Nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực quản lý chất lượng bảo trì công trình thủy lợi

ii LỜI CÁM ƠN Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Xây dựng với đề tài: “Nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực quản lý chất lượng bảo trì công trình Thủy lợi của Công ty TNHH MTV Thủy

i

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tác giả Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong luận văn là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào.Việc tham khảo các nguồn tài liệu đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định

Tác giả luận văn

Nguyễn Xuân Bính

ii

LỜI CÁM ƠN

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Xây dựng với đề tài: “Nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực quản lý chất lượng bảo trì công trình Thủy lợi của Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn” được hoàn thành với sự giúp đỡ của Phòng Đào tạo Đại học và Sau Đại học, Khoa Công trình - Trường Đại học Thủy lợi, cùng các thầy cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Học viên xin gửi lời cám ơn chân thành đến Lãnh đạo Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn cùng các thầy cô trường Đại học Thuỷ lợi đã hết lòng giúp đỡ cho học viên hoàn thành Luận văn

Đặc biệt, học viên xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến PGS.TS Lê Văn Hùng đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tận tình cho học viên trong quá trình thực hiện Luận văn này

Tác giả luận văn

Nguyễn Xuân Bính

iii

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC BẢO TRÌ VÀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG BẢO TRÌ 5

1.1 Khái quát về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng 5

1.1.1 Khái lược về chất lượng và quản lý chất lượng sản phẩm 5

1.1.2 Khái lược về bảo trì công trình xây dựng 8

1.1.3 Đặc điểm của bảo trì công trình xây dựng 8

1.1.4 Nội dung của bảo trì công trình xây dựng 9

1.2 Quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng 12

1.2.1 Tầm quan trọng của quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng 12

1.2.2 Thành tựu phát triển trong xây dựng công trình thủy lợi 14

1.2.3 Thực trạng chung về công tác quản lý chất lượng bảo trì công trình thủy lợi 15

Kết luận Chương 1 16

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG VÀ BẢO TRÌ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 17

2.1 Hệ thống các văn bản pháp quy trong quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng ở Việt Nam 17

2.1.1 Hệ thống văn bản pháp quy về quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng qua các thời kỳ 17

2.1.2 Một số tồn tại trong hệ thống văn bản pháp quy hiện hành về quản lý chất lượng trong bảo trì công trình xây dựng 19

2.2 Nội dung công tác quản lý chất lượng bảo trì công trình thủy lợi hiện nay 20

2.2.1 Nội dung kiểm tra đánh giá công trình thủy lợi phục vụ công tác bảo trì 20

2.2.2 Những yêu cầu cần thiết trong quản lý chất lượng bảo trì công trình thủy lợi 22

2.3 Phân loại công tác bảo trì Tầm quan trọng của công tác kiểm tra, khảo sát đánh giá trong bảo trì công trình thủy lợi 23

iv

2.4 Các nhân tố ảnh hưởng trong quản lý chất lượng bảo trì công trình hồ chứa thủy lợi

ở địa phương 27

Kết luận Chương 2 28

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TRONG CÔNG TÁC BẢO TRÌ CÔNG TRÌNH THỦY LỢI CỦA CÔNG TY TNHH MTV THỦY NÔNG BẮC KẠN 30

3.1 Giới thiệu về Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn 30

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty 30

3.1.2 Chức năng nhiệm vụ của Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn 32

3.1.3 Đặc điểm của các công trình thuỷ lợi do công ty quản lý 49

3.2 Thực trạng quản lý chất lượng trong công tác bảo trì các công trình hồ chứa thủy lợi tại Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn 49

3.2.1 Giới thiệu các công trình đã bảo trì do Công ty thực hiện trong thời gian gần đây 49

3.2.2 Đánh giá chung về công tác quản lý chất lượng trong công tác bảo trì công trình hồ chứa thủy lợi của Công ty 50

3.2.3 Thực trạng công tác quản lý chất lượng trong công tác bảo trì công trình hồ chứa thủy lợi của Công ty 55

3.3 Đề xuất giải pháp nhằm ứng dụng và góp phần nâng cao quản lý chất lượng trong công tác bảo trì hồ chứa thủy lợi của Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn 55

3.3.1 Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực 55

3.3.2 Nâng cao quản lý chất lượng khảo sát, đánh giá hiện trạng công trình trước khi thực hiện bảo trì 61

3.3.3 Nâng cao việc quản lý chất lượng trong kiểm tra đánh giá các hạng mục của hồ chứa thủy lợi 66

3.3.4 Phối kết hợp các đơn vị tham gia 70

3.3.5 Tăng cường cơ sở vật chất và phương tiện quản lý 71

3.4 Kiến nghị các giải pháp hỗ trợ 73

3.4.1 Hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý của Nhà nước 73

3.4.2 Tăng cường giám sát cộng đồng về chất lượng dự án 75

Kết luận Chương 3 76

v

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 78

1 Kết luận 78

2 Kiến nghị 79

TÀI LIỆU THAM KHẢO 80

vi

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

Hình1.1 Sự cố vỡ đập Z20 11

Hình1.2 Sự cố vỡ đập Thủy điện Ia Krêl 2 11

Hình1.3 Sự cố sạt lở mái kè sông Mã 12

Hình 3.1 Trụ sở Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn 32

Hình 3.2 Sơ đồ tổ chức của Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn 33

Hình 3.3 Dự án Đập Vằng Đeng sau khi hoàn thành sửa chữa 51

Hình 3.4 Dự án hồ Bản Chang sau khi hoàn thành sửa chữa 52

Hình 3.5 Đập Nà Giảo, huyện Bạch Thông bị xói lở mạnh sân sau tiêu năng 53

vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1 Danh sách các công trình bảo trì quan trọng đã thực hiện 50 Bảng 3.2 Đề xuất nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ Công ty 60 Bảng 3.3 Đề xuất tăng cường phương tiện, thiết bị quản lý 73

viii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ

Bộ NN&PTNT : Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

CP : Chính phủ

CT : Công trình CTTL : Công trình thủy lợi CTXD : Công ty xây dựng

DT : Dự toán KH-KT : Kế hoạch – Kỹ thuật

NĐ : Nghị định MNDBT : Mực nước dâng bình thường HTĐGCL : Hệ thống đánh giá chất lượng PTNT : Phát triển nông thôn

QĐ : Quyết định QLCL : Quản lý chất lượng TCN : Tiêu chuẩn ngành TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam TDT : Tổng dự toán

TKBVTC : Thiết kế bản vẽ thi công TKCS : Thiết kế cơ sở

ix

TKKT : Thiết kế kỹ thuật

TM : Thuyết minh TMĐT : Tổng mức đầu tư TNHH : Trách nhiệm hữu hạn

XD : Xây dựng

x

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sau khi Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014 (gọi tắt là Luật Xây dựng 2014) do Quốc hội Nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ban hành, có hiệu lực

từ ngày 01/01/2015 ra đời thay thế Luật Xây dựng 2003 cùng với đó là các Nghị định của Chính phủ có liên quan về quản lý chất lượng công trình xây dựng được ban hành, công tác quản lý đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn đã có những chuyển biến tích cực, chất lượng công trình xây dựng đã có những tiến bộ rõ rệt Nhìn chung chất lượng công trình tại các dự án đầu tư khi đưa vào khai thác đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu Qua việc kiểm tra, hầu hết các công trình xây dựng hoàn thành, đưa vào sử dụng đều đạt yêu cầu về chất lượng, tuân thủ theo tiêu chuẩn, quy chuẩn thiết kế; vai trò, trách nhiệm, hiệu quả của hệ thống cơ quan quản lý Nhà nước về xây dựng từng bước được nâng cao

Tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế, bất cập trong việc quản lý chất lượng trong công tác bảo trì công trình xây dựng nói chung và các công trình thuỷ lợi nói riêng trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn Hiện nay trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn có hơn 1000 công trình thủy lợi trong đó 32 hồ chứa thủy lợi với quy mô vừa và nhỏ, đa số các hồ chứa thủy lợi là dạng nhỏ với dung tích từ 0,5 -:- 3triệu m3 nước được xây dựng từ những năm 1979-

2008 một số công trình đã xuống cấp khá nghiêm trọng đặc biệt là hạng mục cống lấy nước, tràn xả lũ và bộ phận thoát nước hạ lưu, do hầu hết các hồ chứa còn thiếu nhiều tài liệu quan trắc và hiện nay chưa có quy trình bảo trì cụ thể riêng cho từng công trình

Mặt khác công tác quản lý chất lượng các dự án đầu tư xây dựng công trình hiện nay rất phức tạp và luôn biến động trong điều kiện môi trường pháp lý, các cơ chế chính sách quản lý thường có sự thay đổi như ở nước ta hiện nay dẫn đến chất lượng và hiệu quả quản lý các dự án đầu tư xây dựng nói chung còn nhiều hạn chế và gặp nhiều khó khăn Tình trạng đó có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng chủ yếu

là do sự chưa hoàn thiện cơ cấu tổ chức quản lý, quy trình quản lý chưa chặt chẽ, tính chuyên nghiệp hoá chưa cao và chất lượng một phần đội ngũ cán bộ trong công tác

2

quản lý chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế Một số dự án chưa thực sự đảm bảo chất lượng, thậm chí khi vừa mới đưa vào sử dụng đã xuất hiện những hư hỏng tại một số hạng mục hoặc bộ phận công trình, công tác bảo trì công trình chưa có đầy đủ hệ thống quy trình thực hiện

Trên cơ sở hệ thống pháp luật về xây dựng đặc biệt là các quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng tại Việt Nam đề tài tập trung nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm ứng dụng và nâng cao vai trò quản lý chất lượng trong công tác bảo trì đối với các công trình thuỷ lợi trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn do Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn quản lý

Từ những phân tích trên, với những kiến thức được học tập và nghiên cứu ở Nhà trường cùng với kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình công tác tại Công ty TNHH

MTV Thủy nông Bắc Kạn, tác giả chọn đề tài luận văn với tên gọi: “Nghiên cứu giải

pháp nâng cao năng lực quản lý chất lượng bảo trì công trình Thủy lợi của Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn” với mục đích nghiên cứu tìm ra các giải pháp

nhằm ứng dụng thực tế góp phần nâng cao năng lực quản lý chất lượng bảo trì công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn nói chung và của Công ty nói riêng

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Dựa trên việc nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn về quản lý chất lượng đối với công tác bảo trì công trình, vận dụng những yêu cầu phù hợp về quản lý chất lượng công trình xây dựng Từ đó đề xuất các giải pháp quản lý chất lượng công trình thủy lợi một cách hiệu quả, nâng cao chất lượng của công trình, giảm thiểu các rủi ro trong quản lý chất lượng công trình đối với công tác bảo trì công trình

3 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

3.1 Cách tiếp cận:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là nhiệm vụ quản lý trong công tác bảo trì công trình xây dựng Đây là mảng lĩnh vực có đặc thù riêng và có một phạm vi khá rộng Vì vậy, hướng tiếp cận của đề tài sẽ là:

3

- Tiếp cận lý luận cơ bản, cập nhật các văn bản pháp luật hiện hành;

- Tiếp cận thực tế tại địa phương Từ những thực tế trong công tác xây dựng cơ bản và trên cơ sở quản lý chất lượng thực hiện công tác bảo trì các công trình đầu tư sửa chữa tại đơn vị chưa đem lại hiệu quả Xem xét đầy đủ các yếu tố phát triển khi nghiên cứu

đề tài bao gồm các lĩnh vực kinh tế xã hội, con người …;

3.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện những nội dung nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tổng quan thông qua điều tra khảo sát thực tế;

- Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh;

- Phương pháp hệ thống hóa;

- Phương pháp đối chiếu với hệ thống văn bản pháp quy;

- Phương pháp kế thừa và tham vấn ý kiến chuyên gia

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các giải pháp quản lý chất lượng công trình thủy lợi đối với công tác bảo trì do Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn đang được giao quản lý Từ đó đề xuất giải pháp nhằm vận dụng thực tế nâng cao trong công tác quản

lý chất lượng công trình thủy lợi đối với công tác bảo trì công trình của Công ty và địa phương, đem lại hiệu quả lâu dài

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu các hoạt động có liên quan đến công tác quản lý chất lượng công trình trong công tác bảo trì công trình thủy lợi tại Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn Trong đó, tập trung nghiên cứu quản lý chất lượng kiểm tra, khảo sát đánh

4

giá phục vụ công tác bảo trì công trình thủy lợi thuộc loại công trình Nông nghiệp và

phát triển nông thôn (Dự án nhóm C)

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

5.1 Ý nghĩa khoa học

Đề tài đã cập nhật và hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản về bảo trì công trình, nội dung, vai trò của công tác quản lý chất lượng công trình theo trình tự các giai đoạn từ lập kế hoạch đến thực hiện quản lý chất lượng công trình đối với công tác bảo trì công trình Những nghiên cứu này góp phần bổ sung hoàn thiện hơn về mặt lý luận trong quản lý chất lượng công trình xây dựng

5.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả phân tích đánh giá và đề xuất giải pháp của đề tài sẽ là những tài liệu tham khảo có giá trị thiết thực và hữu ích có thể áp dụng trong việc ứng dụng vào thực tế góp phần làm tăng cường công tác quản lý chất lượng các công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn hiện nay

6 Kết quả dự kiến đạt được

Luận văn nghiên cứu, giải quyết được những vấn đề sau:

- Nghiên cứu tổng quan những vấn đề về dự án đầu tư xây dựng và quản lý chất lượng công trình xây dựng; thực trạng quản lý chất lượng xây dựng công trình ở Việt Nam

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chất lượng công trình xây dựng; đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chất lượng; hệ thống văn bản pháp quy làm cơ sở

để phân tích đánh giá thực trạng quản lý chất lượng công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn

- Tổng hợp, phân tích đánh giá thực trạng công trình và tổng quan những sự cố hư hỏng có ảnh hưởng đến công trình thủy lợi, những yếu tố làm ảnh hưởng đến công tác bảo trì công trình trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn, làm rõ những hạn chế nhận thấy, từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản có thể ứng dụng thực tế nhằm khắc phục hạn chế để góp phần tăng cường công tác quản lý chất lượng trong công tác bảo trì công trình thủy lợi

5

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC BẢO TRÌ VÀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG BẢO TRÌ

1.1 Khái quát về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng

1.1.1 Khái lược về chất lượng và quản lý chất lượng sản phẩm

1.1.1.1 Chất lượng sản phẩm

Khái niệm chất lượng sản phẩm đã xuất hiện từ lâu và được sử dụng khá phổ biến trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người Tuy nhiên, hiểu như thế nào là chất lượng sản phẩm lại là vấn đề không đơn giản Đây là một phạm trù rất rộng và phức tạp, phản ánh tổng hợp nội dung kỹ thuật, kinh tế và xã hội Đứng ở những góc độ khác nhau và tuỳ theo mục tiêu, nhiệm vụ sản xuất kinh doanh có thể đưa ra những quan niệm về chất lượng xuất phát từ sản phẩm, từ người sản xuất hay đòi hỏi của thị trường

Trước hết, quan điểm siêu việt cho rằng: “Chất lượng là sự tuyệt vời, hoàn hảo tuyệt đối của sản phẩm làm cho con người cảm nhận được” Nhưng định nghĩa này khả năng

áp dụng không cao, mang tính trừu tượng, chất lượng sản phẩm không thể xác định được một cách chính xác

Quan điểm xuất phát từ sản phẩm lại cho rằng chất lượng sản phẩm được phản ánh bởi các thuộc tính đặc trưng của sản phẩm đó Định nghĩa này coi chất lượng là một vấn

đề cụ thể đo đếm được, số lượng các đặc tính sản phẩm càng nhiều thì chất lượng của

nó càng cao Tuy nhiên, theo quan điểm này các nhà sản xuất đã tách khỏi nhu cầu của khách hàng, không tính đến sự thích nghi khác nhau về sở thích của từng người

Theo quan niệm của các nhà sản xuất: “Chất lượng sản phẩm là sự đạt được và tuân thủ đúng những tiêu chuẩn, yêu cầu kinh tế kỹ thuật đã được thiết kế từ trước” Quan niệm này quá chú trọng và thiên về kỹ thuật sản xuất đơn thuần, sản phẩm không xuất phát từ yêu cầu của khách hàng, có thể làm sản phẩm bị tụt hậu không đáp ứng được với sự biến động rất nhanh của thị trường

6

Định nghĩa chất lượng xuất phát từ cạnh tranh: “Chất lượng là những đặc tính của sản phẩm và dịch vụ mang lại lợi thế cạnh tranh nhằm phân biệt nó với sản phẩm cùng loại trên thị trường” Quan niệm này đòi hỏi tổ chức hay doanh nghiệp phải luôn tìm tòi cải tiến và sáng tạo để tạo ra được những đặc trưng khác biệt so với đối thủ cạnh tranh, đặc điểm này mới và có tính năng sử dụng tốt hơn

Trong nền kinh tế thị trường, đã xuất hiện một nhóm quan niệm mới về chất lượng xuất phát và gắn bó chặt chẽ với các yếu tố cơ bản của thị trường như nhu cầu, cạnh tranh, giá cả,… gọi chung là quan niệm chất lượng hướng theo thị trường Theo tiến sĩ Joseph M.Juran: “Chất lượng là sự phù hợp với yêu cầu sử dụng và mục đích”, định nghĩa chất lượng được xuất phát và gắn liền với tiêu dùng, được người tiêu dùng đánh giá khả năng tiêu thụ cao hơn

Để giúp cho hoạt động quản lý chất lượng trong các doanh nghiệp được thống nhất, dễ dàng, tổ chức Quốc tế về tiêu chuẩn hàng hoá (ISO-International Organization Standardization) đã đưa ra định nghĩa: “Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể tạo cho thực thể đó khả năng thoả mãn những nhu cầu cụ thể hoặc tiềm ẩn” Định nghĩa chất lượng trong ISO 9000 là thể hiện sự thống nhất giữa các thuộc tính nội tại khách quan của sản phẩm với đáp ứng nhu cầu chủ quan của khách hàng Do tác dụng thực tế của mình nên định nghĩa này hiện đang được chấp nhận một cách rộng rãi trong hoạt động kinh doanh quốc tế ngày nay

Khái niệm chất lượng đã nói ở trên gọi là chất lượng theo nghĩa hẹp Bởi khi nói đến chất lượng chúng ta không thể bỏ qua các yếu tố giá cả và dịch vụ trước, trong và sau khi bán Đó là những yếu tố mà khách hàng nào cũng quan tâm sau khi thấy sản phẩm

mà họ định mua thoả mãn yêu cầu của họ Ngoài ra vấn đề giao hàng đúng lúc, đúng thời hạn cũng là yếu tố vô cùng quan trọng trong sản xuất hiện đại Theo quan niệm về chất lượng toàn diện: “Chất lượng được đo bởi sự thoả mãn nhu cầu và là vấn đề tổng hợp”, chất lượng chính là sự thoả mãn yêu cầu trên tất cả các phương diện: đặc tính kỹ thuật của sản phẩm và dịch vụ đi kèm, giá cả phù hợp, thời hạn giao hàng cùng với tính an toàn và độ tin cậy của sản phẩm

7

1.1.1.2 Quản lý chất lượng sản phẩm

Nếu mục đích cuối cùng của chất lượng là thoả mãn nhu cầu khách hàng, nhu cầu người tiêu dùng thì quản lý chất lượng là tổng thể các biện pháp kinh tế kỹ thuật hành chính tác động lên toàn bộ quá trình hoạt động của mọi tổ chức để đạt được mục đích

đó với chi phí xã hội thấp nhất Tuy nhiên, tuỳ thuộc vào sự nhìn nhận khác nhau của các chuyên gia, các nhà nghiên cứu quản lý chất lượng mà có những quan điểm khác nhau

Theo một chuyên gia người Anh, A.G.Robertson: Quản lý chất lượng được xác định như là một hệ thống quản trị nhằm xây dựng chương trình và sự phối hợp các cố gắng của những đơn vị khác nhau để duy trì và tăng cường chất lượng trong các tổ chức thiết kế, sản xuất sao cho đảm bảo nền sản xuất có hiệu quả tốt nhất, đối tượng cho phép thoả mãn đầy đủ các yêu cầu của người tiêu dùng

Giáo sư, tiến sĩ Kaoru Ishikawa- một chuyên gia nổi tiếng trong lĩnh vực quản lý chất lượng của Nhật Bản quan niệm về quản lý chất lượng sản phẩm có nghĩa là nghiên cứu triển khai, thiết kế sản xuất và bảo dưỡng một số sản phẩm có chất lượng, kinh tế nhất,

có ích nhất cho người tiêu dùng và bao giờ cũng thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng

Theo tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế ISO 9000 định nghĩa về quản lý chất lượng: “Các hoạt động có phối hợp để định hướng và kiểm soát một tổ chức về chất lượng”, thực hiện chúng bằng các biện pháp như hoạch định chất lượng, kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng

1.1.2 Khái lược về bảo trì công trình xây dựng

Bảo trì công trình xây dựng là tập hợp các công việc nhằm đảm bảo và duy trì sự làm việc bình thường, an toàn của công trình theo quy định của thiết kế trong quá trình khai thác sử dụng [7]

1.1.3 Đặc điểm của bảo trì công trình xây dựng

1 Đảm bảo các hoạt động bảo trì công trình thủy lợi diễn ra thường xuyên, liên tục, thống nhất, đúng thẩm quyền phù hợp với quy định về trách nhiệm bảo vệ kết cấu hạ tầng thủy lợi của pháp luật thủy lợi và đảm bảo phát huy trách nhiệm của người có trách nhiệm bảo trì công trình của pháp luật về bảo trì công trình xây dựng; quản lý chặt chẽ chất lượng, số lượng, khối lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật chất lượng sản phẩm bảo trì công trình đáp ứng mục tiêu và yêu cầu của hoạt động bảo trì công trình thủy lợi;

2 Đảm bảo các yếu tố kỹ thuật, tiêu chuẩn kỹ thuật chất lượng của công trình theo quy định của bảo trì công trình đáp ứng yêu cầu;

9

3 Ngăn ngừa những hư hỏng, xâm hại có thể phát sinh, kéo dài tuổi thọ công trình thủy lợi; phát hiện và có biện pháp sửa chữa, xử lý kịp thời những hư hỏng, xâm hại đã phát sinh để đảm bảo công trình thủy lợi an toàn, đáp ứng mọi công năng thiết kế;

4 Đảm bảo hiệu quả hoạt động bảo vệ kết cấu hạ tầng thủy lợi; phòng, chống, khắc phục hiệu quả thiên tai, cứu nạn; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm công trình thủy lợi, phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi và hành lang an toàn giao thông thủy lợi; đảm bảo cho công trình kết cấu hạ tầng thủy lợi;

1.1.4 Nội dung của bảo trì công trình xây dựng

Nội dung bảo trì công trình xây dựng có thể bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các công việc sau: Kiểm tra, quan trắc, kiểm định chất lượng, bảo dưỡng và sửa chữa công trình nhưng không bao gồm các hoạt động làm thay đổi công năng, quy mô công trình

- Quan trắc công trình là hoạt động theo dõi, đo đạc, ghi nhận sự biến đổi về hình học, biến dạng, chuyển dịch và các thông số kỹ thuật khác của công trình và môi trường xung quanh theo thời gian

- Trắc đạc công trình là hoạt động đo đạc để xác định vị trí, hình dạng, kích thước của địa hình, công trình xây dựng phục vụ thi công xây dựng, quản lý chất lượng, bảo trì

và giải quyết sự cố công trình xây dựng

- Kiểm định xây dựng là hoạt động kiểm tra, đánh giá chất lượng hoặc nguyên nhân hư hỏng, giá trị, thời hạn sử dụng và các thông số kỹ thuật khác của sản phẩm xây dựng,

bộ phận công trình hoặc công trình xây dựng thông qua quan trắc, thí nghiệm kết hợp với việc tính toán, phân tích [7]

- Kiểm định là hoạt động kỹ thuật theo một quy trình nhất định nhằm đánh giá và xác nhận sự phù hợp của sản phẩm, hàng hóa với yêu cầu quy định trong quy chuẩn kỹ thuật tương ứng [13]

- Sự cố công trình xây dựng là hư hỏng vượt quá giới hạn an toàn cho phép, làm cho

công trình xây dựng hoặc kết cấu phụ trợ thi công xây dựng công trình có nguy cơ sập

đổ, đã sập đổ một phần hoặc toàn bộ trong quá trình thi công xây dựng và khai thác sử dụng công trình [12]

10

Theo Điều 46, Chương 6, Nghị định 46/2015/NĐ-CP, Cấp sự cố được chia thành ba cấp theo mức độ hư hại công trình và thiệt hại về người, bao gồm sự cố cấp I, cấp II và cấp III như sau:

1 Sự cố cấp I bao gồm:

a Sự cố công trình xây dựng làm chết từ 6 người trở lên;

b Sập, đổ công trình, hạng mục công trình cấp I trở lên hoặc hư hỏng có nguy cơ gây sập, đổ công trình, hạng mục công trình cấp I trở lên

2 Sự cố cấp II bao gồm:

a Sự cố công trình xây dựng làm chết từ 1 người đến 5 người;

b Sập, đổ công trình, hạng mục công trình cấp II, cấp III hoặc hư hỏng có nguy cơ gây sập, đổ công trình, hạng mục công trình cấp II và cấp III

3 Sự cố cấp III bao gồm: các sự cố còn lại ngoài các sự cố công trình xây dựng quy định tại Khoản 1, Khoản 2 Điều này

Một số sự cố liên quan đến công tác QLCL

1 Sự cố vỡ đập Z20 tại Hương Khê, Hà Tĩnh năm 2009

- Nguyên nhân: Chủ đầu tư, các nhà thầu tư vấn giám sát, tư vấn thiết kế, nhà thầu xây lắp, đơn vị quản lý đã chủ quan trong quá trình đầu tư xây dựng từ khâu thiết kế, giám sát thi công, thi công xây dựng công trình và quản lý chất lượng, quản lý sử dụng công trình

11

Hình1.1 Sự cố vỡ đập Z20

- Hậu quả: Gây thiệt hại về công trình, đất và tài sản dân sinh trên địa bàn khoảng 1 tỷ đồng Ngoài ra còn làm phá hỏng 150m thủy lợi, gây ách tắc tuyến thủy lợi Bắc - Nam

2 Vỡ đập Thủy điện Ia Krêl 2 tại Đức Cơ, Gia Lai năm 2013

- Nguyên nhân: Thiết kế, thi công sai quy định, CĐT, đơn vị thi công, đơn vị tư vấn giám sát chưa tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý đầu tư xây dựng và QLCL công trình;

Hình1.2 Sự cố vỡ đập Thủy điện Ia Krêl 2

1.2 Quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng

1.2.1 Tầm quan trọng của quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng

Đảm bảo tuổi thọ công trình ngày nay đã trở thành nội dung quan trọng của chiến lược quản lý tài sản ở nhiều nước trên thế giới Từ trước năm 1980 phần lớn các nước đều coi việc quản lý loại tài sản này như là một chế độ duy tu, bảo dưỡng nhằm thoả mãn hơn nhu cầu của người sử dụng Ngày nay, các nước tiên tiến trên thế giới đều cho rằng chiến lược quản lý loại tài sản này phải được thiết lập trên cơ sở đảm bảo chất lượng dài hạn thông qua các biện pháp kỹ thuật và pháp lý xuyên suốt các giai đoạn từ chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và khai thác nhằm đảm bảo và duy trì sự làm việc bình thường, an toàn của công trình theo quy định của thiết kế trong suốt quá trình

1 Việc kiểm tra công trình thường xuyên, định kỳ và đột xuất được chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình thực hiện bằng trực quan, bằng các số liệu quan trắc thường xuyên (nếu có) hoặc bằng các thiết bị kiểm tra chuyên dụng khi cần thiết

2 Công tác bảo dưỡng công trình được thực hiện từng bước theo quy định tại quy trình bảo trì công trình xây dựng Kết quả thực hiện công tác bảo dưỡng công trình phải được ghi chép và lập hồ sơ; chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm xác nhận việc hoàn thành công tác bảo dưỡng và quản lý trong hồ sơ bảo trì công trình xây dựng

3 Chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm tổ chức giám sát, nghiệm thu công tác thi công sửa chữa; lập, quản lý và lưu giữ hồ sơ sửa chữa công trình theo quy định của pháp luật về quản lý công trình xây dựng và các quy định pháp luật khác có liên quan

4 Công việc sửa chữa công trình phải được bảo hành không ít hơn 6 tháng đối với công trình từ cấp II trở xuống và không ít hơn 12 tháng đối với công trình từ cấp I trở lên

5 Chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình thỏa thuận với nhà thầu sửa chữa công trình về quyền và trách nhiệm bảo hành, thời gian bảo hành, mức tiền bảo hành đối với các công việc sửa chữa trong quá trình thực hiện bảo trì công trình xây dựng

6 Chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm tổ chức giám sát, nghiệm thu công tác thi công sửa chữa; lập, quản lý và lưu giữ hồ sơ sửa chữa công trình theo quy định của pháp luật

14

7 Trường hợp công trình có yêu cầu về quan trắc hoặc phải kiểm định chất lượng thì chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình phải thuê tổ chức có đủ điều kiện năng lực để thực hiện Trường hợp cần thiết chủ sở hữu hoặc người quản lý sử dụng công trình có thể thuê tổ chức độc lập để đánh giá báo cáo kết quả kiểm định, báo cáo kết quả quan trắc [7]

1.2.2 Thành tựu phát triển trong xây dựng công trình thủy lợi

Trong những thập kỷ qua, đặc biệt sau ngày thống nhất đất nước được sự quan tâm của Đảng và Chính phủ đã đầu tư xây dựng được hệ thống công trình thuỷ lợi đồ sộ: 1967

hồ chứa, 10.000 trạm bơm, 8.000 km đê sông đê biển phục vụ phát triển các ngành kinh tế, phát triển nông nghiệp, phòng tránh giảm nhẹ thiên tai, đào tạo gần trăm nghìn cán bộ làm công tác thuỷ lợi từ Trung ương đến địa phương do vậy góp phần quan trọng đưa Việt nam từ chỗ thiếu lương thực trở thành quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ hai trên thế giới Bộ mặt nông thôn mới không ngừng đổi thay, an ninh lương thực, an toàn trước thiên tai, ổn định xã hội, sử dụng nước sạch và vệ sinh môi trường được cải thiện Tuy nhiên, do tốc độ nhanh của quá trình đô thị hoá và công nghiệp hoá đã khiến cho nhiều hệ thống công trình thuỷ lợi không đáp ứng kịp kể cả về quy mô lẫn

sự lạc hậu của nó Kết quả đầu tư xây dựng thuỷ lợi đã đạt được như sau:

- Đã xây dựng 75 hệ thống thủy lợi lớn, 1967 hồ chứa dung tích trên 0.2 triệu m3, hơn

5.000 cống tưới, tiêu lớn, trên 10.000 trạm bơm lớn và vừa có tổng công suất bơm 24,8x106m3/h, hàng vạn công trình thủy lợi vừa và nhỏ

- Đã xây dựng 5.700 km đê sông, 3.000 km đê biển, 23.000 km bờ bao và hàng ngàn

cống dưới đê, hàng trăm km kè và nhiều hồ chứa lớn tham gia chống lũ cho hạ du, các

hồ chưa lớn thuộc hệ thống sông Hồng có khả năng cắt lũ 7 tỷ m3, nâng mức chống lũ cho hệ thống đê với con lũ 500 năm xuất hiện một lần Tổng năng lực của các hệ thống

đã bảo đảm tưới trực tiếp 3,45 triệu ha, tạo nguồn cho 1,13 triệu ha, tiêu 1,4 triệu ha, ngăn mặn 0,87 triệu ha và cải tạo chua phèn 1,6 triệu ha; cấp và tạo nguồn cấp nước 5-

6 tỷ m3/năm cho sinh hoạt, công nghiệp, du lịch, dịch vụ, ; Cấp nước sinh hoạt nông thôn đạt 70-75% tổng số dân [16]

15

1.2.3 Thực trạng chung về công tác quản lý chất lượng bảo trì công trình thủy lợi

Cách đây 55 năm, các công trình xây dựng của nước ta hầu như rất ít ỏi, chủ yếu là một số công trình giao thông, quốc phòng… phục vụ công cuộc kháng chiến Nhiều công trình xây dựng lớn như nhà hát lớn, cầu Long Biên, QL1, tuyến thủy lợi Bắc Nam… phần lớn được xây dựng từ trước Tuy nhiên, chỉ sau nửa thế kỷ số lượng và quy mô các công trình đã tăng rất nhanh Hiện nay, bình quân hàng năm cả nước có trên 8.000 dự án đầu tư xây dựng công trình được triển khai Quy mô và loại công trình rất đa dạng, từ các công trình nhỏ như nhà ở riêng lẻ tới các công trình xây dựng quy mô vừa và lớn như: Bệnh viện, trường học, chung cư và khu đô thị mới, các nhà máy nhiệt - thuỷ điện, trạm và đường dây tải điện, hệ thống cầu - đường - hầm giao thông, cảng biển và cảng hàng không, nhà máy phân bón, nhà máy lọc dầu, đập và hồ chứa, các công trình hạ tầng kỹ thuật… Cho đến nay chúng ta đã có trên 7.000 công trình hồ chứa thuỷ điện, thuỷ lợi đã vận hành Chúng ta tự hào khi có thủy điện Sơn La với công suất 2400MW lớn nhất Đông Nam Á, thủy điện Hòa Bình, Lai Châu… Nhiều công trình giao thông có quy mô lớn như cầu Mỹ Thuận, cầu Cần Thơ, cầu Bãi Cháy, cầu Thăng Long, đường trên cao vành đai 3 Hà Nội, đại lộ Thăng Long, đại lộ Đông Tây… những "cao ốc" cao nhất Việt Nam như Keangnam Hanoi Landmark Tower, Bitexco Financial Tower, VietinBank Tower…

Chất lượng công trình có xu hướng ngày càng được nâng cao Theo số lượng tổng hợp hàng năm về tình hình CLCT, bình quân trong 5 năm gần đây có trên 90% công trình đạt chất lượng từ khá trở lên Số lượng sự cố công trình xây dựng tính trung bình hàng năm ở tỷ lệ thấp, chỉ từ 0,28 - 0,56% tổng số công trình được xây dựng Hầu hết các công trình, hạng mục công trình được đưa vào sử dụng trong thời gian qua đều đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, phát huy đầy đủ công năng sử dụng theo thiết kế, đảm bảo an toàn trong vận hành và đang phát huy tốt hiệu quả đầu tư Có thể ví dụ như các công trình: Cầu Mỹ Thuận, cầu Bãi Cháy, hầm Hải Vân, Đạm Phú Mỹ, Thuỷ điện Yaly, Thủy điện Sơn La và Nhà máy khí, điện, đạm Cà Mau, khu đô thị Phú Mỹ Hưng, Linh Đàm,

Từ năm 2005 - 2008, qua bình chọn công trình chất lượng cao đã có 255 công trình được tặng huy chương vàng và 86 công trình được tặng bằng khen Một số công trình

16

đã được các giải thưởng quốc tế về chất lượng như công trình hầm Hải Vân đã được Hiệp hội các nhà tư vấn Hoa Kỳ bình chọn trong năm 2005 là công trình hầm đạt chất lượng cao nhất thế giới

Bên cạnh các ưu điểm kể trên phải thừa nhận một thực tế là vẫn còn một số tồn tại về chất lượng công trình Các bất cập về CLCT cần được nghiên cứu khắc phục thể hiện thông qua các sự cố, hư hỏng công trình trong quá trình khai thác và sử dụng cũng như những khoảng trống về pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, Trong giai đoạn tới việc triển khai thực hiện tốt Nghị định 46/2015/NĐ-CP ngày 12/5/2015 của Chính phủ về QLCL công trình XD là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Xây dựng trong việc đảm bảo và nâng cao hơn nữa về CLCTXD và quản lý chất lượng bảo trì công trình XD

Đồng thời khái quát được tình hình đầu tư xây dựng các công trình thủy lợi ở nước ta, công tác quản lý chất lượng các công trình thủy lợi dưới góc độ của chủ quản quản lý khai thác công trình và của các bên tham gia

Đã có rất nhiều sự cố công trình đã xảy ra có liên quan trực tiếp đến công tác quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng và thường để lại các hậu quả nghiêm trọng về người, tài sản cho xã hội và đặc biệt là các công trình thủy lợi Do đó, chất lượng bảo trì các công trình xây dựng hiện nay đang ngày càng được quản lý thật chặt chẽ để đảm bảo mọi dự án khi hình thành luôn đạt được hiệu quả về kinh tế, xã hội cao nhất

17

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ

CHẤT LƯỢNG VÀ BẢO TRÌ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG

2.1 Hệ thống các văn bản pháp quy trong quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng ở Việt Nam

2.1.1 Hệ thống văn bản pháp quy về quản lý chất lượng bảo trì công trình xây

dựng qua các thời kỳ

Cơ sở để QLCL công trình xây dựng là các Luật, các nghị định, Thông tư và những văn bản của nhà nước, tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia và tiêu chuẩn cho công trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt

2.1.1.1 Luật xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18 tháng 06 năm 2014

Đây là văn bản luật có tính pháp lý cao nhất quy định về quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân và quản lý nhà nước trong hoạt động đầu tư xây dựng Đối với lĩnh vực quản lý chất lượng trong bảo trì công trình xây dựng, Luật xây dựng quy định rõ về quyền và nghĩa vụ của các bên có liên quan về bảo trì công trình xây dựng, cụ thể ở Điều 126, Mục 4, Chương VI như sau:

Điều 126 Bảo trì công trình xây dựng

1 Yêu cầu về bảo trì công trình xây dựng được quy định như sau:

a) Công trình, hạng mục công trình xây dựng khi đưa vào khai thác, sử dụng phải được bảo trì;

b) Quy trình bảo trì phải được chủ đầu tư tổ chức lập và phê duyệt trước khi đưa hạng mục công trình, công trình xây dựng vào khai thác, sử dụng; phải phù hợp với mục đích sử dụng, loại và cấp công trình xây dựng, hạng mục công trình, thiết bị được xây dựng và lắp đặt vào công trình;

c) Việc bảo trì công trình phải bảo đảm an toàn đối với công trình, người và tài sản

2 Chủ sở hữu hoặc người quản lý sử dụng công trình có trách nhiệm bảo trì công trình xây dựng, máy, thiết bị công trình

Và các Điều khoản có liên quan khác

2.1.1.2 Nghị định số 114/2010/NĐ-CP ngày 06/12/2010 của Chính phủ về Bảo trì

công trình xây dựng

Nghị định này hướng dẫn thi hành Luật Xây dựng về bảo trì công trình xây dựng; áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan tới quản lý, khai thác và sử dụng công trình xây dựng trên lãnh thổ Việt Nam

Đây là văn bản dưới luật đầu tiên kể từ Bộ luật về xây dựng đầu tiên được Quốc hội ban hành (Luật xây dựng số 16/2003/QH11 ngày 26 tháng 11 năm 2003 của Quốc hội)

có quy định những nội dung cơ bản về bảo trì công trình xây dựng

Nghị định đã nhấn mạnh cho được lợi thế về kinh tế và tiện nghi khai thác sử dụng công trình và hệ thống kỹ thuật theo đúng thiết kế Nội dung Nghị định đề cập đến các nội dung cơ bản như:

- Mọi công trình xây dựng phải được bảo trì;

- Bảo trì phải theo quy định;

- Quy trình bảo trì do nhà thầu thiết kế lập và bàn giao cho chủ đầu tư cùng với hồ sơ thiết kế

Nhà thầu cung cấp thiết bị bàn giao cho chủ đầu tư quy trình bảo trì đối với thiết bị do mình cung cấp trước khi lắp đặt vào công trình;

- Xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan tới công tác bảo trì;

- Cách thức tổ chức thực hiện bảo trì công trình và quy định sự cần thiết và vai trò của công tác kiểm định chất lượng phục vụ công tác bảo trì;

- Quy định về chi phí bảo trì: nguồn và trách nhiệm chi trả;

19

- Quy định về quản lý Nhà nước đối với công tác bảo trì công trình

2.1.1.3 Nghị định số 46/2015/NĐ-CP ngày 12/5/2015 của Chính phủ về QLCL công

trình xây dựng

Nghị định này hướng dẫn Luật Xây dựng (Luật xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18 tháng 6 năm 2014 của Quốc hội) về quản lý chất lượng công trình xây dựng trong công tác khảo sát, thiết kế, thi công xây dựng; về bảo trì công trình xây dựng và giải quyết sự cố công trình xây dựng

Đây là văn bản dưới luật theo học viên là hết sức quan trọng, gắn liền với công tác quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng

Về quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng được thể hiện tại Chương V của Nghị định với các Điều khoản như:

Điều 39: Kế hoạch bảo trì công trình xây dựng

Điều 40: Thực hiện bảo trì công trình xây dựng

Điều 41: Quản lý chất lượng công việc bảo trì công trình xây dựng

Và các Điều khoản liên quan khác

2.1.2 Một số tồn tại trong hệ thống văn bản pháp quy hiện hành về quản lý chất

lượng trong bảo trì công trình xây dựng

Tồn tại 1: Nghị định 114/2010/NĐ-CP là quy định pháp luật buộc chúng ta phải bảo trì cho công trình xây dựng Song bảo trì như thế nào chúng ta cần có các tiêu chuẩn kỹ thuật để hướng dẫn cách thức bảo trì Đây là nhiệm vụ không dễ dàng vì các loại tiêu chuẩn như vậy ở nước ta không có hoặc có nhưng lạc hậu Nghị định cũng quy định thời hạn sau 02 năm khi ban hành Nghị định, chúng ta phải có được bộ tiêu chuẩn kỹ thuật về công tác bảo trì Việc áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài cũng cần được nghiên cứu, bổ sung để phù hợp với điều kiện đặc thù Việt Nam

Tồn tại 2: Nghị định 46/2015/NĐ-CP ngày 12/5/2015 của Chính phủ về QLCL công trình xây dựng có nêu rõ yêu cầu về trách nhiệm lập và phê duyệt quy trình bảo trì công trình xây dựng và có nêu rõ các trường hợp yêu cầu lập quy trình bảo trì công

20

trình xây dựng Tuy nhiên đại đa số các công trình xây dựng ở Việt Nam được xây dựng từ lâu, đối với những công trình xây dựng trước năm 2010 hầu hết không có quy trình bảo trì rõ ràng vì vậy cần được nghiên cứu bổ xung thêm những hướng dẫn, bộ tiêu chuẩn cụ thể đối với từng loại hình công trình xây dựng để phù hợp với từng loại hình công trình xây dựng phù hợp với điều kiện đặc thù Việt Nam

2.2 Nội dung công tác quản lý chất lượng bảo trì công trình thủy lợi hiện nay

Để quản lý chất lượng công tác bảo trì công trình thủy lợi theo học viên ta cần thực hiện chặt chẽ việc quản lý trình tự thực hiện bảo trì công trình

2.2.1 Nội dung kiểm tra đánh giá công trình thủy lợi phục vụ công tác bảo trì

Công tác bảo dưỡng và sửa chữa công trình xây dựng nói chung và công trình thủy lợi nói riêng gắn liền với việc kiểm tra đánh giá công trình Công việc kiểm tra thường xuyên, sửa chữa nhanh chóng và kịp thời sẽ góp phần to lớn trong việc kéo dài tuổi thọ của công trình thủy lợi

2.2.1.1 Kiểm tra hồ chứa nước

Định kỳ kiểm tra hồ chứa nước, thời gian được tiến hành trước mùa mưa lũ vào tháng

5 hằng năm, trong thời gian mùa lũ 1 tháng/1 lần Nội dung kiểm tra:

- Kiểm tra xung quanh bờ hồ chứa: hiện tượng thẩm lậu nước, sạt lở bờ hồ, vấn đề bồi lắng lòng hồ, các vị trí bồi lấp

- Kiểm tra nguồn sinh thủy và lưu vực hình thành hồ chứa

- Kiểm tra vận hành hồ, tình hình tích nước, điều tiết nước trong năm

2.2.1.2 Kiểm tra đập dâng và đập tràn

Công tác kiểm tra đập dâng nước và đập tràn được tiến hành trước mùa mưa lũ vào tháng 5 hàng năm và trong thời gian có mưa lũ 1 tháng/ 1 lần Nội dung kiểm tra:

- Kiểm tra đập dâng nước

Thường

xuyên kiểm

tra

Đánh giá nguyên nhân

Biện pháp công trình

Phương án sửa chữa, khắc phục

21

+ Mái thượng hạ lưu: tình hình sạt lở mái thượng, hạ lưu

+ Đỉnh đập: tình hình lún sụt, với đập bê tông xem xét tình hình nứt nẻ, chuyển vị dọc, chuyển vị ngang

+ Vật thoát nước hạ lưu: kiểm tra sự làm việc bình thường thông qua độ đục của dòng thấm khi hồ chứa ở MNDBT

+ Kiểm tra tình hình thấm qua thân đập, lưu lượng thấm, vị trí thấm

- Kiểm tra đập tràn

+ Xem xét bề mặt tràn, về mặt bai, tình hình rỗ mặt

+ Kiểm tra tình hình lún sụt, nứt nẻ thông qua chênh lệch mực nước tràn

+ Kiểm tra sân tiêu năng và sân sau, tình hình xói, nứt nẻ, khả năng tiêu năng dòng chảy

+ Kiểm tra các mực nước trong quá trình tháo lưu lượng lũ

+ Kiểm tra khả năng tháo lũ

2.2.1.3 Kiểm tra cống lấy nước

Công tác kiểm tra công lấy nước được tiến hành trong thời gian mùa kiệt (từ tháng 11 đến tháng 3) hàng năm 2 lần/1 tháng Nội dung kiểm tra:

- Kiểm tra rò rỉ thẩm lậu mang cống lấy nước

- Kiểm tra khả năng lấy nước của cống tại các cao trình hồ chứa

- Kiểm tra rò rỉ của cửa van cống

- Kiểm tra bồi lắng cửa cống lấy nước

- Kiểm tra sụt lở, nứt nẻ tường cánh cống

2.2.1.4 Kiểm tra hệ thống kênh tưới

Công tác kiểm tra cống lấy nước được tiến hành thường xuyên quanh năm 1 lần/1 tháng Nội dung kiểm tra:

22

- Kiểm tra bề mặt của tuyến kênh tưới

+ Kênh đất: xem xét các vị trí sạt lở, thẩm lậu nước

+ Kênh xây: xem xét các vị trí bóc lớp trát, sụt lún, thẩm lậu nước

- Kiểm tra lưu lượng tại các vị trí đầu kênh nhánh

2.2.1.5 Kiểm tra các công trình trên kênh

- Kiểm tra kết cấu điều kiện làm việc của các công trình trên kênh

+ Cầu máng: có lún sụt so với kênh hai đầu, độ dốc đáy cầu

+ Cống qua đường: xem xét bẹp, vỡ do các phương tiện đi lại

+ Tràn băng, cống luồn: xem xét khả năng thoát nước khi có mưa lũ, sự bồi lắng, vật cản gây tắc

+ Cửa chia nước có lấy đủ nước cho các vị trí cần tưới? Có đủ chiều cao cột nước trong kênh không?

2.2.2 Những yêu cầu cần thiết trong quản lý chất lượng bảo trì công trình thủy lợi

1 Công tác bảo trì công trình thủy lợi phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đúng kỳ hạn yêu cầu Việc tổ chức thực hiện các hoạt động bảo trì công trình thủy lợi phải đảm bảo an toàn về người, tài sản và phải đảm bảo tối đa sự vận hành liên tục, an toàn của công trình;

2 Mọi công trình thủy lợi khi được sửa chữa, thay thế, cải tạo, nâng cấp, xây dựng đều phải tổ chức bảo trì theo đúng quy định của pháp luật về bảo trì công trình xây dựng kể

từ khi đưa vào khai thác sử dụng;

3 Thực hiện đúng, đầy đủ, nghiêm túc các thao tác, hoạt động tác nghiệp bảo trì công trình quy định trong quy trình bảo trì được lập Nghiêm cấm việc cắt xén thao tác, hoạt động tác nghiệp bảo trì công trình thủy lợi, cắt bớt số lượng, khối lượng hoặc đưa vào công trình vật tư, linh kiện, phụ kiện chuyên ngành không đảm bảo chất lượng tiêu chuẩn kỹ thuật, không được cấp phép theo quy định;

1 Cấp duy tu, bảo dưỡng: Được tiến hành thường xuyên để đề phòng hư hỏng của từng chi tiết, bộ phận công trình

2 Cấp sửa chữa nhỏ: Được tiến hành khi có hư hỏng ở một số chi tiết của bộ phận công trình nhằm khôi phục chất lượng ban đầu của các chi tiết đó

3 Cấp sửa chữa vừa: Được tiến hành khi có hư hỏng hoặc xuống cấp ở một số bộ phận công trình nhằm khôi phục chất lượng ban đầu của các bộ phận công trình đó

4 Cấp sửa chữa lớn: Được tiến hành khi có hư hỏng hoặc xuống cấp ở nhiều bộ phận công trình nhằm khôi phục chất lượng ban đầu của công trình

Để hoàn thiện và thực hiện được công tác bảo dưỡng và công tác sửa chữa công trình đối với công trình thủy lợi theo học viên nhận thấy cần quan tâm đến công tác kiểm tra, khảo sát đánh giá hiện trạng công trình để thực hiện bảo dưỡng, sửa chữa công trình Việc quản lý chất lượng khảo sát xây dựng được nêu cụ thể tại Nghị định số 46/2015/NĐ-CP, như sau:

Điều 11 Trình tự quản lý chất lượng khảo sát xây dựng

1 Lập và phê duyệt nhiệm vụ khảo sát xây dựng

2 Lập và phê duyệt phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng

3 Quản lý chất lượng công tác khảo sát xây dựng

24

4 Nghiệm thu, phê duyệt kết quả khảo sát xây dựng

Điều 12 Nhiệm vụ khảo sát xây dựng

1 Nhiệm vụ khảo sát xây dựng được lập cho công tác khảo sát phục vụ việc lập dự án đầu tư xây dựng, thiết kế xây dựng công trình, thiết kế sửa chữa, cải tạo, mở rộng, nâng cấp công trình hoặc phục vụ các công tác khảo sát khác có liên quan đến hoạt động xây dựng

2 Nhiệm vụ khảo sát xây dựng do nhà thầu thiết kế lập Trường hợp chưa lựa chọn được nhà thầu thiết kế, người quyết định đầu tư hoặc chủ đầu tư được thuê tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện năng lực lập nhiệm vụ khảo sát xây dựng

3 Các nội dung của nhiệm vụ khảo sát xây dựng bao gồm:

a) Mục đích khảo sát xây dựng;

b) Phạm vi khảo sát xây dựng;

c) Tiêu chuẩn khảo sát xây dựng được áp dụng;

d) Khối lượng các loại công tác khảo sát xây dựng (dự kiến) và dự toán chi phí cho công tác khảo sát xây dựng;

đ) Thời gian thực hiện khảo sát xây dựng

4 Nhiệm vụ khảo sát xây dựng được sửa đổi, bổ sung trong các trường hợp sau:

a) Trong quá trình thực hiện khảo sát xây dựng, phát hiện các yếu tố khác thường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giải pháp thiết kế hoặc khi có thay đổi nhiệm vụ thiết kế cần phải bổ sung nhiệm vụ khảo sát xây dựng;

b) Trong quá trình thiết kế, nhà thầu thiết kế phát hiện nhiệm vụ khảo sát xây dựng, báo cáo khảo sát xây dựng không đáp ứng yêu cầu thiết kế;

c) Trong quá trình thi công, phát hiện các yếu tố khác thường so với tài liệu khảo sát, thiết kế có thể ảnh hưởng đến chất lượng công trình, biện pháp thi công xây dựng công trình

25

5 Khi lập nhiệm vụ khảo sát phải xem xét nhiệm vụ khảo sát và kết quả khảo sát đã thực hiện ở bước thiết kế trước và các kết quả khảo sát có liên quan được thực hiện trước đó (nếu có)

Điều 13 Phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng

1 Nhà thầu khảo sát lập phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng phù hợp với nhiệm vụ khảo sát xây dựng, các tiêu chuẩn về khảo sát xây dựng được áp dụng và trình chủ đầu

tư phê duyệt

2 Nội dung phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng:

a) Cơ sở lập phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng;

b) Thành phần, khối lượng công tác khảo sát xây dựng;

c) Phương pháp, thiết bị khảo sát và phòng thí nghiệm được sử dụng;

d) Tiêu chuẩn khảo sát xây dựng áp dụng;

đ) Tổ chức thực hiện và biện pháp kiểm soát chất lượng của nhà thầu khảo sát xây dựng;

e) Tiến độ thực hiện;

g) Biện pháp bảo đảm an toàn cho người, thiết bị, các công trình hạ tầng kỹ thuật và các công trình xây dựng khác trong khu vực khảo sát; biện pháp bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan trong khu vực khảo sát và phục hồi hiện trường sau khi kết thúc khảo sát

3 Chủ đầu tư kiểm tra và phê duyệt phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng Chủ đầu tư

có thể thuê đơn vị tư vấn có đủ điều kiện năng lực để thẩm tra phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng làm cơ sở cho việc phê duyệt

Điều 14 Quản lý chất lượng công tác khảo sát xây dựng

1 Nhà thầu khảo sát có trách nhiệm bố trí đủ người có kinh nghiệm và chuyên môn phù hợp để thực hiện khảo sát theo quy định của hợp đồng xây dựng; cử người có đủ

b) Theo dõi, kiểm tra việc thực hiện khảo sát xây dựng bao gồm: Vị trí khảo sát, khối lượng khảo sát, quy trình thực hiện khảo sát, lưu giữ số liệu khảo sát và mẫu thí nghiệm; kiểm tra thí nghiệm trong phòng và thí nghiệm hiện trường; kiểm tra công tác đảm bảo an toàn lao động, an toàn môi trường trong quá trình thực hiện khảo sát

3 Chủ đầu tư được quyền đình chỉ công việc khảo sát khi phát hiện nhà thầu không thực hiện đúng phương án khảo sát đã được phê duyệt hoặc các quy định của hợp đồng xây dựng

Điều 15 Nội dung báo cáo kết quả khảo sát xây dựng

1 Căn cứ thực hiện khảo sát xây dựng

2 Quy trình và phương pháp khảo sát xây dựng

3 Khái quát về vị trí và điều kiện tự nhiên của khu vực khảo sát xây dựng, đặc điểm, quy mô, tính chất của công trình

4 Khối lượng khảo sát xây dựng đã thực hiện

5 Kết quả, số liệu khảo sát xây dựng sau khi thí nghiệm, phân tích

6 Các ý kiến đánh giá, lưu ý, đề xuất (nếu có)

7 Kết luận và kiến nghị

8 Các phụ lục kèm theo

Điều 16 Nghiệm thu, phê duyệt báo cáo kết quả khảo sát xây dựng

27

1 Nghiệm thu báo cáo kết quả khảo sát xây dựng:

a) Chủ đầu tư kiểm tra khối lượng công việc khảo sát xây dựng đã thực hiện, xem xét

sự phù hợp về quy cách, số lượng và nội dung của báo cáo khảo sát so với quy định của nhiệm vụ khảo sát xây dựng, phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng được chủ đầu

tư phê duyệt và quy định của hợp đồng xây dựng; thông báo chấp thuận nghiệm thu báo cáo kết quả khảo sát xây dựng bằng văn bản đến nhà thầu khảo sát nếu đạt yêu cầu

Trường hợp báo cáo kết quả khảo sát xây dựng chưa đạt yêu cầu, chủ đầu tư gửi nhà thầu khảo sát ý kiến không chấp thuận nghiệm thu bằng văn bản, trong đó nêu các nội dung chưa đạt yêu cầu mà nhà thầu khảo sát phải chỉnh sửa hoặc phải thực hiện khảo sát lại;

b) Chủ đầu tư có thể thuê đơn vị tư vấn có đủ điều kiện năng lực để kiểm tra báo cáo kết quả khảo sát xây dựng làm cơ sở cho việc quyết định nghiệm thu

2 Chủ đầu tư phê duyệt trực tiếp vào báo cáo kết quả khảo sát xây dựng sau khi thông báo chấp thuận nghiệm thu báo cáo này và chịu trách nhiệm về kết quả phê duyệt của mình

3 Nhà thầu khảo sát chịu trách nhiệm về chất lượng khảo sát xây dựng do mình thực hiện Việc nghiệm thu và phê duyệt báo cáo kết quả khảo sát xây dựng của chủ đầu tư không thay thế và không làm giảm trách nhiệm về chất lượng khảo sát xây dựng do nhà thầu khảo sát thực hiện

4 Báo cáo kết quả khảo sát xây dựng là thành phần của hồ sơ hoàn thành công trình và được lưu trữ theo quy định tại Điều 33 Nghị định này [7]

2.4 Các nhân tố ảnh hưởng trong quản lý chất lượng bảo trì công trình hồ chứa thủy lợi ở địa phương

Tương tự như một số tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, đối với lĩnh vực quản lý xây dựng cơ bản tỉnh Bắc Kạn có xuất phát điểm muộn (tái lập tỉnh năm 1997) do vậy việc tiếp cận quản lý đối với lĩnh vực xây dựng cơ bản cũng kéo theo sự chậm trễ Dẫn đến ảnh hưởng tới năng lực quản lý chất lượng công trình xây dựng nói chung và quản lý

28

chất lượng bảo trì công trình thủy lợi nói riêng Việc giao quản lý, khai thác công trình thủy lợi một các cụ thể, phù hợp điều kiện năng lực của tổ chức quản lý mới chỉ được thực hiện gần đây kể từ khi Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn thành lập và được giao quản lý, khai thác từ năm 2009 Trước đó chỉ giao quản lý, khai thác công trình thủy lợi cho các địa phương nơi công trình được xây dựng, nên hằng năm việc bảo dưỡng, sửa chữa công trình không được thực hiện triệt để do thiếu nguồn kinh phí, thiếu trình độ, kinh nghiệm kiểm tra đánh giá công trình

Kể từ khi các công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn được giao quản lý, khai thác cho tổ chức có đủ năng lực quản lý là Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn thì Chất lượng bảo trì công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn có tăng lên rõ rệt Tuy nhiên cũng do kinh nghiệm thực hiện và chịu ảnh hưởng của những mặt tồn tại, thiếu xót trong hệ thống văn bản pháp quy về Quản lý chất lượng công trình xây dựng

nói chung như tác giả đã nêu ở mục 2.1.2 Một số tồn tại trong hệ thống văn bản pháp

quy hiện hành về quản lý chất lượng trong bảo trì công trình xây dựng dẫn đến chất

lượng bảo trì công trình thủy lợi nói chung và chất lượng bảo trì công trình hồ chứa thủy lợi trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn nói riêng còn ẩn chứa nhiều tồn tại cần khắc phục Đặc biệt trong công tác kiểm tra, khảo sát đánh giá hiện trạng công trình

Kết luận Chương 2

Để hiểu rõ về chất lượng bảo trì công trình và nâng cao công tác quản lý chất lượng bảo trì các công trình thủy lợi Trong chương 2, tác giả đề tài làm rõ những vấn đề cơ bản cần giải quyết trong công tác QLCL bảo trì công trình xây dựng, trình tự thực hiện quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành cũng như các tiêu chí đánh giá công tác quản lý chất lượng bảo trì công trình xây dựng trong quá trình khai thác sử dụng công trình xây dựng

Ngoài ra tác giả đã viện dẫn Hệ thống văn bản pháp luật, các tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng hiện hành ở nước ta Hệ thống pháp lý trong xây dựng cơ bản mà Nhà nước

đã ban hành bao gồm Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014, các văn bản dưới Luật, các quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng đã tạo bước đột phá quan trọng của hệ thống pháp luật về đầu tư và xây dựng ở nước ta

30

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO QUẢN

LÝ CHẤT LƯỢNG TRONG CÔNG TÁC BẢO TRÌ CÔNG TRÌNH

THỦY LỢI CỦA CÔNG TY TNHH MTV THỦY NÔNG BẮC KẠN

3.1 Giới thiệu về Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn

Tỉnh Bắc Kạn có diện tích tự nhiên 4.859 Km2 nằm ở trung tâm nội địa vùng Đông Bắc Bắc Bộ Việt Nam; có địa giới tiếp giáp với 4 tỉnh trong khu vực, cụ thể:

Phía Bắc giáp các huyện Bảo Lạc, Nguyên Bình, Thạch An, tỉnh Cao Bằng;

Phía Đông giáp các huyện Tràng Định, Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn;

Phía Tây giáp các huyện Na Hang, Chiêm Hóa, Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang;

Phía Nam giáp các huyện Võ Nhai, Phú Lương, Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên

Thành phố Bắc Kạn là trung tâm chính trị - kinh tế của tỉnh, cách Thủ đô Hà Nội 170km theo đường Quốc lộ 3 Khoảng cách từ tỉnh Bắc Kạn đến cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị và cửa khẩu Tân Thanh - tỉnh Lạng Sơn khoảng 200km; từ Bắc Kạn đến sân bay Nội Bài (Hà Nội) và cảng Hải Phòng chỉ trên 200km Do đó việc giao thông, trao đổi hàng hóa từ Bắc Kạn đến các tỉnh lân cận là khá thuận tiện Quốc lộ 3 nối từ Hà Nội đến cửa khẩu Tà Lùng (Cao Bằng) được cải tạo, nâng cấp Đặc biệt, tuyến đường Thái Nguyên - Chợ Mới chuẩn bị đưa vào sử dụng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giao thông và thông thương hàng hóa Do vậy việc phát triển đầy đủ mặt bằng cơ sở hạ tầng, các công trình trong xây dựng cơ bản tại tỉnh Bắc Kạn đang là một việc hết sức cần thiết Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn là một trong những đơn vị đang đóng góp hết sức mình với tiềm năng và tiềm lực của Công ty trong việc hoàn thiện tiến trình phát triển trong lĩnh vực XDCB của tỉnh nhà

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty

[2] Tại thời điểm thành lập, Công ty TNHH MTV Thủy nông Bắc Kạn chỉ có một số cán bộ công nhân viên nguyên là các cán bộ được điều động từ Đội Khảo sát thiết kế Thủy lợi trực thuộc công ty Cổ phần Vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Kạn và tiếp nhận mới thêm 28 lao động, ngay từ khi được thành lập Công ty đã kiện toàn ổn định