Sáng kiến kinh nghiệm: Vân dụng các phương pháp dạy học tích cực trong tiết học vật lí chương sóng cơ và sóng âm

Vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào quá trình giảng dạy môn vật lí tại trường THPT Kim Bôi. Cụ thể áp dụng vào các tiết học vật lí chương sóng cơ và sóng âm từ đó nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÒA BÌNH

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG KIM BÔI

Nguyễn Thị Mai

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG TIẾT HỌC VẬT LÍ CHƯƠNG SÓNG CƠ VÀ SÓNG ÂM”

KIM BÔI 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi Trong đề tài không có sự sao chép một cách bất hợp pháp từ các đề tài, luận văn hoặc công trình nghiên cứu khoa học của người khác Mọi trích dẫn trực tiếp hoặc gián tiếp từ các nguồn tư liệu đều được ghi nhận trong các chú thích tham khảo và phần tài liệu tham khảo

LỜI CẢM ƠN

Trước hết cho tôi gửi lời cảm ơn chân thành tới ban giám hiệu trường trung học phổ thông Kim Bôi, sở giáo dục đào tạo Hòa Bình đã tạo cơ hội cho tôi tham gia nghiên cứu đề tài

Tôi xin cảm ơn tất cả đồng nghiệp trường trung học phổ thông Kim Bôi, bạn

bè, người thân đã động viên và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện

Tôi xin trân trọng cảm ơn hội đồng khoa học đã quan tâm đến đề tài Chúng tôi xin tiếp thu tất cả các ý kiến nhận xét, góp ý của các đồng chí, bạn bè để đề tài này được hoàn thiện hơn và chúng tôi cũng có thêm kiến thức, kinh nghiệm

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

CHƯƠNG 4: HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

PHÂN THỨ BA: KẾT LUẬN CHUNG VÀ ĐỀ XUẤT

1 Những đóng góp của đề tài

2 Những hạn chế

3 Hướng phát triển của đề tài

4 Đề xuất kiến nghị thực hiện

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN THỨ NHẤT ĐẶT VẤN ĐỀ

Mỗi môn học trong chương trình trung học phổ thông đều có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển tư duy của học sinh

Trong quá trình giảng dạy, người thầy luôn phải đặt ra cái đích đó là giúp học sinh nắm được kiến thức cơ bản, hình thành phương pháp, kĩ năng, kĩ xảo, tạo thái

độ và động cơ học tập đúng đắn để học sinh có khả năng tiếp cận và chiếm lĩnh những nội dung kiến thức mới theo xu thế phát triển của thời đại

Môn Vật lí là môn khoa học nghiên cứu những sự vật, hiện tượng xảy ra

hàng ngày, có tính ứng dụng thực tiễn cao, cần vận dụng những kiến thức toán học

Do đó học sinh phải có một thái độ học tập nghiêm túc, có tư duy sáng tạo về những vấn đề mới nảy sinh để tìm ra hướng giải quyết phù hợp

Một trong những giải pháp sư phạm nhằm giúp học sinh hình thành những cơ

sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn, lâu dài về mọi mặt và tạo mọi cơ hội để phát triển năng lực tiềm tàng bản thân là phương pháp dạy học tích cực

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Phương pháp dạy học tích cực được dùng ở nhiều nước để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Dạy học tích cực là một phương pháp học lấy sự chủ động của người học làm trọng tâm Phương pháp dạy học tích cực đã và đang được nhiều nước có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới áp dụng và mang lại những thành công nhất định cho nền giáo dục nước nhà Tại Việt Nam, phương pháp dạy học tích cực cũng đang dần được phổ biến, thay thế cho cách thức giảng dạy và tiếp nhận kiến thức một cách thụ động như trước đây

Nói đến phương pháp dạy học tích cực chính là nói đến cách dạy học mà ở

đó, giáo viên là người đưa ra những gợi mở cho một vấn đề và cùng học sinh bàn luận, tìm ra mấu chốt vấn đề cũng như những vấn đề liên quan Phương pháp này lấy sự chủ động tìm tòi, sáng tạo, tư duy của học sinh làm nền tảng, giáo viên là người dẫn dắt và gợi mở vấn đề

Mô hình phương pháp dạy học tích cực

Hay nói cách khác, phương pháp dạy và học tích cực không cho phép giáo viên truyền đạt hết kiến thức mình có đến với học sinh mà thông qua những dẫn dắt

sơ khai sẽ kích thích học sinh tiếp tục tìm tòi và khám phá kiến thức đó

2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

Vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào quá trình giảng dạy môn vật

lí tại trường THPT Kim Bôi Cụ thể áp dụng vào các tiết học vật lí chương sóng cơ

và sóng âm từ đó nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh

Áp dụng đề tài giúp người giáo viên gần gũi, thân thiện hơn với học sinh, rút gọn khoảng cách giữa thầy – trò

Hưởng ứng phong trào của bộ giáo dục và đào tạo xây dựng “ Nhà trường thân thiện, học sinh tích cực”

PHẦN THỨ HAI NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

Khi nói tới phương pháp tích cực, thực tế là nói tới một nhóm các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh

Cơ sở của phương pháp luận là lí luận, trong quá trình dạy học cần kích thích

sự hứng thú trong học tập cho học sinh, cần phát huy tính tích cực, tính tự lực sáng tạo trong học tập của học sinh Để làm điều đó đòi hỏi người thầy giáo phải lựa chọn, tìm tòi những phương pháp dạy học phù hợp với nội dung bài học, đặc điểm của đối tượng, điều kiện vật chất, và đây là một hoạt động sáng tạo của người thầy trong hoạt động dạy Phương pháp dạy học theo hướng tích cực cần thể hiện được

sự phản ánh quá trình hoạt động nhận thức của học sinh nhằm đạt được mục đích đã

đề ra trong đó giáo viên tổ chức cho học sinh hoạt động theo hướng tích cực, giúp học sinh tự giác tiếp nhận kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo nhằm đạt được mục đích đề ra với kết quả cao

Đối với bộ môn vật lí, việc tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh gắn liền với việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức; khai thác thí nghiệm trong dạy học vật lí theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh và đổi mới việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong dạy học hiện nay

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ 2.1 Thuận lợi

- Đội ngũ giáo viên năng động, nhiệt tình Luôn chủ động, tích cực trong bồi dưỡng kĩ năng và phương pháp dạy học

- Ban giám hiệu có tầm nhìn, định hướng mới trong vấn đề giáo dục Tạo điều kiện thuận lợi cho các giáo viên học tập, rèn luyện chuyên môn

- Cơ sở vật chất đáp ứng được cho việc áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

- Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP CỤ THỂ 3.1 Phương pháp – kĩ thuật dạy học tích cực

3.1.1 Một số phương pháp dạy học tích cực

- Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện

một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế họach, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện

Làm việc nhóm là hình thức cơ bản của dạy học dự án

- Dạy học theo hợp đồng là phương pháp tổ chức hoạt động học tập, trong

đó học sinh làm việc theo một gói các nhiệm vụ trong một khoảng thời gian nhất định Dạy học theo hợp đồng học sinh sẽ được giao một hợp đồng trọn gói bao gồm các nhiệm vụ khác nhau: nhiệm vụ bắt buộc và nhiệm vụ tự chọn

- Phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề là phương pháp dạy

học trong đó giáo viên tạo ra những tình huống có vấn đề, điều khiển học sinh phát hiện vấn đề, hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo để giải quyết vấn đề và thông qua đó chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kĩ năng và đạt được những mục đích học tập khác

- Phương pháp Bàn tay nặn bột là một phương pháp dạy học tích cực dựa

trên thí nghiệm tìm tòi- nghiên cứu, áp dụng cho việc giảng dạy các môn khoa học

tự nhiên Bàn tay nặn bột chú trọng đến việc hình thành kiến thức cho học sinh bằng các thí nghiệm tìm tòi nghiên cứu để chính các em tìm ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống thông qua tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu hay điều tra…

- Dạy học theo góc có nghĩa là các học sinh của một lớp học được học tại các vị trí, khu vực khác nhau để thực hiện các nhiệm vụ được giao trong một môi trường học tập có tính khuyến khích hoạt động và thúc đẩy việc học tập Các hoạt

động có tính đa dạng cao về nội dung và bản chất, hướng tới việc thực hành, khám phá và thực nghiệm.

3.1.2 Một số kĩ thuật dạy học tích cực

- Kĩ thuật động não: là một phương pháp đặc sắc dùng để phát triển nhiều

giải pháp sáng tạo cho một vấn đề Phương pháp này hoạt động bằng cách nêu các ý tưởng tập trung trên vấn đề, từ đó rút ra rất nhiều giải pháp căn bản cho nó Các ý niệm, hình ảnh về vấn đề trước hết được nêu ra một cách rất phóng khoáng và ngẫu nhiên theo dòng suy nghĩ càng nhiều, càng đủ càng tốt Các ý kiến có thể rất rộng và sâu cũng như không giới hạn bởi các khía cạnh nhỏ nhặt nhất của vấn đề mà những người tham gia nghĩ tới Trong động não thì vấn đề được đào bới từ nhiều khía cạnh

và nhiều cách nhìn khác nhau Sau cùng các ý kiến sẽ được phân nhóm và đánh giá

- Kĩ thuật thảo luận viết: là một biến thể của động não, tuy nhiên trong thảo

luận viết, từng thành viên trình bày ý kiến của mình trên giấy trước khi gửi kết quả

về cho thư ký của nhóm

- Kĩ thuật động não không công khai: là một hình thức biến đổi của thảo

luận viết, mỗi thành viên của nhóm cũng viết ra ý nghĩ của mình để giải quyết vấn

đề, tuy nhiên không công khai và không tham khảo người khác, sau đó nhóm mới tiến hành thảo luận chung

- Kĩ thuật XYZ: là một kĩ thuật làm việc nhóm nhằm phát huy tính tích cực

của mỗi thành viên trong nhóm, trong đó mỗi nhóm có X thành viên, mỗi thành viên cần đưa ra Y ý kiến trong khoảng thời gian Z Mô hình thông thường mỗi nhóm có 6

thành viên, mỗi thành viên cần đưa ra 3 ý kiến trong khoảng thời gian 5 phút, do vậy, kĩ thuật này còn gọi là kỹ thuật 635

- Kĩ thuật "Ổ bi": là một kĩ thuật dùng trong thảo luận nhóm, trong đó học

sinh chia thành hai nhóm ngồi theo hai vòng tròn đồng tâm như hai vòng của một ổ

bi và đối diện nhau để tạo điều kiện cho mỗi học sinh có thể nói chuyện với lần lượt các học sinh ở nhóm khác

- Kĩ thuật "Tia chớp": là một kĩ thuật huy động sự tham gia của các thành

viên đối với một câu hỏi nào đó, hoặc nhằm thu thông tin phản hồi nhằm cải thiện tình trạng giao tiếp và không khí học tập trong lớp học, thông qua việc các thành viên lần lượt nêu ngắn gọn và nhanh chóng (nhanh như chớp!) ý kiến của mình về câu hỏi hoặc tình trạng vấn đề

- Kĩ thuật "Bể cá": là một kĩ thuật dùng cho thảo luận nhóm, trong đó một

nhóm thành viên ngồi giữa phòng và thảo luận với nhau, còn những thành viên khác ngồi xung quanh ở vòng ngoài theo dõi cuộc thảo luận đó và sau khi kết thúc cuộc thảo luận thì đưa ra những nhận xét về cách ứng xử của những thành viên đang thảo luận.Trong nhóm thảo luận có thể có một vị trí không có người ngồi Các thành viên tham gia nhóm quan sát có thể thay nhau ngồi vào chỗ đó và đóng góp ý kiến vào cuộc thảo luận Trong quá trình thảo luận, những người quan sát và những người thảo luận sẽ thay đổi vai trò với nhau

- Kĩ thuật mảnh ghép : Là kĩ thuật tổ chức hoạt động học tập hợp tác kết

hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm giải quyết một nhiệm vụ phức hợp, kích thích sự tham gia tích cực của học sinh, nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác

- Kĩ thuật khăn phủ bàn: là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác

kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực, tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của người học và phát triển

mô hình có sự tương tác giữa người học với người học

- Kĩ thuật chia sẻ nhóm đôi (Think-Pair-Share): là một kĩ thuật do giáo sư

Frank Lyman đại học Maryland giới thiệu năm 1981 Kỹ thuật này giới thiệu hoạt

động làm việc nhóm đôi, phát triển năng lực tư duy của từng cá nhân trong giải quyết vấn đề

- Sơ đồ tư duy: là một hình thức ghi chép có thể sử dụng màu sắc và hình

ảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng Nhờ sự kết nối giữa các nhánh, ý tưởng được liên kết, do vậy bao quát được phạm vi sâu rộng

- Kĩ thuật động não ABC: Trước khi yêu cầu học sinh thảo luận về một chủ

đề quan trọng, giáo viên nên kích hoạt những kiến thức có sẵn của các em Một trong những hình thức kích hoạt là sử dụng kỹ thuật động não ABC Học sinh sẽ nghĩ đến những từ ngữ có liên quan đến chủ đề thảo luận, theo trình tự ABC

- Kĩ thuật đặt câu hỏi: kĩ thuật này dùng trong hầu hết các môn học Đặt câu

hỏi đúng lúc và đúng chỗ, về một vấn đề, logic với bài học, phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh

- Kĩ thuật chia nhóm: kĩ thuật này dùng để dạy học sinh học tập hợp tác Nó

có thể được dùng trong nhiều đoạn của bài học (chia sẻ những trải nghiệm, khám phá kiến thức, kỹ năng mới, luyện tập thực hành, vận dụng)

- Kĩ thuật đọc tích cực: kĩ thuật này nhằm giúp học sinh tăng cường khả

năng tự học và giúp giáo viên tiết kiệm thời gian đối với những bài học, phần đọc có nhiều nội dung nhưng không quá khó đối với học sinh

- Kĩ thuật “viết tích cực”: kĩ thuật này có thể sử dụng sau tiết học để tóm tắt

nội dung đã học, để học sinh phản hồi cho giáo viên về việc nắm kiến thức của các

em và những chỗ các em còn hiểu sai

- Kĩ thuật “Trình bày một phút”: kĩ thuật này dùng trong quá trình học sinh

học bài trên lớp vào cuối mỗi bài

3.2 Vận dụng một số phương pháp – kĩ thuật dạy học tích cực trong tiết học vật lí chương “ sóng cơ và sóng âm”

3.2.1 Bài 7- Sóng cơ và sự truyền sóng cơ (2 tiết)

I MỤC TIÊU DẠY HỌC

1 Kiến thức

- Phát biểu được định nghĩa sóng cơ, sóng dọc, sóng ngang và nêu được ví dụ về

- Tự tin đưa ra ý kiến cá nhân khi thực hiện các nhiệm vụ ở lớp, ở nhà

- Chủ động trao đổi thảo luận với các học sinh khác và với giáo viên

- Hợp tác với các bạn khi thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu thực hiện ở nhà

4 Định hướng các năng lực được hình thành

- Năng lực sử dụng kiến thức

- Năng lực phương pháp

- Năng lực trao đổi thông tin

II TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

- Yêu cầu: chuẩn bị ở nhà

+ Lớp chia làm 4 nhóm (8-10hs) thực hiện dự án

+ Nội dung chuẩn bị của mỗi nhóm:

Nhóm 1 Định nghĩa sóng cơ? Khái niệm sóng dọc,

sóng ngang, môi trường truyền sóng?

Nhóm 2 Tìm hiểu các đặc trưng của một sóng hình

sin?

Nhóm 3 Thiết lập phương trình sóng tại điểm M cách

nguồn 0 (đã biết) một khoảng d? Nhận xét tính tuần

hoàn theo thời gian, không gian?

Nhóm 4 Vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt những nội dung cần

ghi nhớ trong bài học?

- Giáo viên giao nhiệm về nhà cho các nhóm, định

hướng cách thức tổ chức, phân công nhóm trưởng, giới

hạn thời gian báo cáo sản phẩm

- Nghiên cứu trước bài học tại nhà

- Nhóm trưởng nghiên cứu, trao đổi với giáo viên, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên trong nhóm

- Chủ động họp nhóm để tập hợp kết quả nghiên cứu chuẩn bị báo cáo (trình bày bằng máy chiếu hoặc ghi trên giấy) Trong hoạt

động này yêu cầu đến kĩ

thuật động não ABC, kĩ thuật mảnh ghép, kĩ

thuật khăn phủ bàn, sơ

đồ tư duy

Sản phẩm các nhóm tiến hành báo cáo trên lớp học

NHÓM 1 – LỚP 12A1

1 Định nghĩa: Sóng cơ là dao động cơ lan truyền trong một môi trường Sóng cơ

không truyền được trong chân không

2 Phân loại:

- Sóng ngang là sóng trong đó các

phần tử của môi trường dao động theo

phương vuông góc với phương truyền

sóng Sóng ngang truyền được trong

chất rắn và trên mặt môi trường chất

lỏng

- Sóng dọc là sóng trong

đó các phần tử của môi trườ ng

dao động theo phương trùng với

phương truyền sóng Sóng dọc truyền được trong chất rắn, chất lỏng và chất khí

Phương dao động

Phương truyền sóng

Phương truyền sóng

Phương dao động

NHÓM 2 – LỚP 12A1

1 Sự truyền của một sóng hình sin

2 Nhận xét: phương trình sóng là một hàm vừa tuần hoàn theo thời gian, vừa tuần

hoàn theo không gian

NHÓM 4 - LỚP 12A1

P

O

Hoạt động trên lớp

- Giáo viên yêu cầu lần lượt các nhóm báo cáo

sản phẩm Giáo viên hỗ trợ các nhóm báo cáo

giải đáp các thắc mắc của các thành trong nhóm

còn lại, giúp học sinh khắc sâu bài học

- chốt lại các khái niệm (các khái niệm được

nhấn mạnh trên phông chiếu nhịp nhàng với

lời chốt của giáo viên giúp học sinh chủ động

ghi chép các thông tin cần thiết trong bài

+ Khi sóng cơ truyền đi chỉ có pha dao động

của các phần tử vật chất lan truyền (tốc độ

không đổi trong một môi trường), còn các

phần tử của môi trường chỉ dao động xung

quanh vị trí cân bằng cố định (dao động điều

hòa)

+ Sóng cơ không truyền trong chân không

- Các nhóm cử đại diện lên báo cáo sản phẩm, các thành viên còn lại theo dõi để đặt các câu hỏi thắc mắc liên quan đến kiến thức bài

học thông qua kĩ thuật đặt câu

hỏi, kĩ thuật bể cá từ đó góp

phần bổ xung hoàn thiện báo cáo

Nhóm 1 – báo cáo, thảo luận (15ph)

Nhóm 2 – báo cáo, thảo luận (15ph)

Nhóm 3 – báo cáo, thảo luận (15ph)

Nhóm 4 – báo cáo, thảo luận (15ph)

Giáo viên chốt kiến thức (10ph )

Phiếu học tập

Câu 1 : Sóng cơ là gì ?

A Sự truyền chuyển động cơ trong không khí

B Những dao động cơ học lan truyền trong môi trường vật chất

C Chuyển động c tương đối của vật này so với vật khác

D Sự co dãn tuần hoàn giữa các phần tử môi trường

Câu 2 : Bước sóng là gì?

A Là quăng đường mà mỗi phần tử của môi trường đi được trong 1 giây

B Là khoảng cách giữa hai phần tử của sóng dao động ngược pha

C Là khoảng cách giữa hai phần tử sóng gần nhau nhất dao động cùng pha

D Là khoảng cách giữa hai vị trí xa nhau nhất của mỗi phần tử sóng

Câu 3 : Sóng ngang là sóng:

A lan truyền theo phương nằm ngang

B trong đó các phần tử sóng dao động theo phương nằm ngang

C trong đó các phần tử sóng dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng

D trong đó các phần tử sóng dao động theo cùng một phương với phương truyền sóng

Câu 4 : Phương trình sóng có dạng nào trong các dạng dưới đây:

A x = Acos(ωt + ϕ) ; B u A.cos (t -x)

λ ω

T

t ( 2 A.cos

u

λ π

T

t ( A.cos

u = ω + ϕ

Câu 5 : Một sóng cơ học có tần số f lan truyền trong môi trường vật chất đàn hồi với vận tốc v,

khi đó bước sóng được tính theo công thức

A λ = v.f; B λ = v/f; C λ = 2v.f; D λ = 2v/f

Câu 6 : Phát biểu nào sau đây về đại lượng đặc trưng của sóng cơ học là không đúng?

A Chu kì của sóng chính bằng chu kỳ dao động của các phần tử dao động

B Tần số của sóng chính bằng tần số dao động của các phần tử dao động

C Tốc độ của sóng chính bằng tốc độ dao động của các phần tử dao động

D Bước sóng là quãng đường sóng truyền đi được trong một chu kì

Câu 7 : Sóng cơ học lan truyền trong môi trường đàn hồi với tốc độ v không đổi, khi tăng tần số

sóng lên 2 lần thì bước sóng

A tăng 4 lần B tăng 2 lần. C không đổi D giảm 2 lần

Câu 8 : Tốc độ truyền sóng phụ thuộc vào

A năng lượng sóng B tần số dao động C môi trường truyền sóng D bước sóng Câu 9: Trong thời gian 12s một người quan sát thấy có 6 ngọn sóng đi qua trước mặt mình Tốc

độ truyền sóng là 2m/s Bước sóng có giá trị là:

A 4,8m B 4m C 6m D 0,48m

Câu 10: Trên sợi dây OA, đầu A cố định và đầu O dao động điều hoà có phương trình uO = 5cos(5 t)(cm) Tốc độ truyền sóng trên dây là 24cm/s và gỉa sử trong quá trình truyền sóng biên độ sóng không đổi Phương trình sóng tại điểm M cách O một đoạn 2,4cm là

- Giáo viên yêu cầu chia lớp thành 4 nhóm

ngồi tập trung làm phiếu học tập trong 4

phút sau đó các nhóm cử đại diện lên điền

đáp án trên bảng phụ giáo viên chuẩn bị

sẵn Giáo viên theo dõi, hỗ trợ các nhóm

thực hiện nhiệm vụ học tập

- Trước khi kết thúc tiết học GV có thể yêu

cầu một bạn hát bài hát về chủ đề “Sóng”

(giao nhiệm vụ trước)

- Giáo viên đặt một số câu hỏi liên quan để

phát vấn trực tiếp một số học sinh trong lớp

nhằm củng cố bài học và yêu cầu một số

học sinh nhận xét câu trả lời sử dụng kĩ

thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật tia chớp

- Các nhóm tiến hành thực hiện nhiệm

vụ được giao sử dụng theo kĩ thuật

thảo luận viết, kĩ thuật động não không công khai, kĩ thuật mảnh ghép, kĩ thuật khăn trải bàn

- Các nhóm báo cáo, thảo luận, nhận xét, chốt kết quả hoạt động, củng cố, tiếp nhận nhiệm vụ về nhà (20ph)

3.2.2 Giao thoa sóng(1 tiết)

I Mục tiêu

1 Về kiến thức

- Mô tả được hiện tượng giao thoa của hai sóng mặt nước và nêu được các điều kiện

để có sự giao thoa của hai sóng

2 Về kĩ năng

- Viết được công thức xác định vị trí của cực đại và cực tiểu và giao thoa

- Vận dụng được công thức để làm bài toán đơn giản về hiện tượng giao thoa

3 Về thái độ

- Có thái độ hứng thú học tập môn vật lí, sẵn sàng áp dụng kiến thức hiểu biết của mình vào các hoạt động thực tiễn

- Tác phong làm việc khoa học

- Tinh thần nỗ lực phấn đấu cá nhân kết hợp chặt chẽ với tinh thần hợp tác trong học tập, ý thức tự học hỏi ở người khác

4 Về định hướng những năng lực được hình thành

- Năng lực sử dụng kiến thức

- Năng lực về phương pháp

- Năng lực trao đổi thông tin

II TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

- Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài

trước khi lên lớp

- Chia lớp thành 4 nhóm chuẩn bị

sẵn giấy, bút dạ

- Gv làm thí nghiệm giao thoa sóng

nước, yêu cầu các nhóm quan sát,

thảo luận, trả lời các câu hỏi (chiếu

trên bảng phụ), viết ra giấy câu trả

lời của nhóm

+ Hiện tượng giao thoa sóng là

gì?

+ Giải thích hiện tượng?

+ Điều kiện xảy ra giao thoa sóng

- GV giới thiệu qua tiến trình logic

của việc thiết lập phương trình sóng

tổng hợp, biên độ sóng tổng hợp Từ

đó suy ra vị trí cực đại, cực tiểu giao

thoa với hai nguồn cùng pha

- GV chốt lại những kiến thức cần

chú ý

- Nếu học sinh của lớp có nhận thức

tốt về môn học, GV có thể cho học

sinh hoạt động nhóm để đưa ra kết

quả vị trí cực đại, cực tiểu giao thoa

nhưng không yêu cầu chứng minh

chi tiết

- Học sinh hoạt động nhóm nội dung này phải

có sự nghiên cứu kĩ kiến thức tại nhà (biến đổi toán học) để không mất quá nhiều thời gian cho

nội dung này (phương pháp bàn tay nặn bột)