ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHĐẠI HỌC KINH TẾ LUẬT BÀI TIỂU LUẬN MÔN ĐỊA CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI VAI TRÒ VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA ĐỊA CHÍNH TRỊ VÀ ĐỊA CHIẾN LƯỢC ĐỐI VỚI ĐẤT NƯỚC ẤN ĐỘ..
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
ĐẠI HỌC KINH TẾ LUẬT
BÀI TIỂU LUẬN MÔN ĐỊA CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI
VAI TRÒ VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA ĐỊA CHÍNH TRỊ VÀ ĐỊA
CHIẾN LƯỢC ĐỐI VỚI ĐẤT NƯỚC ẤN ĐỘ.
Giảng viên hướng dẫn : Trần Nam Tiến Sinh viên thực hiện : Lê Văn Hậu Lớp : K12402B MSSV : K124020312
Trang 2Mục lục
I LỜI MỞ ĐẦU 3
II.Khái quát sơ lược về Ấn Độ 3
1 Điều kiện tự nhiên 3
2 Kinh tế - xã hội 5
a Dân cư – xã hội 5
b Đời sống kinh tế 7
c Khoa học công nghệ 9
III Địa chính trị - Địa chiến lược và vai trò của nó trong việc hoạch định chính sách phát triển của Ấn Độ 12
1 Những cơ sở Địa chính trị truyền thống của Ấn Độ 13
2 Ấn Độ và những mối quan hệ chính trị hiện đại 17
a Quan hệ giữa Ấn Độ và Trung Quốc 17
b Quan hệ giữa Ấn Độ với nước Nga, Mỹ, Pakistan 18
C Vị thế của Ấn Độ trong khu vực Ấn Độ Dương 20
IV Kết Luận 22
Trang 3I LỜI MỞ ĐẦU
ộng hoà Ấn Độ xuất hiện trên bản đồ thế giới vào ngày 15 tháng 8 năm
1947 Sự thiết lập nhà nước Ấn Độ là đỉnh cao của cuộc đấu tranh của những người tại Nam Á để thoát khỏi ách thống trị của Đế quốc Anh Ấn
Độ có nền văn minh sông Ấn (Indus) phát triển rực rỡ cách đây 5 nghìn năm.Có lẽ hiếm thấy đất nước nào có một vị thế địa lí đẹp như Ấn Độ - lưng dựa vào dãy Hy
Mã Lạp Sơn hùng vĩ nhất thế giới, mặt nhìn ra Ấn Độ Dương biển cả mênh mông, lại còn có 2 con sông lớn là Ấn Hà và Hằng Hà như hai dòng sữa tươi nuôi một bình nguyên bao la và cũng là cái nôi của nền văn minh nông nghiệp định cư vào thời cổ đại.
C
II Khái quát sơ lược về Ấn Độ
1 Điều kiện tự nhiên
Cộng hòa Ấn Độ là một quốc gia ở khu vực Nam Á,có diện tích lớn thứ bảy trên thếgiới (3.287.590 km2) Địa lý Ấn Độ khá đa dạng, bao gồm nhiều miền khí hậu khác biệt từnhững dãy núi phủ tuyết cho đến các sa mạc, đồng bằng, rừng mưa nhiệt đới, đồi, và caonguyên Ấn Độ bao gồm một phần lớn của tiểu lục địa Ấn Độ nằm trên mảng kiến tạo Ấn
Độ, phần phía Bắc của mảng Ấn-Úc Ấn Độ có bờ biển dài 7.516 km, phần lớn Ấn Độnằm ở bán đảo Nam Á vươn ra Ấn Độ Dương Ấn Độ giáp Biển Ả Rập về phía Tây Nam
và giáp Vịnh Bengal về phía Đông và Đông Nam Ấn Độ có diện tích 3.287.263 km², xếpthứ 7 trên thế giới về diện tích, trong đó phần đất liền chiếm 90,44%, diện tích mặt nướcchiếm 9,56% Ấn Độ có biên giới trên đất liền giáp với Bangladesh (4.053 km), Bhutan(605 km), Myanma (1.463 km), Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (3.380 km), Nepal (1690km) và Pakistan (2.912 km) Đỉnh núi cao nhất có độ cao 8.598 m, điểm thấp nhất là Kut-tanad với độ cao -2,2 m Các sông dài nhất là sông Brahmaputra, sông Hằng Hồ lớn nhất
là hồ Chilka
Vùng đồng bằng Ấn-Hằng phì nhiêu chiếm phần lớn ở phía Bắc, miền Trung và Đông
Ấn Độ Về phía Tây của quốc gia này là sa mạc Thar, một hoang mạc hỗn hợp đá và cát.Biên giới phía Đông và Đông Bắc của quốc gia này là dãy Himalayas Đỉnh cao nhất ở
Ấn Độ là lãnh thổ tranh chấp với Pakistan; theo tuyên bố của Ấn Độ, đỉnh cao nhất (nằm
Trang 4ở khu vực Kashmir là K2, với độ cao 8.611 m Đỉnh cao nhất ở trong lãnh thổ khôngtranh chấp của Ấn Độ là Kangchenjunga, với độ cao 8.598 m Khí hậu Ấn Độ đa dạng từkhí hậu xích đạo ở cực Nam đến Alpine ở khu vực đỉnh Himalayas.Khí hậu chia làm 3mùa: mùa hè từ tháng 3 – tháng 6, mùa mưa từ tháng 7 – tháng 10 và mùa đông từ tháng
11 – tháng 2 năm sau
Lòng đất của đất nước này là một kho báu thực sự Ấn Độ thuộc hàng thủ lĩnh thế giới
về khai thác quặng mangan, mica, quặng sắt và bô xít, đồng, kẽm Ngoài ra ở đây cònnhững vỉa than đá, dầu mỏ, vàng phong phú nhất Chính những điều này là cở sở cho sựphát triển thịnh vượng của các ngành công nghiệp khai khoáng,luyện kim
Ấn Độ là một vùng đất của nền văn hóa đa dạng, nhiều phong cảnh, tôn giáo và địađiểm du lịch phong phú Đất nước này có nhiều thắng cảnh địa điểm khác nhau từ Kash-mir đến Kanyakumari, từ Gujarat đến Bengal.Nói đến Ấn Độ,sẽ là vô cùng thiếu sót nếukhông nhắc đến cung điện Taj Mahal lộng lẫy hoa lệ,ẩn chứa trong mình nó một câuchuyện về đức Vua chung thủy
Taj Mahal,biểu tượng của Ấn Độ
;ngôi làng nhỏ bé Khajuraho chỉ vỏn vẹn có 3000 dân nhưng nổi bật bởi những ngôi đềnđạt đến trình độ thượng thừa của nghệ thuật điêu khắc không khỏi khiến người nhìn trầmtrồ thán phục
Kiến trúc điêu khắc độc đáo ở Khajuraho
Trang 5Hay sự độc đáo từ ý tưởng đến cấu trúc của những ngôi đền trong hang ở Ajanta Ellora.Mỗi nơi có những nét riêng của mình và hợp lại tất cả chúng tạo thành vẻ đẹp quyến rũ
mê hồn của Ấn Độ
Cấu trúc đền trong hang độc đáo
.Nơi đây hội tụ cả cái mới và cái cũ,hiện đại và cổ kính,vừa sôi động mà trầm mặc.Rõràng đây là một lợi thế rất lớn của Ấn Độ để phát triển ngành công nghiệp không khóinày.Và thực tế là chính quyền Ấn Độ đã có nhiều chính sách khuyến khích phát triển dulịch,dịch vụ ,bảo tồn các di tích văn hóa thu hút khách tham quan từ mọi nơi trên thếgiới.Tuy nhiên những tồn tại trong xã hội đã cản trở sự phát triên của nó,nạn hiếp dâmhoành hành không chỉ là vấn nạn vô cùng nghiêm trọng,nó cản đẩy lùi sự phát triển xãhội và cũng gây không ít tiếng xấu cho ngành du lịch trong nước
2 Kinh tế - xã hội
a Dân cư – xã hội
Ấn Độ là quốc gia có dân số đông hàng thứ hai thế giới với 1.120,26 triệu người vàmột mật độ dân số bình quân 328,5 người/km2 (tháng 7/2005) Khoảng 73% dân số Ấn
Độ sống trong vùng nông thôn Trái với Trung Quốc đang áp dụng những biện pháp chặtchẽ nhất để hạn chế sự gia tăng dân số, ở Ấn Độ, đà gia tăng dân số vẫn diễn biến nhanh.Chỉ trong 10 năm, từ năm 1981 đến năm 1991, dân số đã tăng gần 24% Tỉ lệ tăng dân số
là 1,4% (2005)
Tính đa dạng về phương diện sắc tộc và văn hóa của Ấn Độ thể hiện ở sự hiện diệntrên tiểu châu lục này nhiều tộc người khác nhau đến từ những vùng đất nay là Pakistan,Bangladesh, Nepal, Bhutan, Sri Lanka Nhóm người Ind-Aryan chiếm đa số (72%), kếđến là nhóm Dravidian (25%), nhóm Mogoloid và các nhóm sắc tộc khác chiếm 3% cònlại Ấn Độ có rất nhiều ngôn ngữ khác nhau, tựu trung chia thành hai nhóm ngôn ngữchính, đó là nhóm Indo-Aryan được sử dụng phần lớn ở phía Bắc và nhóm Dravidian,hầu hết ở miền Nam Ngoài ra, còn có nhóm ngôn ngữ Trung Quốc-Tây Tạng của những
Trang 6người sống dọc theo dãy Himalaya Trong nhóm ngôn ngữ Hindu-Aryan, phổ biến nhấthiện nay là tiếng Hindi và tiếngUrdu Tiếng Hindi sử dụng chủ yếu trong tộc ngườiHinhu, còn tiếng Urdu phần lớn do người theo Hồi giáo sử dụng Trong 4 ngôn ngữ chínhcủa nhóm ngôn ngữ Dravidian, tiếng Tamil là ngôn ngữ cổ xưa nhất, với một lịch sử vănhọc bắt đầu từ thế kỷ thứ nhất.
Tôn giáo giữ một vai trò rất quan trọng ở Ấn Độ, chủ yếu là đạo Hindu và đạo Phật
Hindu là quốc giáo của Ấn Độ
Đạo Hindu thờ thần Khỉ
Trang 7Ấn Độ là cái nôi của đạo Phật
b Đời sống kinh tế
Kể từ ngày giành lại nền độc lập đến nay, Ấn Độ trải qua một quá trình phát triển kinh
tế chậm chạp, đôi lúc là những cơn thoái trào kinh tế do khí hậu khắc nghiệt và những rốiloạn về chính trị gây nên Các nhà hoạch định đã đưa Ấn Độ từ một quốc gia nông nghiệptiến dần sang một nền kinh tế dựa vào thương mại và công nghiệp Dưới chế độ thực dânAnh, nước này đã xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp như bông vải, á phiện, trà để đổilấy sản phẩm chế biến của châu Âu Từ cuối thế kỷ 19, một khu vực công nghiệp hiệnđại, một hạ tầng cơ sở đường sắt và công trình thủy lợi đã được xây dựng bằng vốn đầu
tư của Anh và Ấn Tuy nhiên trong 30 năm cuối cùng của chế độ thực dân Anh, nền kinh
tế Ấn Độ vẫn trì trệ, hậu quả là khi phục hồi nền độc lập vào năm 1947, đất nước này rơivào tình trạng nghèo đói với khu vực công nghiệp quan trọng duy nhất được tiêu biểubằng những chiếc máy dệt cổ lổ Chính sách kinh tế thời tự chủ nhấn mạnh đến sự tự túcnhằm củng cố và phát triển nền công nghiệp nội địa và hạn chế sự lệ thuộc vào ngoạithương Những nỗ lực này đẩy nền kinh tế phát triển được vào thập niên 1950, nhưngthiếu những hiệu quả tích cực trong hai thập niên sau đó
Trang 8Cuộc cách mạng xanh được tiến hành vào đầu năm 1963 băng việc cơ khí hóa ngànhnông nghiệp,đưa vào sản xuất các giống lương thực mới,áp dụng khoa học công nghệvafoquas trình sản xuất… đã thu được những kết quả thần kỳ.Từ một nước thiếu đóiquanh năm,sản lượng lương thực không quá nổi 20 triệu tấn,đầu thập niên 1970,
Cơ khí hóa trong nông nghiệp
Ấn Độ đã hoàn tất mục tiêu tự túc về lương thực, mặc dù số thực phẩm không được phânphối đồng đều trong dân và thường thiếu hụt khi sắp đến mùa thu hoạch Đến cuối thậpniên 1970, chính phủ bắt đầu giảm bớt sự kiểm soát đối với nền kinh tế; tuy nhiên đếnnăm 1991, nhà nuớc vẫn còn điều tiết hay tự điều hành nhiều ngành công nghiệp, trong
đó có khoáng sản và mỏ đá, ngân hàng và bảo hiểm; vận chuyển và lưu thông; sản xuất
và xây dựng Trong năm này, một cuộc khủng hoảng tài chính diễn ra buộc chính phủphải đề ra những biện pháp cải cách kinh tế quan trọng Sau chiến tranh vùng vịnh (1990-1991), giá dầu hỏa gia tăng, Ấn Độ đứng trước tình trạng mất thăng bằng của cán cân chiphó, phải trông nhờ vào tiền vay của những tổ chức kinh tế quốc tế và chấp nhận nhữngcải tổ sâu rộng nhằm tự do hóa nền kinh tế của mình Những cải tổ này nhắm vào hai mụctiêu chính là điều chỉnh chính sách đầu tư, trong đó có đầu tư nước ngoài, đồng thời loại
bỏ các hệ thống thuế khóa và hạn ngạch là nguyên nhân của những trì trệ trong thương
Trang 9mại Năm 1993, Ấn Độ bắt đầu chấp nhận một hệ thống ngân hàng tư nhân do người Ấnlàm chủ song song với một số ít ngân hàng nước ngoài.
Những cải cách kinh tế đem lại hiệu quả rõ rệt Những năm 1996-1997, đầu tư nướcngoài lên gần 6 tỉ USD, tăng rất nhanh so với con số 165 triệu USD trong hai năm 1990-
1991 Cũng trong thời kỳ này, lượng hàng xuất nhập khẩu tăng lên, đời sống kinh tế kháhơn, thành phần trung lưu cũng nhờ thế mà đông hơn, chiếm khoảng 20 đến 25% tổngdân số vào giữa thập niên 1990 Tỉ lệ tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ trong hơn một thập
kỷ khoảng trên 6%/năm Năm 2004, GDP của Ấn Độ tăng 6,2%, tỉ lệ lạm phát ở mức4,2% Hiện nay, Ấn Độ được xếp thứ 6 thế giới về sức hấp dẫn FDI (sau Mỹ, TrungQuốc, Anh, Braxin và Mêhicô); xếp thứ 25 về tổng FDI Thu nhập đầu người trên 500USD/năm Chính phủ mới ra mục tiêu tăng trưởng trung bình 7-8% Mục tiêu của Ấn Độ
là trở thành một nước phát triển vào năm 2020
c Khoa học công nghệ
Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2020,chính phủ quốc giaNam Á này đang đẩy mạnh hợp tác phát triên khoa học và công nghệ như hai bệ phónglàm động lực mạnh mẽ cho nền kinh tế phát triển Ấn Độ đã tăng ngân sách cho nghiêncứu khoa học và công nghệ hàng năm lên 16% với số vốn Nhà Nước bỏ ra lên tới hơn85%.Cụ thể Ấn Độ tập chung vào 5 lĩnh vực nghiên cứu chủ yếu sau :
Công nghệ thông tin
Công nghệ thông tin là ngành có tốc độ tăng trưởng cao nhất của Ấn Độ,trung bình hàngnăm là 25-30% Các lĩnh vực Ấn Độ tập trung làm tiền đề phát triển công nghệ thông tin
là tin học sinh học, vi điện tử, công nghệ nano và quang tử Nguồn lao động công nghệthông tin dồi dào, giá rẻ, trình độ cao, thành thạo tiếng Anh đã thu hút giới đầu tư nướcngoài Và đã có hàng loạt các tập đoàn CNTT lớn trên thế giới đặt trụ sở nghiên cứu ởquốc gia này
công nghệ thông tin được chú trọng
Trang 10 Công nghệ sinh học
Với tốc độ tăng trưởng trung bình 30% trong 4 năm qua,tổng doanh thu trong ngành là 5
tỉ $ và cung cấp 1 triệu việc làm,Ấn Độ đang nổi lên như một người chơi quan trọng trênthị trường CNSH toàn cầu
Nghiên cứu không gian
Tổ chức nghiên cứu không gian Ấn Độ (ISRO) đang phát triển sứ mệnh không gian hànhtinh đầu tiên, tàu quỹ đạo mặt trăng Chandrayaan-1, sẽ được phóng tới Mặt trăng vào đầunăm 2008 Theo kế hoạch, quốc gia này dự tính sẽ phóng tàu không gian thám hiểm Mặttrăng thứ hai Chandrayaan-2 vào năm 2011, một sứ mệnh thám hiểm tiểu hành tinh vàsao chổi vào năm 2015 và một sứ mệnh ngoạn mục khác bay tới sao Hỏa vào năm 2019
Ấn Độ hiện đang chạy đua với Trung Quốc về lĩnh vực này Quốc gia này đang có ý địnhphát triển thị trường dữ liệu bán cho các nước Với sự đầu tư vào phát triển công nghệ vũtrụ, Ấn Độ là quốc gia thứ ba trên thế giới phát triển vệ tinh cảm biến tầm xa riêng củamình Ngày nay, các tiện ích của công nghệ vũ trụ của Ấn Độ đã được ứng dụng rộng rãitrong nghiên cứu khoa học, thông tin liên lạc, giáo dục, y tế, môi trường, quân sự, quản lýtài nguyên, dự báo thời tiết và trở thành công cụ chủ đạo đưa quốc gia Nam Á này pháttriển và hội nhập
Trang 11 Năng lượng hạt nhân
Là quốc gia châu Á đầu tiên có điện nguyên tử và trở thành thành viên thứ sáu trong Câulạc bộ hạt nhân thế giới, Ấn Độ đang vững tin thực hiện tầm nhìn chiến lược của mình.Mục tiêu cốt yếu của chương trình năng lượng hạt nhân của quốc gia này là phát triển và
sử dụng nguồn năng lượng này vì mục đích hòa bình Ấn Độ đã thực hiện tốt chươngtrình chiến lược sản xuất điện hạt nhân và coi nguồn năng lượng này đóng một vai tròchủ đạo trong vấn đề an ninh năng lượng lâu dài
Trang 12Hạt nhân ứng dụng cho quân sự và dân sự
III Địa chính trị - Địa chiến lược và vai trò của nó
trong việc hoạch định chính sách phát triển của
Ấn Độ
Địa-chính trị (Geo-politics) là thuật ngữ chỉ nghệ thuật, cách thức sử dụng quyền lực hayảnh hưởng chính trị trên một phạm vi lãnh thổ nhất định.Hay địa chính trị là mối quan hệnhân quả giữa quyền lực chính trị và không gian địa lý mà ở đó không gian địa lí sẽ ảnhhưởng đến quyền lực chính trị của một quốc gia Tuy nhiên theo cá nhân tôi thì quyền lựcchính trị cũng có thể tác động ngược trở lại không gian địa lí Cụ thể,khi một đất nướcgiáp ranh với nhiều nước thì cần phải chú ý đến an ninh biên giới quốc gia,đảm bảo chomột sự hòa bình ổn định ở khu vực này; tuy nhiên theo ý kiến chủ quan của óc nhân thìmột khi quốc gia nào đã có quyền lực chính trính trị thì có thể sử dụng nó để mở rộngbiên giới quốc gia hay tăng tính phụ thuộc của các nước khác vào quốc gia mình.Là một
mô nkhoa học trẻ ,mới chỉ ra đời cách đây hơn 100 năm (trước đó hai bộ môn địa lý vàchính trị đã tồn tại độc lập với nhau ) Bộ môn Địa - Chính trị là một môn khoa học liênngành,nó tập trung nghiên cứu các sự kiện chính trị, diễn biến chính trị theo các khu vực
từ không gian hẹp của một vùng,một địa phương,một quốc gia,một khu vực đến châu lục
và trên phạm vi toàn cầu.Mặc dù các diễn biến chính trị trong các khu vực này có ảnhhưởng đến nhau nhưng trong quá tình phân tích,các diễn biến chính trị sẽ được phântích,giải thích dưới góc nhìn địa lý.Ngày nay,khi mà các yếu tố chính trị thay đổi mộtcách chóng mặt thì các yếu tố địa lý lại hầu như không đổi ( có tính chất ổn định )
Trong môn học Địa – Chính trị, chúng ta nghiên cứu các vấn đề chính trị cụ thể ở trongkhu vực địal ý cụ thể.Cho nên có thể nói Địa –Chính trị là môn khoa học có vai trò cụ thể
Trang 13hóa các quan hệ chính trị quốc tế ở từng khu vực cụ thể.Từ đó giúp ta hiểu hơn về mộtthế giới đang diễn biến nhanh với những yếu tố phức tạp khó đoán trước.
Khá gần gũi với khái niệm Địa – chính trị là khái niệm Địa chiến lược.Địa chiến lượcdùng để chỉ việc nghiên cứu các giá trị chiến lược của các nhân tố địa lý trong chính sáchphát triển của một quốc gia,và có thể coi nó là một bộ phận thực hành quan trọng của Địa– Chính trị.Nó được nghiên cứu và áp dụng để cụ thể hóa các chính sách đối ngoại củamột quốc gia.Hầu hết các định nghĩa trong Địa chiến lược đều có ý nhấn mạnh đến việcliên kết những tính toán chiến lược với các nhân tố địa chính trị
Trên cơ sở đó chúng ta sẽ tiến hành nghiên cứu trên đất nước Ấn Độ để làm rõ nhữngluận điểm trên
Ấn Độ là một quốc gia có vị trí địa lí rất đặc biệt Nhìn vào bản đồ ta thấy Ấn Độ nằmtrên đoạn cuối của con đường trung chuyển tuyến lục địa Á-Âu.Với vị trí này Ấn Độ cóthể được coi là một chục trung chuyển giữa hai lục địa nói riêng và giữa phương Tây vàphương Đông nói chung
