Mô tả sự suy giảm chức năng sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân đục thủy tinh thể tại khoa mắt bệnh viện đại học y hà nội năm 2019 2020 bằng sử dụng bộ công cụ VF 14

Bệnh thường gặp ở người cao tuổi, ngoài ra còn gặp ở những bệnhnhân BN trẻ tuổi hoặc trẻ em do đục thủy tinh thể ĐTTT bẩm sinh, dochấn thương mắt, do sử dụng thuốc là một trong những ngu

ĐẶT VẤN ĐỀ

Đục thủy tinh thể (cườm khô, cườm đá, cườm hạt) là tình trạng thủytinh thể (TTT) của mắt bị mờ, có thể hình dung như một tấm kính bám đầybụi mờ Bệnh thường gặp ở người cao tuổi, ngoài ra còn gặp ở những bệnhnhân (BN) trẻ tuổi hoặc trẻ em do đục thủy tinh thể (ĐTTT) bẩm sinh, dochấn thương mắt, do sử dụng thuốc là một trong những nguyên nhân phổ biếngây mù lòa gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tổn hại nhiều đếnchức năng sinh hoạt trong đời sống hàng ngày của con người

Trong các bệnh lý ở người cao tuổi (NCT), bệnh đục thể thuỷ tinh(ĐTTT) là một bệnh rất thường gặp và là một trong những nguyên nhân hàngđầu gây giảm thị lực và mù loà ở người cao tuổi (NCT) Bệnh ĐTTT tuykhông gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng nghiêm trọng đếncuộc sống sinh hoạt hàng ngày Với tiến bộ y học hiện đại, phương pháp phẫuthuật điều trị ĐTTT đã trở nên thuận lợi và dễ dàng hơn rất nhiều so với trướcđây Vì vậy, ĐTTT được xếp vào nhóm bệnh gây mù loà có thể phòng tránhđược, bệnh ĐTTT có khả năng chữa khỏi, nếu phát hiện sớm [1]

Tại Việt Nam Theo thống kê báo cáo của Bộ Y tế (BYT) hàng nămĐTTT là bệnh gây mù cao, Ở Mỹ tỉ lệ đục TTT là 50% ở nhóm người từ 65-

70 tuổi, tăng dần tới 70% ở những người trên 75 tuổi Ở Việt Nam, theo kếtquả điều tra quốc gia các bệnh lý mắt gầy mù ở người trên 50 tuổi chiếm74%, số mắt bị ĐTTT với thị lực thấp < ĐNT@3m (thị lực của BN đếm đượcngón tay cách xa 3m – thị lực này được định nghĩa là mù) cần phẫu thuật là9000.000 ca [2] Bệnh nhân ĐTTT có với rất nhiều các dấu hiệu khó chịuđược mô tả khi đến khám bệnh như nhìn mờ, khó lái xe, khó đọc sách báo,thường xuyên phải thay kính [3]

Tại Khoa Mắt Bệnh Viện Đại học Y Hà Nội, trong nhiều năm trở lạiđây có rất nhiều bệnh nhân đến khám mắt với các triệu chứng tương tự nhưtrên Từ tháng 1/2018 đến tháng 12/2018 đã có khoảng 10.000 lượt khám mắt,trong đó ĐTTT chiếm khoảng 5% (500 BN) tổng số bệnh nhân đến khám với đa

số là người lớn tuổi có ảnh hưởng đến sinh hoạt công việc hành ngày và gây ảnhhưởng nhiều đến tầm nhìn khi lái xe, đọc sách, đi lại vận động, tham gia giaothông hoặc khi tiếp xúc với tình trạng cường độ ánh sáng mạnh như ánh sángmặt trời hoặc ánh sáng từ các thiết bị máy tính điện thoại…….tuy nhiên chưa cómột đề tài nghiên cứu nào thực hiện để đo được mức độ của ĐTTT ảnh hưởngđến chức năng do ĐTTT trong sinh hoạt hàng ngày như thế nào của BN đếnkhám và trước mổ thay TTT tại Khoa Mắt của Bệnh viện Đại học Y Hà Nội Dovậy, nghiên cứu sẽ được tiến hành trên BN được chẩn đoán ĐTTT khi đến khámmắt và điều trị thay TTT tại Khoa Mắt Bệnh viện Đại học Y Hà Nội với tên đềtài là “Mô tả sự suy giảm chức năng sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân đục

thủy tinh thể tại khoa Mắt Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2019 - 2020 bằng sử dụng bộ công cụ VF - 14”.

Với 02 mục tiêu cụ thể như sau:

1. Mô tả sự suy giảm chức năng sinh hoạt hàng ngày của BN ĐTTT.

2. Các yếu tố liên quan đến mức mức độ suy giảm chức năng sinh hoạt hàng ngày do đục TTT của BN đến khám tại BV ĐHY.

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Khái niệm, triệu chứng bệnh đục thủy tinh thể

1.1.1 Khái niệm

Đục thể thuỷ tinh là tình trạng mờ đục của thể thuỷ tinh do các nguyênnhân khác nhau gây ra Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mù loà ở cácnước đang phát triển Tuy nhiên nếu được phẫu thuật thay thuỷ tinh thể nhântạo bệnh nhân vẫn có khả năng phục hồi được thị lực [4], [5]

1.1.2 Các triệu chứng lâm sàng của bệnh ĐTTT

- Nhìn mờ như đám mây

- Nhìn vào ban đêm thấy khó khăn hơn

- Nhạy cảm với ánh sáng và ánh sáng chói

- Cần ánh sáng mạnh hơn để đọc sách

- Nhìn thấy nhiều quầng xung quanh đèn

- Thường xuyên phải thay đổi mắt kính

- Nhìn thấy màu phai hoặc ố vàng

1.1.3.2 Phân loại theo hình thái

 Độ 2: Nhân hơi cứng, xám hay màu xám vàng

 Độ 3: Nhân cứng trung bình, màu vàng nhạt

 Độ 4: Nhân cứng, màu nâu hoặc màu hổ phách

 Độ 5: Nhân rất cứng màu nâu, hoặc đen

1.1.3.4 Phân loại theo độ chín.

 Chưa hoàn toàn

1.2 Tình hình mắc bệnh đục thủy tinh thể trên thế giới và Việt Nam

Tại Việt Nam, nguyên nhân gây ra mù lòa lớn chính là ĐTTT chiếmkhoảng 74% trong các nguyên nhân [12], Ở Mỹ tỷ lệ ĐTTT là 50% ở nhómngười từ 65 - 74 tuổi, tăng dần tới 70% ở những người trên 75 tuổi [13] Hiệnnay mỗi năm cả nước phẫu thuật được khoảng 300.000 - 350.000 ca ĐTTT.Như vậy số ca bệnh ĐTTT còn tồn đọng là khá lớn (chưa kể số bệnh nhân

mắc mới phát sinh hàng năm) Do đó trong những năm tới, bên cạnh việcnâng cao chất lượng phẫu thuật ĐTTT, Việt Nam cần phải tăng nhanh sốlượng người bệnh được phẫu thuật mới có thể đạt được các mục tiêu phòngchống mù lòa theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới Theo đánh giá mớinhất của WHO, ĐTTT chiếm 51% bệnh mù thế giới, đại diện cho khoảng 20triệu người (2010) Mặc dù ĐTTT có thể được phẫu thuật hoàn toàn, nhưng ởnhiều quốc gia, có nhiều rào cản tồn tại khiến bệnh nhân không thể phẫuthuật Đục thủy tinh thể vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây mù Khi mọi ngườitrên thế giới sống lâu hơn, số người bị đục thủy tinh thể được dự đoán sẽ tănglên Đục thủy tinh thể cũng là một nguyên nhân quan trọng của giảm thị lực ở

cả các nước phát triển và đang phát triển [14] Tại Sơn Tây Trung Quốc tỉ lệ

mù lòa cao do đục TTT [15]

1.3 Suy giảm chức năng sinh hoạt do ĐTTT và tình hình nghiên cứu về vấn

đề suy giảm chức năng sinh hoạt của người bị ĐTTT

1.3.1 Các khái niệm liên quan

1.3.1.1 Thị lực

Là khả năng của mắt nhận thức rõ các chi tiết, nói một cách chính xáchơn, thị lực là khả năng của mắt nhận biết riêng biệt hai điểm ở gần nhau Nhưvậy hai điểm này sẽ được nhìn dưới một góc được gọi là góc thị giác [16]

Cách đo thị lực:

a, Đo thị lực xa

Nguyên tắc:

- Bệnh nhân phải đứng cách xa bảng thị lực 5m hoặc 6m tuỳ bảng thị lực

- Bảng thị lực phải được chiếu sáng với cường độ trung bình 100 lux

- Đo thị lực từng mắt, khi đo mắt này phải bịt kín mắt kia và ngược lại

- Nếu bệnh nhân từ chỗ sáng vào chỗ tối phải cho bệnh nhân nghỉ chừng15-20 phút để thời gian đảm bảo sự thích nghi của võng mạc

Các phương pháp đo:

* Dùng bảng thị lực: Đối với bảng thị lực vòng hở Londolt cho bệnh

nhân đứng cách bảng thị lực 5m, lần lượt chỉ các dòng từ lớn tới nhỏ Ghi lạithị lực tương ứng với hàng nhỏ nhất mà bệnh nhân còn có thể đọc được

Cách ghi: MP: 10/10 MT: 5/10

* Thị lực đếm ngón tay: Nếu đứng xa 5m bệnh nhân không đọc được hàng

chữ lớn nhất trên bảng thị lực, cho bệnh nhân tiến gần đến bảng thị lực để đọccác hàng chữ trên bảng thị lực, kết quả cũng là hàng chữ nhỏ nhất mà bệnh nhân

có thể đọc được nhưng khi đó cách ghi là MP: 2/10-2m Hoặc cho bệnh nhânđếm số ngón tay thầy thuốc đưa ra trước mắt bệnh nhân Kết quả thị lực làkhoảng cách xa nhất mà bệnh nhân còn đếm đúng số ngón tay đưa ra

VD: MP: ĐNT @3m MT: ĐNT @1m

Người ta quy ước ĐNT xa 5m tương đương thị lực 1/10 hay 5/50 Nhưvậy ĐNT xa 1m tương đương thị lực 1/50, ĐNT 2@m tương đương thị lực2/50, ĐNT @0,5m = 1/100

* Thị lực bóng bàn tay: Khi bệnh nhân không thể đếm đúng ngón tay

thầy thuốc đưa ra, ta thử khua bàn tay trước mắt bệnh nhân, bệnh nhân nhậnbiết có vật đang cử động trước mắt Kết quả là khoảng cách xa nhất mà bệnhnhân còn nhận biết được có vật cử động Vd: MP: BBT @0,2m

* Thị lực hướng sáng: Dùng đèn pin chiếu vào mắt bệnh nhân lần lượt

theo các vị trí, chính giữa, trên, dưới, trái, phải và bảo bệnh nhân chỉ hướngcủa nguồn ánh sáng tới

* Thị lực sáng tối: Chiếu 1 nguồn sáng vào mắt bệnh nhân, bệnh nhân

biết có ánh sáng, cắt nguồn sáng đi bệnh nhân thấy tối, như vậy là cảm giácAS(+), nếu không còn cảm giác sáng tối là bệnh nhân mù tuyệt đối

Đối với bảng thị lực chữ E cở chữ 18 và bệnh nhân đứng cách 6m thìđược đánh giá như sau: kết quả thị lực nhìn xa là một phân số, tử số là khoảngcách thử tính bằng mét và mẫu số là cở chữ thử Nếu bệnh nhân đọc được 3trong 4 chữ cỡ chữ 18 khoảng cách 6m thì thị lực là 6/18 Nếu đọc được 3trong 4 chữ cỡ chữ 60 khoảng cách 6m thì thị lực là 6/60 Ghi kết quả thị lựctừng mắt và thị lực 2 mắt phối hợp.

Phân loại mức độ thị lực:

b Đo thị lực nhìn gần

Để đo thị lực gần chúng ta dùng một bảng thị lực gần, bệnh nhân cầmbảng ở khoảng cách đọc sách hoặc nhìn gần bình thường Khoảng cách nàythường khoảng 33-40m Các bảng thị lực nhìn gần thường dùng thang điểm

“N”, N5 là chữ in rất nhỏ và N8 xấp xỉ kích thước chữ in báo Một số bảng thịlực nhìn gần dùng thang Jaeger N5 có kích thước bằng J13 và N8 bằng J16

- Phương pháp đo thị lực gần:

+ Bệnh nhân ngồi thoải mái trên ghế

+ Ánh sáng được chiếu từ phía sau qua vai

+ Đưa cho bệnh nhân bảng thị lực nhìn gần và yêu cầu bệnh nhân đọc.Thị lực gần đo được là hàng chữ nhỏ nhất mà bệnh nhân đọc thoải mái và ta

sẽ đo khoảng cách từ mắt đến bảng thị lực nhìn gần

- Cách ghi: nếu bệnh nhân không kính đọc được cỡ chữ N12 thì ghi N12không kính Nếu với kính nhìn gần đọc được N16 thì ghi N16 với kính nhìn gần

1.3.1.2 Suy giảm sinh hoạt

Suy giảm chức năng sinh hoạt hàng ngày do đục TTT gây nên ảnhhưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống, khăn với những hoạt động thườngnhật bình thường như đọc sách, lái xe, giao tiếp và đi bộ, học tập dù bất kể lứatuổi nào [17]

1.3.1.3 Công cụ đo lường suy giảm chức năng sinh hoạt (chức năng xã hội)

đo đục thủy tinh thể.

Có rất nhiều bộ công cụ đo lường mức độ suy giảm chức năng thị giácnhư IVI11, NEI-RQL-42, RSVF, IDEEL, LVQOL, NEI-VQF25, VAQ, ADVSnhưng bộ công cụ VF-14 ( visual function index 14) là chỉ số đo lường chứcnăng thị giác của tác giả Steinberg et al và cộng sự thích hợp cho BN đục thủytinh thể với kiểm định Cronbach's Alpha là 0.85 [18], được phân tích kỹ lưỡngCFA và Rasch và là bộ công cụ được cho là xúc tích cô đọng, và đã được sửdụng và dịch theo nhiều thứ tiếng khác nhau, sử dụng rộng rãi trên nhiều quốcgia, tại Pháp [19], tại Như vậy nó mang tính phổ biến và dễ dàng sử dụng [20]

Bảng 1.1: Bảng câu hỏi chất lượng cuộc sống hiện tại [21]

1.3.2 Tình hình nghiên cứu về suy giảm chức năng sinh hoạt do ĐTTT sử dụng VF14 trên thế giới

Các nghiên cứu trên thế giới: một nghiên cứu tại Trung Quốc cho thấytình trạng suy giảm chức năng do ĐTTT rất cao chiếm đến 48.8% trong sốbệnh nhân mù trong nghiên cứu Theo WHO có khoảng 51% nguyên nhângây mù do ĐTTT, trong đó có 33% người suy giảm chức năng do ĐTTT

Bảng 1.2: Tỉ lệ phần % suy giảm chức năng của WHO năm 2010

RE, 42%

cataract, 33%

childhood, 1%

undetermined, 18%

Bảng 1.3: Nguyên nhân gây mù của WHO năm 2010 [22]

Hậu quả của ĐTTT làm suy giảm rất nhiều vấn đề trong đó các sinh hoạtchung như vận động đi lại, lái xe đọc sách, và đôi khi cả một số biến chứngmuộn gây nên Ngoài ra ĐTTT còn là hậu quả của các bệnh lý toàn thân nhưcao huyết áp, tiểu đường, chấn thương, cách bệnh lý tim mạch Đục TTT còn

là gây nên bệnh Glocom thứ phát

Tại Việt Nam một số nghiên cứu về tình trạng ĐTTT được đăng trên cácbài báo chung, hiện tại chưa có mô tả chi tiết

Sử dụng VF-14 được đưa vào rất nhiều các nghiên cứu mức độ ảnhhưởng ở bệnh lý đáy mắt của một loạt tác giả từ những năm 1994 Steinberg

et all và cộng sư [23], Messrs Linder and Weis, Dr Chang, and Ms Hay tạiVancouver, Columbia [20] Tại Trung tâm y tế Flinder, Adelaide, Nam Úc,

Úc trong một nghiên cứu thuần tập 210 BN đục thủy tinh thể cho độ chínhxác đến 125%, và tác giả cũng mô tả kỹ càng rằng VF-14 có độ dài câu hỏi

phù hợp để đo lường kết quả phẫu thuật đục thủy tinh thể với thời gian thửnghiệm ngắn [24] Trong một nghiên cứu tại Hồng Công, sử dụng nghiên cứu

cỡ mẫu 4.3% tại Shunyi, miền bắc Trung Quốc [25]

1.4 Một số đặc điểm của Khoa Mắt Bệnh Viện Đại Học Y Hà Nội.

Khoa Mắt Bệnh viện Đại học Y Hà Nội được thành lập trên cơ sở tách

từ liên chuyên khoa Mắt- Tai Mũi Họng- Phẫu thuật thẩm mỹ Hiện tại với sốlượng nhân lực cơ hữu 07 nhân viên, và các cộng tác viên đến từ bộ môn Với

số lượng khám mỗi tháng trung bình 1000 BN, triển khai rất nhiều các phẫuthuật, trong đó có phẫu thuật thay TTT Theo thống kê năm 2018 có 124 caphẫu thuật thay TTT trung bình mỗi tháng 10 chiếm khoảng 1% trong tổng số

đó chỉ có phân nửa đến khám và điều trị tại các cơ sở nhãn khoa Tỷ lệglôcôm góc mở nguyên phát tăng từ 0,1% ở tuổi 40-49 lên tới 3% ở tuổi trên

70 Việc phát hiện bệnh khá phức tạp bởi vì thực hiện thăm khám nhãn áp, thịtrường không thể thực hiện rộng rãi trong cộng đồng Hơn nữa triệu chứngbệnh lại rất lu mờ nhất là thể bệnh nhãn áp không cao Điều này dẫn tới cómột tỷ lệ bệnh nhân đáng kể không được phát hiện bệnh và điều trị sớm, tỷ lệ

mù loà do bệnh vẫn còn cao Công cụ hữu ích của y tế dự phòng là thămkhám nhãn áp và đáng giá gai thị 3 năm một lần, những trường hợp nghi ngờ

có thể tăng lên một năm/ một lần Đó là tổn thương vùng võng mạc trung vùng hoàng điểm, do vậy ảnh hưởng xấu tới thị lực trung tâm và việc nhìn chitiết sự vật.

tâm-Hút thuốc, uống rượu đều làm giảm ngưỡng nồng độ các enzymechống oxi hoá tại võng mạc [26] Các enzyme này có tác dụng bảo vệ võngmạc trước các tác nhân oxi hoá, nhất là khi mắt phơi nhiễm trước ánh sángmặt trời Phơi nắng quá nhiều đều không tốt cho cả thể thuỷ tinh và võngmạc

Ngoài các yếu tố độc hại trên thì các stress oxi hoá được qui kết là tham giavào quá trình bệnh sinh gây đục thể thuỷ tinh và thoái hoá hoàng điểm ngườigià, để ủng hộ cho quan điểm phòng ngừa tác hại của gốc tự do đối với cơ thểnói chung và mắt nói riêng các hãng dược phẩm đã cho ra đời các viênvitamin tổ hợp có chứa vitamin A, C, E đã được biết đến từ lâu do tác dụngchống oxi hoá mạnh Ngoài ra còn có dạng viên chứa vitamin A-E-C kèmtheo các yếu tố đồng enzyme chống oxi hoá như selen, đồng, kẽm cũng rấtsẵn có trên thị trường [27] Các thuốc này được chỉ định rộng rãi cho nhữngngười có nguy cơ cao đối với đục thể thuỷ tin, cơ địa vữa xơ động mạch, caohuyết áp , rối loạn mỡ máu, những người nghiện thuốc lá và rượu Ngườilành cũng có thể dùng thuốc có cân nhắc và không thường xuyên để phòngbệnh và nâng cao sức khoẻ

1.5.1 Tuổi

Đục thể thủy tinh không phân bố đều trong những nhóm tuổi, 82% củatất cả những người mù là ở tuổi 50 hoặc già hơn Theo Duke – Elder 65%những người đục thể thủy tinh ở độ tuổi 60 và 90% người ĐTTT xảy ra ởnhững người tuổi 65; 100% những người ở độ tuổi 80 và hơn [28]

1.5.2 Giới tính

Theo hầu hết các nghiên cứu tỉ lệ bệnh nhân bị ĐTTT ở nữ có tỉ lệ caohơn ở nam giới[29], [30],[31]

1.5.3 Tình trạng kinh tế xã hội và một số tác nhân khác

Trên 90% số người khiếm thị đang sống ở các nước đang phát triển Ởnhững vùng kinh tế đang phát triển thì số lượng người cao tuổi chiếm tỷ lệcao, và tỷ lệ người ĐTTT cũng tăng theo Những tác nhân như tiếp xúc với tiacực tím, thiếu vitamin A, chỉ số khối cơ thể cao và các rối loạn chuyển hóa

Sử dụng hàng ngày vi chất dinh dưỡng đã nêu trong ba năm chỉ làm giảm mộtphần rất nhỏ sự tiến triển của ARC [32]

Bảng 1.4 Bảng kết quả nghiên tình trạng suy giảm chức năng liên quan đến

tuổi, trình độ giáo dục và tình trạng hôn nhân.

1.5.6 Thu nhập trung bình trên tháng

Ảnh hưởng rất nhiều đến tình trạng suy giảm thị lực do điều kiện phẫuthuật TTT bị trì hoãn kéo dài dẫn đến thực tế mức độ suy giảm đến tồi tệ họmới đi đăng ký phẫu thuật TTT, tại Việt Nam có khoảng 2 triệu người mù,khoảng 66,1% người mù là do ĐTTT tính đến năm 2007, trong đó có 1/3trong tổng số đó là những người nghèo không có điều kiện mang lại ánh sáng,điều này phù hợp với điều tra mù lòa chung trên thế giới báo cáo WTO 2011

là 3.18% [34]

1.5.7 Các bệnh lý toàn thân và tại mắt

Theo nghiên cứu của Yu Xiaoning và các cộng sự huyết áp cao có mốiliên hệ rất mật thiết với ĐTTT cùng với tỉ lệ chênh và độ tin cậy (CI) đến95% [35], nghiên cứu này đúng với cả người mông cổ và người da trắng

Bệnh đái tháo đường cũng có một số ảnh hưởng rất lớn đến ĐTTT dẫnđến suy giảm chức năng rất nhiều, với ước tỉnh tỉ lệ đái tháo đường chiếmkhoảng 2.8% năm 2000 và ước tình khoảng 4.4% năm 2030 do tình trạng béophì và thói quen ăn uống không khoa học, tỉ lệ ĐTTT tăng gấp 2 đến 5 lần ởngười mắc bệnh tiểu đường [36] Trong một số nghiên cứu ở bệnh nhân bị độtquỵ chỉ có 8% BN có thị lực bình thường sau khi phát hiện đột quỵ, số còn lạisuy giảm thị lực, mức độ này tương quan với tỉ lệ đột quỵ hay gặp ở ngườilớn tuổi thì tỉ lệ đục thủy tinh thể càng cao [37]

Đục TTT không những làm suy giảm chức năng mắt và còn gây hậu quảnghiêm trọng khi biến chứng Glocom [38] dẫn đến mất thị lực không thể hồi.Tất cả các yếu tố trên gây ảnh hưởng trực tiếp đến thị giác của người bịĐTTT, từ đó gây ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt hàng ngày của BN

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng địa điểm và thời gian nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

2.1.1.1.Tiêu chuẩn lựa chọn

- Bệnh nhân đến khám và được chẩn đoán bị ĐTTT tại khoa Mắt BVĐại học Y Hà Nội

- Bệnh nhân chưa mổ thay TTT

- Bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên

2.1.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ

- Các bệnh nhân không đồng ý tham gia nghiên cứu

- Bệnh nhân không có khả năng trả lời (bệnh nhân tâm thần, có vấn đề

về ngôn ngữ, rối loạn hành vi)

- Bệnh nhân đã phẫu thuật TTT một mắt

2.1.2 Địa điểm nghiên cứu

- Khoa Mắt BV Đại học Y Hà Nội

2.1.3 Thời gian nghiên cứu

- Từ tháng 7 năm 2019 đến tháng 06 năm 2020

- Thời gian thu thập số liệu: tháng 7/2019 - tháng 5 năm 2020

2.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp mô tả cắt ngang đánh giá mức độ suy giảm chức năng

do ĐTTT, từ đó đưa ra các yếu tố liên quan đến mức độ suy giảm chức năng

2.3 Chọn mẫu và cỡ mẫu

- Chọn đối tượng nghiên cứu:

+ Chọn đối tượng nghiên cứu là BN đến khám mắt tại BV Đại Học Y

Hà Nội

+ Bệnh nhân sau khi được chẩn đoán bị ĐTTT

Cỡ mẫu: Được áp dụng theo công thức tính cỡ mẫu cho nghiên cứu cắt

ngang tỷ lệ:

Với cỡ mẫu nghiên cứu là 4.3% của John J Michon [25]

 p = 5%

+ P: tỷ lệ ước tính

+ d: độ chính xác tuyệt đối mong muốn (d=5%)

+ Z: Z-score tương ứng với mức có ý nghĩ thống kê mong muốn (mức ýnghĩa thống kê mong muốn là 95%: Z=1,96)

- Thay thế vào công thức ta có kết quả là: 63BN

2.4 Công cụ và quá trình thu thập số liệu

2.4.1 Công cụ thu thập số liệu

2.4.1.1 Quá trình xây dựng bộ câu hỏi

Quá trình xây dựng và hoàn thiện bộ câu hỏi gồm 03 bước:

+ Tìm bộ câu hỏi phù hợp

+ Xin ý kiến chuyên gia

+ Thu thập bộ câu hỏi

Nghiên cứu đã tham khảo bộ câu hỏi trên tổng quan tài liệu và phân tíchcủa nghiên cứu của một nhóm tác giả Drs Steinberg, MD và cộng sự [18]

2.4.2 Nội dung bộ câu hỏi gồm 04 phần (Bảng phụ lục)

 Bộ thông tin cơ bản của đối tượng và bệnh lý kèm theo

 Phiếu đánh giá thị lực và chẩn đoán của bác sỹ

 Nội dung bộ câu hỏi VF-14

a Thông tin chung bao gồm

d Các nội dung bộ câu hỏi VF-14

Bộ câu hỏi VF-14 gồm 14 câu hỏi có 05 mức độ lựa chọn trả lời Bộcâu hỏi đã kiểm định với giá trị Cronbach's alpha=.85 [18]

Nếu BN có bất cứ câu trả lời nào không liên quan đến phần nội dung

câu hỏi sẽ khoanh vào “Không liên quan”

2.5 Phương pháp thu thập số liệu

- Sau khi BN được thử thị lực và khám bệnh có chẩn đoán xác định

bị ĐTTT

- Số liệu được thu thập bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp thôngqua tập huấn cho điều tra viên (gồm các điều dưỡng tại Khoa Mắt được tậphuấn kỹ càng cùng với sự hợp tác của 03 bác sỹ trong khoa)

- Điều tra viên hỏi độc lập từng BN, ghi lại thông số lựa chọn trong một

số trường hợp, còn lại cho BN tự điền vào phiếu thu thập dưới sự giám sát củađiều tra viên

- Tập hợp tại chỗ, sau đó nhập liệu, làm sạch số liệu ngay trong ngày

2.6 Phương pháp phân tích số liệu

- Quản lí số liệu:

Sau khi thu thập số liệu, phiếu điều tra được kiểm tra đầy đủ thông tin,các câu hỏi được trả lời đầy đủ Sau đó phiếu được đưa lại cho nghiên cứuviên để làm sạch, mã hóa và nhập số liệu bằng phần mềm EpiData Xử lý sốliệu bằng phần mềm SPSS 20.0

- Phân tích số liệu:

+ Nhập số liệu bằng Epidata, phân tích số liệu bằng phần mềm SPSS 22Thống kê mô tả bao gồm trung bình, độ lệch chuẩn, tần số và tỷ lệ phần trăm.Thống kê suy luận bao gồm phân tích sự khác biệt, ước lượng khoảng, phântích tương quan Mô hình hồi quy đa biến xem xét các yếu tố ảnh hưởng đếnchất lượng cuộc sống P<0,05 xem xét có ý nghĩa thống kê

+ Phân tích mô tả những bảng, biểu thể hiện tần số của các biến nghiên cứu.+ Các câu hỏi tự điền sẽ được chỉnh sửa và mã hóa cho các mục đề nhậpmáy tính và tất cả các câu hỏi sẽ được kiểm tra lại bởi điều tra viên chính.Những dữ liệu được nhập vào máy tính, làm sạch và phân tích bằng cách sửdụng Microsoft Office Excel (phiên bản 2010) và IBM SPSS (phiên bản20.0) Số liệu sẽ được phân tích với một loạt các phương pháp thống kê được

trình bày trong phần này rõ ràng Thống kê mô tả sẽ được sử dụng để tínhtoán khoảng tin cậy tần số, độ lệch chuẩn và 95% cho mỗi loại ở các phần của

bộ câu hỏi

Các test thống kê t test, anova, Khi bình phương sẽ được sử dụng đểkiểm tra giữa đặc điểm chung của đối tượng và sự khác biệt theo biến phânloại trong phần trả lời thông tin chung và bộ câu hỏi VF-14

2.7 Các tính và cho điểm bộ câu hỏi VF-14 [18-23]

C: Ô đã khoanh

Không ảnh hưởng

Một ít Bình

thường

Rất ảnh hưởng

Không thể làm được

C= Tổng số của ô đã khoanh trong cột

F= Tổng điểm sau khi nhân theo mức độ của vấn đề ( ×4 ×3, ×2, ×1, ×0)V= Điểm VF-14

Điểm cuối cùng: ( F / C _) x 25 = V ( Điểm VF-14)

2.8 Các sai số có thể gặp và biện pháp không chế sai số

- Các sai số có thể gặp:

+ Sai số do công cụ thu thập thông tin

+ Sai số do điều tra viên và đối tượng nghiên cứu không hiểu rõ câu hỏi.+ Sai số do thiếu, bỏ sót thông tin.

+ Sai số do nhập liệu

- Biện pháp khống chế sai số: Để khống chế sai số trong quá trình nghiêncứu, chúng tôi đã tiến hành biện pháp sau:

+ Phương án trả lời trong phiếu hỏi được mã hóa trước

+ Bộ công cụ được thử nghiệm và hoàn thành trước khi nghiên cứu.+ Điều tra viên được tập huấn kỹ càng về nội dung bộ câu hỏi, kỹ năngphỏng vấn, kỹ năng kiểm tra, quan sát, hướng dẫn BN điền vào phần tự điền,hoặc điền hộ BN trong một số trường hợp người bệnh không biết chữ hoặc runtay Đối tượng tham gia nghiên cứu không ghi hay ký tên vào phiếu điều tra.+ Quá trình lấy số liệu song song cả hai phòng khám mắt tại BV Đại học Y.+ Kiểm tra và làm sạch số liệu ngay khi thu phiếu điều tra

+ Tiến hành kiểm tra ngẫu nhiên số liệu 10% mẫu phiếu điều tra

2.9 Đạo đức nghiên cứu

Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu này là quan trọng do tính nhạy cảmcủa vấn đề Để đảm bảo đạo đức nghiên cứu, chúng tôi sẽ thực hiện công việcsau đây:

- Đối tượng được giải thích rõ về mục đích, ý nghĩa của cuộc khảo sát,quyền lợi được hưởng từ cuộc khảo sát

- Mọi đối tượng nghiên cứu có thể hỏi, trao đổi với điều tra viên liênquan đến mục đích, quyền lợi của đối tượng

- Việc điều tra được tiến hành một cách thoải mái nhất đối với đối tượngnghiên cứu, và đảm bảo không ồn ào

- Đối tượng nghiên cứu tự nguyện không ép buộc và trên tinh thần tôntrọng Đối tượng nghiên cứu có thể bỏ qua câu trả lời khi cảm thấy khôngthích trả lời hoặc không liên quan