PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA TRONG GIÁO DỤC VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CHO HỌC SINH Ở ĐÀ NẴNG HIỆN NAY Bài đăng Tạp chí Khoa học và phát triển Đà Nẵng, ISSN 1859-0438.. Bài viết
Trang 1PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA TRONG GIÁO DỤC VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CHO HỌC SINH Ở ĐÀ NẴNG HIỆN NAY (Bài đăng Tạp chí Khoa học và phát triển Đà Nẵng, ISSN 1859-0438 Số 201/2018,
tr.43-48.)
ThS Lê Đức Thọ
Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng
TÓM TẮT
Di sản văn hóa nói chung và di tích lịch sử - văn hóa nói riêng là tài sản vô cùng quý giá của đất nước và địa phương, bởi di tích lịch sử - văn hóa chính là những bằng chứng xác thực, cụ thể về đạo đức, về cội nguồn văn hóa của mỗi dân tộc Ở đó chứa đựng hầu như tất cả những gì thuộc về truyền thống tốt đẹp, kỷ năng,
kỹ xảo, về trí tuệ của con người Thành phố Đà Nẵng hiện có 18 di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, gần 50 di tích lịch sử cấp thành phố, mỗi di tích đều ghi dấu những sự kiện lịch sử riêng, nhưng đều bao quát và phản ánh những nội dung cơ bản
về truyền thống văn hóa của dân tộc nói chung và của địa phương nói riêng Bài viết này, tác giả muốn giới thiệu giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn thành phố
Đà Nẵng, mối quan hệ giữa bảo tồn di tích và phát triển xã hôi, từ đó, đưa ra một số định hướng phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa tại thành phố trong thời gian tới.
1 Nêu vấn đề
Trong công tác giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh hiện nay thì những buổi tham quan, tìm đến các địa điểm bảo tàng, di tích lịch sử - văn hóa có vai trò hết sức quan trọng Thành phố Đà Nẵng hiện có một hệ thống các di tích lịch sử - văn hóa phong phú, có giá trị to lớn về nhiều mặt, gợi nhắc mỗi chúng ta sống ở hiện tại không được quên quá khứ hào hùng của dân tộc và của thành phố Vì vậy, việc giữ gìn, bảo vệ và phát huy các di tích lịch sử - văn hóa để vận dụng vào giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh ở Đà Nẵng hiện nay là việc làm hết sức cần thiết, có ý
Trang 2nghĩa bởi nó chứa đựng trong đó gốc rể văn hóa, giá trị tinh thần tốt đẹp, nuôi dưỡng tinh yêu quê hương, mảnh đất cha ông gây dựng cho thế hệ hôm nay và mai sau Bài viết chỉ ra mối quan hệ giữa di tích lịch sử - văn hóa với công tác giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, đánh giá thực trạng giữ gìn, bảo tồn và phát huy các di tích lịch sử - văn hóa ở Đà Nẵng hiện nay, từ
đó định hướng một số giải pháp nhằm phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa vào giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh trên địa bàn thành phố
2 Khái quát về hệ thống di tích lịch sử - văn hóa ở thành phố Đà Nẵng
Thành phố Đà Nẵng là một thành phố trẻ, năng động nhưng giàu truyền thống văn hóa Cùng với sự phát triển của thành phố theo hướng văn minh, hiện đại nhưng
Đà Nẵng luôn kế thừa, phát huy các giá trị văn hóa, đặc biệt là các giá trị di tích, lịch
sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh Sau 20 năm thành phố trực thuộc Trung ương, thành phố đã có 18 di tích được xếp hạng cấp Quốc gia, 49 di tích được xếp hạng cấp thành phố Đó là những minh chứng chứng minh cho quá khứ hào hùng của mảnh đất
Đà Nẵng nói riêng và của dân tộc Việt Nam nói chung
Hệ thống di tích lịch sử - văn hóa của thành phố rất đa dạng, phong phú, nằm trải khắp các quận, huyện trong thành phố Mỗi di tích lịch sử - văn hóa đều ghi dấu các sự kiện khác nhau, đều chứa đựng những giá lịch sử, văn hóa sâu sắc mà ngày nay chúng ta cần nghiên cứu, bảo vệ và phát huy các giá trị ấy nhằm giáo dục văn hóa truyền thống cho các thế hệ đi sau Có thể giới thiệu một số di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu sau đây:
Nghĩa Trũng Phước Ninh là nơi qui tụ thi hài các chiến sĩ và đồng bào Quảng Nam - Đà Nẵng và các tỉnh Bình Trị Thiên, Quảng Ngãi, Bình Định chiến đấu ở mặt trận Đà Nẵng đã hi sinh trong buổi đầu chống Pháp (1858-1860) Ngày 16.11.1988 được xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia và gắn bia di tích ngày 25.8.1998
Bia di tích chùa Long Thủ hay chùa An Long tọa lạc ở phường Bình Hiên, quận Hải Châu là hiện vật gốc độc bản, có hình thức độc đáo so với tất cả các loại hình văn bia cùng thời ở vùng Quảng Nam-Đà Nẵng, là một tư liệu cực kỳ quan trọng góp
Trang 3phần vào việc nghiên cứu nhiều vấn đề lịch sử và văn hóa Đà Nẵng, trước hết và trực tiếp nhất là vấn đề Phật giáo Vào năm 1992, Bộ Văn hóa - Thông tin đã xếp hạng văn bia là di tích cấp quốc gia Mới đây, tháng 11-2014, UBND thành phố Đà Nẵng
đã có công văn trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị công nhận bảo vật quốc gia cho "Bia chùa Long Thủ" cùng với 3 hiện vật khác của Đà Nẵng là Quả tim lửa, Bia Nghĩa trủng Phước Ninh và Bia Phổ Đà Sơn linh trung Phật
Nhà thờ Tiền hiền làng Nại Hiên tọa lạc tại phường Bình Hiên, quận Hải Châu,
Đà Nẵng Năm 2009, Nhà thờ Tiền hiền làng Nại Hiên được công nhận xếp hạng là
Di tích lịch sử - văn hoá cấp thành phố theo Quyết định 6101/QĐ-UBND ngày 12/8/2009 của UBND thành phố Nhà thờ Tiền hiền làng Nại Hiên và Chùa An Long đều có chung nguồn gốc là do các vị Tiền hiền của 12 Chư phái tộc từ Thanh Hóa vào khai khẩn và xây dựng nên từ năm 1657 trong cùng một khuôn viên khu đất Sau khi hoàn thành việc xây dựng Chùa, các vị Tiền hiền đã tạc dựng một tấm bia đá trong khuôn viên của Chùa để ghi nhận công lao đóng góp của nhân dân trong làng Nghĩa Trủng Hòa Vang được lập đầu tiên vào tháng 5 năm Tự Đức thứ 19 (1866) ở xứ Trủng Bò, Làng Nghi An, xã Hòa Phát, huyện Hòa Vang Nghĩa Trũng Hòa Vang được công nhận di tích lịch sử văn hóa quốc gia đã khẳng định quan điểm của Đảng, Nhà nước ta luôn trân trọng và tôn vinh các giá trị văn hóa tinh thần của các anh hùng - Nghĩa sỹ đã có công với nước, với dân, công nhận giá trị về một công trình kiến trúc mang đậm tính cổ kính và hiện đại, của nền văn hóa Việt Nam và Văn hóa ChămPa Dấu ấn lịch sử của di tích đã để lại thật là sâu sắc cho bao thời đại, mà ngày nay chúng ta phải có trách nhiệm bảo vệ, tôn tạo và phát huy
Đình Mỹ Khê - Phước Mỹ toạ lạc tại phường Phước Mỹ, quận Sơn Trà Nằm về phía hữu ngạn sông Hàn, sát biển, làng Mỹ Khê là một trong những làng được hình thành khá sớm, theo tài liệu văn bia, sắc phong, gia phả Có thể xác định làng Mỹ Khê ra đời vào những năm nửa cuối thế kỷ XVI UBND thành phố đã công nhận đình làng Mỹ Khê là di tích lịch sử văn hoá ngày 11/3/2005
Ra Bắc hay vào Nam, trên đường Điện Biên Phủ, cửa ngõ ra - vào nội đô Đà Nẵng, nhân dân ta và du khách sẽ được chiêm ngưỡng tượng đài người phụ nữ Việt
Trang 4Nam vẫn được nhân dân gọi một cách tôn kính và yêu thương là "Tượng đài Mẹ dũng
sĩ Thanh Khê" hay thân thiết hơn "Tượng đài Mẹ Nhu" Dáng đứng người Mẹ Việt Nam anh hùng nhắc ta nhớ lại trận đánh vô cùng anh dũng của những người con Đà Nẵng bất khuất trong sự che chở của Mẹ giữa lòng thành phố cách đây đã 45 năm Đấy là một buổi sáng cuối năm 1968, ngày 26/12/1968 Và ngày nay, mẹ Nhu và hình ảnh của bảy dũng sĩ Thanh Khê vẫn ngời sáng, hiển hiện sừng sững giữa cửa ngõ ra, vào thành phố Đà Nẵng thân yêu
Di tích thành Điện Hải tọa lạc tại phường Thạch Thang, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng Thành Điện Hải là một dấu ấn ghi nhớ truyền thống đấu tranh chống Pháp của nhân dân Đà Nẵng và nhân dân cả nước, quyết tâm giữ vững nền độc lập dân tộc, bảo vệ lãnh thổ Thành Điện Hải là đồn lũy quan trọng góp phần đánh bại cuộc tấn công của thực dân Pháp vào Đà Nẵng những năm 1858 - 1860 Ngày 16/11/1988 thành đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử quốc gia và được gắn bia di tích ngày 25/8/1998
Các di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn thành phố ngày càng chú trọng đến công tác phục vụ tham quan, học tập, nghiên cứu của học sinh, sinh viên Một số di tích có giá trị lịch sử - văn hóa như Thành Điện Hải, Nghĩa trủng Phước Ninh, Khu di tích K.20, Nghĩa trủng Hòa Vang, danh thắng Ngũ Hành Sơn… hằng năm đều có học sinh thuộc các trường tiểu học, trung học ở Đà Nẵng đến tham quan, học tập nhằm tìm hiểu về tinh thần đấu tranh cách mạng, tinh thần yêu nước của cha ông ngày xưa Công tác thuyết minh tại các di tích ngày càng đi vào nền nếp,
có phần chuyên sâu, phục vụ khách chu đáo, đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp đối với
du khách gần xa
3 Các hình thức giáo dục văn hóa truyền thống thông qua các di tích lịch
sử - văn hóa cho học sinh ở Đà Nẵng hiện nay
Giáo dục truyền thống văn hóa cho thế hệ trẻ có vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức học sinh, giúp các em có ý thức và trách nhiệm hơn đối với quê hương, đất nước, sở giao dục và đào tạo thành phố luôn khuyến khích các nhà trường
đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy lịch sử địa phương
Trang 5Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn không ít hệ thống bảo tàng, điểm di tích chưa thực
sự phát huy hết vai trò giáo dục truyền thống, chưa đáp ứng được yêu cầu hưởng thụ
và tìm hiểu lịch sử văn hóa của công chúng Nguyên nhân là do nguồn kinh phí và thời gian thực hiện công tác trùng tu, tôn tạo di tích hạn hẹp Tình trạng đa số các di tích - bảo tàng mở cửa triển lãm phục vụ nhân các ngày lễ lớn, dịp kỷ niệm theo các đợt rồi sau đó lại rơi vào cảnh vắng vẻ thường ngày không phải là hiếm
Nhằm nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh thông qua giá trị di tích lịch sử - văn hóa, tùy vào điều kiện từng trường mà có thể lựa chọn hình thức giáo dục phù hợp Có thể đển một vài hình thức như sau:
Thứ nhất, giáo dục thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp, cho học sinh đi
dã ngoại, tham quan, tìm hiểu, nghiên cứu về các di tích lịch sử - văn hóa Trong thời
gian qua, các quận, huyện đã thực hiện nhiều giải pháp, đặc biệt chú trọng phối hợp ngành giáo dục tổ chức cho học sinh tham quan các di tích lịch sử, công trình văn hóa
và danh lam thắng cảnh địa phương, dựa trên chủ trương xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc cho học sinh.Trong quá trình tham quan, cần tạo điều kiện cho học sinh nghe thuyết minh về những sự kiện liên quan đến di tích lịch sử - văn hóa đó Và sau buổi tham quan, các trường thường cho học sinh viết bài thu hoạch nêu cảm nhận về
di tích
Thứ hai, lồng ghép, tích hợp các giá trị văn hóa truyền thống vào chương trình giảng dạy trên lớp, nói chuyện chuyên đề, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu lịch sử địa phương; lồng ghép các nội dung lịch sử địa phương vào các môn Lịch sử, Địa lý,
Giáo dục công dân … , giúp học sinh hiểu thêm về truyền thống lịch sử của quê hương, đất nước Nhà trường cần đầu tư xây dựng phòng truyền thống và tổ chức cho các em xem phim tư liệu về lịch sử địa phương và đất nước, qua đó, giúp các em có thêm hiểu biết về lịch sử đấu tranh của địa phương và đất nước
Bên cạnh đó, Phòng Văn hóa -Thông tin một số quận, huyện đã phối hợp với ngành giáo dục tổ chức các hoạt động tại các đình làng, di tích như: Ngày hội văn hóa dân gian, Trang sách hồng, Đêm thơ Nguyên tiêu với sự tham gia của nhiều học sinh
Trang 6các trường Hoạt động tham quan di tích gắn với chăm sóc và bảo vệ các di tích đã góp phần khơi dậy tình yêu với quê hương, hiểu biết lịch sử địa phương và nâng cao
ý thức bảo vệ di tích trong nhân dân, nhất là thế hệ trẻ Trong dạy học, giáo viên có thể linh hoạt dạy học trên lớp, tại thực địa và tổ chức các hoạt động ngoại khóa Thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế tại các di tích lịch sử, Bảo tàng tỉnh đã nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống, lòng tự hào dân tộc, ý chí học tập của các
em học sinh, góp phần bồi dưỡng những công dân ưu tú của thành phố trong tương lai Mơi đây, Phòng Văn hóa - Thông tin (VHTT) quận Thanh Khê tổ chức hướng dẫn các đoàn học sinh Trường THPT Thanh Khê, Trường THPT Thái Phiên , đi thăm di tích Nhà tưởng niệm Mẹ Nhu để các em tận mắt nhìn thấy căn hầm nơi các Dũng sĩ Thanh Khê ẩn nấp chiến đấu với quân thù cũng như được nghe về những chiến công oanh liệt của Mẹ Nhu và bảy dũng sĩ Thanh Khê ngày ấy, học sinh rất hào hứng tìm hiểu lịch sử địa phương và sau buổi tham quan, các trường thường cho học sinh viết bài thu hoạch nêu cảm nhận về di tích này
Trong thời gian tới, Thành phố sẽ tiếp tục định hướng để các nhà trường bậc tiểu học, THCS tổ chức các hoạt động sáng tạo trải nghiệm gắn liền với việc dạy lịch sử địa phương như kể chuyện về địa danh hay nhân vật lịch sử của địa phương thông qua hình ảnh, tiểu phẩm trong học tập, tổ chức các hoạt động học tập tại thực địa Qua mỗi bài học, mỗi dịp tham quan, chăm sóc di tích sẽ giúp học sinh hiểu hơn về những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong quá trình dựng nước và giữ nước, tạo động lực để các em quyết tâm học tập, rèn luyện trở thành những công dân có ích góp phần xây dựng quê hương, đất nước
Thứ ba, giáo dục văn hóa truyền thống thông qua các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc và bảo vệ các di tích lịch sử - văn hóa.
Việc tổ chức các hoạt động này có tác dụng giáo dục cho học sinh lòng biết ơn
và đạo lý sống, nhắc nhở các em biết thể hiện tình cảm, trách nhiệm của mình đối với những người có công với quê hương, đất nước Trong những năm gần đây, việc gìn giữ, chăm sóc các di tích lịch sử trên địa bàn huyện đã và đang được đẩy mạnh Đi
Trang 7đầu trong hoạt động này phải kể đến các trường học đóng trên địa bàn có di tích với nhiều hoạt động tích cực
Hàng tuần trong tháng, nhà trường tổ chức cho các em học sinh tham gia hoạt động lao động vệ sinh khu di tích, có kết hợp tuyên dương, khen thưởng những cá nhân, tập thể lớp lao động tích cực Ngoài ra còn tổ chức giờ ngoại khóa cho học sinh tham quan di tích Thông qua hoạt động này, học sinh viết thu hoạch nhận xét về những mặt tích cực, phản ánh những hạn chế còn tồn tại ở khu di tích, tạo điều kiện cho việc chăm sóc di tích được tốt hơn
Thứ tư, lồng ghép các hoạt động giáo dục tại các di tích lịch sử - văn hóa Để di
tích lịch sử - văn hóa ngày càng phát huy giá trị, ngành chức năng cũng linh động lồng ghép hoạt động văn hóa tại di tích lịch sử như: tổ chức ngày hội văn hóa dân gian, tổ chức ngày thơ Cụ thể, quận Sơn Trà tổ chức Ngày hội “Trang sách hồng” tại Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu (phường An Hải Tây), quận Hải Châu tổ chức Đêm thơ Nguyên tiêu tại đình làng Hải Châu (phường Hải Châu 1) với sự tham gia của nhiều học sinh các trường địa phương Qua tham gia những hoạt động và không gian văn hóa “mới mẻ” với giới trẻ này, các em học sinh vừa cảm thấy thích thú, vừa mong muốn được khám phá nhiều hơn nữa
4 Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa ở thành phố
Đà Nẵng thời gian tới
4.1 Thực trạng công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa ở
Đà Nẵng
Một trong những thành tựu nổi bật nhất của Đà Nẵng thời gian qua là sự gắn kết giữa phát triển kinh tế với xây dựng và phát triển văn hóa và con người Đà Nẵng Kinh tế thành phố tăng trưởng liên tục và ổn định; không gian đô thị được mở rộng từng ngày; cơ sở hạ tầng phát triển mạnh mẽ; các chiều kích xã hội - nhân văn trong đời sống cũng biến chuyển theo hướng tốt đẹp, toàn diện và sâu sắc hơn
Nhận thức được tầm quan trọng của văn hóa trong sự nghiệp phát triển thành phố Đà Nẵng theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa, Đà Nẵng xác định tư
Trang 8tưởng chủ đạo trong chiến lược xây dựng và phát triển văn hóa thành phố giai đoạn hiện nay là theo định hướng “xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”; kế thừa và phát huy văn hóa truyền thống, kết hợp với tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa của nhân loại; gắn liền với quá trình đô thị hóa và chỉnh trang đô thị Với định hướng đó, trong những năm qua, Đảng bộ và chính quyền thành phố đã xây dựng, ban hành và tổ chức triển khai thực hiện nhiều chương trình, đề án, kế hoạch liên quan đến chiến lược phát triển và quản lý văn hóa trên địa bàn thành phố
và đã đạt được một số thành tựu cơ bản
Công tác bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được chú trọng đúng mức Nhận thức về giá trị văn hóa và truyền thống văn hóa ngày càng được nâng cao Nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể đã được quan tâm nghiên cứu để bảo tồn và phát huy giá trị Đà Nẵng hiện có 14 di tích được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Trong số đó, có nhiều di tích đã được trùng tu, tôn tạo khang trang như: di tích thành Điện Hải; nhà thờ tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu; tượng đài Mẹ Nhu và 7 dũng sĩ Thanh Khê; đình Hải Châu; các ngôi đình Nại Nam, đình Túy Loan cùng nhiều di tích cấp thành phố khác
Đặc biệt khu di tích thắng cảnh cấp quốc gia Ngũ Hành Sơn đã được UBND thành phố Đà Nẵng và quận Ngũ Hành Sơn quan tâm đầu tư nên ngày càng thay đổi
và khởi sắc Nhiều công trình được đầu tư, tôn tạo, góp phần tạo thêm những sản phẩm du lịch và điểm tham quan mới trong khu di tích danh thắng Ngũ Hành Sơn UBND thành phố Đà Nẵng đã phê duyệt Đồ án quy hoạch chi tiết Công viên Văn hóa
- Lịch sử Ngũ Hành Sơn với nhiều hạng mục xây dựng nhằm phục vụ cho các nhu cầu tham quan, thưởng ngoạn cảnh quan văn hóa, phục vu nhụ cầu tâm linh, tín ngưỡng của công chúng và tôn vinh nghề điêu khắc đá truyền thống của người dân địa phương Đây chính là điều kiện cần thiết để khu di tích danh thắng Ngũ Hành Sơn trở thành một trung tâm du lịch văn hóa lịch sử hấp dẫn của Đà Nẵng và của cả nước Kinh phí cho hoạt động tu bổ, tôn tạo và bảo vệ, tu sửa cấp thiết di tích được phân cấp cụ thể Theo đó, đối với di tích cấp quốc gia: Sử dụng 100% vốn ngân sách Trung ương (theo Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa) Đối với di tích cấp
Trang 9thành phố, sẽ sử dụng 80% vốn ngân sách thành phố, 20% vốn ngân sách quận, huyện và xã hội hóa, trong đó, vốn xã hội hóa không được thấp hơn 5% tổng mức đầu
tư Đối với di tích được Chủ tịch UBND thành phố phê duyệt, công bố danh mục kiểm kê, sẽ sử dụng 100% vốn ngân sách quận, huyện và xã hội hóa để cắm mốc giới, bảo vệ ranh giới và tu sửa cấp thiết di tích
Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa ở Đà Nẵng tuy đã đạt những kết quả khả quan nhưng vẫn còn những bất cập Quá trình đô thị hóa, xây dựng và mở rộng các khu dân cư, chỉnh trang đô thị, đã làm mất đi nhiều di tích có giá trị, và xâm lấn vành đai bảo vệ di tích, môi trường cảnh quan di tích đã và đang bị biến dạng Nguồn kinh phí thuộc ngân sách nhà nước hằng năm chống xuống cấp di tích có hạn, nên nhiều di tích chưa được đầu tư tôn tạo, chưa phát huy hết tác dụng di tích trong việc tham quan du lịch Công tác quản lý di vật, cổ vật tuy được tăng cường, nhưng cũng chưa có cơ chế quản lý thích hợp
Ở các di tích chưa được xếp hạng, nhân dân địa phương tự ý sửa chữa mà không xin ý kiến và có sự tham gia của các cơ quan chuyên môn, dân đến di tích bị “biến dạng”,không giữ được yếu tố kiến trúc gốc … quá trình bảo tồn, trùng tu một số di tích ở các tỉnh, thành dẫn đến “phá hỏng” di tích khiến dư luận phản ứng Vì thế, tu
bổ, phục hồi di tích đòi hỏi sự quản lý, giám sát chặt chẽ của các ngành chức năng Còn nhớ năm 2014, một số đình làng trên địa bàn thành phố được trùng tu, ròng rã trong thời gian tu bổ, sửa chữa hơn một năm đó, các vị cao niên trong làng, ban quản
lý đình làng phải bám sát công trình vì “không yên tâm” Thực tế cho thấy, trong quá trình thi công, nhiều công trình bị làm mới và sai lệch yếu tố gốc
Thêm vào đó, cán bộ làm công tác nghiên cứu di tích chưa phát huy hết khả năng chuyên môn nghiệp vụ, còn hạn chế về trình độ, nhất là ở các địa phương cán
bộ làm công tác bảo tồn, bảo tàng còn thiếu Hiện tại, cán bộ làm công tác văn hóa ở các địa phương phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực từ phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa đến thông tin cổ động tuyên truyền, gia đình, kể cả công tác bảo tồn di tích Do vậy mà việc gìn giữ, bảo vệ di tích còn gặp nhiều khó khăn
Trang 10Hiện nay, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa (DSVH)
đã ban hành và có hiệu lực; đây là cơ sở pháp lý vô cùng quan trọng cho công tác bảo tồn và phát huy DSVH trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước Thế nhưng, việc triển khai, tuyên truyền nhằm đưa Luật DSVH vào trong đời sống nhân dân ở một số địa phương vẫn chưa được chú trọng; vì thế, các địa phương, tổ dân phố, thôn xóm vẫn chưa hiểu và chưa có ý thức giữ gìn và phát huy tốt công tác bảo vệ DSVH Đồng thời, cũng nên đưa Luật DSVH vào trong trường học phổ thông để học sinh sớm nhận thức được giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học… của DSVH dân tộc, sớm có ý thức và không quên về cội nguồn dân tộc
4.2 Một số định hướng phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa ở Đà Nẵng thời gian tới
Thứ nhất, xã hội hóa các hoạt động văn hóa Những năm qua, thành phố đã làm
tốt công tác xã hội hóa di tích lịch sử - văn hóa, góp phần phát huy giá trị của nó Từ nguồn kinh phí đầu tư thông qua chương trình mục tiêu quốc gia cùng với kinh phí tôn tạo di tích hàng năm, các di tích lịch sử - văn hóa được tôn tạo đúng quy định, đảm bảo chất lượng và giữ được nguyên vẹn kiến trúc di tích gốc
Nhằm phát huy tiềm năng, nguồn lực của mọi lực lượng, mọi thành phần kinh tế
xã hội cùng tham gia sáng tạo và phát triển sự nghiệp văn hóa, Nhà nước chủ trương
xã hội hóa hoạt động văn hóa với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”
Xã hội hóa là chuyển một phần công việc của nhà nước cho nhân dân, tổ chức tập thể làm, nhưng nhà nước không giảm nhẹ trách nhiệm
Đã triển khai thực hiện chủ trương này ở lĩnh vực công tác trùng tu, tôn tạo, bảo
vệ và gìn giữ di tích Ở mỗi di tích, nhân dân đều cử ra các Ban hoặc Tổ quản lý di tích, có chức năng chăm lo gìn giữ di tích, nhờ đó mà hằng năm nhân dân bỏ ra hàng trăm triệu đồng để trùng tu tôn tạo di tích Nhân dân thôn Túy Loan, xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang, đóng góp 4 triệu đồng để tu sửa đình làng, xây trụ biểu, bình phong Nhân dân các phường Nại Hiên Đông, An Hải Bắc (quận Sơn Trà) đã đóng góp hơn 15 triệu đồng để tu sửa đình làng và tổ chức lễ hội Nhân dân làng Đà Sơn