CHƯƠNG TRÌNH TẬP HUẤN CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG MÔN ÂM NHẠC THCS 2010

-Trong ch ơng trình GDPT Chuẩn KT-KN đ ợc thể hiiện rõ các chủ đề của ch ơng trình môn học , theo từng lớp học ,đồng thời cũng đ ợc thể hiện ở phần cuối của ch ơng trình mỗi cấp học - Đi

CHƯƠNG TRÌNH THỬ

NGHIỆM

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 2

I Vì sao có tài liệu h ớng dẫn Chuẩn KT-KN trong ch ơng trình GD phổ thônng

ra đời ?

-Trong ch ơng trình GDPT Chuẩn KT-KN đ ợc thể hiiện rõ các chủ đề của ch ơng

trình môn học , theo từng lớp học ,đồng thời cũng đ ợc thể hiện ở phần cuối của ch

ơng trình mỗi cấp học

- Điểm mới của CTGDPT lần này là đ a chuẩn KT-KN vào thành phần của

CTGDPT đảm bảo việc chỉ đạo dạy học , kiểm tra đánh giá theo chuẩn ,tạo nên sự

thống nhất cho cả n ớc góp phần khắc phục tình trạng qúa tải trong giảng dạy ,hạn

chế dạy thêm học thêm

- Việc làm rõ điểm mới của CTGDPT giúp các nhà quản lý giáo dục , các nhà giáo

hiểu đúng và làm đúng

- Thực trạng các tr ờng phổ thông hiện nay b ớc đầu đã vận dụng chuẩn KT-KN

trong giảng dạy , học tập , đánh giá song vẫn ch a đáp ứng đ ợc yêu cầu của đổi mới

GD phổ thông - cần đ ợc tiếp tục quan tâm và chú trọng hơn nữa Vì thế tài liệu H

ớng dẫn chuẩn KT-KN trong ch ơng trình GD phổ thông đ ợc ra đời

Dạy học, kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

ch ơng trình GD phổ thông

 II - Giới thiệu về chuẩn kiến thức kỷ năng

 * Khái niệm về chuẩn

 * Chuẩn kiến thức - kỷ năng của ch ơng trình môn học là các yêu cầu cơ bản , tối thiểu về kiến thức , kỷ năng của môn học mà HS cần phải đạt và có thể

đạt sau mỗi đơn vị kiến thức (Mỗi bài , mỗi nội dung, mỗi mục )

 * Tác dụng của tài liệu Chuẩn KT_KN

 Chuẩn KT-KN góp phần giảm tải nội dung ở SGK, căn cứ vào đó để soạn

giảng ,truyền dạy , căn cứ vào đó để kiểm tra đánh giá

 * Những đặc điểm của chuẩn KT_KN

 - Đ ợc chi tiết t ờng minh bằng các yêu cầu cụ thể ,rõ ràng về kiến thức ,kỷ năng

 _ Có tính tối thiểu ,nhằm đảm bảo mọi HS cần phải và có thể đạt đ ợc những yêu cầu cụ thể này

 - Là thành phần của ch ơng trình GD phổ thông (Việc chỉ đạo dạy học , kiểm tra , đánh giá theo chuẩn KT-KN sẽ tạo nên sự thống nhất , làm hạn chế dạy học quá tải ,đ a thêm nhiều nội dung nặng nề ,quá cao, góp phần làm giảm tiêu cực của dạy thêm ,học thêm , tạo điều kiện cơ bản ,quan trọng để có thể tổ chức giảng dạy ,học tập ,kiểm tra ,đánh giá và thi theo chuẩn KT-KN )

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 4

 III-Tổ chức dạy học tích cực và kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức kỷ năng

 1- mục tiêu xây dựng ch ơng trình

 + Xuất phát từ đặc tr ng của nghệ thuật vì Âm nhạc là bộ môn học mang tính nghệ thuật

 + kế thừa và phát huy ch ơng trình âm nhạc đã có ,chú trọng đến tính dân tộc và hiện đại

 + Coi trọng tính thực hành ,giảm nhẹ lý thuyết

 +Gắn với yêu cầu đổi mới ph ơng pháp dạy học kết hợp với thiết bị dạy học

 2- Ph ơng pháp :

 + Dạy âm nhạc phổ thông khác với dạy âm nhạc chuyên nghiệp

 +Chú trọng thực hành

 + Chú ý trang bị đầy đủ và sử dụng đồ dùng dạy học

 + Phát huy tính sáng tạo , chủ động của HS

 + Đổi mới ph ơng pháp dạy học một cách có hiệu quả

 + Cần kết hợp các hoạt động ca hát , biểu diễn , các buổi học tập ngoại khóa

 3- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS

 + Kiểm tra đánh giá dựa trên các mặt thực hành

 + Kiểm tra không nên cứng nhắc mà cần linh hoạt , tùy vào điều kiện của từng HS từng lớp , từng nhóm , từng tr ờng và với những vùng miền khác nhau mà có những yêu cầu , những hình thức kiểm tra phù hợp

và phong phú

 + Hình thức đánh giá

 Theo PPCT Đánh giá bằng cách cho điểm hoặc bằng nhận xét ( Do Sở quyết định

 Xếp loại HS : cũng nh các môn học khác : G K TB Y Kém

 ** Giáo viên cần biết vận dụng linh hoạt ch ơng trình theo các vùng miền khác nhau cho phù hợp, Cụ thể :

 - Những nơi có đủ GV và ph ơng tiện dạy học ( Vùng thuận lợi ) thì phải dạy đủ nội dung trong ch ơng trình SGK

 - Những nơi ch a có GV Chuyên , ch a có ph ơng tiện , ch a có nhạc cụ

( Vùng khó khăn ) chỉ thực hiện nội dung dạy hát là chủ yếu và có thể dạy thêm nội dung Âm nhạc th ờng thức

 - Nghe nhạc , tùy điều kiện từng địa ph ơng , khẳ năng của GV có thể vận dụng linh hoạt

 - Chú ý đến nội dung giáo dục địa ph ơng ( Công văn số 5977/BGD &Đt-

GD TrH ngày 07/7/2008)

 - Phân bố thời gian dạy học cho hợp lý

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 6

- Có các kĩ năng để hát đúng, hát hoà giọng, hát diễn cảm các bài hát trong ch ơng

trình, biết các hình thức gõ đệm khi hát

- Bồi d ỡng HS có tình cảm trong sáng, lành mạnh, tính yêu ca hát và NT âm nhạc

 * Mức độ cần đạt đ ợc về kiến thức đ ợc xác định theo 6 mức độ

 + Nhận biết : Là nhớ lại các dữ liệu ,thông tin đã có tr ớc đây

 + Thông hiểu : Là khả năng nắm đ ợc , hiểu đ ợc ý nghĩa của khái niệm , hiện t ợng , chứng minh đ ợc

 + Vận dụng : Là khả năng sử dụng các kiến thức đã học vào một hoàn cảnh cụ thể mới

 + Phân tích : Là khả năng phân chia thông tin ra thành các phần thông tin nhỏ

 + Đánh giá : Là khả năng xác định giá trị của thông tin , bình xét nhận định , xá định đ ợc giá trị của một nội dungkiến thức , một t t ởng , một ph ơng pháp

 + Sáng tạo : Là khả năng tổng hợp , sắp xếp thiết kế lại thông tin ; khai thác , bổ sung thông tin từ các nguồn t liệu khác

 Tuy nhiên trong CTGDPT ,chủ yếu đề cập đến 3 mức độ đầu

 VD :

 Một bài TĐN có 3 dấu # đó là những nốt nào ? ( Nhận biết )

 Thế nào là giọng song song ? Cho ví dụ ( Thông hiểu )

 Hãy viết cảm nhận của em về bài hát : Bóng dáng một ngôi tr ờng ( Vận dụng mức độ thấp )

 Có bạn chép bài TĐN số 3 - Hãy hót chú chim nhỏ hay hót , bị sai một số nốt Em hãy phát hiện và sửa lại cho đúng ( Vận dụng mức độ cao )

 * Mức độ về kỷ năng : 3 mức độ

 + Thực hiện đ ợc

 + Thực hiện thành thạo

 + Thực hiện sáng tạo

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 8

II Tổ chức dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

môn âm nhạc

1 Dạy hát ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

1.1 Mục tiêu của học hát:

- Kiến thức: Nhằm phát triển năng lực nhận thức của học sinh, mỗi bài hát giúp các

em biết thêm về một vấn đề, về tác giả hoặc đặc điểm riêng của bài hát Các hình t ợng

ÂN giúp nâng cao khả năng nhận thức và hiểu biết của các em Học hát còn phát triển

năng lực ngôn ngữ, giúp vốn từ của các em phong phú hơn

- Kĩ năng (trọng tâm): Nhằm phát triển năng lực ÂN của HS, giúp các em hát đúng

giai điệu, lời ca, biết cách hát tự nhiên, biết lấy hơi, hát rõ lời và thể hiện đ ợc sắc thái,

tình cảm của bài hát; giúp HS biết trình bày bài hát theo hình thức đơn ca, song ca…, ,

biết hát kết hợp các động tác: gõ đệm, vận động theo nhạc, nhảy múa…,

- Thái độ: giáo dục những tình cảm tốt đẹp, giúp các em thêm yêu thích âm nhạc

L u ý: Những mục tiêu trên chỉ đạt đ ợc khi HS trải qua quá trình học tập lâu dài và

đúng h ớng Vì vạy khi dạy một bài hát cụ thể GV phải lựa chọn mục tiêu ngắn gọn, rõ

 B ớc 1 ( Giới thiệu bài ) do GV thực hiện Đan xen ,lôgíc

 B ớc 2 ( Tìm hiểu bài ) Nên để HS hoạt động

 B ớc 3 : Giáo vên hát mẫu

 +Khi tìm hiểu bài hát GV nên giải thích ý nhĩa một số từ khó , ý nghĩa một số câu hát , giúp HS hiểu nội dung khi nghe hát mẫu

 + Có thể h ớng dẫn HS đọc lời ca theo tiết tấu

 + GV Có thể giới thiệu chỗ khó hoặc điểm riêng của bài hát để HS dễ cảm nhận khi nghe hát mẫu

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 10

**Kỹ thuật dạy hát

* Giới thiệu bài hát

Với những bài dân ca hoặc những bài hát n ớc ngoài, giáo viên nên dùng bản đồ, tranh ảnh

để giới thiệu thêm về vị trí địa lí, thiên nhiên và đời sống con ng ời ở nơi đó

* Tìm hiểu về bái hát:

- Giúp HS hiểu nội dung bài hát, nắm đ ợc cấu trúc (chia đoạn, chia câu) và các kí

hiệu âm nhạc trong bài

* Nghe hát mẫu:

- Giúp HS làm quen với giai điệu và có cảm nhận ban đầu về bài hát

- Mục tiêu: HS biết tên bài hát, tên tác giả, xuất xứ hoặc nội dung bài hát => Gợi

không khí tích cực và hứng thú học hát của học sinh

- Các cách thực hiện:

+ Thuyết trình;

+ Vấn đáp: Đặt câu hỏi để giới thiệu bài;

+ Minh hoạ: dùng tranh ảnh minh hoạ cho bài hát để HS nhận xét nội dung

* Những lỗi cần tránh khi dạy hát

- Dạy sai kiến thức: không đúng nhạc và lời của bài hát

- Giáo viên không thuộc bài hát

- Dạy hát theo lối truyền khẩu: chỉ dùng giọng hát, không dùng nhạc cụ

- Xác định giọng không phù hợp: quá cao hoặc quá thấp

- Phân chia độ dài các câu hát không phù hợp với khả năng của học sinh

- Xác định không đúng trọng tâm, trình bày lan man về tác giả và tác phẩm làm b ớc giới thiệu bài r ờm rà, mất thời gian

- Không sửa sai, không yêu cầu học sinh thể hiện sắc thái, tình cảm của bài hát

- Ch a hoàn thành mục tiêu tiết học đã chuyển sang các hoạt động khác

- Giọng bắt nhịp và giọng đàn không bằng nhau

- Giáo viên không làm chủ đ ợc thời gian, dạy thừa hoặc thiếu nhiều thời gian

- Tổ chức ôn tập bài hát sơ sài, không hiệu quả

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 12

**.Một số l u ý khi dạy hát:

* Bài dân ca: Giáo viên dùng bản đồ để giới thiệu vị trí địa lí; dùng tranh ảnh để giới

thiệu về sinh hoạt văn hoá, sinh hoạt cộng đồng…, Cần giới thiệu về xuất xứ và nét đặc tr

ng của bài

* Bài hát khó: GV phải nắm vững đặc điểm riêng của bài hát, đàn và hát chính xác,

thuần thục; tăng thời gian cho b ớc tập hát từng câu; xem phần biểu diễn trên băng

hình; chia bài theo những câu hát ngắn, dạy chậm và chính xác từng câu; kết hợp cho

nghe giai điệu trên đàn; tập kĩ từng câu; HS so sánh những câu giống nhau…,

* Sửa chỗ hát sai: dùng nhạc cụ, giọng hát và chỉ định HS khá, giỏi làm mẫu; sửa

từng lỗi, hát câu ngắn, tốc độ chậm, tập nhiều lần, không làm học sinh xấu hổ

* Bài hát có 2 lời ca: giúp hs nắm vững giai điệu rồi tự hát lời ca 2 theo lời 1.

* Bài hát đã quen: nghe băng điac mẫu, dạy đủ các b ớc, tăng c ờng sửa sai, tổ chức

trò chơi…,

* Phân thời gian các b ớc dạy hát: B1->B4: 10-12phút; dạy hát từng câu từ 7 -8 đến

15 – 20phút tuỳ vào bài dài, ngắn, khó, dễ

* Hạn chế dạy hát theo lối truyền khẩu

* Tích cực sử dụng nhạc cụ nh ng không lạm dụng thái quá.

* Khắc phục cuốn nhịp cho HS: gõ nhịp, hát thầm trên nền nhạc đệm, chia nhóm…,

- Gam thứ, giọng thứ, giọng La thứ, giọng thứ hoà thanh.

- Giọng song song, giọng cùng tên

- Thứ tự dấu thăng, dấu giáng ở hoá biểu từ 1 đến 4 dấu hoá

- Giới thiệu sơ l ợc về quãng, dịch giọng

2 Dạy Nhạc lí ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

24

34

44

68

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 14

* Mục tiêu dạy Nhạc lí:

- Phân môn Nhạc lí cung cấp cho HS một số nội dung lí thuyết đơn giản và cần thiết nhằm hỗ trợ việc học hát, Tập đọc nhạc và nâng cao hiểu biết về âm nhạc

- Mục tiêu của bài học Nhạc lí giúp HS biết kháI niệm, đặc điểm, nhận biết kiến thức vào bài tập cụ thể Thời l ợng khoảng từ 15-20 phút

*.Quy trình dạy Nhạc lí:

- Giới thiệu kiến thức nhạc lí (tên, khái niệm, vai trò, đặc điểm, tính chất).

- Minh hoạ kiến thức trên bản nhạc

Với phân môn mang tính lí thuyết nh Nhạc lí, ÂNTT, quy trình dạy học chỉ mang tính tham khảo, không nhất thiết phải đúng trình tự Những hoạt động cần thiết là:

- Củng cố

- Minh hoạ kiến thức bằng âm thanh

* Kỹ thuật dạy Nhạc lí:

- Giới thiệu kiến thức : giúp HS ghi nhớ tên, đặc điểm, tính chất, tác dụng của kiến thức Nhạc lí GV thuyết trình, giới thiệu hoặc liên hệ những điều học sinh đã biết để giới thiệu kiến thức mới

- Minh hoạ kiến thức trên bản nhạc: GV yêu cầu HS tìm các bài hát hoặc bản nhạc

có sử dụng kiến thức vừa học, để các em thấy kiến thức đó gần gũi với thực tế

- Củng cố: HS thực hiện 1-2 bài tập nhạc lí đơn giản hoặc yêu cầu các em nhắc lại

kiến thức vừa học (tuỳ vào thời gian dạy học và năng lực của học sinh).

- Minh hoạ kiến thức bằng âm thanh: là hoạt động quan trọng, giúp HS không chỉ học lí thuyết suông mà còn đ ợc nghe âm thanh để hiểu rõ hơn về khái niệm, vai trò,

tác dụng của kiến thức nhạc lí Giáo viên có thể đàn, hát, dùng băng đĩa để HS nghe, nhận xét sự khác nhau giữa bản nhạc có sử dụng và không sử dụng kiến thức nhạc lí

đó

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 16

** Một số l u ý khi dạy Nhạc lí:

- Nhạc lí là nội dung t ơng đối khó dạy, vì HS không đ ợc học th ờng xuyên, thời gian

dạy ít, một số kiến thức còn xa lạ, khó tiếp thu với nhiều em Vì vậy giáo viên cần:

+ Dạy chính xác, đầy đủ về kiến thức, ngắn gọn và dễ hiểu

+ Đ ợc thực hành bằng những bài hát, bài TĐN cụ thể

+ Tạo điều kiện cho HS đ ợc quan sát, lắng nghe, trả lời, nhận xét, so sánh

- Những điều cần tránh khi dạy Nhạc lí:

- Dạy sai về kiến thức, GV phân tích, giải thích không đúng về bản chất của kiến

3 Dạy TĐN ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

Tập đọc nhạc là việc đọc cao độ, tr ờng độ các nốt nhằm tìm ra và thể hiện đúng giai

điệu của bản nhạc Là hoạt động quan trọng nhất để phát triển năng lực âm nhạc của

học sinh, nó đồi hỏi các em phảI có tai nghe, nắm vững tên nốt nhạc, có năng giảI mã

và khám phá về giai điệu, có cảm nhận về âm thanh và biết thể hiện đúng về cao độ, tr

*.Mục tiêu dạy Tập đọc nhạc;

- HS hiểu bản chất của TĐN là quá trình khám phá ra giai điệu bản nhạc

- HS nắm vững tên nốt nhạc, có kĩ năng giải mã về cao độ và tr ờng độ của nốt nhạc để

đọc đúng giai điệu, biết đọc nhạc kết hợp gõ đệm, đánh nhịp

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 18

- Các b ớc trên không phải là bất di bất dịch, có thể thay đổi b ớc luyện tập cao độ, tiết tấu

- Có thể thực hiện tuần tự từng b ớc hoặc có thể kết hợp 2-3 b ớc lại với nhau

- Những lỗi cần tránh :

+ Không đ ợc dạy sai kiến thức, GV phảI đọc đúng cao độ, tr ờng độ

+ Không dạy bằng cách truyền khẩu (GV đọc mẫu => biến TĐN thành hát tên nốt nhạc)

+ Đàn giai điệu quá nhiều hoặc GV đọc mẫu bài TĐN tr ớc khi học sinh tập đọc => làm giảm tính tích cực của HS, các em không có động lực để giải mã và khám phá giai điệu.+ Xác định không đúng trọng tâm, luyện tập cao độ hoặc tiết tấu quá lâu (giới thiệu bài, tìm hiểu bài, luyện tập cao độ, tiết tâuc chỉ thực hiện trong khoảng 10 phút)

+ Dạy HS tập hát tr ớc khi HD TĐN => HS chú ý đến lời ca hơn nốt nhạc, không còn

động lực khám phá giai điệu của bản nhạc

+ Căn cứ vào lời ca để chia câu nhạc, căn cứ vào lời để gõ đệm

+ Để HS ghi tên nốt nhạc vào bài TĐN

+ Yêu cầu HS học thuộc bài TĐN

** Một số l u ý khi dạy Tập đọc nhạc:

+ Bắt nhịp 1 giọng, đàn 1 giọng

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 20

4 Dạy Âm nhạc th ờng thức ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng:

* Các dạng bài thuộc phân môn Âm nhạc th ờng thức:

- Giới thiệu nhạc cụ

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Các hình thức biểu diễn

- Một số vấn đề của đời sống âm nhạc

*.Cách dạy giới thiệu nhạc cụ:

- Giới thiệu tên, hình dáng, đặc điểm của từng nhạc cụ

- Nghe âm sắc

- Củng cố

4 Dạy Âm nhạc th ờng thức ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng:

* Cách dạy giới thiệu tác giả, tác phẩm:

giúp HS nắm đ ợc một số thông tin về tác giả: thân thế, sự nghiệp âm nhạc, tác phẩm nổi bật, phong cách hoặc bút pháp sáng tác, ghi nhận sự đóng góp của các nhạc sĩ Có thể sử dụng một trong các cách sau:

+ Yêu cầu HS đọc SGK để trả lời một số câu hỏi về tác giả

+ Cho HS nghiên cứu SGK và trình bày theo nhóm những thông tin về tác giả

+ GV giới thiệu về chân dung nhạc sĩ, cung cấp cho các em biết những điều cần thiết,

bổ sung những thông tin ngoài SGK rồi đ a ra bảng dữ liệu để HS khẳng định hiểu biết

của mình về nhạc sĩ đó

- Giới thiệu tác phẩm :(thời gian ngắn hơn so với gt tác giả) Có thể thực hiện theo 4 b ớc:

+ GV s u tầm và kể một vài mẩu chuyện về cuộc đời của nhạc sĩ (ít đ ợc áp dụng vì không đủ thời gian).

B1: Giới thiệu bản nhạc

Sau khi HS nắm đ ợc một số thông tin về tác giả, GV cần cho các em nghe một số tác

phẩm tiêu biểu.

B3: Trao đổi về bản nhạc

June 8, 2024 vanninhc2bachlieu & danhtuyetc2dongt 22

4 Dạy Âm nhạc th ờng thức ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng:

* Cách dạy về các hình thức biểu diễn

-B1: Giới thiệu kiến thức

- B2: Minh hoạ kiến thức trên bản nhạc

- B3: Minh hoạ kiến thức bằng âm thanh

- B4: Củng cố

Quy trình và cách dạy t ơng tự với dạng bài Các hình thức biểu diễn.

* Cách dạy các dạng bài về một số vấn đề của đời sống âm nhạc

Dạng bài này cung cấp cho HS những kiến thức âm nhạc phổ biến và cần thiết, giáo dục các

em có ý thức tìm hiểu và trân trọng nền âm nhạc Vì vậy, giáo viên cần giúp HS hiểu về những điểm nổi bật của nội dung này HS phải đ ợc nghe rồi phân tích, so sánh, cảm nhận qua một số tác phẩm cụ thể

 III- Dạy học nh thế nào là bám sát chuẩn KT-KN

 1 - Yêu cầu chung :

 - Căn cứ chuẩn KT-Kn để xác định mục tiêu bài học Chú trọng dạy học nhằm đạt

đ ợc các yêu cầu cơ bản và tối thiểu về kiến thức , kỷ năng , đảm bảo không quá tải , không quá lệ thuộc vào SGK ; Mức độ khai thác sâu kiến thức , kỷ năng trong SGK phải phù hợp với khả năng của HS

 - Sáng tạo về PPDH , phát huy tính chủ động , tích cực ,tự giác của HS

 - Dạy học thể hiện đ ợc mối quan hệ tích cực giữa GV và HS ,giữa HS Với HS thông qua các hoạt động học tập

 - Dạy học chú trọng đến rèn luyện kỷ năng , năng lực vận động , vận dụng kiến thức , tăng c ờng thực hành và gắn nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống

 - Dạy học chú trọng đến việc sử dụng đồ dùng dạy học

 - Dạy học chú trọng đến động viên , khuyến khích kịp thời , sự tiến bộ của HS Đa dạng các hình thức kiểm tra đánh giá