Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm khảo sát tỷ lệ và một số yếu tố liên quan đến đau thắt lưng (ĐTL) tại một số đối tượng đến khám tại phòng khám nội – Bệnh viện Đa khoa Bãi Cháy, Quảng Ninh.
Trang 1Tạp chí
nội khoa Việt nam Tài liệu Hội nghị Khoa học Nội khoa Toàn quốc lần IX
222
I đẶT VẤN đỀ
ĐTL là bệnh lý thường gặp, có thể xảy ra ở
mọi lứa tuổi của cả hai giới Tỷ lệ thay đổi theo
từng nước, nhưng nói chung có tới 70 – 85% dân
số bị ít nhất một lần đau thắt lưng trong đời Chi
phí y tế cho ĐTL khá cao Khó mà đánh giá được
hết các thiệt hại mà ĐTL gây ra cho toàn xã hội
Nguyên nhân và hình thái bệnh lý đau thắt lưng rất
phong phú và phức tạp do cấu tạo phức tạp của
CSTL và chức năng mang tính chất là cột trụ cơ
thể của cột sống Có nhiều đề tài nghiên cứu về
ĐTL song chưa có đề tài nào khảo sát đầy đủ về
ĐTL và các yếu tố liên quan Quảng Ninh là một
tỉnh nằm ở phía Đông Bắc của tổ quốc, có nền
công nghiệp tương đối phát triển Thành phố Hạ
Long là trung tâm của tỉnh với ngành công nghiệp
du lịch phát triển cùng với các khu công nghiệp lớn
trong vùng Đặc điểm dân cư tương đối trẻ, công
việc liên quan nhiều đến lao động trực tiếp như
công nhân bốc vác, nhân viên lễ tân phục vụ du
lịch có thể là là một yếu tố gây ra ĐTL, ngoài ra các
yếu tố khác như tư thế lao động, số giờ lao động
liên tục, công việc căng thẳng cũng có thể gây
ĐTL Đề tài được thực hiện với mục tiêu: Khảo sát
tỷ lệ, một số yếu tố gây đau thắt lưng ở một số đối tượng trong độ tuổi lao động khám tại phòng khám nội - Bệnh viện Bãi Cháy, Quảng Ninh.
II đỐI TƯỢNG Và PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 đối tượng nghiên cứu
Tất cả các bệnh nhân trong độ tuổi lao động:
18 – 55 (đối với nữ), 18- 60 (đối với nam) khám tại phòng khám nội - Bệnh viện Bãi Cháy – Quảng Ninh đủ tiêu chuẩn tham gia nghiên cứu Loại khỏi nghiên cứu các bệnh nhân đang cấp cứu chấn thương vùng thắt lưng, bệnh nhân đang mang thai, bệnh nhân đang trong tình trạng nặng nề nguy kịch, bệnh nhân đang mắc các bệnh hiểm nghèo khác
2 Phương pháp nghiên cứu
- Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu tiến cứu, mô tả cắt ngang, so sánh tỷ lệ ĐTL ở các nhóm bệnh nhân ở các ngành nghề khác nhau
Chọn mẫu thuận tiện có chủ đích
Tính cỡ mẫu : sử dụng công thức tính cỡ mẫu
mô tả
TỶ LỆ Và MỘT sỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN đAU THẮT LƯNG Ở
MỘT sỐ đỐI TƯỢNG LAO đỘNG KHÁM TẠI PHÒNG KHÁM NỘI – BỆNH VIỆN BÃI CHÁY, QUẢNG NINH
nguyễn tường Vân*, Đoàn Văn Đệ**
* Bệnh viện Bãi Cháy Quảng Ninh; ** Học viện Quân y
TÓM TẮT
Mục tiêu: Khảo sát tỷ lệ và một số yếu tố liên quan đến đau thắt lưng (ĐTL) tại một số đối tượng
đến khám tại Phòng khám Nội – Bệnh viện Đa khoa Bãi Cháy, Quảng Ninh
đối tượng và phương pháp nghiên cứu:Nghiên cứu mô tả cắt ngang 455 đối tượng trong độ
tuổi lao động đến khám tại Phòng khám Nội – Bệnh viện Đa khoa Bãi Cháy, Quảng Ninh từ tháng 1/2015 đến tháng 5/2015
Kết quả: Tỷ lệ ĐTL là 78,5%, độ tuổi hay gặp nhất là 31 – 40 tuổi Nhóm có tuổi từ 35 tuổi trở
lên có tỷ lệ ĐTL cao hơn dưới 35 tuổi, nhóm có tư thế làm chủ yếu là ngồi và cúi có tỷ lệ ĐTL cao hơn nhóm có tư thế làm chủ yếu là đứng
Kết luận: Tỷ lệ ĐTL khá cao, đặc biệt ở công nhân, người làm việc ngồi, cúi nhiều
Trang 2Tạp chí
Tài liệu Hội nghị Khoa học Nội khoa Toàn quốc lần IX nội khoa Việt nam 223
n = Z
2.p.q
d2 Trong đó: n là cỡ mẫu cần tính, Z trị số Z liên
quan đến mức độ tin cậy Nếu mức độ, tin cậy là
95% thì Z = 1,96, p là tần xuất ước lượng ĐTL
(chọn 0,5), q = 1- p, d là sai số, ước tính 0,05
Thay vào công thức tính :
n = 1,96x1,96x0.5x0,5 = 384
0,05x0,05 Thực tế chúng tôi lấy mẫu nghiên cứu là 455
bệnh nhân
- Chẩn đoán ĐTL: Là đau vùng CSTL giới
hạn trên là bờ dưới xương sườn 12, hai bên là hai
khối cơ lưng to, dưới là bờ trên hai gai chậu sau
ĐTL có thể gây hạn chế vận động, kèm theo các
điểm đau vùng thắt lưng (có thể ở một bên hoặc
cả hai bên)
- Đánh giá ĐTL theo WHO năm 1999[7].
- Xử lý số liệu: bằng phần mềm thống kê
SPSS 18.0 và Excel 2010
III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1 đặc điểm chung về nhóm bệnh nhân nghiên
cứu
Bảng 1 Phân bố theo nhóm tuổi, giới của đối
tượng nghiên cứu
Nhóm tuổi số lượng (n=455) Tỷ lệ (%)
TB±SD 37,9 ±9,3
- Các bệnh nhân nghiên cứu có độ tuổi trung
bình là 37,9 ± 9,3 tuổi, độ tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất
là từ 31 – 40 tuổi (37,4%), nhóm từ 51 – 60 tuổi
có tỷ lệ thấp nhất (11,2%) Nghiên cứu của chúng
tôi cho kết quả tương tự với nghiên cứu của Lê
Thế Biểu về tình trạng ĐTL ở các đối tượng lao
động thuộc một số đơn vị quân đội Hải Dương và Quảng Ninh với nhóm tuổi tập trung cao nhất là 30-39 (43,41%)[2]
- Nam có 176 bệnh nhân, chiếm 38,7%, nữ
có 279 bệnh nhân, chiếm 61,3% tổng số bệnh nhân Như vậy, số bệnh nhân nữ cao gần gấp đôi
số bệnh nhân nam Điều này có thể do phụ nữ thường quan tâm tới sức khỏe nhiều hơn nam giới
và thường xuyên đi kiểm tra sức khỏe hơn Bên cạnh đó, do đặc thù địa phương là khu vực du lịch phát triển nên đối tượng nữ công nhân, nữ nhân viên khách sạn khá đông
Bảng 2 Tỷ lệ ĐTL trong tiền sử và hiện tại
Nhóm NC số lượng (n=455) Tỷ lệ (%)
Bệnh sử có ĐTL 295 64,8 ĐTL hiện tại 173 38 Chỉ ĐTL trong tiền sử 172 37,8 Chỉ ĐTL ở hiện tại 50 11 ĐTL trong tiền sử và hiện
ĐTL cả trong tiền sử và/
hoặc hiện tại
345 75,8 Không ĐTL 110 24,2
Tỷ lệ ĐTL trong tiền sử chiếm 64,8%; ĐTL tại thời điểm đến khám chiếm 38% tổng số bệnh nhân, tỷ lệ ĐTL chung (ĐTL trong tiền sử và/ hoặc hiện tại là 75,8%) ĐTL tái phát (có đau
cả tiền sử và hiện) tại khá cao (27%) Dáng đi đứng thẳng là một nấc thang quan trọng trong tiến hóa của loài người và cũng chính dáng đi đứng thẳng này cột sống thắt lưng phải chịu tải trọng của cả phần trên cơ thể Trong quá trình lao động, tải trọng mà cột sống thắt lưng phải chịu còn tăng nhiều hơn Bên cạnh đó, cột sống thắt lưng có tầm vận động rất lớn, với các động tác cúi, ngửa, nghiêng, xoay nên cũng dễ dàng
bị tổn thương nếu các động tác vận động không đúng Nghiên cứu của Lê Thế Biểu cho tỷ lệ ĐTL chung là 52,4%; nghiên cứu của Lưu Thị Hà về thực trạng ĐTL của công nhân nhà máy luyện thép Thái Nguyên cho tỷ lệ ĐTL chung là 31,2% Nghiên cứu của Miwako năm 2007 cho tỷ lệ ĐTL chung là 74,3%[4][2][1]
Trang 3Tạp chí
nội khoa Việt nam Tài liệu Hội nghị Khoa học Nội khoa Toàn quốc lần IX
224
Trong các bệnh nhân ĐTL, tư thế lao động hay
gặp nhất là ngồi (47,2%), sau đó là đứng (35,4%)
Trong nghiên cứu của chúng tôi, đối tượng ĐTL là
công nhân chiếm hơn ¼ tổng số bệnh nhân ĐTL
nói chung Sau đó đến người làm nghề tự do và
nội trợ Đây là các công việc vất vả, thời gian làm
việc kéo dài, căng thẳng nên tỷ lệ ĐTL cao Tỷ lệ
này còn phản ánh cơ cấu nghề nghiệp nói chung
của địa phương nơi bệnh viện tiếp nhận và điều trị
bệnh nhân Nếu chia làm hai nhóm là nhóm có tư
thế làm chủ yếu là ngồi và cúi và nhóm có tư thế
làm chủ yếu là đứng thì nhóm có tư thế làm chủ
yếu là ngồi và cúi có tỷ lệ ĐTL cao hơn sovới nhóm
có tư thế làm chủ yếu là đứng có ý nghĩa thống
kê với p<0,05 và tỷ suất chênh OR=2 Người ta
thấy rằng, áp lực cột sống thắt lưng ở tư thế nằm
khoảng 10 – 20 kg lực, tư thế đứng là 100 kg lực,
tư thế ngồi là 150 kg lực Như vậy người phải làm ở tư thế ngồi là chủ yếu thường xuyên sẽ có nguy cơ ĐTL cao hơn người làm ở tư thế đứng
và thay đổi Tư thế ngồi không chỉ phụ thuộc vào ghề ngồi mà còn phụ thuộc vào thói quen và công việc người đó phải đảm nhiệm Tư thế ngồi thích hợp được khuyên là trục của cột sống và trục của xương đùi, trục của xương đùi và cẳng chân đều tạo thành góc 120 độ, lưng tựa vào ghế, hai tay đặt lên thành ghế Đó là tư thế tốt nhất để giảm tải trọng lên cột sống gây ra bởi nửa người trên Bên cạnh đó, để hạn chế ĐTL cần thay đổi tư thế làm việc thường xuyên Đây là một vấn đề quan trọng trong sắp xếp, bố trí công việc và nơi làm việc, điều kiện làm việc[6][5]
Bảng 3 Phân bố nhóm ĐTL theo lứa tuổi
Nhóm tuối Bệnh sử có đTL đTL hiện tại đTL chung Không đTL
số lượng Tỷ lệ (%) số lượng Tỷ lệ (%) số lượng Tỷ lệ (%) số lượng Tỷ lệ (%)
- Ở nhóm bệnh nhân có ĐTL, nhóm tuổi gặp nhiều nhất là 31-40 tuổi (38,6%), nhóm ít nhất là 51-60 tuổi (12,2%) Đặc biệt nhóm tuổi 51-60 tuổi có ĐTL ở thời điểm đi khám bệnh chiếm tỷ lệ khá cao (31,8%)
- Nếu chia bệnh nhân thành hai nhóm là nhóm từ 35 tuổi trở lên và nhóm dưới 35 tuổi thì nhóm bệnh nhân từ 35 tuổi trở lên có tỷ lệ ĐTL cao hơn nhóm dưới 35 tuổi có ý nghĩa thống kê với p<0,05; chỉ số
OR = 2,2 Nghiên cứu của chúng tôi cũng phù hợp nghiên cứu của Nguyễn Thị Toán cho kết quả lứa tuổi hay gặp ĐTL nhất là 30-40 tuổi chiếm 35,5%[3] Đây là lứa tuổi lao động chính, thể lực còn tốt, sức chịu đựng của hệ thống cơ, xương tốt và cũng thường phải chịu áp lực công việc cao,lao động thể lực nặng nên tỷ lệ ĐTL cao
Bảng 4 Tư thế lao động
Tư thế Có đTL (n=345) Không đTL (n=110)
số lượng Tỷ lệ (%) số lượng Tỷ lệ (%)
Trang 4Tạp chí
Tài liệu Hội nghị Khoa học Nội khoa Toàn quốc lần IX nội khoa Việt nam 225
IV KẾT LUẬN
- Tỷ lệ BN trong bệnh sử có ĐTL chiếm
64,8%; ĐTL tại thời điểm đến khám chiếm 38%;
ĐTL tái phát (có đau cả tiền sử và hiện tại) khá
cao (27%), ĐTL chung (ĐTL trong tiền sử và/hoặc
hiện tại) chiếm tỷ lệ cao (75,8%), không ĐTL có tỷ
lệ thấp (24,2%)
- Đối tượng hay gặp ĐTL nhất là công nhân,
độ tuổi có ĐTL hay gặp nhất là 31 – 40 tuổi chiếm 33,7%
- Nhóm từ 35 tuổi trở lên có tỷ lệ ĐTL cao hơn nhóm dưới 35 tuổi với OR = 2,2
- Nhóm có tư thế làm chủ yếu là ngồi và cúi
có tỷ lệ ĐTL cao hơn nhóm có tư thế làm chủ yếu
là đứng với OR = 2
TàI LIỆU THAM KHẢO
1 Lưu Thị Hà (2012) “Nghiên cứu thực trạng
đau thắt lưng ở công nhân nhà máy Luyện thép
Thái Nguyên và áp dụng một số giải pháp can
thiệp”, Luận án tiến sĩ y học, Đại học Y thái Nguyên,
2 Lê Thế Biểu (2001) “Nghiên cứu tình hình
đau thắt lưng ở một số đối tượng lao động và
đơnvị quân đội thuộc tỉnh Hải dương – Quảng
Ninh”, Luận án tiến sĩ y học, Đại học y Hà Nội.
3 Nguyễn Thị Toán (2004) “Nghiên cứu
bệnh rung toàn thân tần số thấp để bổ sung vào
danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo
hiểm”,Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa
học cấp bộ.
4 Miwako Nagasu (2007) “Prevalence and
risk factors for low back pain among professional
cooks working in school lunch services”,BMC Public Health 7,171-180.
5 Roger Chou (2009) “Interventional therapies, surgery, and interdisciplinary rehabilitation for low
back pain”,Spine, 34, 1066-1077.
6 Schaller A (2015) “Physical activtity and health related quanlity of life in chronic low back
pain patients: a cross sectional stydy”,BMC Musculoskeletal disorders, 19.
7 WHO expert consultation (2004)
“Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention
strategies”,THE LANCET • Vol 363 •, 157–63.
ABsTRACT
PReVALeNCe AND THe FACTORs ReLATeD TO LOW BACK PAIN IN PeOPLe AT GeNeRAL
CLINIC OF BAI CHAY HOsPITAL, QUANG NINH PROVINCe Aim: To study the prevalence and the factors related to low back pain (LBP) in people at general
clinics of Bai Chay hospital, Quang Ninh province
subjects and methods: A cross-sectional survey was perform for 455 people at working age
examined at general clinic of Bai Chayhospital, Quang Ninh province
Results: The prevalence of LBP was found 78.5%, the most common age group was 31-40
years old The ratio of low back pain of people under 35 years old, of people working in sitting and bending is higher than those of people more than 35 years old or people standing working
Conclusion: The prevalane of LBP is high, especially in workers relating to, sitting, bending
work
