TÀI LIỆU THUYẾT TRÌNH HỘI THẢO THAN NHẬT BẢN – VIỆT NAM ～ỨNG DỤNG CỦA THAN, GIỚI THIỆU CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA JOGMEC (NỘI DUNG HỢP TÁC VỚI VIỆT NAM)

Khái quát về JOGMEC Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt giành tài nguyên trên trường quốc tế, thông qua việc thực hiện song song: hỗ trợ cho phát triển tài nguyên bởi các doanh nghiệp Nh

TÀI LIỆU THUYẾT TRÌNH HỘI THẢO THAN

NHẬT BẢN – VIỆT NAM

～ỨNG DỤNG CỦA THAN, GIỚI THIỆU CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA

JOGMEC (NỘI DUNG HỢP TÁC VỚI VIỆT NAM)～

Ngày 3 tháng 10 năm 2019 Phó TGĐ JOGMEC Hajime Ikeda

Tập đoàn Dầu khí tài nguyên khoáng sản kim loại Nhật Bản

1 Dòng lưu chuyển than vào Nhật Bản (2018)

Nguồn: Thống kê ngoại thương của Bộ tài chính

Úc 116,068

Indonesia 28,868

Nga

8,703

Mỹ 11,533 TQ

1,813

Colombia 1,823

Nam Phi 135

Modam

bic 624

Việt Nam 732

Nhật Bản 189,320

2 Sản lượng nhập khẩu than Anthracite theo từng nước

3

Nguồn: Thống kê ngoại thương của Bộ tài chính

・Sản lượng than Anthracite nhập khẩu của Nhật Bản hàng năm khoảng trên dưới 6 triệu tấn.

・Trong đó khoảng trên dưới 10% nhập khẩu từ Việt Nam.

Viêt Nam Nga Úc Trung Quốc Khác

Chú ý: Trong phân loại than theo quy cách ASTM than có thành phần chất bốc từ 8% trở xuống được phân loại là

“Anthracite”, từ 8~14% là “Bán Anthracite” Tuy nhiên trong thống kê ngoại thương của Bộ Tài chính NhậtBản thì than có thành phần chất bốc từ 14% trở xuống được thống kê đều là “Anthracite”

3-1 Phân loại, đặc trưng và ứng dụng chính của than

Lignite

Á Bitum Sub-Bituminous

Bitum Bituminous

Than không khói Anthracite

Nguồn: “Sổ tay về khai thác và sử dụng than” của JCOAL, ASTM,…

Than nguyên liệu (Coke dùng

luyện thép)

Than nhiệt năng(nhiên liệu để

sản xuất xi măng)

Sử dụng làmnhiên liệu phátđiện tại khu vựcliền kề mỏ than

Luyện thép

(nguồn nhiệt thiêu kết bột quặng sắt),…

4

3-2 Than Anthracite là than có chất bốc thấp

5

【Phân loại than theo quy cách ASTM(※)】

・Thành phần chất bốc từ 8% trở xuống được phân loại là “Anthracite”.(8~14% là “Bán Anthracite”).

(※)ASTM:American Society for Testing and Materials (Hiệp hội vật liệu thí nghiệm Hoa Kỳ)

【Đặc trưng của than Anthracite: Chất bốc thấp – độ Carbon hóa cao】

・Điểm bắt lửa khoảng 490℃ nên khó bắt lửa, tính cháy kém, nhưng khi bắt lửa thì giữ nhiệt độ ổn định cháy trong thời gian dài

・Nhiệt trị cao.

・Than hóa cao nên cháy không sinh khói bụi.

【Dùng luyện thép (nguồn nhiệt để thiêu kết bột quặng sắt)】

・Nếu đưa trực tiếp quặng sắt dạng bột vào lò cao thì gây tắc màng, không duy trì thông khí được nên cần phải trộn bột quặng sắt với đá vôi, dùng than này làm nguồn nhiệt để thiêu kết thành cỡ hạt nhất định.

3-3 Thực tiễn ứng dụng phát huy đặc trưng của than Anthracite

Nguồn: Homepage của Liên minh Thép Nhật Bản

【Tham khảo】 Thực tiễn ứng dụng của than Anthracite

(Nguồn nhiệt để thiêu kết bột quặng sắt trong quy trình luyện thép)

【Quy trình luyện thép】

Bột quặng sắt đã thiêukết

6

TB thiêu kết Quặng

sắt Than

4-2 Phẩm vị than Anthracite nhập khẩu chính của Nhật Bản

(Nguồn)JOGMEC: “Điều tra về đặc trưng và ứng dụng,… của than Anthracite” (niên khóa 2016)

Chú ý: Trong phân loại than theo quy cách ASTM than có thành phần chất bốc từ 8% trở xuống được phân loại là

“Anthracite”, từ 8~14% là “Bán Anthracite” Tuy nhiên trong thống kê ngoại thương của Bộ Tài chính Nhật Bảnthì than có thành phần chất bốc từ 14% trở xuống được thống kê đều là “Anthracite”

4-1 Phẩm vị than Anthracite được yêu cầu

【Chất bốc】 yêu cầu có chất bốc thấp Giữ nhiệt độ ổn định cháy trong thời gian dài.

【Nhiệt trị】 yêu cầu có nhiệt trị cao.

【Độ tro】 hàm lượng tro càng ít càng tốt.

【Các thành phần như S,…】 Do môi trường, càng thấp càng tốt Ảnh hưởng đến chi phí

xử lý khói thải.

4-3 Sản lượng nhập khẩu và giá CIF từ các nước về Nhật Bản

501 (131)

456 (116)

765 (136)

732 (158)

1,690 (93)

1,818 (86)

2,116 (155)

1,839 (152)

(185)

1,094 (146)

981 (128)

933 (112)

656 (160)

733 (204)

【Tham khảo】

Giá than nhiệt

năng trung bình

【Đơn vị】 hàng trên: sản lượng NK (1,000 tấn); hàng dưới (): giá CIF (USD/tấn)

Nguồn: Thống kê ngoại thương Bộ TC

Do biện pháp cấm xuất khẩu than cám (12/2)

nên dừng xuất khẩu than Anthracite (25/5

cấp phép)

Tại Việt Nam sản lượng nhập khẩu vượt sản lượng than xuất khẩu.

5 Sự chênh lệch trong giá than nhập khẩu theo

9

Nguồn: Thống kê ngoại thương Bộ Tài chính, Argus Media Group

・Trong 10 năm gần đây, Than Anthracite được nhập khẩu với giá cao hơn nhiều so với

than nhiệt năng

・ Chênh lệch giá của than Anthracite và than nhiệt năng được nhập khẩu vào Nhật Bản

khoảng từ 20 ~ 60 USD/tấn

0 50 100 150 200 250 300

Nhiệt năng

Thị trường quốc tế

Trụ sở chính ở Tokyo (nội đô) Viện nghiên cứu (về kim loại) (Akita)

Pháp nhân hành chính độc lập – Tập đoàn dầu khí tài nguyên khoáng sản kim loại Nhật Bản

J apan O il, G as and Me tals National C orporation

1 Khái quát về JOGMEC

Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt giành tài nguyên trên trường quốc tế, thông qua việc thực

hiện song song: hỗ trợ cho phát triển tài nguyên bởi các doanh nghiệp Nhật Bản và tích trữ tài

nguyên như một thành trì cuối cùng cho an ninh, góp phần đảm bảo cung cấp ổn định cho Nhật

Bản mà phần lớn tài nguyên phụ thuộc vào nước ngoài.

Trung tâm kỹ thuật (về dầu khí) (Chiba)

10

Giới thiệu các hoạt động của JOGMEC

・Trung tâm giám sát di động địa chất

JOGMEC Chi nhánh ở nước ngoài

VP Johannesburg

1 Khái quát về JOGMEC

Nghiệp vụ về địa nhiệt (dành cho nội địa NB)

• Đầu tư, bảo lãnh trái phiếu

• Điều tra thăm dò cấu tạo địa chất

• Viện trợ kỹ thuật,…

• Thu thập, phân tích, cung cấp thông tin về thăm dò – phát triển mỏ

• v.v.

Nghiệp vụ về kim loại

• Đầu tư, bảo lãnh trái phiếu

• Điều tra thăm dò cấu tạo địa chất

• Đầu tư, bảo lãnh trái phiếu

• Điều tra thăm dò cấu tạo địa chất

• Đầu tư, bảo lãnh trái phiếu

• Điều tra thăm dò cấu tạo địa chất

• Cấp vốn cho doanh nghiệp dự trữ tư nhân

• Quản lí khoáng sản kim loại hiếm dự trữ

quốc gia

• v.v.

3 Chu trình phát triển TN than và liên quan đến nghiệp vụ hỗ trợ của JOGMEC

GĐ thăm dò mỏ GĐ phát triển GĐ sản xuất

【T.hợp phát hiện địa chất được

kỳ vọng có tài nguyên than】

●Tăng mật độ thăm dò vật lí, khoan thăm dò,… để xác địnhvỉa than Đồng thời xác định rõ

bề rộng, dày vỉa, chất lượng than (Nhiệt trị, độ tro,…) để đánh giátính khả thi khai thác mỏ

【T.hợp khai thác hầm lò】

●Đào đường lò, chuẩn bị cơ sở

hạ tầng thiết bị tuyển than, HT điện – nước, vận chuyển

than,…

Giai đoạn điều tra

Nghiệp vụ hỗ trợ của JOGMEC Thăm dò địa chất

①Hợp tác thăm dò cùng

chính phủ nước ngoài.

②Liên doanh thăm dò cùng

doanh nghiệp nước ngoài.

Đầu tư thăm dò mỏ

Đầu tư tối đa 50% lượng vốn cần thiết cho thăm dò mỏ than ở nước ngoài.

Bảo lãnh trái phiếu

Trường hợp vốn cần thiết cho phát triển

mỏ than ở nước ngoài mà phải vay tài chính từ tổ chức tài chính tư nhân thì có thể bảo lãnh tối đa 80% khoản vay đó.

Điều tra – Đào tạo

①Đào tạo về kỹ thuật khai thác, an toàn, cho

kỹ sư của nước sản xuất than.

②Thu thập thông tin

13

KS lộ vỉa Khoan thăm dò Khai thác than Xuất than

【Mục đích】

• Việt Nam là nguồn cung cấp than quan trọng đối với Nhật Bản nên việc thăm dò – phát triển – sản xuất tài nguyên than một cách liên tục ở Việt Nam là điều cần thiết không thể thiếu để duy trì cung cấp than ổn định cho Nhật Bản.

• Chúng tôi cùng hợp tác với VINACOMIN, thông qua việc khoan thăm dò,… để nắm bắt được cấu tạo địa chất và tình hình phân bố vỉa than, nhằm nắm bắt được tài nguyên than mới có chất lượng tốt, góp phần sản xuất than bền vững.

VINACOMIN

4 Nghiệp vụ hỗ trợ phát triển than của JOGMEC

(1-1) Dự án thăm dò cấu tạo địa chất (HT cùng thăm dò)

【Khu vực thăm dò】

【NEDO】（ Ｎ ｅｗ Ｅ ｎｅｒｇｙ ａｎｄ Ｉｎｄｕｓｔｒｉａｌ Ｔｅｃｈｎｏｌｏｇｙ

Ｄ ｅｖｅｌｏｐｍｅｎｔ Ｏ ｒｇａｎｉｚａｔｉｏｎ）

FY1998-2002: Đồng bằng sông Hồng FY2004-2008: Tầng sâu bể than Quảng Ninh

(Khe Chàm, Khe Tam, Hà Lầm, Mạo Khê)

FY2009-2010: Phả Lại – Đông Triều

FY 2011-2012: Đồng Rì

【JOGMEC】

FY2012-2013: Đồng Rì FY2014-2017: Bắc Suối Lại

(FY2017: Cuốc Bê, Ngã Hai)

FY2018~ : Bể than Quảng Ninh

(FY2018: Nam Mẫu, Bảo Đài II) (FY2019: Bắc Vàng Danh)

Nam Mẫu

Bắc Suối LạiCuốc Bê

Uông Bí

Hà Nội

Bắc VàngDanh

NEDO JOGMEC(-2017FY) 2018FY 2019FY

4 Nghiệp vụ hỗ trợ phát triển than của JOGMEC

(1-2) Dự án thăm dò cấu tạo địa chất (cùng thăm dò)

15

【Tóm tắt kết quả】

16

4 Nghiệp vụ hỗ trợ phát triển than của JOGMEC

(1-3) Dự án thăm dò cấu tạo địa chất (cùng thăm dò)

Tên dự án Năm thực

hiện

Kết quả chính

Đồng bằng sông Hồng FY1998-2002 Cần phát triển dưới sâu bằng khai thác hầm lò nên đã đề xuất cần

thiết phải thăm dò địa chất thủy văn

Tầng sâu bể than Quảng Ninh

(khu vực Khe Chàm,…)

FY2004-2008 Nắm bắt triển vọng của khu vực Khe Chàm, nắm bắt trữ lượng tài

nguyên bằng thăm dò chi tiết

Phả Lại – Đông Triều FY2009-2010 Kết quả đánh giá hữu hạn khả năng tồn tại vỉa than sao cho phù

hợp với điều kiện phát triển mỏ

Đồng Rì FY2011-2013 Tăng tổng trữ lượng tài nguyên Nắm bắt triển vọng ở tầng sâu, từ

đó đưa ra những thách thức như đánh giá ảnh hưởng của áp lực địatầng

Bắc Suối Lại

(khu vực Cuốc Bê,…)

FY2014-2017 Ngoài việc đã thêm trữ lượng tài nguyên mới, còn đề xuất phương

án khai thác lộ thiên

Tại khu vực Cuốc Bê, đã nắm bắt được cấu tạo dưới lòng đấtthông qua thăm dò vật lí

Bể than Quảng Ninh

(khu vực Nam Mẫu,…)

FY2018～ Nắm bắt phân bố vỉa than ở tầng sâu khu vực Nam Mẫu, góp phần

tăng trữ lượng tài nguyên

Các mỏ than của Việt Nam , các hiện trường khai thác hầm lò đang ngày

càng xuống sâu – tiến xa nên đang gặp thách thức trong việc việc đảm bảo sản xuất và an toàn cũng như việc nâng cao năng suất.

Chính vì vậy chúng tôi đã thực hiện chuyển giao công nghệ về kỹ thuật an toàn, kỹ thuật khai thác hầm lò, quản lí an toàn,… cho các đối tượng là người quản lí mỏ, kỹ thuật viên, giám sát an toàn mỏ,… của Việt Nam.

Đào tạo tiếp nhận tại Nhật Bản: Tiếp nhận tu nghiệp sinh từ Việt Nam để đào tạo tại Nhật Bản.

Đào tạo phái cử chuyên gia: Phái cử chuyên gia Nhật Bản sang Việt Nam thực hiện đào tạo.

【Khái quát dự án】

Việt Nam

VINACOMIN

Tập đoàn CN Than Khoáng sản Việt Nam

Mỏ Hà Lầm Cty than

Hạ Long

Khác Các mỏ thuộc TKV

METI

Bộ KT-CN-TM Cục TN-N.lượng

【Cơ chế thực hiện DA (FY2019)】

Ủy thác một phần Ngân sách hỗ trợ

Thực hiện đào tạo

MOU

4 Nghiệp vụ hỗ trợ phát triển than của JOGMEC

(2-1) Dự án chuyển giao công nghệ An toàn – Khai thác than

cho các nước sản xuất than

17

Kết quả tiếp nhận tu nghiệp sinh

Niên khóa 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Tổng

Việt Nam 93 103 127 127 135 115 116 108 102 92 143 83 82 84 84 74 70 1.738

・Từ niên khóa 2002 đến 2018 đã tiếp nhận và đào tạo cho 1.738

tu nghiệp sinh từ Việt Nam.

・Các tu nghiệp sinh sau khi về nước được đánh giá là đã ứng dụng được triết lý an toàn của Nhật Bản và cải thiện tình hình sản xuất – an toàn tại các mỏ than.

・Các tu nghiệp sinh đã vận dụng những kỹ thuật – ý thức học được tại Nhật Bản và trở thành nguồn nhân lực hạt nhân ở các công ty than.

Số lượng chuyên gia phái cử và người được đào tạo

(Số lượng chuyên gia và TNS là tổng lượt người)

Hướng dẫn trong lò Đào tạo lý thuyết Đào tạo cứu hộ

・ Trong 17 năm từ niên khóa 2002 đến 2018 tổng số đạt 95.576 lượt TNS được đào tạo.

【 Kết quả dự án 】(②Đào tạo phái cử chuyên gia)

（ ※） Ｎ ｅｗ Ｅ ｎｅｒｇｙ ａｎｄ Ｉｎｄｕｓｔｒｉａｌ Ｔｅｃｈｎｏｌｏｇｙ

Ｄ ｅｖｅｌｏｐｍｅｎｔ Ｏ ｒｇａｎｉｚａｔｉｏｎ

19

Địa điểm và nội dung đào tạo (FY2018)

① Đào tạo an toàn (lý thuyết, chỉ đạo KT)

② KT quản lý thông gió (lý thuyết, hội thảo, chỉ đạo KT)

③ KT khoan neo

④ Kỹ thuật cơ điện( lý thuyết, thực hành)

⑤ KT khoan thăm dò (lý thuyết, chỉ đạo KT)

⑥ KT cứu hộ (lý thuyết, chỉ đạo KT)

⑦ KT khai thác (đánh giá, tư vấn, chỉ đạo KT)

⑧ KT quan trắc tập trung

➈ KT duy trì đường lò

Mỏ khác,…

Hà Lầm

① Kỹ thuật khấu lò chợ dài

② Kỹ thuật duy trì đường lò (gồm cả kỹ thuật neo)

③ Kỹ thuật cơ điện

④ Kỹ thuật khoan thăm dò

⑤ Kỹ thuật thông gió mỏ

Hạ Long

① Kỹ thuật duy trì đường lò(gồm cả kỹ thuật neo)

② Kỹ thuật cơ điện

③ Kỹ thuật thông gió

Trong bối cảnh các hiện trường khai thác hầm lò ngày càng xuống sâu – tiến xa, công tác khai

thác trở nên khó khăn nên chúng tôi đã thực hiện chỉ đạo tại hiện trường về các kỹ thuật như

dưới đây, làm sao để có thể khai thác ổn định an toàn.

20

【 Kết quả dự án 】(②Đào tạo phái cử chuyên gia)

・Nhật Bản đã thực hiện đào tạo tiếp nhận và đào tạo phái cử chuyên gia từ năm 2002.

・ Số người tử vong của lao động mỏ than VN và tỷ lệ tử vong trên 1 triệu tấn than có xu hướng

giảm

・ Năm 2007, các chuyên gia được phái cử sang mỏ than Mạo Khê đã nhìn nhận trước sự cố lớn

do bục nước nên đã thành công công trình khoan tháo nước và được các cơ quan như đảng nhà nước Việt Nam biểu dương.

4 Nghiệp vụ hỗ trợ phát triển than của JOGMEC

(2-2) Dự án chuyển giao công nghệ An toàn – Khai thác than

cho các nước sản xuất than

0.46 0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5

Số người tử vong (người) Tỷ lệ tử vong (người/tr.tấn) 21

Cácchuy ên gai Nhật Bản nhận hoachúc mừng tại Lễ tuyên dương

・Chuyển giao công nghệ kỹ thuật phủ xanh dùng phương pháp thi công phun các loại đất ngậm hạt giống cho các chuyên gia môi trường Việt Nam.。

・Thực hiện thử nghiệm phủ xanh tại mỏ Núi Béo trong 2 năm từ FY2013 đến 2014.

4 Nghiệp vụ hỗ trợ phát triển than của JOGMEC

(3) Dự án điều tra giảm thiểu tác động đến môi trường

Việt Nam (phủ xanh bãi thải)

Mỏ Núi Béo

Vịnh Hạ Long

Tỉnh Quảng Ninh

Toàn cảnh khu vực thử nghiệm

(trước thi công thử nghiệm)

Toàn cảnh khu vực thử nghiệm

(sau thử nghiệm)

Hạt giống nẩy mầm, bám trụ và

đã được phủ xanh.

22

Trân trọng cảm ơn sự chú ý của

quý vị!

23