính trị đối với nhà nước và xã hội

Thứ ba, là để điều chỉnh các cách thức hoạt động trong nội bộ đảng, ngănngừa và hạn chế sự lạm quyền ngay trong nội bộ của đảng chính trị đó

Một số mô hình luật về Đảng chính trị trên thế giới:

+ Mô hình cấm đoán: Hiến pháp của các quốc gia Oman, Qatar, Saudi Arabia,Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất cũng không có các quy định về đảng chínhtrị nhưng lại được tổ chức này xếp vào loại “không tự do cho các đảng chính trị”.Thậm chí dù có quy định về đảng chính trị trong Hiến pháp, điều đó cũng không

đủ để khẳng định là có tự do cho các đảng chính trị khác hoạt động Như trongđiều 28 Hiến pháp của Turmenikistan quy định: “Mọi công dân đều có quyền thànhlập đảng chính trị và các tổ chức công cộng khác trong khuôn khổ quy định củaHiến pháp và pháp luật ” Tuy nhiên, Freedom House lại xếp mức độ tự do hoạtđộng của các đảng chính trị tại quốc gia này ở dưới các nước Trung đông nhưQatar, Tunisia và Ả rập Saudi

Một số quốc gia đặt ngoài vòng pháp luật với một số loại hình đảng chính trị,

ví dụ như luật pháp về đảng chính trị của 6 quốc gia, bao gồm Angeri, Ba Lan, BờBiển Ngà, Hà Lan, Senegal và Ý cấm một số loại hình đảng chính trị tồn tại và

7 German Basic Law, điều 1, khoản 1.