Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ-GV Phạm Thu Hằng

• Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của các từ voi, hươu; tu hú, sáo; cá rô, cá thu… Động vật Voi Hươu Tu hú sáo Cá rô Cá thu... Nghĩa của các từ thú chim, cá rộng hơn nghĩ

Trang 1

TiÕt 3

Trang 2

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu hỏi:Thế nào là từ đồng nghĩa từ trái nghĩa cho ví dụ ?

Trả lời:

1.Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống

nhau Ví dụ :

- Máy bay- tàu bay- phi cơ

2 Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa trái ngược nhau xét trên một

cơ sở chung nào đó Ví dụ :

- Sống- chết ; Đen - trắng

? Em có nhận xét gì về mối quan hệ nghĩa giữa các từ trong hai

nhóm trên ?

Các từ bình đẳng nhau về ngữ pháp Từ đồng nghĩa trong nhóm có

thể thay thế được cho nhau, từ trái nghĩa có thể loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu

Trang 3

TIẾT 3 : CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ

A LÍ THUYẾT

I TỪ NGỮ NGHĨA RỘNG, TỪ NGỮ NGHĨA HẸP I.1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu (SGK)

Trang 4

Quan sát sơ đồ sau và trả lời câu hỏi

• a Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ :

Trang 5

• b Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ voi, Hươu ? Nghĩa của từ chim rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các

từ tu hú, sáo ? Nghĩa của từ cá rộng hơn hay rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ cá rô, cá thu? Vì sao ?

• Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của các từ

voi, hươu; tu hú, sáo; cá rô, cá thu…

Động vật

Voi Hươu Tu hú sáo Cá rô Cá thu

Trang 6

c Nghĩa của các từ thú chim, cá rộng hơn nghĩa của những từ nào, đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ nào ?

* Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của các từ voi, hươu; tu hú, sáo; cá rô, cá thu đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ

Trang 7

A LÍ THUYẾT

I TỪ NGỮ NGHĨA RỘNG, TỪ NGỮ NGHĨA HẸP I.1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu (SGK)



a Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ thú,

chim, cá vì động vật bao hàm cả thú, chim, cá

b Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của từ voi, hươu;

nghĩa của từ chim rộng hơn nghĩa của từ tu hú, sáo; nghĩa của từ cá rộng hơn nghĩa của từ cá rô, cá thu

c Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của từ voi,

hươu; tu hú, sáo; cá rô, cá thu nhưng hẹp hơn nghĩa của từ động vật

Trang 8

Cây

cam

Trang 9

? Qua phân tích ngữ liệu cho biết thế nào là từ ngữ có nghĩa rộng và

Trang 10

-Một từ ngữ được coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ

đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

- Một từ ngữ có nghĩa rộng với những từ ngữ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp với từ một từ ngữ khác

Trang 11

Trang 12

Bài tập 1 Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khai quát của nghĩa

Bom ba càng

Bom bi

Trang 13

Bài tập 2: Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của các từ ngữ ở mỗi nhóm đã

cho ?

- Xăng dầu, khí ga, ma dút, củi, than

- Hội hoạ, âm nhạc, văn học, điêu khắc

- Canh, nem, rau xào, thịt luộc, tôm rang, cá rán

- Liếc, ngắm, nhòm, ngó

E Đấm, đá, thụi, bịch, tát

Đáp án:

A Xăng dầu, khí ga, ma dút, củi, than -> Chất đốt

B Hội hoạ, âm nhạc, văn học, điêu khắc - > Nghệ thuật

C Canh, nem, rau xào, thịt luộc, tôm rang, cá rán.-> thức ăn

D Liếc, ngắm, nhòm, ngó -> Nhìn

E Đấm, đá, thụi, bịch, tát -> Đánh

Trang 14

Bài tập 3: Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ đã cho:

a Xe cộ

Xe cộ

Xe hơi Xe máy Xe đạp Xe xích lô

Trang 15

Trang 16

Trang 17

Trang 18

e Mang

Mang

Trang 19

Bài tập 3: Chỉ ra những từ ngữ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ sau đây:

A Thuốc chữa bệnh: át-xpi rin, ăm-pi-xi-lin, lin, thuốc giun, thuốc lào.

pê-ni-xi-B Giáo viên: Thầy giáo, cô giáo, thủ quỹ

C Bút: Bút bi, bút chì, bút điện, bút lông.

D Hoa; Hoa hồng, hoa lay ơn hoa tai, hoa thược

dược.

Trang 20

Bài tập 3: Chỉ ra những từ ngữ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ :

Đáp án:

A Thuốc chữa bệnh: át-xpi rin, ăm-pi-xi-lin, pê-ni-xi-lin, thuốc giun, thuốc lào.

B Giáo viên: Thầy giáo, cô giáo, thủ quỹ

C Bút: Bút bi, bút chì, bút điện, bút lông.

D Hoa: Hoa hồng, hoa lay ơn, hoa tai, hoa thược dược.

Trang 21

Bài tập 5: Đọc đoạn trích sau và tìm 3 động từ cùng thuộc một phạm

vi nghĩa, trong đó một từ có nghĩa rộng và hai từ có nghĩa hẹp

hơn

Xe chạy chầm chậm … Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau , tôi đuổi kịp Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi oà lên khóc rồi cứ thế nức nở Mẹ tôi cũng sụt sùi theo[…]

(Nguyên Hồng- Những ngày thơ ấu)

Đáp án: Khóc > Nức nở, sụt sùi

Trang 22

-Một từ ngữ được coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ

đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

- Một từ ngữ có nghĩa rộng với những từ ngữ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp với từ một từ ngữ khác

Tiêu đề	Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Trường học	Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Ngôn ngữ học
Thể loại	Giáo trình
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	795 KB