Tài nguyên thiên nhiên ..... Tuy nhiên do mô hình WUS không cho k t qu tính toán kinh t nên khó so sánh quy t đ nh các ph ng án... - Huy n Cao Phong: xã Bình Thanh, Thung Nai.. Hòa Bình:
Trang 1Sau m t th i gian dài th c hi n, tác gi đã hoàn thành Lu n v n Th c s , chuyên ngành K thu t Tài nguyên n c v i đ tài: “Nghiên c u ng d ng mô hình Weap trong quy ho ch phân b tài nguyên n c t nh Hòa Bình giai đo n 2011 – 2020, đ nh
Tác gi c ng xin chân thành c m n Trung tâm Th m đ nh – T v n Tài nguyên
n c - C c Qu n lý Tài nguyên n c và các đ ng nghi p đã t o đi u ki n thu n l i, giúp đ tác gi trong vi c thu th p tài li u và các thông tin liên quan đ n đ tài
Tuy nhiên do th i gian có h n, kinh nghi m c a b n thân còn h n ch nên
nh ng thi u sót c a lu n v n là không th tránh kh i Tác gi r t mong ti p t c nh n
đ c s ch b o, h ng d n và giúp đ c a các th y cô giáo c ng nh nh ng ý ki n đóng góp c a b n bè và đ ng nghi p
Cu i cùng, tác gi xin g i l i c m n chân thành đ n b n bè, đ ng nghi p và
ng i thân đã đ ng viên, giúp đ và khích l tác gi trong su t quá trình h c t p và hoàn thành lu n v n này
Xin chân thành c m n!
Hà N i, ngày 20 tháng 5 n m 2014
Tác gi
Ti n V nh
Trang 2Tên tác gi : Ti n V nh
Ng i h ng d n khoa h c : GS TS D ng Thanh L ng
Tên đ tài Lu n v n “Nghiên c u ng d ng mô hình Weap trong quy ho ch phân
b tài nguyên n c t nh Hòa Bình giai đo n 2011 – 2020, đ nh h ng đ n n m 2025”
Tác gi xin cam đoan Lu n v n đ c hoàn thành d a trên các s li u đ c thu
th p t ngu n th c t , các t li u đ c công b trên báo cáo c a các c quan Nhà
n c, đ c đ ng t i trên các t p chí chuyên ngành, sách, báo
Tác gi không sao chép b t k m t Lu n v n ho c m t đ tài nghiên c u nào
tr c đó
Hà N i, ngày 20 tháng 5 n m 2014
Tác gi
Ti n V nh
Trang 3M C L C
L I C M N i
B N CAM K T ii
M C L C i
DANH M C B NG BI U iv
DANH M C HÌNH V vii
M U 1
CH NG 1 T NG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN C U NG D NG MÔ HÌNH TOÁN TRONG QUY HO CH PHÂN B TÀI NGUYÊN N C 4
1.1 T ng quan v các nghiên c u ng d ng mô hình toán trong quy ho ch phân b tài nguyên n c trên th gi i và Vi t Nam 4
1.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a các nghiên c u v quy ho ch phân b tài nguyên n c 4
1.1.2 Các mô hình toán th ng đ c s d ng trong bài toán quy ho ch phân b tài nguyên n c 4
1.2 Gi i thi u mô hình WEAP 12
1.3 ánh giá kh n ng ng d ng c a mô hình WEAP trong bài toán phân b tài nguyên n c 14
CH NG 2 I U KI N T NHIÊN, KINH T - XÃ H I VÀ C I M NGU N N C T NH HÒA BÌNH 17
2.1 i u ki n t nhiên 17
2.1.1 V trí đ a lý 17
2.1.2 a hình, đ a m o 18
2.1.3 a ch t, th nh ng 18
2.1.4 M ng l i sông ngòi 19
2.1.5 Tài nguyên thiên nhiên 21
2.2 c đi m khí t ng, khí h u 22
2.2.1 Nhi t đ 23
2.2.2 m không khí 23
2.2.3 B c h i 23
2.2.4 B c x , n ng 24
2.2.5 Gió, bão 24
2.3 c đi m tài nguyên n c t nh Hòa Bình 25
2.3.1 Phân vùng đánh giá tài nguyên n c 25
Trang 42.3.2 c đi m tài nguyên n c m a 28
2.3.3 c đi m tài nguyên n c m t 33
2.3.4 ánh giá tr l ng tài nguyên n c d i đ t 38
2.4 c đi m kinh t - xã h i 41
2.4.1 c đi m dân c và xã h i 41
2.4.2 Hi n tr ng phát tri n kinh t 42
2.4.3 H th ng c s h t ng 49
2.5 ánh giá tác đ ng c a các ho t đ ng phát tri n kinh t - xã h i đ n tài nguyên n c 50
2.5.1 Quá trình phát tri n dân s , khu đô th và dân c nông thôn 50
2.5.2 Ho t đ ng s n xu t công nghi p 51
2.5.3 Các ho t đ ng s n xu t nông nghi p 51
CH NG 3 PHÂN TÍCH, ÁNH GIÁ HI N TR NG, NHU C U KHAI THÁC, S D NG VÀ D BÁO XU TH BI N NG TÀI NGUYÊN N C TRÊN A BÀN T NH HÒA BÌNH TRONG K QUY HO CH 54
3.1 Phân tích, đánh giá hi n tr ng khai thác, s d ng tài nguyên n c 54
3.1.1 Hi n tr ng các công trình khai thác, s d ng n c 54
3.1.2 T ng h p nhu c u khai thác, s d ng n c c a t nh 58
3.2 D báo nhu c u khai thác, s d ng n c trong k quy ho ch 61
3.2.1 Các tiêu chu n và ch tiêu dùng n c 61
3.2.2 Tính toán nhu c u khai thác, s d ng n c cho các ngành 64
3.3 ánh giá xu th bi n đ ng v tr l ng tài nguyên n c trong k quy ho ch 71
3.3.1 Xu th bi n đ ng tài nguyên n c m t 71
3.3.2 Xu th bi n đ ng tài nguyên n c d i đ t 75
CH NG 4 NG D NG MÔ HÌNH WEAP TRONG QUY HO CH PHÂN B TÀI NGUYÊN N C T NH HÒA BÌNH 77
4.1 Tính toán đánh giá cân b ng n c 77
4.1.1 S đ cân b ng n c 77
4.1.2 ánh giá cân b ng n c giai đo n hi n tr ng 78
4.1.3 ánh giá cân b ng n c giai đo n quy ho ch 79
4.2 M c tiêu và các nguyên t c phân b tài nguyên n c 80
4.2.1 M c tiêu phân b tài nguyên n c 80
4.2.2 Các nguyên t c phân b tài nguyên n c 80
4.3 Các ph ng án phân b tài nguyên n c 82
Trang 54.3.1 C s xây d ng các ph ng án phân b 82
4.3.2 xu t các ph ng án phân b 86
4.3.3 Tính toán các ph ng án đ xu t 88
4.3.4 Phân tích, l a ch n ph ng án phân b tài nguyên n c 92
4.4 xu t ph ng h ng khai thác, s d ng n c trên đ a b n t nh Hòa Bình theo ph ng án ch n 92
4.4.1 Ph ng h ng khai thác s d ng tài nguyên n c m t 92
4.4.2 Ph ng h ng khai thác s d ng tài nguyên n c d i đ t 97
K T LU N VÀ KI N NGH 101
I K T LU N 101
II KI N NGH 102
PH L C 103
TÀI LI U THAM KH O 119
Trang 6DANH M C B NG BI U
B ng 2.1 Danh m c sông t nh Hòa Bình 19
B ng 2.2 Hi n tr ng s d ng đ t t nh Hoà Bình 21
B ng 2.3 Nhi t đ không khí (0C) nhi u n m 23
B ng 2.4 m không khí (%) nhi u n m 23
B ng 2.5 L ng b c h i (mm) các tháng trong n m 24
B ng 2.6 S gi n ng các tháng trong n m 24
B ng 2.7 Ph m vi hành chính các khu dùng n c t nh Hòa Bình 26
B ng 2.8 L ng m a trung bình nhi u n m th i k quan tr c 28
B ng 2.9 L ng m a trung bình tháng, n m t i các tr m 30
B ng 2.10 B ng phân ph i l ng m a theo mùa 31
B ng 2.11 c tr ng m a tháng t nh Hòa Bình 32
B ng 2.12 T ng h p tr l ng n c đ n t m a t nh Hòa Bình 33
B ng 2.13 c tr ng dòng ch y n m m t s tr m 34
B ng 2.14 Phân ph i dòng ch y n m trung bình m t s tr m (m3/s) 35
B ng 2.15 Phân ph i mô đuyn dòng ch y n m trung bình m t s tr m 35
B ng 2.16 M t s tr n l l n t nh Hòa Bình 36
B ng 2.17 Dòng ch y nh nh t m t s tr m trên t nh Hòa Bình 36
B ng 2.18 Dòng ch y n m và t ng l ng dòng ch y n m sinh ra trên các ti u l u v c 37
B ng 2.19 T ng h p tr l ng ND đã đ c x p c p 38
B ng 2.20 B ng t ng h p k t qu tính tr l ng đ ng t nhiên ND t nh Hòa Bình 40 B ng 2.21 T ng h p tr l ng ti m n ng ND theo các l u v c 39
B ng 2.22 Th ng kê tình hình dân s qua các n m theo gi i tính và thành th , nông thôn (ng i) 41
B ng 2.23 T ng tr ng kinh t theo ngành kinh t (t đ ng) 43
B ng 2.24 T ng h p GDP theo ngành (%) 43
B ng 2.25 M t s ch tiêu t ng tr ng công nghi p, xây d ng (T đ ng, giá 1994) 44
B ng 2.26 Hi n tr ng KCN đã đi vào ho t đ ng t nh Hòa Bình tính đ n 2010 44
B ng 2.27 Các s n ph m công nghi p ch y u 45
B ng 2.28 T ng tr ng GTTT nông lâm th y s n (t đ ng) 46
B ng 2.29 M t s ch tiêu v tr ng tr t t nh Hòa Bình 47
B ng 2.30 M t s ch tiêu v ch n nuôi t nh Hòa Bình 47
B ng 2.31 M t s ch tiêu v lâm nghi p t nh Hòa Bình 48
B ng 2.32 M t s ch tiêu v hi n tr ng th y s n t nh Hòa Bình 48
Trang 7B ng 2.33 M t s ch tiêu phát tri n du l ch 49
B ng 2.34 Th ng kê dân s giai đo n 2006 - 2010 50
B ng 2.35 Chuy n d ch c c u dân s nông thôn và thành th giai đo n 2006 - 2010 51 B ng 3.1 Hi n tr ng các công trình c p n c sinh ho t đô th t nh Hòa Bình 54
B ng 3.2 T ng h p s l ng gi ng khoan, gi ng đào t nh Hòa Bình 55
B ng 3.3 Hi n tr ng khai thác n c m t s c s s n xu t chính trên đ a bàn t nh 56
B ng 3.4 Hi n tr ng các công trình th y l i chia theo l u v c 57
B ng 3.5 Hi n tr ng khai thác n c t nh Hòa Bình (tri u m3/n m) 60
B ng 3.6 Tiêu chu n c p n c sinh ho t t nh Hòa Bình 61
B ng 3.7 Công su t phát đi n m c tiêu c a th y đi n Hòa Bình (MW) 62
B ng 3.8 Mô hình m a hi n tr ng và thi t k ng v i t n su t 85% 63
B ng 3.9 Th i v cây tr ng chính c a t nh Hòa Bình 63
B ng 3.10 Tiêu chu n c p n c cho các lo i v t nuôi 63
B ng 3.11 Ch tiêu c p n c cho th y s n (đ n v : m3/ha) 64
B ng 3.12 Tiêu chu n c p n c cho ho t đ ng d ch v , công c ng 64
B ng 3.13 Nhu c u n c cho sinh ho t đô th t nh Hòa Bình 65
B ng 3.14 Nhu c u n c cho sinh ho t nông thôn t nh Hòa Bình 65
B ng 3.15 Nhu c u n c công nghi p t nh Hòa Bình hi n tr ng và d báo 66
B ng 3.16 Nhu c u n c cho t i t nh Hòa Bình 67
B ng 3.17 Nhu c u n c cho ch n nuôi t nh Hòa Bình 68
B ng 3.18 Nhu c u n c cho nuôi tr ng th y s n t nh Hòa Bình 68
B ng 3.19 Nhu c u n c du l ch, d ch v t nh Hòa Bình hi n tr ng và d báo 69
B ng 3.20 T ng h p nhu c u s d ng n c t nh Hòa Bình (đ n v : tri u m3/n m) 70
B ng 3.21 Di n tích r ng tr ng và ch m sóc r ng qua các n m - t nh Hòa Bình (ha) 71 B ng 3.22 B thông s mô hình MIKE NAM t i các l u v c kh ng ch b i các tr m th y v n trong t nh Hòa Bình 74
B ng 3.23 K t qu hi u ch nh và ki m đ nh mô hình 74
B ng 3.24 L u l ng và t ng l ng n c đ n t m a t nh Hòa Bình 75
B ng 4.1 L ng n c thi u và tháng thi u n c trong k quy ho ch (k ch b n 1) 79
B ng 4.2 L ng n c thi u và tháng thi u n c trong k quy ho ch (k ch b n 2) 79
B ng 4.3 T l dùng n c c a các ngành (n m 2010) 83
B ng 4.4 T l (%) hi n tr ng s d ng ND trong nhu c u dùng n c (2010) 84
B ng 4.5 Tuy n tính toán dòng ch y môi tr ng 85
Trang 8B ng 4.6 Yêu c u dòng ch y môi tr ng vào mùa c n t i các tuy n 86
B ng 4.7 T l (%) phân b chia s ngu n n c giai đo n quy ho ch _ PA1 87
B ng 4.8 T l (%) phân b chia s ngu n n c giai đo n quy ho ch _ PA2 87
B ng 4.9 T l (%) phân b chia s ngu n n c giai đo n quy ho ch _ PA3 88
B ng 4.10 K t qu phân b tài nguyên n c t nh Hòa Bình ph ng án 1 (k ch b n 1) 88
B ng 4.11 K t qu phân b tài nguyên n c t nh Hòa Bình ph ng án 1 (k ch b n 2) 89
B ng 4.12 K t qu phân b tài nguyên n c t nh Hòa Bình ph ng án 2 (k ch b n 1) 89
B ng 4.13 K t qu phân b tài nguyên n c t nh Hòa Bình ph ng án 2 (k ch b n 2) 90
B ng 4.14 K t qu phân b tài nguyên n c t nh Hòa Bình ph ng án 3 (k ch b n 1) 91
B ng 4.15 K t qu phân b tài nguyên n c t nh Hòa Bình ph ng án 3 (k ch b n 2) 91
B ng 4.16 nh h ng khai thác n c m t trong k quy ho ch 93
B ng 4.17 Phân vùng m c đ duy trì dòng ch y t i thi u trong sông 96
Trang 9DANH M C HÌNH V
Hình 1.1 S đ mô ph ng c u trúc mô hình NAM 9
Hình 2.1 B n đ hi n tr ng sông su i, tài nguyên n c m t và m ng l i giám sát TNN 38
Hình 2.2 Bi u đ chuy n d ch c c u kinh t t nh Hòa Bình 44
Hình 3.1 T l khai thác n c gi a các ngành 58
Hình 3.2 T l khai thác n c gi a ngu n n c 58
Hình 3.3 T ng h p nhu c u n c t nh Hòa Bình 70
Hình 3.4 C c u nhu c u n c c a các đ i t ng s d ng n c t nh Hòa Bình 70
Hình 4.1 K t qu tính toán t i tr m B n Ng c n m 2010 78
Hình 4.2 K t qu tính toán t i tr m B n Ng c n m 2009 78
Hình 4.3 S đ tuy n ki m soát dòng ch y môi tr ng 86
Hình 4.4 S đ v trí các l khoan có th đ a vào khai thác, s d ng ND 98
Hình 4.5 S đ v trí các đi m l có th đ a vào khai thác, s d ng ND 98
Trang 10Kinh t - xã h i
N c d i đ t
T ng s n ph m trong n c Khu công nghi p
C m công nghi p Quy ho ch
Giá tr t ng thêm
Qu nhi đ ng liên h p qu c Ngân hàng phát tri n châu Á Ngu n v n h tr chính th c bên ngoài Xây d ng c b n
Khu b o t n thiên nhiên
Trang 11M U
1 Tính c p thi t c a lu n v n
Hòa Bình là t nh có ho t đ ng kinh t sôi đ ng đ c bi t là công nghi p, du l ch
và nông nghi p nên tài nguyên n c có ý ngh a quan tr ng, và nh h ng tr c ti p đ n phát tri n kinh t xã h i c a t nh
Trong giai đo n v a qua, trên đ a bàn t nh đã có nhi u quy ho ch liên quan đ n khai thác và s d ng tài nguyên n c đ c xây d ng nh quy ho ch nông nghi p,
th y l i; quy ho ch th y đi n; quy ho ch c p n c s ch nông thôn… Tuy nhiên, quy
ho ch đ c xây d ng trên quan đi m c a ngành dùng n c nên các v n đ liên quan
đ n qu n lý, b o v tài nguyên n c ch a đ c xem xét ho c có xem xét nh ng ch a
đ yêu c u
M c dù đã thu đ c nh ng k t qu đáng k trong vi c đáp ng nhu c u n c cho các ngành kinh t các giai đo n v a qua, nh ng th c t cho th y khai thác s d ng tài nguyên n c trên đ a bàn t nh còn nhi u b t c p, ti m n nhi u mâu thu n, đ c bi t khi nhu c u s d ng n c ti p t c t ng m nh trong t ng lai nh m th a mãn các yêu
c u c a phát tri n kinh t , trong khí đó s l ng n c có th khai thác, s d ng ngày càng gi m sút c v s l ng và ch t l ng, nh ng mâu thu n n y sinh trong quá trình khai thác n c gi a các ngành liên t c x y ra Do đó c n ph i có ph ng h ng gi i quy t nh ng v n đ này
V i m c tiêu b o đ m ngu n n c cho các ngành s d ng n c, vi c ti n hành nghiên c u đ xu t gi i pháp khai thác, s d ng tài nguyên n c trên đ a bàn t nh Hòa Bình là r t c n thi t Nghiên c u này ti n hành phân tích, tính toán nhu c u dùng n c cho các ngành s d ng n c trên các l u v c, ng d ng mô hình đánh giá và quy
ho ch tài nguyên n c WEAP đ phân tích tính toán cân b ng n c, phân b ngu n
n c
2 M c đích c a nghiên c u
N m 2012, Quy ho ch phân b và b o v tài nguyên n c t nh Hòa Bình giai
đo n 2011 – 2020, đ nh h ng đ n n m 2025 đ c Trung tâm Quy ho ch đi u tra tài nguyên n c qu c gia l p Tài li u này đã tr thành c s cho vi c khai thác, s d ng tài nguyên n c m t cách th ng nh t trên đ a b n t nh Công c chính đ c s d ng trong vi c l p quy ho ch này là ph n m m MIKE BASIN - m t mô hình r t h u hi u trong tính toán cân b ng n c
Trên c s các s li u đ u vào trong Quy ho ch trên, h c viên mong mu n áp
d ng m t công c khác đ nghiên c u, ki m nghi m và góp ph n làm rõ thêm m t s
v n đ trong khai thác, s d ng, phát tri n, tài nguyên n c T đó đ xu t các gi i pháp khai thác, s d ng tài nguyên n c, phân b ngu n n c m t cách h p lý cho các ngành dùng n c t i khu v c nghiên c u là t nh Hòa Bình
3 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u
a Cách ti p c n:
Trang 12- Ti p c n t ng h p và liên ngành
D a trên đi u ki n t nhiên, ngu n n c, hi n tr ng th y l i, hi n tr ng và
ph ng h ng phát tri n kinh t - xã h i c a vùng nghiên c u đ đ a ra các gi i pháp
c p n c phù h p
- Ti p c n k th a
Trên trên đ a bàn t nh Hòa Bình đã có nhi u quy ho ch liên quan đ n khai thác
và s d ng tài nguyên n c đã đ c xây d ng nh quy ho ch nông nghi p, th y l i; quy ho ch th y đi n; quy ho ch c p n c s ch nông thôn… Vi c k th a có ch n l c các k t qu nghiên c u này s giúp đ tài có đ nh h ng gi i quy t v n đ m t cách khoa h c h n
- Ti p c n th c ti n
Ti n hành kh o sát th c đ a, thu th p s li u hi n tr ng và đ nh h ng phát tri n
v th y l i c ng nh các ngành kinh t khác c a t ng đ a ph ng trong vùng nghiên
c u T đó xác đ nh đ c nhu c u s d ng n c và kh n ng đáp ng c a ngu n n c trên đ a bàn khu v c nghiên c u
- Ti p c n các ph ng pháp toán và các công c tính toán hi n đ i trong nghiên
c u
tính toán cân b ng n c, đ tài này s d ng mô hình WEAP
b Ph ng pháp nghiên c u
- Ph ng pháp k th a: K th a các tài li u, k t qu tính toán c a các nghiên
c u đã th c hi n trên đ a bàn vùng nghiên c u K th a tài li u khí t ng, th y v n
c a các tr m trên đ a bàn t nh Hòa Bình hi n có Các tài li u tính toán nhu c u n c
c a các ngành nông nghi p, sinh ho t, công nghi p, đô th , môi tr ng c a t ng khu
v c đ c s d ng trong nghiên c u này đ tính toán cân b ng n c trên các ti u l u
v c
- Ph ng pháp đi u tra, thu th p: i u tra, thu th p tài li u trong vùng nghiên
c u bao g m: tài li u v đi u ki n t nhiên (v trí, đ a hình, đ a ch t, th nh ng); tài
li u v ngu n n c (sông ngòi, khí t ng, th y v n); tài li u v hi n tr ng và ph ng
h ng phát tri n kinh t - xã h i; tài li u v hi n tr ng th y l i (vùng th y l i, c p
n c t i, c p n c đô th - công nghi p)
- Ph ng pháp mô hình hóa: Vi c ng d ng khoa h c công ngh trong tính toán, mô ph ng quá trình th y v n, th y l c trên l u v c có ý ngh a r t quan tr ng trong các nghiên c u v ngu n n c Nhi u mô hình tiên ti n có kh n ng mô ph ng chính xác quá trình v n đ ng c a n c trên l u v c đã đ c xây d ng và phát tri n trong nh ng n m g n đây nh mô hình MIKE BASIN (DHI, an M ch), mô hình SWAT (M ), WEAP (Th y i n) Trong nghiên c u này tác gi ng d ng mô hình WEAP (Water Evaluation And Planning - H th ng " ánh giá và Quy ho ch Tài nguyên n c") là mô hình m i đ c phát tri n b i Stockholm Environment Institute's U.S Center đ tính toán cân b ng n c, phân b ngu n n c trên đ a bàn t nh Hòa
Trang 13Bình
- Ph ng pháp chuyên gia: Tham kh o, t p h p ý ki n t các nhà khoa h c v các n i dung liên quan đ n đ tài và vùng nghiên c u c h c t p và công tác v i các th y cô giáo, các chuyên gia có n ng l c và kinh nghi m trong l nh v c tài nguyên
n c, trong quá trình th c hi n lu n v n tác gi đã tham v n, xin ý ki n các chuyên gia
v ph ng th c t ch c nghiên c u, cách th c thi t l p mô hình tính toán, phân tích các k t qu tính toán c a nghiên c u Các g i ý, góp ý và các nh n xét c a các th y cô giáo, các chuyên gia đã giúp cho tác gi hoàn thi n lu n v n này
Trang 14CH NG 1
T NG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN C U NG D NG MÔ HÌNH TOÁN
TRONG QUY HO CH PHÂN B TÀI NGUYÊN N C
1.1 T ng quan v các nghiên c u ng d ng mô hình toán trong quy ho ch phân
b tài nguyên n c trên th gi i và Vi t Nam
1.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a các nghiên c u v quy ho ch phân b tài nguyên n c
N c là ngu n tài nguyên thi t y u cho cu c s ng c a con ng i và sinh v t trên trái đ t, thi u n c s nh h ng tr c ti p đ n s c kh e c a con ng i, làm suy
gi m đ n n n kinh t , gây m t n đ nh xã h i và suy thoái môi tr ng Chính vì v y,
vi c nghiên c u đ qu n lý tài nguyên n c trên các l u v c sông đ đáp ng nhu c u
c a các ngành kinh t đ m b o cho vi c phát tri n b n v ng là v n đ luôn đ c các Chính ph , các nhà khoa h c quan tâm
Vi c nghiên c u cân b ng n c có ý ngh a r t l n c v khoa h c và th c ti n
T góc đ khoa h c, ph ng trình cân b ng n c cho phép ta c t ngh a nguyên nhân, các hi n t ng, ch đ th y v n c a m t khu v c xác đ nh, đánh giá các s h ng trong cán cân n c và m i quan h t ng tác gi a chúng Trong th c ti n, nghiên c u cân
b ng n c cho phép đ nh l ng đ y đ và chính xác tài nguyên n c đ tìm ra ph ng
th c s d ng h p lý ngu n tài nguyên quý giá này
1.1.2 Các mô hình toán th ng đ c s d ng trong bài toán quy ho ch phân b tài nguyên n c
1.1.2.1 Gi i thi u s b các mô hình toán đã và đang đ c ng d ng hi n nay trên
th gi i
Trên th gi i vi c s d ng mô hình toán nh các mô hình m a - dòng ch y và các mô hình cân b ng h th ng đ h tr vi c nghiên c u xây d ng phân b tài nguyên
n c đã có nhi u thành công nh t đ nh M t s ví d v vi c đó là:
- Mô hình IQQM (Intergrated Quantity and Quality Model)
Do Australia xây d ng và phát tri n, mô hình đã đ c ng d ng cho m t s l u
v c sông l n t i Queenland ( Australia) và g n đây đã đ c đ a vào ng d ng cho l u
v c sông MeKong ây là mô hình mô ph ng s d ng n c l u v c nh m đánh giá các tác đ ng c a chính sách qu n lý tài nguyên n c đ i v i ng i s d ng n c Mô hình IQQM ho t đ ng trên c s ph ng trình liên t c, mô ph ng di n bi n h th ng sông ngòi, k c ch t l ng n c
Trang 15qu n lý n c c v l ng và ch t đ n tài nguyên n c Mô hình GIBSI cho kh n ng
d báo các tác đ ng c a công nghiêp, r ng, đô th , các d án nông nghi p đ i v i môi
tr ng t nhiên, có tác d ng c nh báo các h dùng n c bi t tr c và tôn tr ng các tiêu chu n v s l ng, ch t l ng ngu n n c dùng
- Mô hình BASINS
c xây d ng b i C quan B o v môi tr ng (Hoa K ) Mô hình đ c xây
d ng đ đ a ra m t công c đánh giá t t h n và t ng h p h n các ngu n phát th i t p trung và không t p trung trong công tác qu n lý ch t l ng n c trên l u v c ây là
m t mô hình h th ng phân tích môi tr ng đa m c tiêu, có kh n ng ng d ng cho
m t qu c gia, m t vùng đ th c hi n các nghiên c u v n c bao g m c l ng và
ch t trên l u v c Mô hình đ c xây d ng đ đáp ng 3 m c tiêu: (1) Thu n ti n trong công tác ki m soát thông tin môi tr ng; (2) H tr công tác phân tích h th ng môi tr ng; (3) Cung c p h th ng các ph ng án qu n lý l u v c Mô hình BASINS
là m t công c h u ích trong công tác nghiên c u v ch t và l ng n c V i nhi u
mô đun thành ph n trong h th ng, th i gian tính toán đ c rút ng n h n, nhi u v n
đ đ c gi i quy t h n và các thông tin đ c qu n lý hi u qu h n trong mô hình
V i vi c s d ng GIS, mô hình BASINS thu n ti n h n trong vi c bi u th và t h p các thông tin (s d ng đ t, l u l ng các ngu n th i, l ng n c h i quy, ) t i b t k
m t v trí nào Mô hình BASINS đ c s d ng r ng rãi M , nó thu n ti n trong vi c
l u tr và phân tích các thông tin môi tr ng, và có th s d ng nh là m t công c h
tr ra quy t đ nh trong quá trình xây d ng khung qu n lý l u v c
- Mô hình MITSIM
Mô hình MITSIM do vi n k thu t Massachusets xây d ng n m 1977-1978
ây là mô hình mô ph ng m t công c đ đánh giá, đ nh h ng quy ho ch và qu n lý
l u v c sông M c đích c a mô hình là đánh giá v m t thu v n và kinh t c a các
ph ng án khai thác n c m t c bi t mô hình có th đánh giá nh ng tác đ ng c a các ph ng án khai thác c a h th ng t i, h ch a, nhà máy th y đi n, c p n c sinh
ho t và công nghi p t i nhi u v trí khác nhau theo trình t th c hi n trong ph m vi
l u v c Mô hình có th đánh giá tác đ ng v m t kinh t đ i v i vi c khai thác tài nguyên n c thông qua các ch tiêu kinh t Mô hình c ng cho bi t hi u ích đ u t khai thác cho t ng l u v c nh trong l u v c l n c ng nh các công trình trong khai thác tài nguyên n c
Vai trò quan tr ng nh t c a mô hình là đánh giá các ph ng án khai thác tài nguyên n c trong l u v c sông Th c t cho th y, ho t đ ng c a các công trình thu
l i có th bi u di n d i hàm phi tuy n, vì v y khó có th dùng các mô hình t i u đ tìm k t qu ho t đ ng c a h th ng u vào c a mô hình là các s li u th y v n và nhu c u n c, thông qua v n hành các h th ng công trình s cho k t qu t ng ng
Trang 16K t qu nghiên c u theo mô hình có th đáp ng nh ng v n đ sau:
- Th c hi n nhi u ph ng án khai thác tài nguyên n c trong th i gian ng n
- Cân đ i và l a ch n các ph ng án khai thác v i các m c tiêu khác nhau: phát
đi n, c p n c t i, sinh ho t
- L a ch n các quy t c đi u ph i h ch a
- L a ch n các bi n pháp khai thác ngu n n c
- L a ch n quy mô khu t i có l i
Mô hình MITSIM có h n ch là b nh ch mô t đ c 100 nút, 35 nút h ch a,
20 nút khu t i trong đó không có nút phân l u T ch c c p nh t s li u còn c ng
nh c vì vào tr c ti p trên file theo format đ nh s n Ch a s d ng menu vào đi u hành
ch ng trình, ch a áp d ng k thu t đ ho vào l p trình đ có th k t xu t d i d ng hình v Mô hình mô ph ng quá trình tính toán kinh t cho m t h th ng sông hoàn
h o Vi t Nam khó thu th p tài li u đ nên th ng b qua ph n này
- Mô hình WUS
Mô hình WUS là mô hình cân b ng n c t ng t nh mô hình MITSIM đã
đ c ng d ng cho m t s l u v c sông Trung B và Tây Nguyên nh sông Srepok, sông Kone và thu đ c m t s k t qu khá phù h p u đi m c a mô hình là đ n
gi n, d s d ng Tuy nhiên do mô hình WUS không cho k t qu tính toán kinh t nên khó so sánh quy t đ nh các ph ng án
- Mô hình RIBASIM
Mô hình này đã đ c ng d ng m t s n i nh Indonesia, Vi t nam đ c
áp d ng tính toán cho sông H ng, mô hình không tính toán kinh t nên khó l a ch n
ph ng án tính toán
- Mô hình MIKE BASIN
Mô hình MIKE BASIN là s trình bày toán h c v l u v c sông bao g m đ c tính c u trúc c a sông chính và sông nhánh, thu v n c a l u v c v m t th i gian và không gian, các công trình hi n có c ng nh các công trình ti m n ng trong t ng lai
và nhu c u n c khác nhau trên cùng m t l u v c Mike Basin đ c c u trúc nh là
m t mô hình m ng sông trong đó sông và các nhánh chính đ c hi n th b ng m t
m ng l i các nhánh và nút Nhánh sông bi u di n cho các dòng ch y riêng l trong khi đó các nút thì bi u di n các đi m t h i c a sông, đi m chuy n dòng ho c v trí mà
đó có di n ra các ho t đ ng liên quan đ n n c hay các v trí quan tr ng mà k t qu
mô hình yêu c u Tóm l i, vi c nghiên c u phân b tài nguyên n c trên th gi i đ c
ti n hành khá s m và đa d ng, trong đó các mô hình toán đ c xem là nh ng công c
Trang 17h tr đ c l c, góp ph n không nh vào thành t u c a các nghiên c u này trong th c
t
- Mô hình WEAP
WEAP (Water Evaluation And Planning System - h th ng qu n lý và đánh giá ngu n n c) là s n ph m c a Vi n nghiên c u môi tr ng Stockholm c s Boston nghiên c u và phát tri n Ph n m m này có kh n ng mô ph ng đ c h th ng tài nguyên n c trong l u v c m t cách tr c quan B ng vi c đ a ra r t nhi u k ch b n v
vi c s d ng n c trong t ng lai cùng các đ nh h ng gi i quy t các v n đ v tài nguyên n c, WEAP là m t công c đ c l c cho công vi c quy ho ch và qu n lý tài nguyên n c Tính đ n th i đi m hi n t i, liên quan đ n vi c ng d ng mô hình WEAP các n c trên th gi i có kho ng h n 30 d án đánh giá n c các qu c gia trên h u h t các châu l c bao g m M , Trung Qu c, Thái Lan, n , Mexico, Brazil,
c, Hàn Qu c, Ghana, Kenya, Nam Phi, Ai C p, Israel và Oman
1.1.2.2 M t s mô hình toán đ c ng d ng trong quy ho ch phân b tài nguyên n c
Trong quá trình th c hi n lu n v n, tác gi đã tìm hi u v m t s mô hình toán
đã và đang đ c ng d ng trong quy ho ch phân b tài nguyên n c hi n nay Gi i thi u s b v các mô hình này nh sau:
- Nh c đi m: s d ng nhi u quan h d i d ng b ng làm cho vi c đi u ch nh
mô hình g p nhi u khó kh n và khó t i u hóa
- Mô hình SSARR đ c c i biên đ ng d ng cho h th ng sông H ng, sông Trà Khúc, sông V và cho k t qu khá t t trong tính toán và d báo nghi p v
Trang 18- u đi m: ng d ng t t cho l u v c v a và nh Kh n ng mô ph ng dòng ch y tháng, dòng ch y ngày, dòng ch y l
- Nh c đi m: có nhi u thông s nh ng không rõ ý ngh a v t lý nên khó xác đ nh
tr c ti p Vi c thi t l p c u trúc và thông s hóa mô hình ch có th th c hi n đ c sau
nhi u l n th sai, đòi h i ng i s d ng ph i có nhi u kinh nghi m và am hi u mô hình
- Mô hình TANK ng d ng d báo ng n h n quá trình l cho th ng l u sông Thái Bình và m t s nhánh nh h th ng sông H ng
(3) Mô hình NAM
Mô hình NAM đ c vi t t t t ch an M ch “Nedbor- Afstromming-Model”, ngh a là mô hình m a - dòng ch y Mô hình NAM thu c lo i mô hình t t đ nh, thông
s t p trung, và là mô hình mô ph ng liên t c Mô hình NAM hi n nay đ c s d ng
r t nhi u n i trên th gi i và g n đây c ng hay đ c s d ng Vi t Nam
Mô hình NAM là mô hình thu v n mô ph ng quá trình m a – dòng ch y di n
ra trên l u v c Là m t mô hình toán th y v n, mô hình NAM bao g m m t t p h p các bi u th c toán h c đ n gian đ mô ph ng các quá trình trong chu trình thu v n
Mô hình NAM là mô hình nh n th c, t t đ nh, thông s t p trung ây là m t modun tính m a t dòng ch y trong b ph n m m th ng m i MIKE 11 do Vi n Th y l c
an M ch xây d ng và phát tri n
Mô hình NAM mô ph ng quá trình m a – dòng ch y m t cách liên t c thông qua vi c tính toán cân b ng n c b n b ch a th ng đ ng, có tác d ng qua l i l n nhau đ di n t các tính ch t v t lý c a l u v c Các b ch a đó g m:
• B tuy t (ch áp d ng cho vùng có tuy t)
• B m t
• B sát m t hay b t ng r cây
Trang 19• B ng m
Hình 1.1 S đ mô ph ng c u trúc mô hình NAM
D li u đ u vào c a mô hình là m a, b c h i ti m n ng, và nhi t đ (ch áp
d ng cho vùng có tuy t K t qu đ u ra c a mô hình là dòng ch y trên l u v c, m c
n c ng m, và các thông tin khác trong chu trình thu v n, nh s thay đ i t m th i
b ng n c t i các nút mà mô hình miêu t nh nút h ch a, nút h ch a k t h p v i nút thu đi n, nút c p n c cho sinh ho t, nút s d ng n c cho ho t đ ng s n xu t nông nghi p và công nghi p …Qua đó chúng ta nh n th y r ng các mô hình này có th đáp ng đ c các yêu c u đ a ra trong giai đo n quy ho ch c a bài toán quy ho ch phát tri n tài nguyên n c
Các thành ph n c a h th ng bao g m:
Trang 20- Các l u v c b ph n
- Các đo n sông (sông chính và sông nhánh)
- Các khu s d ng n c bao g m khu t i, khu c p n c sinh ho t, công nghi p
và thu đi n
- Các công trình l y n c nh h ch a, đ p dâng, tr m b m…
Mô hình s mô ph ng tính toán cân b ng n c t th ng l u đ n h l u trong đó tính toán ngu n n c đ n các l u v c b ph n, nh p l u đ a ph ng, xem xét vi c s
d ng n c trong các khu dùng n c và thông qua cân b ng n c tính toán dòng ch y
t i các nút t th ng l u đ n h l u v i th i đo n tính toán là tháng t đó ta có chu i dòng ch y tháng c a các nút tính toán trên đo n sông
Thay đ i các đi u ki n đ u vào khác nhau nh ngu n n c đ n, nhu c u s d ng
n c c a các ngành,…thì mô hình có th tính toán đ c theo các ph ng án khác nhau và k t qu s đ c quá trình bi n đ i dòng ch y trong sông h du ph c v bài toán quy ho ch qu n lý
1.1.2.3 Phân tích, đánh giá kh n ng ng d ng các mô hình toán trong quy ho ch phân b tài nguyên n c
Trên th gi i vi c s d ng mô hình toán đ h tr vi c nghiên c u xây d ng phân
b tài nguyên n c đã có nh ng thành công nh t đ nh D i đây tác gi li t kê m t s nghiên c u v phân b tài nguyên n c trên th gi i đã ng d ng các mô hình này, bao g m:
- Ethiopia: Cân b ng n c b ng mô hình Mike Basin cho l u v c sông Nile Xanh ây là m t nghiên c u quy ho ch v i m c tiêu xây d ng phân b và s d ng
n c theo các k ch b n phát tri n
- Ghana: xây d ng h th ng phân b n c l u v c sông Volta
- C ng hòa Séc: quy ho ch các l u v c sông chính c a C ng hòa Séc
- Trung Qu c: xây d ng các k ch b n h tr công tác phân b ngu n n c gi a các h s d ng D án đã cung c p các c s đ h ng t i s h p tác v các v n đ liên quan đ n n c, liên quan gi a các bên th ng ngu n trong 14 huy n c a t nh
Hà B c và các bên h ngu n trong 6 qu n c a B c Kinh
- Trung ông: xây d ng các ph ng án phát tri n ngu n n c và các k ch b n phân b ngu n n c Isarel và Palestin K t qu này đã đ c s d ng trong h i th o
có s tham gia g m chính ph , các vi n nghiên c u và các bên liên quan đ l a ch n
vi c phân b ngu n n c
- n và Nepal: xây d ng các ph ng án khai thác và b o v ngu n n c trong các đi u ki n khác nhau
Trang 21- T i Vi t Nam: Hi n nay h u h t các nghiên c u v quy ho ch phân b tài nguyên n c đ u s d ng công c mô hình toán, ví d nh các mô hình m a – dòng
h y NAM, TANK, và các mô hình cân b ng n c h th ng Mike Basin, WEAP Tóm l i, vi c nghiên c u phân b tài nguyên n c trên th gi i đ c ti n hành khá s m và đa d ng, trong đó các mô hình toán đ c xem là nh ng công c h tr đ c
l c, góp ph n không nh vào thành t u c a các nghiên c u này trong th c t
1.1.2.4 M t s v n đ v ng d ng mô hình toán trong phân b tài nguyên n c Vi t Nam
- Các d án phát tri n ngu n n c nh ng n m 80 ch y u c a Vi n Quy ho ch
th y l i d i d ng các d án quy ho ch chuyên ngành có liên quan đ n ngu n n c
v i các tên g i nh quy ho ch th y l i; quy ho ch t i, tiêu; quy ho ch s d ng t ng
h p ngu n n c và b o v môi tr ng, th i k đó vi c tính toán cân b ng n c ch
y u áp d ng công c mô hình MITSIM ch y trên môi tr ng DOS Sau nh ng n m
2000 đ c bi t là sau n m 2002 v i s h tr ngu n l c và công ngh t các t ch c
n c ngoài, tiêu bi u nh t là t ch c DANIDA c a an M ch đã h p tác h tr th c
hi n d án “T ng c ng n ng l c các vi n ngành n c” và đ a b công c mô hình MIKE do DHI (vi n th y l c an M ch) phát tri n vào ng d ng r ng rãi và m nh m
Vi t Nam, t đó vi c tính toán cân b ng n c ngoài c quan đ u m i là Vi n Quy
ho ch Th y l i v i kinh nghi m và th c ti n s d ng mô hình MITSIM cùng v i
“ng i dùng m i” t các c quan thu c Vi n Khoa h c Th y l i (nay là vi n nghiên
c u Th y l i); các tr ng Tr ng i h c (tiêu bi u là i h c Th y l i); các Vi n nghiên c u v.v đã b t đ u ti p c n ng d ng mô hình MIKE BASIN
- Các nghiên c u cân b ng n c t nhiên đ c ti n hành t nh ng n m1950 đ n
đ u nh ng n m 1975 Trong th i k này, k th a các ti n b trong nghiên c u quy lu t khí t ng khí h u c a th gi i và h th ng thi t b quan tr c, n c ta m ng l i quan
c ng gây không ít khó kh n trong vi c khai thác và s d ng tài nguyên n c
- G n đây, tham gia vào vi c tính toán cân b ng n c trên các l u v c sông
Vi t Nam ngoài vi c ng d ng mô hình MITSIM (đã đ c c i ti n ch y trên môi
tr ng Window), mô hình MIKE BASIN (đã tr nên ph bi n), mô hình IQQM (tích
h p trong b MRC Toolbox c a y h i sông Mêkong qu c t ) thì còn có thêm mô hình WEAP (do Vi n môi tr ng Stockhom có tr s t i M phát tri n) tham gia vào
vi c tính toán cân b ng n c và l p k ho ch s d ng n c
Trang 221.2 Gi i thi u mô hình WEAP
WEAP (Water Evaluation and Planning System) là m t mô hình k t h p gi a
vi c mô ph ng h th ng và các chính sách c n áp d ng cho l u v c WEAP d a trên nguyên t c tính toán cân b ng gi a các nhu c u c a các d ng s d ng n c, giá thành
và hi u qu c a các công trình c p n c và c s phân b ngu n n c, v i ngu n
n c cung c p bao g m n c m t, n c ng m, n c h ch a và các v n chuy n ngu n
n c WEAP còn phân tích các th nghi m v các ph ng án phát tri n và qu n lý ngu n n c
WEAP là m t mô hình toàn di n, đ n gi n, d s d ng và có th xem là công c
tr giúp cho các nhà l p k ho ch Là m t c s d li u, WEAP cung c p m t h
th ng các thông tin v nhu c u và kh n ng c p n c trong l u v c Là m t công c
d báo, WEAP đ a ra các d đoán v các nhu c u v n c, kh n ng cung c p n c, dòng ch y và l ng tr , t ng l ng ô nhi m và cách x lý Là m t công c phân tích chính sách, WEAP đánh giá các ph ng án phát tri n và qu n lý ngu n n c, và xem xét theo quan đi m c nh tranh đa ph ng gi a các h dùng n c trong h th ng V n hành d a trên tính toán cân b ng n c, WEAP có kh n ng áp d ng cho các h th ng nông nghi p và đô th , các l u v c đ n hay h th ng l u v c sông H n n a, WEAP
có th đ c s d ng đ đáp ng nhi u m c tiêu khác nhau: phân tích nhu c u c a các ngành, b o t n ngu n n c, xác đ nh th t u tiên phân b ngu n n c, mô ph ng dòng ch y m t và dòng ch y ng m, v n hành h ch a, v n hành phát đi n, ki m soát ô nhi m, đ m b o môi tr ng sinh thái và phân tích kinh t
M c đ u tiên r t quan tr ng trong v n đ áp d ng quy n s d ng n c t i các khu dùng n c, đ c bi t là trong th i k thi u n c Vi c u tiên s d ng n c cho các khu s d ng n c, tr n c c a h ch a và yêu c u dòng ch y môi tr ng đ c quy đ nh t i m c đ u tiên (Demand Priorites) M c đ u tiên có th thay đ i t 1
đ n 99 Trong đó 1 là u tiên m c đ cao nh t, 99 là u tiên m c đ th p nh t T i các khu v c có m c đ u tiên s 1 s đ c đáp ng tr c tiên, sau đó m i l n l t t i các khu v c có m c đ u tiên th p h n N u m c đ u tiên là nh nhau v i các khu
v c s d ng n c thì l ng n c thi u s phân chia đ u t i các khu v c V n đ cung
c p u tiên đ c áp d ng trong h th ng thông qua đ ng d n n c (Transmisssion Link) Cung c p u tiên c ng đ c đánh giá theo c p đ t 1 đ n 99 ng d n n c
có m c đ u tiên cao nh t là s 1 s đ c u tiên tính toán đ u tiên sau đó m i tính toán đ n các đ ng d n khác có m c đ u tiên th p h n
C u trúc c a Weap: WEAP bao g m 5 thành ph n (khung làm vi c) chính g m:
Schematic, Data, Results, Scenario Explorer và Notes
Trang 23Schematic: đây là b c đ u tiên
khi thi t l p ng d ng mô hình WEAP,
khung này ch a đ ng các công c GIS
ArcView hay các d ng file GIS tiêu
chu n vector hay raster làm l p n n
Data: Khung d li u cho phép đ a các
d li u đ u vào cho mô hình bao g m
nhu c u n c, thông s công trình,
n c d i đ t ….t o các bi n và các
m i quan h thông qua m t lo t các
hàm cho tr c ho c nh p tay các thu c
tính d li u đ u vào cho mô hình m t
cách linh đ ng
Results: Khung k t qu cho
phép trình bày chi ti t và linh
ho t t t c các d ng k t qu ,
d ng bi u đ và b ng, và trên s
đ
Trang 24- Phân tích k ch b n là m t trong nh ng tính n ng n i b t c a WEAP Các k ch
b n có th đ c phân tích, tính toán cùng nhau và cho ra k t qu r t t ng minh, d dàng cho vi c so sánh, đánh giá h th ng tài nguyên n c c a khu v c nghiên c u
- V i kh n ng l p k ch b n và tính toán nhu c u n c, WEAP là m t công c
r t m nh trong vi c l a ch n h ng phát tri n và đ xu t các chi n l c qu n lý tài nguyên n c trong l u v c S d ng WEAP có th qu n lý tài nguyên n c đô th
c ng nh nông thôn, cho m t l u v c nh hay c m t h th ng sông H n n a, WEAP còn có nhi u tính n ng khác nh phân tích nhu c u s d ng n c cho các ngành kinh
t , phân ph i u tiên s d ng n c, mô ph ng s ho t đ ng c a các ngu n cung c p
n c (dòng ch y m t, kho n c ng m, h ch a…) theo dõi ô nhi m và nhu c u sinh
Trang 25b Mô hình hoá l u v c nghiên c u
mô hình hoá l u v c nghiên c u tr c tiên c n:
- T o l u v c (Area Create area);
- Ch n kho ng th i gian nghiên c u và th i đo n tính toán (General Years and Time Steps);
- t đ n v cho các đ i l ng tính toán (General Units);
- Th c hi n xong các b c trên m i ti n hành xây d ng m ng l i và nh p
d li u
c Nh p s li u cho WEAP
Vi c nh p s li u ti n hành nh sau nh sau:
- V i các nhánh sông c n nh p s li u dòng ch y tháng trung bình nhi u
n m (Supply and Resources River);
- V nhu c u dùng n c:
+ Nh p t ng l ng n c dùng (Annual Water use Rate);
+ Nh p l ng n c dùng cho t ng tháng d i d ng % (Monthly variation); + Nh p s li u v ph n tr m l ng n c h i quy tr l i sông (Return flow)
và t l n c không b th t thoát c a l ng h i quy này (Consumption);
- S li u v dòng ch y môi tr ng t i thi u đ duy trì sinh thái sông (River Flow Requirements Envi);
- S li u v h ch a c n nh p các thông tin sau:
+ N m h ch a đ c xây d ng (startup year);
Trang 26ch y h i quy này s n sàng đ s d ng trong cùng m t tháng cho nhu c u h l u
Mô hình WEAP s d ng ph ng pháp quy ho ch tuy n tính đ tính toán xác
đ nh đ c gi i pháp trong đó đáp ng m c đ cao nh t có th nhu c u n c c a các
h dùng n c khác nhau Nhà qu n lý h th ng c n xác đ nh m c đ u tiên cho t ng
h s d ng n c đ làm c n c cho mô hình tính toán, xác đ nh l ng n c phân b cho t ng h t i t ng th i đo n
e Th hi n k t qu trong WEAP
Sau khi hoàn thành vi c nh p d li u ta ch n Result View, WEAP s ch y mô hình mô ph ng theo th i đo n tháng và ra k t qu cho t t c các thành ph n h th ng
c a khu v c nghiên c u bao g m: nhu c u n c c a n i s d ng, m c đ cung c p
đ c, dòng ch y, tho mãn nhu c u dòng ch y đ n, dung tích h ch a
K t qu tính toán có th hi n th d i d ng b ng (Table), bi u đ (Chart) ho c
b n đ (Map)
Trang 27
CH NG 2
I U KI N T NHIÊN, KINH T - XÃ H I VÀ C I M NGU N N C
T NH HÒA BÌNH 2.1 i u ki n t nhiên
2.1.1 V trí đ a lý
Hòa Bình là m t t nh mi n núi, n m v trí c a ngõ c a vùng Tây B c, cách trung tâm Th đô Hà N i 76 km theo đ ng qu c l 6, là m t trong 7 t nh thu c vùng
th đô Hà N i có v trí quan tr ng T nh Hoà Bình có gi i h n t 20°39’ đ n 21°08’ v
đ B c, 104°48’ đ n 104°51’ kinh đ ông, v i thành ph Hoà Bình là trung tâm chính tr , KT - XH a gi i hành chính t nh đ c xác đ nh nh sau:
- Phía B c giáp t nh Phú Th ;
- Phía Nam giáp t nh Hà Nam, Ninh Bình;
- Phía ông giáp thành ph Hà N i;
- Phía Tây giáp t nh S n La, Thanh Hoá;
Di n tích t nhiên toàn t nh là 4.608,7 km2, chi m 1,41% t ng di n tích t nhiên c a c n c; g m 1 thành ph lo i III và 10 huy n v i 210 ph ng, xã, th tr n
Hình 2.1 V trí đ a lý t nh Hòa Bình
Trang 282.1.2 a hình, đ a m o
i m n i b t c a đ a hình, đ a m o t nh Hòa Bình là núi cao, g m các d i núi
l n d c tho i t phía Tây B c xu ng ông Nam và b chia c t b i các đ ng b ng h p
d c theo các sông khi n cho đ a hình tr nên hi m tr , đi l i khó kh n Quá trình v n
đ ng ki n t o c a đ a ch t qua nhi u th k đã t o lên vùng đ a hình, đ a m o khác nhau trên đ a bàn t nh a hình đ c chia thành ba khu v c rõ r t:
+ D ng đ a hình núi cao phân b phía Tây B c, đ cao trung bình so v i m t
bi n kho ng 600 - 700 m; Có m t s ng n núi cao trên 1.000 m, trong đó đ nh cao
nh t là Phú Canh, Phu Túc (huy n à B c) cao 1.373 m, đ nh núi D c Nhan (huy n
à B c) cao 1.320 m, đ nh núi Psi Lung (huy n Mai Châu) cao 1.287 m
+ D ng đ a hình núi th p, chia c t ph c t p do đ t, gãy, lún s t c a n p võng sông H ng khu v c trung tâm, đ cao trung bình so v i m t bi n kho ng 250 - 300m, trong đó Tân L c là 318 m, L c S n, K S n 300 m, Kim Bôi 310 m, L ng
S n 251 m
+ D ng đ a hình đ i gò xen cánh đ ng, phân b khu v c ông Nam c a t nh,
đ cao trung bình t 40 - 100 m, trong đó huy n L c Th y 51m, huy n Yên Th y 42m
ch t n n không ph i là v n đ l n Các đ p dâng có n n ph n l n là đ t đá m , đôi ch
đá l trên b m t, nên n n các công trình r t n đ nh Các tuy n kênh d n c a công trình t i ph n l n đi ven s n đ i ho c vùng đ t d c nên n đ nh mái kênh là v n đ
c n ph i quan tâm
2.1.3.2 c đi m th nh ng
Th nh ng t nh Hoà Bình đ c t o thành t nhi u ngu n g c khác nhau nên phân b ph c t p và có t ng dày thay đ i nhi u nh ng nhìn chung nó là s n ph m phong hoá, tích t , r a trôi c a các lo i đá m có trong các l u v c T nh Hoà Bình có trên 30 lo i th nh ng khác nhau, đ t thích h p v i cây lúa (đ t ru ng) ch chi m kho ng 12% so v i t ng di n tích đ t đai, còn l i là thích h p v i cây tr ng c n nh ngô khoai, s n và các lo i cây công nghi p ng n ngày khác nh mía, chè t ven
đ ng 12A, ven đ ng 21; qu c l 6 (đ t đ i) có kh n ng tr ng cây n qu nh mía,
m n, nhãn, v i,
Trang 292.1.4 M ng l i sông ngòi
Hòa Bình n m trên l u v c c a 3 h th ng sông l n g m: sông à, sông Mã, sông áy bao g m 400 sông su i nh (tính t chi l u 3 tr lên), trong đó có kho ng 50% sông su i có l u l ng th ng xuyên trên 3 l/s; t ng l ng dòng ch y c a h
th ng sông su i đ t kho ng 5 t m3 n c Các sông l n có l u l ng dòng ch y khá
g m: Sông à, sông Bôi, sông Bùi, sông B i, sông L ng
+ Sông à:
Là con sông l n nh t ch y qua t nh Hoà Bình v i chi u dài kho ng 150 km,
di n tích l u v c trên đ a bàn t nh vào kho ng 1.543 km2 Sông à đi qua Hòa Bình
nh n thêm 03 ph l u chính: su i Nh p, su i Trâm và su i Vàng có chi u dài t 23 -
46 km; ngoài ra còn có các ph l u nh có chi u dài t 11 đ n 17 km nh : su i N c
M c, su i Tra, Ngòi S , su i Th n
+ Sông Bôi:
Là m t nhánh c a th ng ngu n sông áy, chi u dài sông ch y trong đ t Hòa Bình kho ng 60 km, di n tích l u v c trên 800 km2 Sông Bôi là sông l n c a t nh có ngu n n c phong phú, có đi u ki n thu n l i cho vi c xây d ng công trình th y l i
ph c v khu t i ven sông, song m c n c các mùa có biên đ dao đ ng l n và lòng sông kém n đ nh nên gây không ít khó kh n cho vi c xây d ng công trình ven b sông
+ Sông B i:
Là chi l u phía t c a sông Mã, sông B i b t ngu n t mi n r ng núi Tân L c,
L c S n có chi u dài dòng chính là 143 km, ph n n m trên đ t Hoà Bình là 50 km còn
l i là Thanh Hoá
+ Sông Bùi:
Là m t nhánh c a h th ng sông áy, b t ngu n t xã Dân Hòa huy n K S n, dài 32 km, di n tích l u v c 180 km2 Sông Bùi trên đ a ph n Hòa Bình có khá nhi u sông nhánh nh có chi u dài nh h n 10 km
+ Sông L ng:
Là m t nhánh c a h th ng sông áy, b t ngu n t xã B o Hi u, huy n Yên Thu ch y v sông Nho Quan (Ninh Bình), v i chi u dài 30 km L u l ng dòng ch y bình quân 2,2 m3/s, t ng l ng n c trong n m 70 tri u m3
B ng 2.1 Danh m c sông t nh Hòa Bình
STT H th ng
sông Sông vào sông
Chi u dài sông
Trang 30STT H th ng
sông Sông vào sông
Chi u dài sông
Ngu n: Quy t đ nh 1989/Q -TTg v Danh m c l u v c sông liên t nh
Quy t đ nh 341/Q -BTNMT v Danh m c l u v c sông n i t nh
Ghi chú: T s - Chi u dài (di n tích) toàn l u v c
M u s - Chi u dài (di n tích) đo n sông ch y trong t nh Hòa Bình
Trang 312.1.5 Tài nguyên thiên nhiên
2.1.5.1 Tài nguyên đ t
Di n tích đ t t nhiên c a t nh Hoà Bình tính đ n 1/1/ 2010 là 4.608,7 km2
, có
đ màu m cao thích h p v i nhi u lo i cây tr ng V i hàng tr m ngàn ha đ t g m các
lô đ t li n kho nh có th s d ng vào các m c đích khác nhau nh t là tr ng r ng, tr ng cây công nghi p đ phát tri n công nghi p ch bi n nông - lâm s n và phát tri n công nghi p Ph n đ t tr ng, đ i núi tr c khó phát tri n nông nghi p và tr ng r ng có di n tích khá l n thu n l i cho vi c phát tri n và m r ng các KCN
Ngu n: QH t ng th phát tri n KT - XH t nh Hòa Bình đ n n m 2020
Di n tích đ t ch a s d ng c a t nh Hoà Bình còn khá l n, n m 2010 chi m 10,8% t ng di n tích t nhiên toàn t nh, trong đó ch y u là đ t đ i núi ch a s d ng
2.1.5.2 Tài nguyên r ng
N m 2010 di n tích r ng c a t nh Hoà Bình có 285.936,89 ha chi m 62,04%
di n tích t nhiên; trong đó đ t r ng s n xu t có 144.138,72 ha (chi m 31,28%), r ng
đ c d ng có 29.537,73 ha (chi m 6,41%) và r ng phòng h có 112.260,44 ha (chi m 24,35% di n tích t nhiên)
H th c v t r ng khá phong phú v i các th m th c v t r ng xanh nhi t đ i và á nhi t đ i Trên các khu r ng t nhiên hi n có trên 20 loài th c v t r ng t ng đ i ph
bi n, trong đó có nhi u lo i cây g l n có giá tr kinh t cao nh de, d i, lim, s n, táu, chò ch , chò nâu, lát chun, lát hoa, p mu, thông 5 lá, Trên di n tích r ng tr ng có
Trang 32các lo i cây ph bi n nh t là lu ng, lát, lim xanh, lim s t, m , de, keo, thông, T i các khu r ng m i khoanh nuôi, ph c h i ch y u là cây a ánh sáng, m c nhanh nh d ,
tr o, ngát, keo
V tr l ng r ng nhìn chung th p, ch kho ng 15% di n tích r ng g t nhiên
có c p tr l ng IV (r ng trung bình) còn l i r ng nghèo R ng tre, n a ch y u là
n a v a, m t đ kho ng 5.000 - 7.000 cây/ha R ng tr ng tr l ng bình quân kho ng
70 m3/ha
H đ ng v t r ng, nhìn chung hi n t i nghèo v c s loài và s l ng c a t ng loài Hi n ch còn m t s loài nh g u, l n r ng, các loài kh , c y, cáo, gà r ng, rùa núi, nai, nh ng s l ng không nhi u
2.1.5.3 Tài nguyên khoáng s n
Hoà Bình có nhi u lo i khoáng s n, m t s khoáng s n đã đ c t ch c khai thác nh : Ami ng, than, n c khoáng, đá vôi áng l u ý nh t là đá, n c khoáng,
đ t sét có tr l ng l n Ngoài ra còn có nhi u m khoáng s n đa kim: ng, chì,
k m, thu ngân, antimon, pyrit, photphorit, có tr l ng các m c đ khác nhau
Th m nh v khoáng s n c a t nh là đá đ s n xu t v t li u xây d ng, nguyên li u s n
xu t xi m ng, n c khoáng khai thác v i quy mô công nghi p
Các khu v c có đa d ng sinh h c cao, có giá tr đ i v i phát tri n du l ch, đ c
bi t là du l ch sinh thái là các KBTTN: Hang Kia - Pà Cò, KBTTN Th ng Ti n, KBTTN Pù Luông (chung v i Thanh Hoá), KBTTN Phu Canh, KBTTN Ng c S n, VQG Cúc Ph ng (chung v i Ninh Bình và Thanh Hoá), VQG Ba Vì (chung v i Hà
N i) và khu b o t n đ t ng p n c lòng h Hoà Bình
2.2 c đi m khí t ng, khí h u
Hoà Bình mang đ c đi m khí h u đi n hình c a vùng ông B c B : khí h u nhi t đ i gió mùa, ch u nh h ng c a gió mùa ông B c
Mùa khô, l nh kéo dài t tháng XI đ n tháng IV n m sau, khí h u khô hanh, đ
m th p có s ng mu i, s ng mù và m a phùn giá rét Chênh l ch nhi t đ ngày và đêm cao, nhi t đ trung bình nhi u n m là 20,5oC, tháng l nh nh t là tháng I, nhi t đ
th p nh t là 17,4oC, l ng m a vào mùa khô r t ít ch chi m 15 - 20% l ng m a c
n m Vì v y tình tr ng h n vào mùa khô th ng xuyên x y ra (h ng n m v Chiêm Xuân có t i hàng nghìn ha b h n n ng) Ngoài ra vào mùa khô còn th ng xuyên xu t
hi n s ng mù, s gi n ng th p nh h ng đ n n ng su t c a cây tr ng
Mùa m a nóng và m kéo dài t tháng V t i tháng X, nhi t đ trung bình tháng
là 27,5oC; tháng nóng nh t là tháng VI, nhi t đ trung bình lên t i 30,7oC L ng m a
Trang 33chi m 85- 90% l ng m a c n m C ng đ m a l n, đ c bi t là t tháng VI đ n tháng IX có m a l n kèm theo l c xoáy, l quét, gây ng p l t các tri n sông, làm h
h ng nhi u công trình th y l i, gây nhi u thi t h i cho nông nghi p
Theo Niên giám th ng kê t nh Hoà Bình n m 2010, t nh Hoà Bình có đ c tr ng khí h u nh sau:
Ngu n: Niên giám th ng kê t nh Hoà Bình n m 2010
Do đ c đi m đ a hình, đ a m o nên đ c tr ng khí có s khác nhau v đ m
gi a các vùng và đ m gi a các th i đi m trong n m Qua các s li u th c đo m t
s tr m đi n hình cho th y đ m l n nh t trung bình nhi u n m là 85,8 % vào tháng VIII, đ m th p nh t trung bình nhi u n m là 80,4% vào tháng XII
2.2.3 B c h i
L ng b c h i cao nh t th ng vào tháng V, tháng VI L ng b c h i thay đ i
t ng đ i l n hàng n m và ph thu c vào ch đ n ng, gió, l ng m a… T ng l ng
b c h i trung bình nhi u n m: 806 mm/n m b ng kho ng 53% so v i l ng m a trung bình n m L ng b c h i trong các tháng thu c mùa khô cao h n nhi u l n so v i mùa
Trang 34m a
Mùa khô t tháng XI đ n tháng IV bình quân : 62,1 mm/tháng Cao nh t vào tháng XI: 71,5 mm; th p nh t vào tháng XII: 56,8 mm
Mùa m a t tháng V đ n tháng X: có l ng b c h i bình quân tháng nhi u
n m: 72,3 mm/ tháng; cao nh t x y ra vào tháng VI: 88,4mm/ tháng và th p nh t vào tháng X: 58,9 mm/ tháng
Hàng n m Hòa Bình có t 120 - 140 ngày n ng Trong mùa ông th ng xu t
hi n nhi u đ t không có n ng kéo dài 2- 5 ngày Tháng II, tháng III có s gi n ng
th p nh t T ng s gi n ng trung bình nhi u n m: 1.650 h/n m Mùa n ng t tháng V
đ n tháng X, có th i gian bình quân tháng nhi u n m: 142 h/ tháng
Ngoài vi c ch u nh h ng c a ch đ gió chung v i các t nh vùng đ ng b ng
B c B , Hoà Bình còn ch u nh h ng t ng đ i rõ nét c a ch đ gió Lào
V mùa Hè: H ng gió th nh hành là gió ông- Nam t c đ gió bình quân: 1,6
Trang 352.3 c đi m tài nguyên n c t nh Hòa Bình
2.3.1 Phân vùng đánh giá tài nguyên n c
2.3.1.1 C s và nguyên t c phân vùng
Phân vùng, phân khu là c s quan tr ng và quy t đ nh cho vi c đánh giá kh
n ng hi n t i c a h th ng công trình, đ ng th i đ xây d ng các s đ nghiên c u tính toán c p n c phù h p v i hi n t i và t ng lai, nó c ng là c s đ xây d ng các
ph ng án quy ho ch phát tri n ngu n n c theo các l nh v c; làm c s quy t đ nh đúng cho đ u t , nâng c p, b sung m i theo các b c đi đúng đ n và phù h p
- Nguyên t c phân vùng, phân khu và ti u khu:
+ C n c vào đ c đi m t nhiên, s phân c t c a đ a hình t o nên các ti u vùng
có tính đ c l p t ng đ i đ c t o thành các dòng sông ho c đ c xác đ nh b ng
đ ng phân th y
+ C n c theo các h th ng công trình khai thác, s d ng tài nguyên n c có xem xét t i đ a gi i hành chính ho c đ n v qu n lý h th ng công trình
+ C n c theo nhu c u, đ c đi m s d ng ngu n n c và ngu n c p n c k c
h ng tiêu thoát n c sau khi s d ng
+ C n c vào đ c đi m ngu n n c đ n
2.3.1.2 K t qu phân vùng đánh giá và tính toán tài nguyên n c
D a vào đi u ki n đ a hình, đi u ki n KT - XH và các đi u ki n v th y v n, ngu n n c, tình hình phân b dân c , c s h t ng và t p t c canh tác t ng khu
v c trong t nh Hòa Bình
Trên c s k th a các k t qu nghiên c u tr c đó và đ thu n l i trong vi c đánh giá ngu n n c c ng nh nhu c u s d ng n c, lu n v n chia vùng nghiên c u thành 4 vùng cân b ng n c (theo 4 l u v c sông) g m 13 ti u khu Danh m c chi ti t các xã huy n c a m i l u v c đ c th hi n trong B ng 2.7
a L u v c sông à
ây là khu v c t p trung các ho t đ ng kinh t chính c a t nh bao g m di n tích
c a toàn b huy n à B c, TP.Hòa Bình, Cao Phong và m t s xã c a các huy n Mai Châu, Tân L c và K S n.C n c vào đ c đi m đ a hình, ngu n n c, l u v c sông
à đ c chia thành 5 ti u khu:
+ Ti u khu su i Nh p: r ng 161 km2 bao trùm di n tích 7 xã c a huy n à B c + Ti u khu su i Trâm: r ng 215,5 km2 g m 4 xã c a huy n à B c
+ Ti u khu su i Vàng: r ng 179,7 km2 g m 10 xã c a huy n Cao Phong
+ Ti u khu H Hòa Bình: r ng 611 km2 g m 6 xã c a huy n à B c, 2 xã c a huy n Cao Phong, 6 xã c a huy n Mai Châu, 2 xã c a huy n Tân T c và 1 xã c a TP Hòa Bình
+ Ti u khu sông à: r ng 380,4 km2 g m 3 xã c a huy n à B c, 14 xã c a TP Hòa Bình và 9 xã c a huy n K S n
b L u v c sông áy
Bao g m di n tích toàn b c a các huy n L ng S n, Kim Bôi, L c Th y và
Trang 36m t s xã c a các huy n K S n, Yên Th y D a vào đ c đi m phân b ngu n n c
l u v c đ c chia thành 3 ti u khu sau:
+ Ti u khu sông Bùi: r ng 471,5 km2 g m 20 xã c a huy n L ng S n, 3 xã
G m toàn b di n tích c a huy n L c S n, và m t s xã c a các huy n Yên
Th y, Tân L c, Cao Phong C n c vào đ c đi m đ a hình, ngu n n c, l u v c sông
1 Khu su i Nh p - Huy n à B c: xã ng Nghê, Su i Nánh, M ng Tu ng, ng
Chum, M ng Chi ng, Giáp t, Tân Pheo
2 Khu su i Trâm - Huy n à B c: xã Tân Minh, oàn K t, Trung Thành, Cao S n
- Huy n Cao Phong: xã Bình Thanh, Thung Nai
- Huy n Mai Châu: xã Tân S n, Phúc S n, ng B ng, Ba Khan,
Tân Mai, Tân Dân;
- Huy n Tân L c: xã Trung Hòa, Ngòi Hoa;
- Tp Hòa Bình: xã Thái Th nh (Tp Hòa Bình)
Trang 37TT Tên khu Ph m vi hành chính
5 Khu sông à
- Huy n à B c: xã Tu Lý, Hào Lý, th tr n à B c
- Tp Hòa Bình: xã Hòa Bình, Dân Ch , Yên Mông, S Ngòi,
Th ng Nh t, Trung Minh, ph ng Thái Bình, Ch m Mát, ng
Ti n, Ph ng Lâm, Tân Th nh, Th nh Lang, H u Ngh , Tân Hòa;
- Huy n K S n: xã H p Th nh, Phú Minh, H p Thành, Mông
Hóa, Dân Hòa, Phúc Ti n, Dân H , Yên Quang, th tr n K S n
6 Khu sông Bùi
- Huy n L ng S n: xã Hòa S n, Tân Vinh, Lâm S n, Tr ng
S n, Cao R m, Hòa H p, C Yên, Nhu n Tr ch, Liên S n, Thành
L p, Trung S n, Ti n S n, Tân Thành, Cao D ng, H p Châu, Long S n, Cao Th ng, Thanh L ng, H p Thanh, th tr n L ng
S n
- Huy n L c Th y: xã Phú Thành, Thanh Nông, th tr n Thanh Hà
7 Khu sông Bôi
- Huy n L c Th y: xã C Ngh a, ng Tâm, ng Môn, H ng
Thi, Khoan D , Yên B ng, L c Long, Liên Hòa, Phú Lão, th tr n Chi Nê;
- Huy n Mai Châu: xã Cun Pheo, Pi ng V , Bao La, X m Khòe,
Mai H ch, V n Mai, Mai H , Chi ng Châu, Nà Phòn, Nà Mèo,
Tòng u, Pà Cò, Hang Kia, Thung Khe, Pù Bin, Noong Luông,
- Huy n Tân L c: xã nh Giáo, Phú Vinh, Quy t Chi n, B c S n,
L S n, Phú C ng, Nam S n, Ng Luông, Quy M , Do Nhân, Phong Phú, Gia Mô, L ng Vân;
- Huy n L c S n: xã Phúc Tuy, Phú L ng, Chí o, Chí Thi n,
nh C
12 Khu sông Cái
- Huy n L c S n: xã Quý Hòa, Mi n i, Tuân o, Tân L p, M Thành, V n Ngh a, Nhân Ngh a, Bình H m, Yên Phú;
- Huy n Yên Th y: xã L c S
Trang 38TT Tên khu Ph m vi hành chính
13 Khu sông B i
- Huy n L c S n: th tr n V B n, xã Ng c S n, Ng c Lâu,
H ng Nh ng, Liên V , V Lâm, Tân M , Ân Ngh a, Yên
Nghi p, Bình C ng, Bình Chân, T Do;
- Huy n Yên Th y: xã L c Th nh
Ngu n: Quy ho ch phân b và b o v tài nguyên n c t nh Hòa Bình n m 2012
2.3.2 c đi m tài nguyên n c m a
2.3.2.1 Ch đ m a
Nhìn chung vùng quy ho ch có l ng m a trung bình n m m c trung bình vào kho ng 1.827mm/n m Theo s li u quan tr c, bi n đ ng l ng m a trong đ a bàn
t nh t ng đ i l n, vào kho ng 713mm Vùng ít m a nh t là M ng Chi ng (huy n
à B c) l ng m a trung bình n m vùng này kho ng 1.443 mm; n i có l ng m a trung bình n m cao nh t là Kim Ti n (2.156 mm)
B ng 2.8 L ng m a trung bình nhi u n m th i k quan tr c
2 Hòa Bình 1977-2010 1.836 9 Cao Phong 1977-2010 1.931
Ngu n: Quy ho ch phân b và b o v tài nguyên n c t nh Hòa Bình n m 2012
C n c vào s li u th c đo t i các tr m th i k thu th p đ c t n m 1977 -
2010 có th phân mùa m a/mùa khô cho khu v c Hòa Bình nh sau:
- Mùa m a b t đ u t tháng V và k t thúc vào cu i tháng X, các tháng còn l i là mùa khô, m a ít L ng m a mùa m a chi m t tr ng l n so v i l ng m a c n m (chi m kho ng t 75 - 85% t ng l ng m a n m) Tháng m a nhi u nh t th ng là tháng VII và tháng VIII K t qu quan tr c đ c M ng Chi ng là 2075,7 mm (tháng VIII n m 1989)
- Ngay sau mùa m a là các tháng ít m a, l ng m a trung bình các tháng mùa khô r t nh (đa s d i 100 mm/tháng) Tháng ít m a nh t th ng là tháng XII, l ng
m a trung bình tháng này kho ng 9,8 - 25,2 mm/tháng Có nh ng n i h u nh c tháng không có m a L ng m a trong c mùa khô ch chi m kho ng 14 - 25% t ng
l ng m a n m
S ngày m a trong n m kho ng 110 - 180 ngày Tu theo t ng n m, l ng m a
có bi n đ ng đáng k so v i giá tr trung bình n m N m ít m a nh t quan tr c đ c
Bao La là 647 mm (n m 1992) N m m a nhi u nh t c a xu t hi n Cao Phong là
Trang 393.533 mm (n m 1982)
Nh v y, có th th y r ng Hòa Bình là m t vùng có l ng m a t ng đ i l n,
nh ng do đ a hình c a Hoà Bình r t ph c t p, phân cách m nh, v i m t h th ng sông
su i và h đ m khá dày đ c Nh ng các sông l n th ng ch y cao trình t ng đ i
th p so v i cao trình toàn vùng, trong khi dân c và đ t canh tác th ng cao h n nhi u nên kh n ng l y n c ph c v s n xu t và sinh ho t c a đ ng bào n i đây r t b
h n ch nên nhân dân đ a ph ng ph i d a vào ngu n n c t các su i nh đ s d ng trong đ i s ng hàng ngày
Qua phân tích cho th y l ng m a t nh Hòa Bình c ng phân ph i không đ u trong các tháng:
- Ngay trong mùa l , m a t p trung nhi u vào 3 tháng VII , VIII, IX v i l ng
m a trung bình 3 tháng đ t t 787 – 1020 mm, chi m 47 – 56% t ng l ng m a trung bình n m, trong đó tháng m a l n nh t th ng r i vào tháng VIII v i l ng m a đ t